Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 15:33

ΤΙΤΛ. ΜΔʹ. — Περί αδελφών. «Δεν θα μισήσεις τον αδελφό σου στη διάνοιά σου.» «Ιδού, τι καλό ή τι ευχάριστο υπάρχει, παρά το να κατοικούν οι αδελφοί μαζί ενωμένοι.» «Οι αδελφοί σε καιρό ανάγκης ας είναι χρήσιμοι.» «Αδελφός που βοηθείται από αδελφό είναι σαν πόλη ισχυρή και ψηλή. Και είναι δυνατός σαν καλοθεμελιωμένο βασίλειο.» «Καθένας που μισεί τον φτωχό αδελφό του, βρίσκεται μακριά από τη φιλία.» «Καλύτερα φίλος που βρίσκεται κοντά, παρά αδελφός που κατοικεί μακριά.» «Αδελφοί και βοήθεια σε καιρό θλίψης.» «Μην ανταλλάξεις τον γνήσιο αδελφό με χρυσάφι του Σουφίρ.» ΤΙΤΛ. ΜΕʹ. — Περί αυτών που ζητούν, δηλαδή των προσαιτών. «Παιδί μου, μη ζήσεις ζωή επαιτείας. Διότι είναι καλύτερο να πεθάνεις παρά να επαιτείς. Στο στόμα του αναιδούς ανθρώπου η ελεημοσύνη της επαιτείας θα φανεί γλυκιά, αλλά μέσα στην κοιλιά του θα καεί σαν φωτιά.» ΤΙΤΛ. ΜΣΤʹ. — Περί αισχρολογίας. «Οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα χρηστά ήθη.» «Κανένας σάπιος λόγος ας μην βγαίνει από το στόμα σας, αλλά μόνο όποιος είναι αγαθός για την οικοδομή της όποιας ανάγκης, ώστε να μεταδώσει χάρη σε εκείνους που ακούν.» «Η αισχρότητα και η μωρολογία ή η ευτραπελία, τα οποία δεν αρμόζουν, ούτε καν να αναφέρονται μεταξύ σας, όπως ταιριάζει σε αγίους.» «Αισχρολογία ας μη βγαίνει από το στόμα σας.» Η συνήθεια των λόγων είναι ο δρόμος που οδηγεί στις πράξεις.

Μαθαίνοντας δε ο απατεώνας το μυστικό της εντολής, ρίχνει εύστοχα το δόλωμα της απάτης, γεμάτο από θανατηφόρο δηλητήριο, και αποκρίθηκε: «Δεν θα πεθάνετε· διότι γνωρίζει ο Θεός, ότι την ημέρα που θα φάτε από αυτό, θα διανοιχτούν οι οφθαλμοί σας και θα γίνετε σαν θεοί, γνωρίζοντας το καλό και το κακό». Ω της πλάνης, ω της μανίας! Επειδή φθόνησε την προκοπή σας ο Θεός, λέει, για να μην ομοιωθείτε και εσείς με αυτόν και γίνετε θεοί, εμπόδισε τη βρώση από το δέντρο, όμως δεν θα πεθάνετε. Όντως, «φθείρουν τα καλά ήθη οι κακές συναναστροφές». Πιστεύει η γυναίκα στα μιαρά λόγια της απάτης του απατεώνα, θεωρεί τον ολέθριο πιο αξιόπιστο από τον Δεσπότη, παρατηρεί με πιο περίεργα μάτια την καλλονή και την ωραιότητα του δέντρου και του καρπού, και παίρνοντας από τον καρπό έφαγε. Το πώς όμως έφαγε, είτε αισθητά είτε νοητά, δεν το γνωρίζουμε, καθώς η Γραφή μαρτυρεί φανερά μόνο αυτό, ότι έφαγε, προφανώς όπως ήταν συνήθεια σε εκείνη την τότε φύση να μεταλαμβάνει τροφής. Αφού δε πρόσφερε και στον άνδρα και έφαγαν και οι δύο, προσδοκώντας θέωση και οξύτερη όραση, συνέβη εντελώς το αντίθετο, διότι και το αξίωμα που νόμιζαν ότι κατείχαν τους αφαιρέθηκε αμέσως. Και αφού αντίκρισαν τη δική τους γύμνια ντράπηκαν, και προσπαθώντας να κρυφτούν από τον Θεό κρύβονταν ανάμεσα στα δέντρα του παραδείσου, σκεπάζοντας τον εαυτό τους με φύλλα συκιάς.

