Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 15:49

Και εδώ ως «εικόνα χοϊκού» θα μπορούσε να εκληφθεί το σύνολο των πονηρών πράξεων που ρέπουν προς τα γήινα και σαρκικά πάθη —διότι αυτά διαμορφώνουν και χαρακτηρίζουν τον αμαρτωλό, ο οποίος είναι «χοϊκός»—, ενώ ως «εικόνα επουρανίου» νοείται το υψηλό και ανυψωμένο της πολιτείας και η απόκτηση των ουράνιων αρετών. Λέει, λοιπόν, συγχρόνως επιτιμώντας: «ας φορέσουμε την εικόνα του επουρανίου», δηλαδή ας αποκτήσουμε πολιτεία που μας υψώνει προς τον ουρανό. Διότι δεν ντρέπεστε ούτε αισχύνεστε για το ότι «την εικόνα του χοϊκού» με προθυμία την «φορέσαμε», αν και μας τραβάει προς τα κάτω και μας καθιστά ανάξιους της βασιλείας του Θεού, ενώ ως προς την εικόνα του επουρανίου ακόμα διστάζουμε και το αναβάλλουμε; Ας φροντίσουμε να ντυθούμε αυτήν, να επιδιώξουμε με ζήλο αυτή την ουράνια πολιτεία· διότι διαφορετικά δεν είναι δυνατόν να επιτύχουμε την ουράνια βασιλεία. 1 Κορ 15,50 Και το χωρίο «τούτο δε φημί, αδελφοί» θα εκληφθεί ανάλογα με τη διαφορετική ερμηνεία του «καθώς φορέσαμε την εικόνα του χοϊκού, ας φορέσουμε και την εικόνα του επουρανίου». Διότι ή αποτελεί την αιτία της προτροπής και της συμβουλής, δηλαδή ότι για αυτό τον λόγο σας προτρέπω και σας συμβουλεύω να κάνετε αυτά, για να κληρονομήσετε τη βασιλεία των ουρανών, επειδή οι σαρκικοί και οι εμπαθείς δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού· καθότι δεν είναι φυσικό ούτε λογικά ακόλουθο, αυτός που έχει φθείρει και έχει ρυπάνει τον εαυτό του με ακαθαρσίες, να κληρονομήσει τα έπαθλα των απαθών και εκείνων που δεν έχουν φθαρεί από τα πάθη.

Απαντά λοιπόν: «Διότι πρέπει το φθαρτό τούτο να ντυθεί την αφθαρσία, και το θνητό την αθανασία». Το φθαρτό δε και θνητό που ντύνεται την αθανασία και την αφθαρσία, τι άλλο θα μπορούσε να είναι παρά αυτό που σπέρνεται στη φθορά και ανασταίνεται στην αφθαρσία, ώστε: «Όπως φορέσαμε την εικόνα του χοϊκού, να φορέσουμε και την εικόνα του επουράνιου». Διότι η εικόνα του χοϊκού, την οποία φορέσαμε, είναι το: «Χώμα είσαι και στο χώμα θα επιστρέψεις», ενώ η εικόνα του επουράνιου είναι η εκ νεκρών ανάσταση και η αφθαρσία.

ΟΜΙΛΙΑ ΚΓ'. Το μαργαριτάρι το μεγάλο και πολύτιμο και βασιλικό, το οποίο προορίζεται για βασιλικό διάδημα, έχει ανάγκη μόνο από βασιλιά, και μόνο βασιλιάς μπορεί να φορέσει αυτό το μαργαριτάρι. Σε κανέναν άλλον άνθρωπο δεν επιτρέπεται να φοράει τέτοιο μαργαριτάρι. Έτσι, εάν κάποιος δεν γεννηθεί από το βασιλικό και θεϊκό Πνεύμα, και δεν γίνει γένος επουράνιο και βασιλικό και τέκνο Θεού (σύμφωνα με το γεγραμμένο: «όσοι δε τον δέχθηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού»), το επουράνιο και πολυτίμητο μαργαριτάρι, την εικόνα του φωτός, του άρρητου φωτός, που είναι ο Κύριος, δεν μπορεί να το φορέσει, εφόσον δεν έχει γίνει υιός βασιλιά. Διότι εκείνοι που έχουν και φορούν το μαργαριτάρι συζούν και συμβασιλεύουν με τον Χριστό στους αιώνες. Διότι έτσι είπε ο απόστολος: «όπως φορέσαμε την εικόνα του χοϊκού, ας φορέσουμε και την εικόνα του επουράνιου».

