Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 12:4

Επιπλέον, στο τέταρτο βιβλίο των Αντιρρητικών του, τόσο μέσω του Αποστόλου όσο και ο ίδιος, το επιβεβαιώνει με διπλό τρόπο λέγοντας: «υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά είναι το ίδιο Πνεύμα· και υπάρχουν διαιρέσεις διακονιών, αλλά ο ίδιος Κύριος· και υπάρχουν διαιρέσεις ενεργημάτων, αλλά ο ίδιος Θεός που ενεργεί τα πάντα σε όλους· και όλα αυτά, λέει, τα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, που τα μοιράζει ξεχωριστά στον καθένα όπως ακριβώς θέλει. Όμως, επειδή εδώ ο Απόστολος μνημόνευσε πρώτο το Πνεύμα, δεύτερο τον Υιό και τρίτο τον Θεό και Πατέρα, δεν πρέπει καθόλου να νομίζουμε ότι έχει αναστραφεί η τάξη· διότι ξεκίνησε από τη δική μας σχέση· επειδή, καθώς υποδεχόμαστε τα δώρα, πρώτα συναντούμε αυτόν που τα διανέμει, έπειτα εννοούμε αυτόν που τα απέστειλε, και στη συνέχεια ανάγουμε τη σκέψη μας στην πηγή και την αιτία των αγαθών».

Επομένως, έστω κι αν πούμε ότι το Πνεύμα επιδήμησε ουσιωδώς και κατοίκησε στους Αποστόλους, δεν θα μπορούσαμε ωστόσο να δεχτούμε ότι χώρεσε ολόκληρο και εξολοκλήρου στον καθένα από αυτούς, ούτε ότι ενώθηκε και συνουσιώθηκε μαζί τους όπως με τον Χριστό, ώστε να βρίσκεται μαζί τους αχώριστα, και να είμαστε αναγκασμένοι να λέμε για τον καθένα, ότι «σε αυτόν κατοικεί όλο το πλήρωμα της θεότητας σωματικώς», πράγμα που έχει ειπωθεί για τον Χριστό· αλλά «από το πλήρωμά του», λέει ο κατεξοχήν αγαπημένος και επιστήθιος μαθητής, «εμείς όλοι λάβαμε». Και η διήγηση των Πράξεων λέει ότι δεν φάνηκε μία γλώσσα, όπως ακριβώς φάνηκε ένα περιστέρι στο σωτήριο βάπτισμα, αλλά περισσότερες και διαμερισμένες, ώστε να καθίσει από μία μεριστά πάνω στον καθένα από τους Αποστόλους· έτσι και ο Παύλος λέει, «στον καθένα δόθηκε η χάρη», και ότι «υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων και διακονιών»· και «όλα αυτά τα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, που τα μοιράζει ξεχωριστά στον καθένα όπως θέλει». Επομένως, το Πνεύμα βρισκόταν στους Αποστόλους διαιρετά και μεριστά, αλλά όχι ολόκληρο στον καθένα και αδιαίρετο και αμέριστο, και βέβαια ούτε αχώριστο, αλλά υπάρχουν περιπτώσεις που ήταν και χωριστό. Διότι, αν βρισκόταν μαζί τους αχώριστα, δεν θα βρίσκονταν ποτέ σε διαφωνία μεταξύ τους· γιατί δεν θα έπρεπε το ένα και το αυτό Πνεύμα της ειρήνης να έρχεται σε διαφωνία με τον ίδιο του τον εαυτό.

Και αν και λέγεται ότι το Πνεύμα κατήλθε ιδιαιτέρως, ωστόσο και ο Πατέρας και ο Υιός συμπαρίστανται σε αυτό παντού και συνευδοκούν και συνεργούν· και αυτό το αποδεικνύει ο Απόστολος λέγοντας: «Υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά είναι το ίδιο Πνεύμα· και υπάρχουν διαιρέσεις διακονιών, και είναι ο ίδιος Κύριος· και υπάρχουν διαιρέσεις ενεργημάτων, αλλά είναι ο ίδιος Θεός, που ενεργεί τα πάντα σε όλους»· και πάλι, αφού απαρίθμησε και τα χαρίσματα και εκείνους στους οποίους έχουν εμπιστευθεί τις διακονίες αυτών, καθώς και τα ενεργήματα που επιτελούνται και μέσω των δύο, προσθέτει: «Όλα όμως αυτά τα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, που τα μοιράζει ιδιαιτέρως στον καθένα όπως θέλει»· και εκείνα που προηγουμένως απένειμε στο καθένα από τα τρία, τώρα τα απέδωσε στο ένα Πνεύμα, για να δείξει ότι οποιοδήποτε από τα τρία και αν ενεργεί, ενεργεί αφενός ιδιαιτέρως από μόνο του και αφετέρου το καθένα από κοινού με τα ομοφυή πρόσωπα, το πρώτο εξαιτίας της διάκρισης των προσώπων και το δεύτερο εξαιτίας της ταυτότητας της ουσίας, αλλά και της ενέργειας και της θέλησης· διότι και αυτό το φανέρωσε λέγοντας, «όπως θέλει». Έτσι, για τα τρία πρόσωπα, σύμφωνα με τη μία ουσία, μία είναι και η ενέργεια και η θέληση· έτσι, ένας είναι ο αγιασμός και μία η καταλλαγή του ενός και τρισυπόστατου Θεού. Διότι, αν δεν είχε ευδοκήσει ο Πατέρας και αν δεν είχε συνεργήσει το Άγιο Πνεύμα, ούτε ο Υιός θα είχε σαρκωθεί· ή πώς αλλιώς ο μεν Πατέρας θα ευδοκούσε και το δε Πνεύμα θα συνεργούσε πριν να επέλθει η καταλλαγή;