Αλλά και το φημισμένο παντού και ολοφάνερο, μέγιστο θαύμα σχετικά με τους τρεις στρατηλάτες, δεν θα διστάσω, με σύντομα και απλά λόγια, να το σταχυολογήσω στο παρόν σύγγραμμα, μέσα σε αυτή τη σειρά των θαυμάτων. Στη Μεγάλη Φρυγία, το λεγόμενο έθνος των Ταϊφάλων, έχοντας επαναστατήσει κατά της βασιλίδας των πόλεων, είχε ξεσηκωθεί για πόλεμο. Ο Μέγας Κωνσταντίνος στέλνει εναντίον τους τρεις στρατηλάτες, τον Νεπωτιανό, τον Ούρσο και τον Ερπυλίωνα, οι οποίοι, περνώντας καθ' οδόν από τα Μύρα της Λυκίας, συναντούν τον άγιο, και αντιλαμβάνονται την αγιοσύνη του και την ένθεη παρρησία του, με την οποία γλίτωσε τους τρεις άνδρες από τον άδικο θάνατο και ταπείνωσε τον ηγεμόνα Ευστάθιο. Αφού είδαν αυτά οι στρατηλάτες, εφοδιάζονται από τον άγιο με ευχές και ευλογίες, φτάνουν στο προαναφερθέν έθνος μαζί με τα στρατεύματά τους, μετατρέπουν τη μάχη σε ειρήνη, επιστρέφουν στη βασιλεύουσα πόλη, και γίνονται δεκτοί με τιμές από τον βασιλιά και τη σύγκλητό του. Δεν πέρασε πολύς καιρός και οι άνδρες, καθώς τιμούνταν, προκάλεσαν τον φθόνο· διαβάλλονται στον έπαρχο Αβλάβιο, τυφλώνεται από τα δώρα ο άθλιος, και πείθει τον βασιλιά ότι οι στρατηλάτες έκαναν πονηρή συμφωνία με τους Ταϊφάλους εναντίον του κράτους του. Επειδή όμως, σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο, «οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα καλά ήθη», το ίδιο έπαθε και ο βασιλιάς.

Αλλά απομακρύνσου από εμένα, εργάτη της ανομίας και εχθρέ του ανθρώπινου γένους· διότι είμαι θεοσεβής, δεν είμαι εκ φύσεως υιός του Θεού. Αν όμως είμαι και υιός, είμαι οπωσδήποτε κατά χάριν και όχι κατά φύσιν. Αυτά είπε ο δίκαιος και απέκρουσε τον εχθρό. Αλλά επειδή «οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα χρηστά ήθη», κάποιο υπόλειμμα του πονηρού σπορέα εναποτέθηκε στη διάνοια του δικαίου, και μια σκέψη κρυφή και απόρρητη περιστρεφόταν μέσα στην καρδιά του, παρά τη θέλησή του, σαν βλασφημία, όπως θα φανερώσουν σε λίγο τα θεία λόγια.

Η αλλαγή του τόπου σού προκάλεσε την αλλαγή του τρόπου ζωής, και οι κακές συναναστροφές διέφθειραν τα χρηστά σου ήθη· το πρώτο μάς το βεβαίωσε ο Μέγας Βασίλειος στην προς Χίλωνα επιστολή, και το δεύτερο ο Απόστολος στην προς Κορινθίους επιστολή. Αν οι Ισραηλίτες δεν κατέβαιναν στην Αίγυπτο, αν δεν πήγαιναν στη Βαβυλώνα, δεν θα μάθαιναν τα έργα και τις ειδωλολατρίες των Αιγυπτίων και των Βαβυλωνίων· «διότι αναμείχθηκαν», λέει ο προφήτης, «με τα έθνη και έμαθαν τα έργα τους».

