Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 13:8

Όπου δε υπάρχουν αυτά, οι έριδες και οι φιλονικίες και οι δίκες και τα δικαστήρια έχουν εκλείψει, επειδή αποδεικνύεται σαφώς ότι η χρήση τους είναι άχρηστη και μάταιη. Και ότι τέτοια νάματα αναβλύζει, άκουσε πάλι τον ίδιο τον θεσπέσιο Παύλο να διακηρύσσει: η αγάπη μακροθυμεί, δείχνει χρηστότητα· η αγάπη δεν φθονεί, δεν περιαυτολογεί, δεν υπερηφανεύεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητά τα δικά της, δεν παροξύνεται· η αγάπη δεν συλλογίζεται το κακό, δεν χαίρεται για την αδικία, αλλά συγχαίρει για την αλήθεια, όλα τα ανέχεται, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει, όλα τα υπομένει· η αγάπη ποτέ δεν εκπίπτει. Ας αγαπήσουμε λοιπόν ο ένας τον άλλον, αγαπητοί, ώστε να διατηρήσουμε την κατοχή των χαρισμάτων που μας δόθηκαν από τον Θεό, ώστε να μην αχρηστεύσουμε τη χάρη των αρετών. Ας αγαπήσουμε ο ένας τον άλλον, για να αξιωθούμε να γίνουμε και να ονομαστούμε τέκνα Θεού, για να γίνουμε κληρονόμοι της επουράνιας βασιλείας.

Σε άλλη επιστολή, διδάσκοντας για τα ίδια θέματα και υποδεικνύοντας στους μαθητές το μεγαλείο του πνευματικού πλούτου, και προτρέποντάς τους να σπεύσουν ώστε να φθάσουν στο τέλειο μέτρο, έλεγε: Να επιδιώκετε με ζήλο τα πνευματικά χαρίσματα· και σας δείχνω έναν δρόμο ασυγκρίτως ανώτερο. Εάν μιλώ τις γλώσσες των αγγέλων, αλλά δεν έχω αγάπη, έγινα σαν χαλκός που βουίζει ή σαν κύμβαλο που αλαλάζει. Και εάν έχω το χάρισμα της προφητείας και γνωρίζω όλα τα μυστήρια και όλη τη γνώση, και εάν έχω όλη την πίστη ώστε να μετακινώ βουνά, αλλά δεν έχω αγάπη, σε τίποτα δεν ωφελούμαι. Και εάν διανείμω στους φτωχούς όλα τα υπάρχοντά μου και παραδώσω το σώμα μου για να καεί, αλλά δεν έχω αγάπη, δεν είμαι τίποτα. Και παραθέτει ποιοι είναι οι καρποί της αγάπης και πώς όσοι την έχουν αποκτήσει έχουν λυτρωθεί ολοκληρωτικά από τα πάθη της κακίας, λέγοντας: Η αγάπη δεν φθονεί, η αγάπη δεν κομπάζει, δεν υπερηφανεύεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητά το δικό της συμφέρον, δεν σκέφτεται το κακό, δεν χαίρεται για την αδικία, αλλά συγχαίρει την αλήθεια· όλα τα ανέχεται, όλα τα υπομένει, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει. Και πάλι ο ίδιος λέει: Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει.

