Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 13:4

Επομένως, εκείνος που έχει την αγάπη, είναι ελεύθερος από κάθε κακία και φέρει μέσα του όλες τις αρετές σαν μια πραγματικά χρυσή αλυσίδα, οι οποίες συνδέονται μεταξύ τους και ακολουθούν τη μεγαλύτερη αδελφή τους. Για τον λόγο αυτό και ο μακάριος Παύλος, ενδιατρίβοντας στα εγκώμιά της, λέει: «η αγάπη μακροθυμεί, αγαθοεργεί· δεν φθονεί· δεν κομπάζει· δεν υπερηφανεύεται· δεν ασχημονεί· δεν παροξύνεται· δεν ζητεί τα δικά της· δεν διαλογίζεται το κακό· δεν χαίρεται για την αδικία, αλλά συγχαίρει για την αλήθεια· τα πάντα ανέχεται, τα πάντα πιστεύει, τα πάντα ελπίζει, τα πάντα υπομένει· η αγάπη ποτέ δεν εκπίπτει».

Αν με αυτά θεμελιώσουμε τον εαυτό μας και τον προετοιμάσουμε ώστε να γίνει άξιος ενός τόσο μεγάλου χαρίσματος (διότι εγώ τουλάχιστον δεν θα έλεγα ότι μια τέτοια προετοιμασία και τελείωση γίνεται χωρίς τη θεία χάρη, όπως ακριβώς έχουμε την πεποίθηση ότι και εσείς είστε προετοιμασμένοι), όχι μόνο θα διατηρήσουμε αδιάσπαστους, ως αληθινοί ποιμένες της μάνδρας και του ποιμνίου του Χριστού, όσους καταφεύγουν ολόψυχα στην εκκλησία του Θεού, εκτρέφοντάς τους «επί ύδατος αναπαύσεως» και εγκαθιστώντας τους «εις τόπον χλόης», ώστε να είναι πάντοτε θαλεροί και να ανθοφορούν στην αρετή, αλλά, προσκαλώντας στην οδό της αλήθειας και εκείνους που ταράσσονται από δισταγμό, καθώς και αυτούς που αποσκίρτησαν σε όρη και ερημιές και περιπλανώνται, θα τους εγκαταστήσουμε μαζί στο ίδιο λιβάδι της σωτηρίας, σηκώνοντας τα βάρη τους, παραβλέποντας την ολιγωρία τους, διαλύοντας τους γογγυσμούς τους με καλοσύνη, και θεραπεύοντας την ολιγοψυχία τους με μεγαλόψυχη ανοχή· διότι αυτό αποτελεί αψευδή απόδειξη της αληθινής αγάπης που μας χάρισε ο Χριστός. «Διότι η αγάπη», σύμφωνα με τον γνήσιο εκφραστή, θεράποντα και μαθητή Του, «μακροθυμεί, αγαθοποιεί, δεν επαίρεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητεί τα δικά της, δεν παροξύνεται, δεν διαλογίζεται το κακό· όλα τα στέργει, όλα τα ελπίζει, όλα τα υπομένει· η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει».

Όπου δε υπάρχουν αυτά, οι έριδες και οι φιλονικίες και οι δίκες και τα δικαστήρια έχουν εκλείψει, επειδή αποδεικνύεται σαφώς ότι η χρήση τους είναι άχρηστη και μάταιη. Και ότι τέτοια νάματα αναβλύζει, άκουσε πάλι τον ίδιο τον θεσπέσιο Παύλο να διακηρύσσει: η αγάπη μακροθυμεί, δείχνει χρηστότητα· η αγάπη δεν φθονεί, δεν περιαυτολογεί, δεν υπερηφανεύεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητά τα δικά της, δεν παροξύνεται· η αγάπη δεν συλλογίζεται το κακό, δεν χαίρεται για την αδικία, αλλά συγχαίρει για την αλήθεια, όλα τα ανέχεται, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει, όλα τα υπομένει· η αγάπη ποτέ δεν εκπίπτει. Ας αγαπήσουμε λοιπόν ο ένας τον άλλον, αγαπητοί, ώστε να διατηρήσουμε την κατοχή των χαρισμάτων που μας δόθηκαν από τον Θεό, ώστε να μην αχρηστεύσουμε τη χάρη των αρετών. Ας αγαπήσουμε ο ένας τον άλλον, για να αξιωθούμε να γίνουμε και να ονομαστούμε τέκνα Θεού, για να γίνουμε κληρονόμοι της επουράνιας βασιλείας.

