Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 15:47

Αλλά δεν υπήρξε έργο άλλου· διότι ούτε άγγελος, ούτε απεσταλμένος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος ήλθε και μας έσωσε. Και «ο πρώτος Αδάμ είναι από τη γη, χοϊκός· ο δεύτερος Αδάμ, ο Κύριος, είναι από τον ουρανό». Ονομάζεται Τριάδα, διότι τρεις είναι οι υποστάσεις της Θεότητας, ο Πατέρας και ο Μονογενής Υιός και το Άγιο Πνεύμα.

Διότι λέγει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, στο έργο του περί του Αγίου Πνεύματος: «έπρεπε δηλαδή να παραμείνουν οι ιδιότητες στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, για να μην υπάρξει σύγχυση γύρω από τη θεότητα, η οποία οδήγησε και τα υπόλοιπα σε τάξη». Ο δε Μέγας Βασίλειος στο τρίτο βιβλίο του κατά του Ευνομίου λέγει: «λέγουν οι αιρετικοί ότι η θεότητα υφίσταται κατά τάξη και αρίθμηση, εμείς όμως θα πούμε ότι είναι γραμμένο: ο πρώτος άνθρωπος είναι από τη γη, χοϊκός, ο δεύτερος άνθρωπος, ο Κύριος, είναι από τον ουρανό». Και πάλι: «πρώτο, λέγει, είναι το ψυχικό, έπειτα το πνευματικό. Εάν λοιπόν στο πρώτο αριθμείται δευτερευόντως το δεύτερο, και αυτό που αριθμείται δευτερευόντως είναι κατώτερο σε τιμή από εκείνο ως προς το οποίο αριθμείται, τότε, σύμφωνα με εσάς, ο πνευματικός είναι κατώτερος από τον ψυχικό, και ο επουράνιος από τον χοϊκό άνθρωπο». Και πάλι, ο ίδιος στο ίδιο έργο, αναφέρει για τον καταραμένο Ευνόμιο τα εξής: «ο Ευνόμιος πιστεύει ότι το Άγιο Πνεύμα είναι τρίτο ως προς το αξίωμα και την τάξη, έχοντας δήθεν διδαχθεί αυτό από τους αγίους. Ποιοι είναι όμως αυτοί οι άγιοι; Ή σε ποια κείμενα διατύπωσαν αυτή τη διδασκαλία; Δεν έχει να πει τίποτα».

Διότι, όπως ακριβώς από την πλευρά εκείνου έπλασε τη γυναίκα, όπως προείπαμε, έτσι, δανειζόμενος και αναλαμβάνοντας σάρκα χωρίς σπορά από τη θυγατέρα του, την αειπάρθενο και Θεοτόκο Μαρία, γεννήθηκε παρόμοια με τον πρωτόπλαστο, ίνα, όπως ακριβώς εκείνος εξαιτίας της παράβασης κατέστη η αρχή της γέννησής μας στη φθορά και τον θάνατο, έτσι και ο Χριστός και Θεός, μέσω της εκπλήρωσης όλης της δικαιοσύνης, καταστεί η απαρχή της ανάπλασής μας στην αφθαρσία και την αθανασία. Διότι αυτό εννοεί και ο θείος Παύλος λέγοντας: «Ο πρώτος άνθρωπος είναι από τη γη, χοϊκός· ο δεύτερος άνθρωπος είναι ο Κύριος από τον ουρανό· τέτοιος που είναι ο χοϊκός, τέτοιοι είναι και οι χοϊκοί· και τέτοιος που είναι ο επουράνιος, τέτοιοι είναι και οι επουράνιοι.» Και πάλι: «Απαρχή ο Χριστός, έπειτα όσοι ανήκουν στον Χριστό.» Επειδή λοιπόν κατέστη τέλειος άνθρωπος ως προς την ψυχή και το σώμα, όμοιος με εμάς σε όλα εκτός από την αμαρτία, μεταδίδοντάς μας από τη θεότητά του μέσω της πίστης σε αυτόν, μας καθιστά και εμάς συγγενείς του κατά τη φύση και την ουσία της θεότητάς του. Και δες το καινούριο και παράδοξο του μυστηρίου.