Επομένως, εάν θέλεις να μάθεις για ποιον λόγο, ενώ πλαστήκαμε με τιμή και εγκατασταθήκαμε στον παράδεισο, τελικά εξισωθήκαμε με τα ανόητα κτήνη και γίναμε όμοιοι με αυτά, έχοντας ξεπέσει από την άχραντη δόξα, μάθε ότι εξαιτίας της παρακοής γίναμε δούλοι των παθών της σάρκας και αποκλείσαμε τους εαυτούς μας από τη μακάρια χώρα των ζώντων, και αφού βρεθήκαμε σε αιχμαλωσία καθόμαστε ακόμη «επί των ποταμών Βαβυλώνος», και επειδή κρατούμαστε ακόμη στην Αίγυπτο, δεν κληρονομήσαμε ακόμη τη «γη της επαγγελίας» που «ρέει γάλα και μέλι». Δεν έχουμε ακόμη αναμειχθεί με το προζύμι της ειλικρίνειας, αλλά βρισκόμαστε ακόμη στο προζύμι της πονηρίας. Δεν έχει ραντιστεί ακόμη η καρδιά μας με το αίμα του Θεού, διότι η παγίδα του άδη και το αγκίστρι της κακίας είναι ακόμη καρφωμένα σε αυτήν. Δεν έχουμε λάβει ακόμη την αγαλλίαση της σωτηρίας του Χριστού, διότι «το κεντρί του θανάτου» είναι ακόμη ριζωμένο μέσα μας. Δεν ενδυθήκαμε ακόμη «τον καινό άνθρωπο, που πλάστηκε κατά Θεόν εν οσιότητι», επειδή δεν απεκδυθήκαμε ακόμη «τον παλαιό άνθρωπο, ο οποίος φθείρεται από τις απατηλές επιθυμίες». Μη έχοντας ακόμη φορέσει «την εικόνα του επουρανίου», δεν γίναμε σύμμορφοι με τη δόξα του. Δεν προσκυνήσαμε ακόμη τον Θεό «εν πνεύματι και αληθεία», επειδή βασιλεύει η αμαρτία στο θνητό μας σώμα. Δεν αντικρίσαμε ακόμη τη δόξα του αφθάρτου, διότι ακόμη κυριευόμαστε από το βαθύ σκοτάδι.

Διότι, όπως ακριβώς η λύπη κατήλθε στην Εύα και στο σπέρμα της έως τώρα, έτσι πάλι η χαρά κατέλαβε τη Μαρία και το σπέρμα της έως τώρα. Όπως λοιπόν ήμασταν κάποτε υιοί της Εύας και γνωρίζαμε την κατάρά της πάνω μας μέσω των ατιμωτικών μας λογισμών, έτσι πάλι οφείλουμε να αναγνωρίσουμε για τον εαυτό μας ότι γεννηθήκαμε από τον Θεό μέσω των λογισμών του Αγίου Πνεύματος και μέσω των παθημάτων του Χριστού, εάν όντως αυτά υπάρχουν στο σώμα μας. Διότι είναι γραμμένο στον Απόστολο: «δοκιμάστε τους εαυτούς σας», εάν ο «Χριστός είναι μέσα σας» ή δεν γνωρίζετε «ότι ο Ιησούς Χριστός είναι μέσα σας», «εκτός εάν» άραγε «είστε αδόκιμοι». Όταν λοιπόν φορούσαμε «την εικόνα του χοϊκού», γνωρίζαμε ότι είμαστε υιοί του εξαιτίας της ατιμωτικής ύλης των λογισμών του που κατοικούσαν μέσα μας, που είναι τα πάθη. Εκείνοι όμως που φόρεσαν «την εικόνα του επουρανίου» γνωρίζουν ότι είναι υιοί του επουρανίου «δια του» Αγίου «Πνεύματός του» που «ενοικεί σε» αυτούς.