Σε άλλη επιστολή, διδάσκοντας για τα ίδια θέματα και υποδεικνύοντας στους μαθητές το μεγαλείο του πνευματικού πλούτου, και προτρέποντάς τους να σπεύσουν ώστε να φθάσουν στο τέλειο μέτρο, έλεγε: Να επιδιώκετε με ζήλο τα πνευματικά χαρίσματα· και σας δείχνω έναν δρόμο ασυγκρίτως ανώτερο. Εάν μιλώ τις γλώσσες των αγγέλων, αλλά δεν έχω αγάπη, έγινα σαν χαλκός που βουίζει ή σαν κύμβαλο που αλαλάζει. Και εάν έχω το χάρισμα της προφητείας και γνωρίζω όλα τα μυστήρια και όλη τη γνώση, και εάν έχω όλη την πίστη ώστε να μετακινώ βουνά, αλλά δεν έχω αγάπη, σε τίποτα δεν ωφελούμαι. Και εάν διανείμω στους φτωχούς όλα τα υπάρχοντά μου και παραδώσω το σώμα μου για να καεί, αλλά δεν έχω αγάπη, δεν είμαι τίποτα. Και παραθέτει ποιοι είναι οι καρποί της αγάπης και πώς όσοι την έχουν αποκτήσει έχουν λυτρωθεί ολοκληρωτικά από τα πάθη της κακίας, λέγοντας: Η αγάπη δεν φθονεί, η αγάπη δεν κομπάζει, δεν υπερηφανεύεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητά το δικό της συμφέρον, δεν σκέφτεται το κακό, δεν χαίρεται για την αδικία, αλλά συγχαίρει την αλήθεια· όλα τα ανέχεται, όλα τα υπομένει, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει. Και πάλι ο ίδιος λέει: Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει.

Διότι σε εκείνους που έχουν φθάσει σε τέτοια μέτρα έχουν καταργηθεί και τα πάθη της κακίας (καθώς έχει λεχθεί: «η αγάπη δεν φθονεί», «δεν υπερηφανεύεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητεί τα δικά της», «δεν διαλογίζεται το κακό» και τα εξής) και η ζωντανή πηγή του Πνεύματος αναβλύζει μέσα τους ακατάπαυστα και αδιάλειπτα από την άβυσσο της θεότητος, όπως έχει γραφτεί: «εκείνος που πίνει από το ύδωρ που εγώ θα του δώσω θα γίνει μέσα του πηγή ύδατος που θα αναπηδά εις ζωήν αιώνιον», αρπάζοντας πάντοτε τον νου σε επουράνια «άρρητα» μυστήρια και πτερώνοντάς τον «από δόξα σε δόξα», από αιώνες σε αιώνες, από μυστήρια σε μυστήρια, από δυνάμεις σε δυνάμεις, από αναπαύσεις σε ανεκδιήγητες αναπαύσεις, από αρετές σε αρετές, από υπερκόσμια φώτα σε υπερουράνια φώτα.

Όμως, και στους δύο επέρχεται κίνδυνος ή ακόμη και θάνατος, εάν δεν τηρούν την πρέπουσα δίαιτα πειθαρχώντας στις ιατρικές οδηγίες. Με τον ίδιο τρόπο και η ψυχή, όταν αξιωθεί γρηγορότερα της ενεργού χάριτος, δηλαδή σαν να ίδρωσε σε βαρύτατη ασθένεια και απέβαλε το μεγαλύτερο μέρος του νοσήματος της αμαρτίας των παθών, εάν πολιτεύεται με κάθε προσοχή και ευταξία μέσω μιας ακριβούς πνευματικής ζωής σύμφωνα με τον ευαγγελικό λόγο της αληθινής ιατρικής, ιδού, μπορεί πολύ γρήγορα να θεραπευτεί πλήρως, δηλαδή να δεχθεί την τέλεια λύτρωση από τα πάθη σύμφωνα με τον λόγο του Αποστόλου: «Η αγάπη», λέει, «δεν φθονεί, δεν περιαυτολογεί, δεν υπερηφανεύεται, δεν ασχημονεί, δεν παροξύνεται, δεν διαλογίζεται το κακό» και τα εξής. Διότι αυτή είναι η τέλεια υγεία της ψυχής.