ΛΟΓΟΣ ΙΓ'. Στο ρητό του Αποστόλου: «Ο πρώτος άνθρωπος είναι από τη γη, χωματένιος, ο δεύτερος άνθρωπος είναι ο Κύριος από τον ουρανό». Και πώς αποβάλλουμε τον χωματένιο άνθρωπο και ενδυόμαστε τον Χριστό, έχοντας γίνει συγγενείς και αδελφοί του. Αφού μας φιλοξένησε θαυμάσια ο μακάριος Παύλος στην προηγούμενη τράπεζα των θείων του λόγων και χαροποίησε τις καρδιές μας, παραθέτει πάλι σε εμάς για εστίαση μια άλλη τράπεζα από τα θεόπνευστα λόγια του, γεμάτη αφενός από πνευματικά εδέσματα με τα οποία γνωρίζει να τρέφεται ο εσωτερικός μας άνθρωπος, ευφραινόμενος ταυτόχρονα και στηρίζοντας την καρδιά του με τον ζωτικό άρτο του λόγου και με τον ευφρόσυνο οίνο της σοφίας και της γνώσης του Θεού, και γεμάτη αφετέρου από τη θεία χάρη του Πνεύματος, από το οποίο η ψυχή γεμίζει με κάθε ευφροσύνη και αγαλλίαση και, αφήνοντας τα χαμηλά πράγματα αυτής της ζωής, ανέρχεται προς τους ουρανούς και τον Θεό με το ελαφρύ φτερό της διάνοιας.

Ας δούμε λοιπόν ποια είναι αυτή η τράπεζα του Αποστόλου και ποια τα εδέσματά της. Αλλά ας υψώσουμε τις διάνοιές μας από τα γήινα και τα φθαρτά και, καθώς πρόκειται να ακούσουμε λόγια του Θεού, ας προσέξουμε τα λεγόμενα με κάθε ακρίβεια, ώστε να αξιωθούμε να συνεστιώμεθα επάξια με το Πνεύμα, το οποίο αποκαλύπτει μέσω του Αποστόλου τα κρυμμένα μυστήρια της βασιλείας των ουρανών. Λέει λοιπόν: «Ο πρώτος άνθρωπος είναι από τη γη, χοϊκός, ο δεύτερος άνθρωπος είναι ο Κύριος, από τον ουρανό». Μην προσπεράσεις απλώς αυτόν τον λόγο και μην τον θεωρήσεις εύκολο στην κατανόηση, αγαπητέ· διότι μεγάλο βάθος νοημάτων ενυπάρχει στο νόημα του παρόντος λόγου, το οποίο χρειάζεται πολλή έρευνα και προσοχή. Αλλά έχε έτοιμη την ακοή σου, και θα γνωρίσεις το βάθος των μυστηρίων του Θεού που είναι κρυμμένο σε αυτό. «Ο πρώτος άνθρωπος είναι από τη γη, χοϊκός, ο δεύτερος άνθρωπος είναι ο Κύριος από τον ουρανό. Όπως είναι ο χοϊκός, τέτοιοι είναι και οι χοϊκοί· και όπως είναι ο επουράνιος, τέτοιοι είναι και οι επουράνιοι». Πρώτο και χοϊκό άνθρωπο ονομάζει τον Αδάμ, όπως είναι γραμμένο: «Και έπλασε ο Θεός τον άνθρωπο, παίρνοντας χώμα από τη γη». Αφού πλάστηκε, λοιπόν, χοϊκός από τη γη και πήρε πνεύμα ζωής, το οποίο ο Λόγος συνηθίζει να ονομάζει νοερή ψυχή και εικόνα Θεού, τοποθετήθηκε στον παράδεισο, λαμβάνοντας την εντολή να τον εργάζεται και να τον φυλάσσει. Με ποιον τρόπο;

Έμαθες από ποια δόξα και αθάνατη τρυφή και διαγωγή σε ποια ατιμία κατακρημνίστηκε ο άνθρωπος, σε ποια αισχύνη και άγνοια, σε ποια φτώχεια κατέπεσε από έναν τόσο άφθονο πλούτο; Έτσι λοιπόν έγινε και ήταν, αν και δεν μπορέσαμε να τα πούμε όλα, ο πρώτος άνθρωπος, ο εκ γης χοϊκός.