Διότι, αν φορώντας «την εικόνα του χοϊκού» αισθανόμασταν την ενέργεια των πονηρών και αισχρών και ρυπαρών λογισμών, πόσο μάλλον πρέπει εμείς, αφού φορέσαμε «την εικόνα του επουρανίου», να αισθανόμαστε την ενέργεια του Αγίου και Προσκυνητού Πνεύματος. Ας γνωρίζει, λοιπόν, η φρόνιμη παρθένος, ότι έτσι οφείλει να έχει μέσα της τον Χριστό όπως ακριβώς και η Μαρία, και όπως εκείνη στην κοιλιά της, εσύ στην καρδιά σου, και τότε θα μπορέσεις με σύνεση να ψάλλεις και να λες: «Από τον φόβο σου, Κύριε, συλλάβαμε στη γαστέρα και κοιλοπονήσαμε και γεννήσαμε πνεύμα σωτηρίας». Έτσι και ο Εκκλησιαστής έχει πει: ότι «όπως τα οστά της εγκύου» έτσι είναι «η οδός του πνεύματος».

Έτσι και εάν κάποιος δεν γεννηθεί από το βασιλικό και θεϊκό Πνεύμα και δεν γίνει γένος επουράνιο και βασιλικό και τέκνο Θεού (σύμφωνα με το γεγραμμένο: «όσοι δε τον έλαβαν, έδωσε σε αυτούς την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού»), δεν δύναται να φορέσει τον επουράνιο και πολύτιμο μαργαρίτη, την εικόνα του αληθινού φωτός, η οποία είναι ο Κύριος, εάν δεν έχει γεννηθεί υιός της βασιλείας. Διότι εκείνοι που έχουν και φορούν τον μαργαρίτη θα συζήσουν και θα συμβασιλεύσουν με τον Χριστό στους αιώνες· διότι έτσι είπε ο απόστολος: «καθώς φορέσαμε την εικόνα του χοϊκού, ας φορέσουμε και την εικόνα του επουρανίου», γινόμενος γνωστός και ορατός με τους οφθαλμούς της ψυχής μόνο σε όσους τον φορούν αληθινά· σε όποιον όμως είναι αμύητος, είναι αδύνατον να γνωρίσει «τα του Πνεύματος», παρά μόνο μπορεί να δεχθεί την πίστη, μέχρις ότου δημιουργηθεί και μέσα του η επουράνια εικόνα του Χριστού, και τότε μέσω της πείρας γνωρίζει αληθινά την αγαθότητα του Κυρίου. Δόξα σε Εκείνον που αγάπησε τόσο πολύ το γένος των ανθρώπων και το αξίωσε να γίνει μέτοχο της ουσίας Του. Διότι λέει ο Πέτρος: «ώστε να γίνετε κοινωνοί της θείας φύσεως». Εφόσον λοιπόν έχουν υποσχεθεί τέτοια αγαθά και θεία χαρίσματα, ας αγωνιστούμε με ζήλο και εμείς και ας παρακαλέσουμε, για να γίνουμε μέτοχοι, καθώς είπε και ο απόστολος: «παιδιά μου, για τα οποία πάλι δοκιμάζω ωδίνες τοκετού μέχρις ότου μορφωθεί μέσα σας ο Χριστός».

Εκείνος, λοιπόν, που συνηγορεί υπέρ των παθών της ατιμίας ως φυσικών και όχι ως επίκτητων, μετέτρεψε «την αλήθεια του Θεού στο δικό του ψεύδος». Διότι, όπως προείπαμε, ο άχραντος και καθαρός κατασκεύασε και την εικόνα Του όμοια με τον εαυτό Του, «με τον φθόνο όμως του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο». Επειδή, λοιπόν, το γένος των ανθρώπων, αφού συνελήφθη σε ανομίες και γεννήθηκε σε αμαρτίες, αποξενώθηκε από τη μήτρα και πλανήθηκε από την κοιλιά, και αφού βασίλευσε η αμαρτία από τον Αδάμ μέχρι την παρουσία του Χριστού και σε αυτούς που δεν είχαν αμαρτήσει, ήλθε ιλεούμενος «ο αμνός του Θεού για να σηκώσει την αμαρτία του κόσμου», δένοντας με τη δική του δύναμη τον ισχυρό, και διαρπάζοντας έτσι εμάς, τα αιχμαλωτισμένα σκεύη του, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί: «αιχμαλώτισε την αιχμαλωσία». Εάν, λοιπόν, φροντίζουμε να ανακληθούμε από την αιχμαλωσία και να φορέσουμε «την εικόνα του επουρανίου» και να παραστήσουμε τα μέλη μας δούλα στη δικαιοσύνη και στον αγιασμό, όπως ακριβώς τα παραστήσαμε στην αμαρτία, ας πιστέψουμε ότι οφείλουμε, περπατώντας στο φως, να βλέπουμε απρόσκοπτα τα θαυμάσια του Θεού, σύμφωνα με εκείνον που είπε: «άνοιξε τους οφθαλμούς μου, και θα κατανοήσω τα θαυμάσια του νόμου σου». Διότι, όπως στα αισθητά εκείνος που περπατά στο φως δεν σκοντάφτει, έτσι και στα νοητά εκείνος που βρίσκεται σε τέλειο αγιασμό δεν διαλογίζεται πονηρά, ούτε σκέφτεται φαύλα.