... για να μην αποδειχθείτε ότι μετέχετε αναξίως του δεσποτικού σώματος και αίματος· για να μην υποστείτε αναπόφευκτη την καταδίκη, γινόμενοι, μέσω της ανάξιας συμμετοχής σας, ένοχοι για τη θανάτωση του σώματός Του και την έκχυση του αίματός Του· για να μην αναλωθείτε από ασθένειες, πάθη και θάνατο, έχοντας υποπέσει σε μια τόσο μεγάλη καταδίκη· για να μην παραδοθείτε σε ατελεύτητη κόλαση μαζί με τους απίστους, εάν δεν εκτίσετε την ποινή σας με αυτά. 1 Κορ. 12,3-11 «Κανείς, λέει, που μιλάει με το Πνεύμα του Θεού δεν λέει: Ανάθεμα ο Ιησούς». Μία διαφορά μεταξύ των προφητών και των ψευδοπροφητών είναι ότι οι μεν προλέγουν τα μέλλοντα όντας ήρεμοι και με απόλυτη σωφροσύνη, ενώ οι ψευδοπροφήτες βρίσκονται σε έκσταση και μανία και σαν να άγονται βίαια από τους δαίμονες που τους κινούν. Δεύτερη διαφορά είναι ότι οι μεν δεν εκστομίζουν τίποτα βλάσφημο ή απαίσιο, αλλά θεολογούν άριστα και τα λένε όλα με σεμνότητα, ενώ οι δε ξερνούν βλάσφημες και κακόηχες φωνές. «Υπάρχουν δε διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά είναι το ίδιο Πνεύμα». Τα ονομάζει «χαρίσματα» για να δείξει τη γενναιοδωρία Εκείνου που τα δώρισε. Τα ονομάζει «διακονίες» για να διδάξει όσους αξιώθηκαν να τα λάβουν να μην υπερηφανεύονται για αυτά, αλλά να συναναστρέφονται όσους τους πλησιάζουν με συστολή και μετριοφροσύνη, ως άνθρωποι που κλήθηκαν για την εξυπηρέτηση και τη διακονία των πλησίον. Τέλος, τα ονομάζει «ενεργήματα» δηλώνοντας πάλι την ίδια την πράξη.

Πρόσεξε ακριβώς πώς ανακήρυξε τρανώς το πανάγιο Πνεύμα και «Κύριο» και «Θεό». Διότι, αφού είπε: «υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά είναι το ίδιο Πνεύμα», και πάλι για το ίδιο θέμα προσέθεσε: «και υπάρχουν διαιρέσεις διακονιών, αλλά είναι ο ίδιος Κύριος», έπειτα, παραμένοντας στο ίδιο νόημα και λέγοντας: «και υπάρχουν διαιρέσεις ενεργημάτων, αλλά είναι ο ίδιος Θεός», συμπληρώνει λέγοντας: «στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το συμφέρον», δείχνοντας ότι απέδωσε και το «Θεός» και το «Κύριος» στο Άγιο Πνεύμα. Διότι όλα όσα προείπε τα συγκέντρωσε στην υπόσταση του Πνεύματος, όχι μόνο λέγοντας: «στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος», αλλά και μέσω της απαρίθμησης των χαρισμάτων που ακολουθεί· διότι διατείνεται ότι όλα δίνονται μέσω του Πνεύματος. Και ανακεφαλαιώνοντας πάλι λέει: «όλα αυτά τα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα». Ώστε είναι φανερό ότι ο θείος Παύλος εδώ θεολογεί λαμπρώς και ρητώς το πανάγιο Πνεύμα και ως «Κύριο» και ως «Θεό». Εάν δε κάποιος εκλάβει το μεν «Πνεύμα» για το Άγιο Πνεύμα, τα δε «Κύριος» και «Θεός», το ένα για τον Υιό και το άλλο για τον Πατέρα, και έτσι ουδόλως λιγότερο η κυριότητα και η θεότητα θα μαρτυρηθούν από αυτά τα ίδια για το Άγιο Πνεύμα. Πώς και με ποιον τρόπο;

Το ότι δε η τάξη στην Τριάδα αποβλέπει στην οικονομία των πολλών, και δεν πηγάζει από εκείνη την υπερφυή και άρρητη φύση, το διδάσκει ο μύστης των απορρήτων, ο οποίος, έχοντας λάβει θεόληπτη μύηση, έθετε μερικές φορές τον Υιό και το Πνεύμα πριν από τον Πατέρα: «Διότι υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων», λέει, «και το ίδιο Πνεύμα· και υπάρχουν διαιρέσεις διακονιών, και ο ίδιος Κύριος· και υπάρχουν διαιρέσεις ενεργημάτων, και ο ίδιος Θεός». Και προς τους Γαλάτες: «Ο Παύλος, απόστολος όχι από ανθρώπους ούτε μέσω ανθρώπου, αλλά διά του Ιησού Χριστού και του Θεού Πατρός».