Ας δούμε λοιπόν και ας διδαχθούμε από τις θείες Γραφές ποιος είναι και ο δεύτερος άνθρωπος, ο Κύριος εξ ουρανού. Αυτός, Θεός εκ Θεού, άναρχο γέννημα άναρχου Πατέρα, ασώματο ασώματου, ακατάληπτο ακατάληπτου, αιώνιο αιώνιου, απρόσιτο απρόσιτου, αχώρητο αχώρητου, αθάνατο αθάνατου, αόρατο αόρατου, Λόγος του Θεού και Θεός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, όσα υπάρχουν στον ουρανό και όσα υπάρχουν στη γη και, για να μιλήσω συνοπτικά, όντας έτσι και παραμένοντας τέτοιος μέσα στον Πατέρα και έχοντας τον Πατέρα να παραμένει μέσα σε αυτόν, χωρίς να χωριστεί από αυτόν και χωρίς να τον εγκαταλείψει καθόλου, κατήλθε επί της γης και σαρκώθηκε εκ Πνεύματος Αγίου και Μαρίας της Παρθένου· και ενανθρώπησε, γενόμενος ίσος με εμάς άτρεπτα σε όλα χωρίς αμαρτία, ώστε περνώντας μέσα από όλα τα δικά μας να αναχωνεύσει και να ανακαινίσει εκείνον τον πρώτο άνθρωπο και μέσω αυτού όλους όσους γεννήθηκαν και γεννιούνται από αυτόν, οι οποίοι είναι όμοιοι με εκείνον που τους γέννησε.

Κεφάλαιο ε'. Εάν δεν γνωρίζει ο καθένας ότι αυτός είναι εκείνος που προσέκρουσε στον Θεό μέσα στον παράδεισο, πώς θα κατανοήσει και θα αναλογιστεί ότι η κατάβαση του Θεού έγινε για χάρη του; Διότι, όπως ακριβώς ο καθένας από εμάς είναι ένας Αδάμ φθαρτός και θνητός εξαιτίας του πρώτου ανθρώπου —όχι εξαιτίας του εαυτού του, αλλά εξαιτίας του προπάτορα, από το σπέρμα του οποίου προέρχεται—, έτσι και ο καθένας από εμάς θα γίνει Χριστός άφθαρτος και αθάνατος εξαιτίας του δεύτερου ανθρώπου, ο οποίος είναι Κύριος εξ ουρανού, και όχι εξαιτίας του εαυτού του· του Οποίου γίνεται οστό από τα οστά Του και σάρκα από τη σάρκα Του.