Και αυτά βέβαια ο Κύριος και Δεσπότης μας τα διακηρύττει ξεκάθαρα καθημερινά σε όλους, αλλά άκου τι λέει και ο απόστολος Παύλος: «Ο δε καρπός του Πνεύματος είναι αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότητα, αγαθοσύνη, πραότητα, πίστη, εγκράτεια», και πάλι: «Η αγάπη δεν περιαυτολογεί, δεν υπερηφανεύεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητά τα δικά της», αλλά «όλα τα ανέχεται, όλα τα υπομένει, η αγάπη ποτέ δεν εκπίπτει». Άκου δε και τον θεολόγο Ιωάννη που λέει: Παιδιά μου, «μην αγαπάτε τον κόσμο ούτε όσα υπάρχουν στον κόσμο», διότι η αγάπη για τον κόσμο είναι έχθρα προς τον Θεό. Επομένως, αδελφοί μου, όποιος αγαπά τον κόσμο γίνεται εχθρός του Θεού, και ότι «Εκείνος που μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος, και γνωρίζετε ότι κανένας ανθρωποκτόνος δεν έχει» μερίδιο στη βασιλεία του Κυρίου και Θεού μας, και ότι «Σε αυτό είναι» φανερά «τα τέκνα του Θεού και τα τέκνα του διαβόλου», από το μίσος και την αγάπη. Διότι αυτός που αγαπά τον Θεό, αγαπά και όσους έχουν γεννηθεί από Αυτόν, δηλαδή τους αδελφούς του, ενώ εκείνος που μισεί κάποιον από τους αδελφούς του, αυτός έχει γεννηθεί από τον διάβολο, και η αγάπη του Θεού δεν υπάρχει μέσα του.

Η αγάπη μακροθυμεί, δείχνει καλοσύνη, δεν φθονεί, δεν κομπάζει, δεν υπερηφανεύεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητά το συμφέρον της, δεν εξάπτεται, δεν διαλογίζεται το κακό, δεν χαίρεται για την αδικία, αλλά συγχαίρει την αλήθεια· όλα τα ανέχεται, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει, όλα τα υπομένει· η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει. Αποδεικνύει λοιπόν μέσα από αυτά ότι και αυτός που μιλάει με γλώσσες είναι δυνατόν να καυχηθεί, και αυτός που προφητεύει να υπερηφανευτεί, και αυτός που έχει την πίστη και θαυματουργεί να επαρθεί, και ο ελεήμων να δρέψει τη δόξα από αυτούς που ελεεί, και αυτός που σπεύδει προς το μαρτύριο να μεγαλοπιαστεί· και επειδή κατέκλεισε τον λόγο στο ότι «Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει», υπαινίχθηκε την ταπεινοφροσύνη ως ρίζα της αγάπης, διότι η ρίζα δεν έχει από πού να πέσει, καθώς συγκρατείται πάντοτε στο βάθος της γης. Επομένως, αυτός που νομίζει ότι έχει αγάπη, αλλά δεν μακροθυμεί ούτε δείχνει καλοσύνη, παρά φθονεί, κομπάζει και υπερηφανεύεται και ασχημονεί, ζητά το δικό του συμφέρον, εξάπτεται, διαλογίζεται το κακό, χαίρεται για την αδικία, λυπάται για την αλήθεια, δεν ανέχεται τα πάντα, δεν πιστεύει τα πάντα, δεν ελπίζει τα πάντα, δεν υπομένει τα πάντα, δεν έχει αγάπη, αλλά ψεύδεται.

Πρέπει, λοιπόν, να φροντίζουμε να προετοιμάζουμε τα εφόδια για την ανθρώπινη αφοβία, τα οποία είναι η πίστη, η ελπίδα και η αγάπη. Η αγάπη, λέει, δείχνει χρηστότητα, μακροθυμεί· η αγάπη δεν φθονεί, η αγάπη δεν υπερηφανεύεται, δεν κομπάζει, δεν ασχημονεί, δεν ζητά τα δικά της, δεν παροξύνεται, δεν διαλογίζεται το κακό, δεν χαίρεται με την αδικία, αλλά συγχαίρει για την αλήθεια· όλα τα ανέχεται, όλα τα πιστεύει, όλα τα υπομένει, όλα τα ελπίζει. Η αγάπη ποτέ δεν εκπίπτει. Είθε να διατηρηθείς σε αυτά, μαζί με εμένα και με όλους τους αδελφούς.

Γι' αυτό και εκπλήσσομαι πώς αυτοί που θα έπρεπε, λόγω του χρόνου που έχει περάσει, να είναι δάσκαλοι, συμπεριφέρονται ακόμη σαν νήπια, ενεργώντας ασύνετα και συμπεριφερόμενοι άφρονα στα χαμένα. Η δε αιτία είναι η έλλειψη της αγάπης· διότι, αν σύμφωνα με τον Απόστολο, «Η αγάπη μακροθυμεί, δείχνει καλοσύνη, δεν φθονεί, δεν αυθαδιάζει, δεν υπερηφανεύεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητά τα δικά της, δεν παροξύνεται, δεν λογαριάζει το κακό, δεν χαίρεται για την αδικία, αλλά χαίρεται μαζί με την αλήθεια, όλα τα ανέχεται, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει, όλα τα υπομένει», είναι προφανές ότι, όταν αυτή απουσιάζει, αναδύονται τα αντίθετα: απιστία, απελπισία, ανυπομονησία, αδιαλλαξία και αυθάδεια.