Η δε φράση «ουδέποτε πίπτει» σημαίνει το εξής, ότι εκείνοι που έχουν τα προαναφερθέντα χαρίσματα του Πνεύματος και δεν έχουν ακόμη δεχθεί τη λύτρωση από τα πάθη μέσω της πληρέστατης και ενεργούς αγάπης του Πνεύματος, βρίσκονται ακόμη σε κίνδυνο, αγώνα και φόβο εξαιτίας της πάλης προς τα πνεύματα της πονηρίας, έστω κι αν κατέχουν πνευματικά χαρίσματα. Διότι ιδού, ποιο και πόσο μεγάλο πνευματικό μέτρο, εφόσον δεν υπόκειται πλέον σε πτώση και πάθος, έδειξε σε εκείνους που επιθυμούν να βαδίζουν με ακρίβεια την οδό του χριστιανισμού. Έτσι ώστε, και οι γλώσσες των αγγέλων και η προφητεία και η πίστη και όλη η γνώση και τα χαρίσματα των ιαμάτων να μην είναι τίποτα σε σύγκριση με την ύψιστη αρετή και το πλήρωμα της αγάπης της τελειότητας, μολονότι και εκείνα αποτελούν ενεργήματα του ίδιου Πνεύματος. Αλλά, για να μην τύχει, εάν κάποιος αξιωθεί εκείνα τα χαρίσματα, να νομίσει ότι έφτασε στο τέλειο εξαιτίας της πρωτόγνωρης ενέργειας της χάριτος, και νομίζοντας ότι δεν έχει πλέον ανάγκη από τίποτα να μείνει πίσω από τα τέλεια μέτρα της απάθειας, επαναπαυόμενος μόνο στα μικρότερα χαρίσματα, γι' αυτόν τον λόγο υπέδειξε τον σκοπό της τελειότητας, ώστε ο καθένας, αναγνωρίζοντας τον εαυτό του φτωχό μπροστά σε έναν τέτοιο πλούτο, να αγωνίζεται τον καλό αγώνα ακατάπαυστα και ανυποχώρητα, και να τρέχει κατ' αυτόν τον τρόπο τον πνευματικό δρόμο, μέχρις ότου το κατακτήσει, όπως ακριβώς έχει πει: «Έτσι να τρέχετε, για να το κατακτήσετε».

ΣΤ'. Η αγάπη όλα τα στέγει, όλα τα υπομένει. Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει. Το «ουδέποτε εκπίπτει» δηλώνει το εξής: ότι όσοι έλαβαν τα προαναφερθέντα χαρίσματα του Πνεύματος, αλλά δεν αξιώθηκαν ακόμη την απόλυτη ελευθερία από τα πάθη μέσω της πληρέστατης και ενεργού αγάπης του Πνεύματος, δεν έχουν φτάσει ακόμη στην ασφάλεια, αλλά η κατάστασή τους βρίσκεται ακόμη σε κίνδυνο και φόβο, εξαιτίας των πνευματικών δυνάμεων της πονηρίας. Διότι αυτό το μέτρο, επειδή δεν υπόκειται πλέον σε πτώση ούτε σε πάθος, φανέρωσε ότι είναι τέτοιας φύσεως, ώστε οι γλώσσες των αγγέλων, η προφητεία, όλη η γνώση και τα χαρίσματα των ιαμάτων να μην είναι τίποτα, όταν συγκρίνονται με αυτό.

ΙΑʹ. Αυτό μόνο ας είναι η κύρια φροντίδα, ώστε, αφού κάποιος γεννηθεί διά του Αγίου Πνεύματος, να αποπλύνει την ενοικούσα αμαρτία. Διότι κατά ένα μέρος και εκείνη η γέννηση διά του Αγίου Πνεύματος έχει εικόνα τελειότητας και ως προς τη μορφή και ως προς τα μέλη, όχι όμως ως προς τη δύναμη ή τον νου ή την ανδρεία. Επειδή εκείνος που έχει φτάσει σε τέλειο άνδρα και στο κατάλληλο μέτρο ηλικίας, είναι φυσικό να καταργεί τα γνωρίσματα του νηπίου. Και αυτό ακριβώς έλεγε ο Απόστολος: «Είτε γλώσσες είναι αυτές, θα καταργηθούν, είτε προφητείες». Διότι, όπως ακριβώς αυτός που έχει ήδη γίνει άνδρας δεν καταδέχεται ούτε τις τροφές ούτε τα λόγια που ταιριάζουν σε παιδί, αλλά δυσανασχετεί με αυτά, καθώς έχει ήδη εισέλθει σε άλλον τρόπο ζωής, έτσι και εκείνος που αυξάνεται προς την τελείωση των ευαγγελικών αρετών θα καταργήσει τη δική του νηπιότητα χάριν της τελειότητας.