Ερμηνεία. Εκείνοι που έχουν αφιερωθεί στον Θεό πρέπει να αποτελούν για τους λαϊκούς υπόδειγμα σεμνού βίου, ώστε να μη βλασφημείται εξαιτίας τους το όνομα του Θεού. Για τον λόγο αυτόν και ο παρών Κανόνας ορίζει ότι όποιος Κληρικός βρεθεί να τρώει ψωμί μέσα σε καπηλειό, πρέπει να αφορίζεται. Διότι το να εισέρχονται αυτοί σε καπηλειό, τι άλλο φανερώνει, παρά το ότι διάγουν βίο άσεμνο και ότι είναι διεφθαρμένοι, όχι μόνο ως προς την επιθυμία των φαγητών και των ποτών, αλλά και ως προς τα υπόλοιπα ήθη τους; Καθώς, με το να συγκεντρώνονται στα καπηλειά άσεμνοι άνδρες και άσεμνες γυναίκες, είναι βέβαιο ότι εκείνος που συναναστρέφεται με τέτοιους ανθρώπους δεν θα μείνει αμέτοχος στη δική τους κακία. Επειδή, σύμφωνα με τον Παύλο, «Φθείρουσιν ἤθη χρήσθ' ὁμιλίαι κακαί» (οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα καλά ήθη). Εξαιρείται μόνο η περίπτωση που ο Κληρικός, βρισκόμενος καθ' οδόν και μη έχοντας σε ποιο άλλο οίκημα να καταλύσει, εισέλθει σε πανδοχείο και χάνι προκειμένου να αναπαυθεί από ανάγκη. Ανάγνωσε και την ερμηνεία του μβ΄ Αποστολικού Κανόνα.

Δηλαδή, λέει, εάν δεν υπάρχει ανάσταση, τι θα κάνουν αυτοί που βαπτίζονται με τέτοιες ελπίδες, ότι θα αναστηθούν μετά θάνατον; «Αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται καθόλου, γιατί τότε βαπτίζονται;», για να αναστηθούν; Ο ίδιος όμως, πιο επιπληκτικά, λέει: «υπέρ των νεκρών», εννοώντας: αυτούς που εσείς, με τη δική σας αντίληψη, ανακηρύξατε παντοτινούς νεκρούς, και θεωρώντας νεκρούς και τους άλλους και τους εαυτούς σας, και μάλιστα αιώνιους νεκρούς, γιατί βαπτίζεστε υπέρ εκείνων που, σύμφωνα με εσάς, δεν πρόκειται πλέον να αναστηθούν, αλλά θα παραμείνουν για πάντα νεκροί; Προβάλλει δε τον λόγο του αναφερόμενος σε άλλα πρόσωπα και όχι στους ίδιους, για να μην τους επιπλήξει υπερβολικά και τους ωθήσει στην απόγνωση. «Καθημερινά πεθαίνω», ως προς την επιδρομή των θλίψεων και των πειρασμών και την καθημερινή προσδοκία του θανάτου. 1 Κορ. 15,33 Ή ότι και τα «χρηστά ήθη» οι συνεχείς «κακές συναναστροφές τα διαφθείρουν», διότι και «η συνεχής σταγόνα σκάβει την πέτρα».

«Τον αγώνα τον καλό έχω αγωνιστεί, τον δρόμο έχω τελειώσει, την πίστη έχω τηρήσει· στο εξής με περιμένει ο στέφανος της δικαιοσύνης»· «έτσι τρέχω, όχι χωρίς ξεκάθαρο σκοπό· έτσι πυγμαχώ, όχι σαν να χτυπώ τον αέρα»· και «ο οποίος, ενώ υπήρχε σε μορφή Θεού, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά κένωσε τον εαυτό του παίρνοντας μορφή δούλου· γι' αυτό και ο Θεός τον υπερύψωσε και του χάρισε το όνομα που είναι πάνω από κάθε όνομα, ώστε στο όνομα του Ιησού να καμφθεί κάθε γόνατο των επουρανίων και των επιγείων και των καταχθονίων, και κάθε γλώσσα να ομολογήσει ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός, εις δόξαν του Θεού Πατρός»· και «διότι το δικό μας πολίτευμα υπάρχει στους ουρανούς, από όπου και απεκδεχόμαστε ως Σωτήρα τον Κύριο Ιησού Χριστό, ο οποίος θα μετασχηματίσει το σώμα της ταπεινώσεώς μας, ώστε να γίνει σύμμορφο με το σώμα της δόξας του». Διότι είναι πάρα πολύ θαυμαστά και αυτά (και πώς να μην είναι;), μεταξύ άλλων και για την υπέρτατη συνύπαρξη λαμπρότητας και καθαρότητας. Αλλά πόσο σπουδαίος είναι στην έκφραση γνωμικών, στην κρίση και στη σταθερή διατύπωση αποφάνσεων, στον έλεγχο όπου πρέπει και όπως πρέπει, στην επιτίμηση, στη διαμαρτυρία; «Διότι σε ό,τι κάποιος έχει νικηθεί, σε αυτό και έχει υποδουλωθεί»· «φθείρουν τα καλά ήθη οι κακές συναναστροφές»· και «αυτό σας λέω, ότι σάρκα και αίμα δεν μπορούν να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού, ούτε η φθορά κληρονομεί την αφθαρσία»· «τρέχατε καλά· ποιος σας βάσκανε ώστε να μην πείθεστε στην αλήθεια;»

Ακόμη, στην ίδια επιστολή *** «οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα καλά ήθη». Και μάλιστα στην προς Γαλάτας επιστολή χρησιμοποιεί από τα απόκρυφα του Μωυσή τη φράση που λέει: «ούτε η περιτομή έχει κάποια ισχύ ούτε η ακροβυστία, αλλά η καινή κτίση· και όσοι συμμορφώνονται με αυτόν τον κανόνα, ας είναι ειρήνη και έλεος σε αυτούς και στον Ισραήλ του Θεού». Αλλά και στην προς Εφεσίους επιστολή, από τα λεγόμενα απόκρυφα του Ιερεμία: «ξύπνα εσύ που κοιμάσαι και αναστήσου από τους νεκρούς, και θα σε φωτίσει ο Χριστός». Επίσης, στην προς Τίτον επιστολή παραθέτει τον χρησμό του Κρητικού μάντη Επιμενίδη, τον οποίο μνημονεύει και ο Καλλίμαχος στη δική του ποίηση: «Είπε κάποιος δικός τους προφήτης: “Οι Κρήτες είναι πάντοτε ψεύτες, κακά θηρία, κοιλιές οκνηρές”· η μαρτυρία αυτή είναι αληθινή».

Είναι δύσκολο βέβαια για έναν νεότερο γιο να αποχωριστεί τον πατέρα του. Διότι το βλέμμα του πατέρα αποδιώκει και απομακρύνει την άσωτη σπατάλη, την ακολασία και τις συναναστροφές που διαφθείρουν τα ήθη. Όταν όμως η νεότητα αφεθεί στον εαυτό της, και δεν υπάρχει ούτε φόβος ούτε αιδώς, που είναι δύο ισχυροί φύλακες της ταραγμένης νεότητας, τότε ακριβώς χάνονται και ανατρέπονται τα πάντα.

Νύχτα είναι από τη φύση του ο διάβολος και τα φωτεινά μέλλοντα δεν τα γνωρίζει· διώξε τον, ω άνθρωπε· γνώρισε αυτόν που ξέρει τους διαλογισμούς των καρδιών και προσκύνησέ τον ως εύσπλαχνο· διότι οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα καλά ήθη, όπως λέει ο απόστολος· ας μην παρασύρεται κανείς από την απάτη των λόγων της κενής σοφίας· ας κωφεύουμε όταν μας μιλούν χωρίς τον Χριστό, και ας ζηλώσουμε όλοι τους αθλοφόρους, τους οποίους ο εχθρός, αφού προηγουμένως δεν κατάφερε να πείσει ούτε με λόγια ούτε με έργα, κραύγαζε: «Αξιωθήκατε στεφάνων.»

Εάν πάλι, περνώντας, δεις κάποιον αδελφό μόνο του, ή και μαζί με άλλους να κάθεται και να συζητά άκαιρα, κάνε μια μετάνοια και προσπέρασε σιωπηλά. Μην πας να καθίσεις μαζί τους, ενθυμούμενος τον ψαλμωδό που λέει: «Μακάριος ο άνθρωπος που δεν πορεύθηκε σε βουλή ασεβών, και σε οδό αμαρτωλών δεν στάθηκε, και σε καθέδρα λοιμών δεν κάθισε». Διότι λοιμοί είναι αυτοί οι άνθρωποι, καθώς λέει ο Παύλος: «Φθείρουν τα καλά ήθη οι κακές συναναστροφές». Ό,τι λοιπόν είναι ο λοιμός, το ίδιο είναι και η φθορά. Μην καθίσεις λοιπόν μαζί με εκείνους που αργολογούν, αγαπητέ, ούτε να πεις: «Θα ακούσω κι εγώ τι λέτε», αλλά, όπως ειπώθηκε, κάνε μετάνοια και προσπέρασε. Φύλαξε τη σιωπή, την ξενιτεία, και τη μεν σιωπή διατηρώντας την με το να λες στον εαυτό σου: «Τι καλό έχω να πω εγώ, που είμαι όλος βόρβορος και μωρός, και όχι μόνο αυτό, αλλά και ξένος και ανάξιος να μιλώ και να ακούω ή να συγκαταλέγομαι ανάμεσα στους ανθρώπους;», την δε ξενιτεία και την αποχή από όλους διατηρώντας την με το να τα σκέφτεσαι αυτά και να λες στον εαυτό σου: «Ποιος είμαι εγώ ο απορριμμένος και ευτελής, ο τιποτένιος και φτωχός, για να μπω στο κελί κάποιου; Δεν θα με αποστραφεί βλέποντάς με, σαν να είμαι βδέλυγμα; Άραγε δεν θα πει: Τι ήρθε σε εμένα αυτός ο μιαρός για να μολύνει το κελί μου;», θέτοντας μπροστά στα μάτια σου τις αμαρτίες σου, και λέγοντας αυτά όχι επιφανειακά με τα χείλη, αλλά από τα βάθη της ψυχής σου.

Αν λοιπόν, ενώ δεν ορθοδοξούσαν προηγουμένως ούτε είχαν μυηθεί στην αλήθεια, φωτίζονταν από τη θεία πρόνοια ως προς το αληθινό και μεταπηδούσαν σε εμάς, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά· όμως και αυτούς δεν πρέπει να τους δεχόμαστε ανεξέταστα, παρά μόνο με τη σύμφωνη γνώμη των περισσοτέρων ορθοδόξων, όπως έχει δηλώσει ο θείος Βασίλειος προς τους εξορισθέντες στη Μεσοποταμία από την Αίγυπτο, επιπλήττοντάς τους επειδή τους δέχτηκαν απρόσεκτα. Ή μήπως αγνοείτε τι λέει ο ίδιος πατέρας σε άλλη επιστολή του; «Δεν αναγνωρίζω ως επίσκοπο, ούτε θα συγκατέλεγα στους επισκόπους, εκείνον που για την καταστροφή της πίστεως έχει προαχθεί στην προεδρία από βέβηλα χέρια»· τέτοιοι είναι οι σημερινοί, οι οποίοι, όχι από άγνοια, αλλά από φιλαρχία καταλαμβάνουν αυθαίρετα τους θρόνους, εγκαταλείποντας εκούσια την αλήθεια και αναλαμβάνοντας την προεδρία της ασέβειας. «Αν κατά άνθρωπο θηριομάχησα», λέει ο απόστολος, «στην Έφεσο, ποιο είναι το όφελός μου;» Λέω κι εγώ: αν κατά τη γνώμη σας μετά την άρνηση, δηλαδή την κοινωνία με τους χριστομάχους, οι τέτοιοι πρέπει να γίνονται αμέσως δεκτοί και χωρίς επιτίμια, γιατί κινδυνεύω μάταια κάθε μέρα, και δεν αυτομολώ προς τους αντιπάλους, ώστε έπειτα πάλι μέσω μετανοίας να συνταχθώ χωρίς επιτίμια με τους ορθοδόξους; Μην πλανάσθε, «φθείρουν τα χρηστά ήθη οι κακές συναναστροφές». Ανανήψατε εν Κυρίω. Και ποια κοινωνία έχει το φως με το σκότος, ώστε να τηρούνται τα δικά μας παράλληλα με αυτά των χριστομάχων;

Κατήχηση ϞΖ΄. Περί της προκοπής του σεμνού βίου μας και της θερμής διεγέρσεως προς τις διακονίες, καθώς η εργασία αναφέρεται στον Θεό, και περί του να μην κατευθύνουμε την αδελφότητα δουλικά, αλλά αδελφικά. Αδελφοί και πατέρες, επειδή η κατήχηση γίνεται ήδη κατά τη συνήθεια, ίσως κάποιοι να υποθέτουν και να λέγουν ότι το να κατηχούμαστε είναι το ίδιο με το να μην κατηχούμαστε, επειδή όσοι ακούν, παρότι κατηχούνται, δεν προοδεύουν καθόλου σε κάτι ωφελιμότερο. Αλλά δεν έχουν έτσι τα πράγματα. Διότι, ως προς το απόγειο της αρετής, αν κάποιος αποβλέψει σε αυτό, θα βρει οπωσδήποτε ότι αυτό που λέγεται δεν είναι ψευδές, επειδή όσο νομίζει κανείς ότι προκόπτει στο αγαθό, τόσο αισθάνεται ότι υπολείπεται του τελείου. Διότι τέτοια είναι η φύση της αρετής. Στην πραγματικότητα όμως, ο καθένας προοδεύει με τη χάρη του Χριστού προς το καλύτερο και αυξάνει τα αγαθά του έργα. Πώς άλλωστε θα μπορούσε να μην προοδεύσει η ψυχή, σαν ένα φυτό που ποτίζεται και σκάβεται με τις συνεχείς υπενθυμίσεις; Επειδή «και μια σταγόνα που πέφτει συνεχώς σκάβει την πέτρα», κατά την παροιμιώδη ρήση, όπως ακριβώς και «οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα χρηστά ήθη», κατά τον Απόστολο. Ας αναλογιστούμε, παρακαλώ, ότι αν, παρόλο που γίνεται η κατήχηση, βλέπουμε την κακία να ανθίσταται μέσα μας, πόσο μάλλον θα συνέβαινε αυτό, εάν δεν κηρυσσόταν ο λόγος και δεν επιδιωκόταν η υπενθύμιση και δεν αποκαλύπτονταν αυτά με τον έναν ή τον άλλο τρόπο;

Το να λες όμως ότι «φθείρουν τα καλά ήθη οι κακές συναναστροφές» άρμοζε μεν στον Παύλο να το λέει προς τους Κορινθίους, όμως το να το λες εσύ προς εμάς δεν είναι πρέπον, ίσως δε ούτε ευλαβές ούτε όσιο. Διότι ή ψεύδεσαι αποκαλώντας μας πατέρες, και δεν είναι άδηλο σε ποιον πατέρα εντάσσεις τον εαυτό σου, δηλαδή στον πατέρα του ψεύδους, μαζί με τον οποίο ο Θεός θα εξολοθρεύσει όλους όσους λαλούν το ψεύδος· ή λέγοντας την αλήθεια, και έπειτα κακολογώντας τους πατέρες, είσαι άξιος της τιμωρίας που ορίζει ο νόμος για τους πατροκτόνους. Πώς όμως δώσαμε την προσοχή μας στον μοναχό, εμείς που τόσο απείχαμε από το να τον θεωρήσουμε ευθύς εξαρχής αξιόπιστο, ώστε αποστομώσαμε με το Ευαγγέλιο ακόμη και εκείνους που μας υποκινούσαν προς την πρέπουσα δίωξη, λέγοντας: «Μήπως ο νόμος μας κρίνει τον άνθρωπο, αν δεν τον ακούσει πρώτα και μάθει τι πράττει;» Και πώς σε καταδικάσαμε ενώ ήσουν απών, εμείς που σε καλέσαμε για να παραστείς στη σύνοδο και να απολογηθείς; Τι συμβαίνει λοιπόν; Το να καλείται σε απολογία ο κατηγορούμενος, νομίζω, δεν είναι καταδίκη, αλλά ούτε και το να αποκαθιστάς πάλι στη νομή εκείνον που κατείχε κάτι και εκδιώχθηκε από αυτή, δίνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο περιθώριο στο δικαστήριο που θα κρίνει περί της κυριότητας· ούτε αυτό έμαθα μέχρι και σήμερα να αποτελεί καταδίκη.