Διότι «όπως είναι ο χοϊκός, τέτοιοι είναι και οι χοϊκοί, και όπως είναι ο επουράνιος, τέτοιοι είναι και οι επουράνιοι» —δηλαδή όσοι έχουν γεννηθεί άνωθεν από το Πνεύμα και έχουν καταξιωθεί να γίνουν και οι ίδιοι πνεύμα, μέσω της μεγάλης προκοπής τους στη χάρη, όπως έχει ειπωθεί: ότι «εκείνο που έχει γεννηθεί από τη σάρκα είναι σάρκα, και εκείνο που έχει γεννηθεί από το Πνεύμα είναι πνεύμα», και πάλι: «οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα ούτε από θέλημα σαρκός ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά γεννήθηκαν από τον Θεό». Διότι η επουράνια εικόνα του Πνεύματος, όταν ενωθεί με την άξια και πιστή ψυχή, την καθιστά ουράνια και πνευματική, σύμφωνα με τη δική της χάρη της αγιότητας. Διότι, «καθώς φορέσαμε την εικόνα του χοϊκού, ας φορέσουμε και την εικόνα του επουράνιου». Και εικόνα του επουράνιου είναι ο Χριστός, όταν ενδύεται στις άγιες ψυχές. Διότι λέγει: «Ντυθείτε τον Κύριο Ιησού Χριστό, και μην προνοείτε για τη σάρκα προκειμένου να ικανοποιείτε τις επιθυμίες της».

Έλαβε από εμάς ο Θεός Λόγος τη σάρκα που εκ φύσεως δεν είχε και έγινε άνθρωπος, πράγμα που δεν ήταν· μεταδίδει σε όσους πιστεύουν σε αυτόν τη θεότητά του, την οποία κανένας απολύτως άγγελος ή άνθρωπος δεν είχε αποκτήσει, και γίνονται θεοί, πράγμα που δεν ήταν, κατά θέσιν και χάριν· διότι έτσι τους χαρίζει την εξουσία να γίνουν υιοί Θεού, γι' αυτό και έγιναν και πάντοτε με τον ίδιο τρόπο γίνονται και ποτέ δεν θα πάψουν να γίνονται. Και άκουσε τον θείο Παύλο που προτρέπει σε αυτό: «Και όπως φορέσαμε την εικόνα του χωματένιου, ας φορέσουμε και την εικόνα του επουράνιου.» Και αυτά μεν αρκούν για τα θέματα αυτά· ας συνεχίσει όμως και πάλι ο λόγος τη σειρά του.

Αυτό δε διδάχθηκε και ο Παύλος από τον Χριστό που μιλούσε μέσα του και έλεγε: «Και καθώς φορέσαμε την εικόνα του χοϊκού, ας φορέσουμε και την εικόνα του επουράνιου». Για ποιον λόγο; Επειδή «όπως είναι ο χοϊκός», λέει, «τέτοιοι είναι και οι χοϊκοί, και όπως είναι ο επουράνιος τέτοιοι είναι και οι επουράνιοι». Τι είναι λοιπόν η εικόνα του επουράνιου; Άκουσε τον ίδιο τον θείο Παύλο να λέει: «Ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεως» και εικόνα απαράλλακτη του Θεού και Πατέρα. Επομένως, εικόνα του Πατέρα είναι ο Υιός, και εικόνα του Υιού το Πνεύμα το Άγιο· εκείνος λοιπόν που έχει δει τον Υιό, έχει δει τον Πατέρα, και εκείνος που έχει δει το Πνεύμα το Άγιο, έχει δει τον Υιό· διότι λέει ο Απόστολος: «Το Πνεύμα είναι ο Κύριος», και πάλι: «Το ίδιο το Πνεύμα μεσιτεύει για εμάς με στεναγμούς αλάλητους» κράζοντας «αββά ο πατήρ». Πολύ σωστά λοιπόν είπε ότι το Πνεύμα είναι ο Κύριος όταν κράζει «αββά ο πατήρ», όχι με την έννοια ότι το Πνεύμα είναι ο Υιός, μη γένοιτο, αλλά με την έννοια ότι μέσα στο Άγιο Πνεύμα βλέπεται και οράται ο Υιός του Θεού, και ποτέ ο Υιός δεν αποκαλύπτεται σε κάποιον χωρίς το Πνεύμα, ούτε το Πνεύμα χωρίς τον Υιό, αλλά μέσα στο ίδιο το Πνεύμα αποκαλύπτεται ο Υιός και μέσω του Πνεύματος κράζει σε αυτόν «αββά ο πατήρ».