Αρκούν αυτά για μια μικρή απόδειξη του δικού μας αυτεξουσίου· το οποίο βέβαια περιορίστηκε σε εμάς που γίναμε δούλοι της αμαρτίας, μόνο στο να επιθυμούμε, μη μπορώντας να προχωρήσουμε περαιτέρω. Και γι' αυτό πρέπει να παραδώσουμε τη θέληση στον Χριστό μαζί με ό,τι είναι συνδεδεμένο με το θέλημα, όχι μέσω έργων αλλά μέσω της πίστης και μόνο, με πόνο και κόπο της διάνοιας, ώστε βλέποντας Αυτός που έδωσε τον εαυτό Του ως αντίλυτρο για τις ψυχές μας, ότι επιθυμούμε με όλη την ψυχή, με όλη τη διάνοια και με όλη τη δύναμή μας την ελευθερία από τη δόλια τυραννία της αμαρτίας —διότι η τυραννία δεν είναι τίποτε άλλο παρά η ακούσια κατάσταση εξαιτίας της αμαρτίας, και αν είναι ακούσια, δεν προέρχεται από το αυτεξούσιο— να πραγματοποιήσει την απελευθέρωσή μας μέσω της κοινωνίας με τον Εαυτό Του, σε αυτόν που με τέτοιο τρόπο προσπίπτει σε Αυτόν. Διότι ελεύθερος ανάμεσα στους ανθρώπους και ως ελεύθερος αυτεξούσιος δεν είναι κανείς, παρά μόνο ο Χριστός· και Αυτός ως Θεός και άνθρωπος. Επειδή από τον δούλο της αμαρτίας Αδάμ, ο οποίος ως δούλος δεν ήταν ούτε αυτεξούσιος, μέχρι τη συντέλεια όλοι οι άνθρωποι είναι δούλοι· εκτός μόνο από εκείνους που ελευθερώθηκαν από τον Χριστό, καθώς έχει γραφτεί: «Ο πρώτος άνθρωπος είναι από τη γη, χοϊκός (χωματένιος)· όπως είναι ο χοϊκός, τέτοιοι είναι και οι χοϊκοί. Ο δεύτερος άνθρωπος είναι ο Κύριος από τον ουρανό· όπως είναι ο επουράνιος, τέτοιοι είναι και οι επουράνιοι».

Οι νεκροί ποτέ δεν μπορούν ούτε να δουν ούτε να θρηνήσουν καθόλου τους νεκρούς· οι ζωντανοί, βλέποντάς τους, πενθούν. Διότι βλέπουν ένα παράξενο θαύμα, τους νεκρωμένους να ζουν, αλλά και να περπατούν, τους τυφλούς να νομίζουν ότι βλέπουν, και αυτούς που είναι όντως κωφοί να νομίζουν ότι ακούν. Διότι ζουν και βλέπουν και ακούν σαν κτήνη, σαν ανόητοι αντιλαμβάνονται με αναίσθητη αίσθηση, μέσα σε μια νεκρωμένη ζωή. Διότι είναι δυνατόν κανείς να ζει χωρίς να ζει, είναι δυνατόν βλέποντας να μη βλέπει και ακούγοντας να μην ακούει. Πώς; Πες μου. Θα σου το πω σύντομα: Όσοι ζουν κατά σάρκα, όσοι βλέπουν τα επίγεια και με σαρκικά αυτιά μόνο ακούνε τους θείους λόγους, όλοι αυτοί κατά το πνεύμα είναι κωφοί, τυφλοί και νεκροί. Διότι δεν έχουν γεννηθεί καθόλου από τον Θεό για να ζήσουν, αλλά ούτε έλαβαν το Πνεύμα, ούτε άνοιξαν τα μάτια τους, ούτε αντίκρισαν το θείο φως. Εφόσον δε δεν έγινε αυτό, παρέμειναν παντελώς κωφοί. Τέτοιοι άνθρωποι λοιπόν, πες μου, πώς είναι δυνατόν να ονομαστούν χριστιανοί; Άκου τον θείο Παύλο που σου τα φανερώνει αυτά με σαφήνεια, ή μάλλον τον Χριστό που ομιλεί: Ο πρώτος άνθρωπος πλάστηκε από τη γη, χωματένιος, ενώ ο δεύτερος άνθρωπος κατήλθε από τους ουρανούς.

Πρόσεχε στα λεγόμενα· όπως λοιπόν ο πρώτος άνθρωπος είναι χοϊκός, έτσι και όλοι όσοι προέρχονται από αυτόν γεννιούνται χοϊκοί· και όπως ο Χριστός είναι επουράνιος Δεσπότης, έτσι επουράνιοι είναι και όλοι όσοι έχουν πιστέψει σε Αυτόν, έχοντας γεννηθεί άνωθεν και έχοντας ομοίως βαπτιστεί με το Πανάγιο Πνεύμα· όπως είναι Αυτός που γέννησε, δηλαδή όντως Θεός, τέτοιοι είναι και αυτοί που γεννιούνται από Αυτόν· από τον Θεό γίνονται θεοί κατά χάριν και όλοι υιοί του Υψίστου, όπως λέει το θείο στόμα. Άκουσες τους λόγους του Θεού· άκουσες πώς ξεχωρίζει τους πιστούς από τους άλλους, πώς έδωσε σημείο και γνώρισμα στους δούλους Του, για να μην πλανώνται από τα λόγια ξένων διδασκάλων; Από τη γη, λέει, πλάστηκε ο πρώτος, γι' αυτό είναι χοϊκός, ενώ ο δεύτερος άνθρωπος, ο Δεσπότης των πάντων, κατήλθε από τους ουρανούς· ο πρώτος προξένησε σε όλους τους ανθρώπους θάνατο και φθορά με την παράβαση· ο δεύτερος όμως δώρισε στον κόσμο, και τώρα παρέχει σε όλους τους πιστούς, φως, ζωή και αφθαρσία· άκουσες αυτά που σου λέει ο μύστης των επουρανίων; Άκουσες τον Χριστό να μιλά μέσω αυτού και να διδάσκει τους ανθρώπους πώς είναι όσοι έχουν πιστέψει σε Αυτόν και αποδεικνύουν την πίστη τους με τα έργα τους; Μην αμφιβάλλεις λοιπόν πια· αν είσαι χριστιανός, όπως ο Χριστός είναι επουράνιος, τέτοιος οφείλεις να είσαι και εσύ· αν όμως δεν είσαι τέτοιος, πώς θα ονομαστείς χριστιανός;

Συγχρόνως δε λέγει συχνά το: «Εγώ πηγαίνω», δείχνοντας ότι προγνωρίζει τον δικό του θάνατο, και ότι ο σταυρός δεν είναι έργο της δικής τους δύναμης, αλλά της δικής του βουλήσεως. Διότι πηγαίνω, λέγει, δεν με οδηγείτε εσείς, αλλά εγώ πορεύομαι με τη θέλησή μου. Και με το να πει ότι «Εσείς δεν μπορείτε να έλθετε όπου εγώ πηγαίνω», δείχνει ότι ο ίδιος βέβαια θα αναστηθεί με δόξα και θα καθίσει εκ δεξιών του Θεού, ενώ αυτοί θα πεθάνουν μέσα στις αμαρτίες τους. Εκείνοι λοιπόν τι λένε προς αυτά; «Μήπως θα σκοτώσει τον εαυτό του;» Ο Κύριος όμως, αναιρώντας αυτή την υπόνοιά τους και δείχνοντας ότι δεν είναι εκτός καταδίκης το να σκοτώνει κανείς τον εαυτό του, λέγει: Εσείς, επειδή είστε από τα κάτω και δεν μπορείτε να σκεφθείτε τίποτα θείο, αναλόγως νοείτε τέτοια πράγματα· εγώ όμως, επειδή δεν είμαι από τον κόσμο αυτόν, δηλαδή, επειδή δεν φρονώ τίποτα κοσμικό και γήινο, δεν θα έφτανα ποτέ σε τέτοιο σημείο μανίας, ώστε να σκοτώσω τον εαυτό μου· διότι αυτό είναι δαιμονικό και όχι θείο. Αλλά εδώ ο Απολινάριος, πιανόμενος από το ρητό, λέγει, ακολουθώντας οπωσδήποτε τους Μανιχαίους, ότι: «Βλέπεις; Το σώμα του Κυρίου δεν ήταν από τον κόσμο αυτόν, αλλά άνωθεν από τον ουρανό, όπως λέγει και ο Παύλος, ότι "Ο δεύτερος άνθρωπος, ο Κύριος εξ ουρανού"». Τι λοιπόν μπορούμε να πούμε;