Διότι «η αγάπη ποτέ δεν εκπίπτει»· επειδή είναι αμετάβλητη, καθιστά απαθείς και ακλόνητους εκείνους που την πόθησαν. Επομένως, τα χαρίσματα ενεργούνται για λόγους οικονομίας, σύμφωνα με τη διανομή του θελήματος του Θεού σε εκείνους που είναι ακόμη νήπιοι και ατελείς, ενώ η αγάπη (όπως προείπα) καθιστά απαθείς και αμετάβλητους όσους αξιώθηκαν να την αποκτήσουν, διότι είναι «Θεός», όπως έχουμε διδαχθεί στις καθολικές επιστολές. Κάθε ψυχή, λοιπόν, που κινείται από ρυπαρούς λογισμούς και πονηρές ενθυμήσεις δεν διατηρεί την παρθενία της για τον Χριστό, διότι μοιχεύεται από τον αντίπαλο. Εκείνη όμως που επιθύμησε με καθαρότητα να παραστεί ενώπιον του Κυρίου, ζει με αγνότητα καρδιάς, καθώς λέει ο νυμφαγωγός: «Σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω ως αγνή παρθένο στον Χριστό· φοβάμαι όμως μήπως, όπως το φίδι εξαπάτησε την Εύα με την πανουργία του, έτσι διαφθαρούν και τα δικά σας νοήματα». Όσων λοιπόν τα νοήματα διαφθείρονται, βρίσκονται σε κοινωνία με τη φθορά του διαβόλου και όχι σε κοινωνία με την αφθαρσία του Σωτήρα· διότι «τι κοινωνία υπάρχει μεταξύ φωτός και σκότους;» ή «τι συμφωνία έχει ο ναός του Θεού με τα είδωλα;». Ώστε ας πιστέψουμε σε αυτά, για να μπορούμε να αναγνώσκουμε χωρίς ψέμα: «Δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός». Διότι, σε όσους δεν κατοικεί ο Χριστός, επειδή είναι νεκροί, δεν υμνούν αληθινά τον Θεό, καθώς λέει ο προφήτης: «Οι νεκροί δεν θα σε αινέσουν, Κύριε». Ας βασιλεύσει, λοιπόν, «η ζωή του Ιησού» στη θνητή μας σάρκα.

Διότι, κατά ένα μέρος, και η ίδια η γέννηση έχει εικόνα τελειότητας, όπως για παράδειγμα στη μορφή και στα μέλη, όχι όμως στη δύναμη, τον νου ή την ανδρεία. Διότι αυτός που αυξάνεται για να γίνει τέλειος άνδρας και φτάνει στο μέτρο της ηλικίας, καταργεί όλα τα γνωρίσματα του νηπίου. Αυτό άλλωστε είναι που λέει ο απόστολος: «Είτε γλώσσες υπάρχουν, θα καταργηθούν, είτε προφητείες». Διότι, όπως ακριβώς ο ώριμος άνδρας δεν καταδέχεται ούτε την ομιλία ούτε την τροφή του μικρού παιδιού, αλλά υιοθετεί άλλη τροφή και τρόπο ζωής, έτσι και αυτός που αυξάνεται προς την τελείωση των ευαγγελικών κατορθωμάτων, καταπαύει τη νηπιότητά του χάριν της τελειότητας. Όπως ακριβώς έχει γραφτεί: «Όταν έγινα άνδρας, κατήργησα τα του νηπίου». Το ότι δηλαδή έχει ειπωθεί ορθά, ότι η γέννηση κατά ένα μέρος είναι τέλεια, θα το γνωρίσεις από τα όσα έγιναν από τον Κύριο. Διότι, όταν γεννήθηκε ο Κύριος, όλη η κτίση θορυβήθηκε, άγγελοι υμνούσαν, αστέρι έδινε το μήνυμα, βοσκοί εκπλήσσονταν· ομοίως και όταν επάνω στον σταυρό ολοκλήρωνε αυτό το μυστήριο, όλη η κτίση ταράχθηκε· διότι ο ήλιος σκοτείνιασε, το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε, μνήματα ανοίχτηκαν και πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν. Βλέπεις, λοιπόν, ότι κατά ένα μέρος το να γεννηθεί κανείς διά του Αγίου Πνεύματος αποτελεί τελείωση.

Και αυτά βέβαια ο Κύριος και Δεσπότης μας τα διακηρύττει ξεκάθαρα καθημερινά σε όλους, αλλά άκου τι λέει και ο απόστολος Παύλος: «Ο δε καρπός του Πνεύματος είναι αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότητα, αγαθοσύνη, πραότητα, πίστη, εγκράτεια», και πάλι: «Η αγάπη δεν περιαυτολογεί, δεν υπερηφανεύεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητά τα δικά της», αλλά «όλα τα ανέχεται, όλα τα υπομένει, η αγάπη ποτέ δεν εκπίπτει». Άκου δε και τον θεολόγο Ιωάννη που λέει: Παιδιά μου, «μην αγαπάτε τον κόσμο ούτε όσα υπάρχουν στον κόσμο», διότι η αγάπη για τον κόσμο είναι έχθρα προς τον Θεό. Επομένως, αδελφοί μου, όποιος αγαπά τον κόσμο γίνεται εχθρός του Θεού, και ότι «Εκείνος που μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος, και γνωρίζετε ότι κανένας ανθρωποκτόνος δεν έχει» μερίδιο στη βασιλεία του Κυρίου και Θεού μας, και ότι «Σε αυτό είναι» φανερά «τα τέκνα του Θεού και τα τέκνα του διαβόλου», από το μίσος και την αγάπη. Διότι αυτός που αγαπά τον Θεό, αγαπά και όσους έχουν γεννηθεί από Αυτόν, δηλαδή τους αδελφούς του, ενώ εκείνος που μισεί κάποιον από τους αδελφούς του, αυτός έχει γεννηθεί από τον διάβολο, και η αγάπη του Θεού δεν υπάρχει μέσα του.

Η αγάπη μακροθυμεί, δείχνει καλοσύνη, δεν φθονεί, δεν κομπάζει, δεν υπερηφανεύεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητά το συμφέρον της, δεν εξάπτεται, δεν διαλογίζεται το κακό, δεν χαίρεται για την αδικία, αλλά συγχαίρει την αλήθεια· όλα τα ανέχεται, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει, όλα τα υπομένει· η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει. Αποδεικνύει λοιπόν μέσα από αυτά ότι και αυτός που μιλάει με γλώσσες είναι δυνατόν να καυχηθεί, και αυτός που προφητεύει να υπερηφανευτεί, και αυτός που έχει την πίστη και θαυματουργεί να επαρθεί, και ο ελεήμων να δρέψει τη δόξα από αυτούς που ελεεί, και αυτός που σπεύδει προς το μαρτύριο να μεγαλοπιαστεί· και επειδή κατέκλεισε τον λόγο στο ότι «Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει», υπαινίχθηκε την ταπεινοφροσύνη ως ρίζα της αγάπης, διότι η ρίζα δεν έχει από πού να πέσει, καθώς συγκρατείται πάντοτε στο βάθος της γης. Επομένως, αυτός που νομίζει ότι έχει αγάπη, αλλά δεν μακροθυμεί ούτε δείχνει καλοσύνη, παρά φθονεί, κομπάζει και υπερηφανεύεται και ασχημονεί, ζητά το δικό του συμφέρον, εξάπτεται, διαλογίζεται το κακό, χαίρεται για την αδικία, λυπάται για την αλήθεια, δεν ανέχεται τα πάντα, δεν πιστεύει τα πάντα, δεν ελπίζει τα πάντα, δεν υπομένει τα πάντα, δεν έχει αγάπη, αλλά ψεύδεται.

Πρέπει, λοιπόν, να φροντίζουμε να προετοιμάζουμε τα εφόδια για την ανθρώπινη αφοβία, τα οποία είναι η πίστη, η ελπίδα και η αγάπη. Η αγάπη, λέει, δείχνει χρηστότητα, μακροθυμεί· η αγάπη δεν φθονεί, η αγάπη δεν υπερηφανεύεται, δεν κομπάζει, δεν ασχημονεί, δεν ζητά τα δικά της, δεν παροξύνεται, δεν διαλογίζεται το κακό, δεν χαίρεται με την αδικία, αλλά συγχαίρει για την αλήθεια· όλα τα ανέχεται, όλα τα πιστεύει, όλα τα υπομένει, όλα τα ελπίζει. Η αγάπη ποτέ δεν εκπίπτει. Είθε να διατηρηθείς σε αυτά, μαζί με εμένα και με όλους τους αδελφούς.