Και έπειτα τι; Αυτός που απέκτησε αυτό το απόκτημα, έχοντας τον νου του υγιή και τέλειο, κατανοεί τα θαυμάσια του Θεού, μέσα από τον νόμο του Θεού, εφόσον βέβαια έχουν ανοιχτεί τα μάτια του από τη χάρη του Χριστού. Εάν όμως αυτό γίνεται κατά χάριν, τότε δεν είναι μισθαποδοσία· και αν είναι μισθαποδοσία, δεν είναι πλέον χάρη. Πού είναι λοιπόν η καύχηση; Έχει πλέον αποκλειστεί σύμφωνα με τον απόστολο· διότι κατά χάριν έχει δωρηθεί στον κάθε ουράνιο πολίτη το να πολιτεύεται κατά Χριστόν, σε αυτόν που έχει το πολίτευμά του στους ουρανούς από τον Χριστό και δια του Χριστού και ο οποίος δεν πολιτεύεται βασιζόμενος στον εαυτό του, αλλά εν Χριστώ· γι' αυτό και ένας τέτοιος άνθρωπος, αφού απεκδύθηκε την εικόνα του χοϊκού, φορά την εικόνα του επουράνιου.

νδ' Εκείνος που ακούει με αυτόν τον τρόπο και βλέπει και αισθάνεται, γνωρίζει τη δύναμη των λεγομένων, καθώς έχει ήδη ενδυθεί την εικόνα του επουρανίου και έχει ανέλθει σε τέλειο άνδρα του πληρώματος του Χριστού. Και αυτός που βρίσκεται σε αυτήν την κατάσταση μπορεί να καθοδηγεί σωστά το ποίμνιο του Χριστού στην οδό των εντολών του Θεού. Εκείνος όμως που δεν γνωρίζει και βρίσκεται σε διαφορετική κατάσταση, είναι ολοφάνερο ότι δεν διαθέτει ούτε τα αισθητήρια της ψυχής καθαρά και υγιή, και γι' αυτόν θα ήταν πολύ καλύτερο να καθοδηγείται, παρά να καθοδηγεί επικίνδυνα.

Διότι, εάν ο άνθρωπος που πλάστηκε κατ' εικόνα Θεού και αξιώθηκε ισάγγελη και αθάνατη ζωή, εξαιτίας της παράβασης μιας εντολής του Θεού στερήθηκε δικαίως όχι μόνο εκείνη την αγγελική διαβίωση, αλλά και την αιώνια ζωή, καταδικασμένος σε θάνατο και φθορά και κατάρα, τι άραγε θα πάθουν όλοι όσοι γεννιούνται από αυτόν και φέρουν ακόμη την εικόνα του χοϊκού ανθρώπου και επιχειρούν να θεολογούν χωρίς να έχουν εξαγνιστεί;

Και γενικά σου έδωσε ψυχή και σώμα, απόδωσε τα πάντα σε Αυτόν, και αποκατάστησέ Του την εικόνα Του πορευόμενος δια της πίστεως, της ελπίδος και της αγάπης. Και βέβαια με άλλον τρόπο πρέπει να αποδίδουμε τα του Καίσαρα στον Καίσαρα· διότι καθένας από εμάς φέρει είτε την εικόνα του Θεού είτε του κοσμοκράτορα. Όταν λοιπόν εξομοιώνουμε τους εαυτούς μας με τον Καίσαρα, γινόμενοι υιοί του διαβόλου, φέρουμε την δική του εικόνα, την οποία πρέπει να του αποδώσουμε και να απορρίψουμε, ώστε να έχει τα δικά του και να μην βρίσκει μέσα μας τίποτα δικό του, διότι έτσι θα διατηρηθεί σε εμάς αμιγής η εικόνα του Θεού. Γι' αυτό ο Παύλος προτρέπει: Καθώς φορέσαμε την εικόνα του χοϊκού, ας φορέσουμε και την εικόνα του επουράνιου. Και αλλού: