Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 15:53

Εμείς όμως έχουμε επιτύχει και θα επιτύχουμε την αληθινή σωτηρία. Κατά δε τη δεύτερη σημασία της φθοράς, ομολογούμε ότι το σώμα του Κυρίου είναι άφθαρτο, ήτοι αδιάφθορο, όπως ακριβώς μας έχουν παραδώσει οι θεοφόροι Πατέρες. Μετά, ωστόσο, την εκ νεκρών ανάσταση του Σωτήρα, λέμε ότι το σώμα του Κυρίου είναι άφθαρτο και κατά την πρώτη σημασία· διότι ο Κύριος δώρισε και στο δικό μας σώμα την ανάσταση και την μετέπειτα αφθαρσία μέσω του δικού Του σώματος, γινόμενος ο Ίδιος για εμάς η απαρχή και της ανάστασης και της αφθαρσίας και της απάθειας. «Διότι πρέπει το φθαρτό τούτο να ενδυθεί την αφθαρσία», λέει ο θείος απόστολος.

Πάλι λέει ο θείος απόστολος: «Διότι πρέπει το φθαρτό τούτο να ντυθεί την αφθαρσία, και το θνητό τούτο να ντυθεί την αθανασία», και πάλι: «Σπέρνεται σε φθορά, ανασταίνεται σε αφθαρσία· σπέρνεται σε αδυναμία, ανασταίνεται σε δύναμη· σπέρνεται σε ατιμία, ανασταίνεται σε δόξα· σπέρνεται σώμα ψυχικό», δηλαδή υλικό και θνητό, «ανασταίνεται σώμα πνευματικό», άτρεπτο, απαθές, λεπτό· διότι αυτό σημαίνει το «πνευματικό», όπως ακριβώς το σώμα του Κυρίου μετά την ανάσταση, το οποίο διήρχετο με κεκλεισμένες τις θύρες, ακούραστο, και δεν είχε καμία ανάγκη από τροφή, ύπνο και ποτό. Διότι θα είναι, λέει ο Κύριος, «σαν τους αγγέλους του Θεού», χωρίς να υπάρχει πλέον γάμος, ούτε τεκνογονία.

Τέτοια περίπου μορφή θα λάβει το σώμα που ανασταίνεται, ώστε οι ψυχές των αγίων θα κατοικήσουν πλέον σε ένα σώμα το οποίο δεν θα έχει πια ανάγκη από σαρκική τροφή, ούτε θα υποπίπτει πλέον σε ηδονές, λύπες και πόνους, αλλά, έχοντας το ίδιο φρόνημα με την ψυχή σε όλη την ένθεη λατρεία χωρίς ποτέ να προβάλλει αντίσταση, αφού θα έχουν παύσει οι αγώνες και η ψυχή θα έχει μεταβεί στην ανάπαυση κατά το θέλημα του Θεού. Επιπλέον δε αυτών, διασαφηνίζει όλο το ζήτημα και εξηγεί τον τρόπο της αναστάσεως λέγοντας, ότι «Πρέπει το φθαρτό αυτό να ενδυθεί την αφθαρσία, και το θνητό αυτό να ενδυθεί την αθανασία». Αληθές λοιπόν θα είναι το ρητό: «Η φθορά δεν κληρονομεί την αφθαρσία». Διότι, εάν κάποιος έλεγε τούτο, ότι δηλαδή η σάρκα, ανασταινόμενη πάλι μαζί με τα έμφυτα πάθη της θα ζήσει, πάσχοντας και πράττοντας τα ίδια μαζί με την ψυχή, η άποψη αυτή θα ήταν παράλογη και δεν θα είχε καλή ελπίδα. Εάν όμως αυτό ακριβώς [το σώμα] δέχεται τη μεταβολή σε μια ανώτερη και μακάρια κατάσταση, πράγμα το οποίο σημαίνει δεικτικά λέγοντας: «Διότι πρέπει το φθαρτό αυτό να ενδυθεί την αφθαρσία, και το θνητό αυτό να ενδυθεί την αθανασία», τότε είναι δίκαιη η ανταπόδοση στο εργαλείο που κοπίασε μαζί με την ψυχή, και δεν είναι πλέον επιζήμιο ούτε κοπιαστικό για αυτήν. Αντιθέτως, οι ψυχές των σωζομένων θα βρίσκονται σε αυτή τη μακάρια κατάσταση, έχοντας αναλάβει ξανά το σύμφυτο με αυτές σώμα, όχι όμως βαρύ και γεώδες και γεμάτο από σαρκικές επιθυμίες, όπως ήταν στην αρχή, τότε δηλαδή που άρμοζε σε αυτές να ευδοκιμήσουν στον αγώνα της αρετής.

Σε μία στιγμή, σε ριπή οφθαλμού, με την έσχατη σάλπιγγα· διότι θα σαλπίσει, και οι νεκροί θα αναστηθούν άφθαρτοι, και εμείς θα αλλάξουμε. Διότι πρέπει το φθαρτό τούτο να ενδυθεί την αφθαρσία, και το θνητό τούτο να ενδυθεί την αθανασία. Όταν δε το φθαρτό τούτο ενδυθεί την αφθαρσία, και το θνητό τούτο ενδυθεί την αθανασία, τότε θα εκπληρωθεί ο γεγραμμένος λόγος.

Διότι, αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί· αν όμως ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, είναι μάταιη η πίστη μας και βρίσκεστε ακόμη μέσα στις ανομίες σας. Αν έχουμε στηρίξει την ελπίδα μας στον Χριστό μόνο για τη ζωή αυτή, είμαστε οι πιο αξιοθρήνητοι από όλους τους ανθρώπους. Τώρα όμως ο Χριστός έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, και έγινε η απαρχή των κεκοιμημένων. Διότι, επειδή μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, μέσω ανθρώπου έρχεται και η ανάσταση των νεκρών. Διότι, όπως ακριβώς στον Αδάμ όλοι πεθαίνουν, έτσι και στον Χριστό όλοι θα ζωοποιηθούν. Και λίγο παρακάτω: Διότι πρέπει αυτό το φθαρτό να ντυθεί την αφθαρσία και αυτό το θνητό να ντυθεί την αθανασία. Όταν δε αυτό το φθαρτό ντυθεί την αφθαρσία και αυτό το θνητό ντυθεί την αθανασία, τότε θα εκπληρωθεί ο λόγος που έχει γραφτεί: Καταπόθηκε ο θάνατος από τη νίκη. Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου; Διότι τότε καταργείται τελείως η δύναμη του θανάτου και εξαφανίζεται, μη ενεργώντας πλέον καθόλου, αλλά αντίθετα δίδεται πλέον στους ανθρώπους αιώνια αθανασία και αφθαρσία.

Αλλά ω, τι ζημία για μένα! Πώς απέβαλα τόση χάρη; Πώς στερήθηκα τέτοιο φως; Αλίμονο! Αν για τον τυφλό είναι μεγάλη ζημιά να μη βλέπει τον ήλιο, πόση συμφορά είναι για μένα τον αμαρτωλό να έχω στερηθεί το αληθινό φως; Όσοι λοιπόν είναι πνευματοφόροι φορούν φως, και αυτοί που φορούν φως, έχουν ντυθεί τον Χριστό· και εκείνοι που έχουν ντυθεί τον Χριστό, έχουν ντυθεί τον Πατέρα· «διότι πρέπει αυτό το φθαρτό να ντυθεί την αφθαρσία, και αυτό το θνητό να ντυθεί την αθανασία· διότι όσοι φορούν το Πνεύμα του Θεού, φορούν την αφθαρσία· και αφθαρσία είναι ο Θεός». Και όλα αυτά δεν τα έχω πει απλώς τυχαία, αλλά για να παραβάλω την ενότητα εκείνου του αρχετύπου, εννοώ της πανταίτιας Τριάδας, προς την εικόνα της· η οποία αποτελεί όντως την αληθινή και μοναδική ευγένεια για τους ανθρώπους. Και ότι, όπως ακριβώς «το γεννημένο από τη σάρκα είναι σάρκα» οπωσδήποτε, «και το γεννημένο από το Πνεύμα είναι Πνεύμα»· έτσι και το γεννημένο από το φως είναι και αυτό φως κατά μέθεξη· γι' αυτό και υπερέχει απείρως. Πρώτον μεν, φως είναι ο Θεός· δεύτερον δε, φως είναι ο άγγελος· και τρίτον, φως είναι αυτό εδώ το θεοφιλέστατο ον, ο άνθρωπος.

Και ο μέγας Αθανάσιος διατυπώνει τα εξής: «Για τον λόγο αυτόν ο Λόγος του Θεού, αφού ενώθηκε με τη σάρκα, έγινε σάρκα, ώστε οι άνθρωποι, αφού ενωθούν με το Πνεύμα, να γίνουν ένα Πνεύμα. Αυτός λοιπόν είναι Θεός σαρκοφόρος, ενώ εμείς είμαστε άνθρωποι πνευματοφόροι. Διότι, αφού έλαβε απαρχή από την ουσία των ανθρώπων, δηλαδή από το σπέρμα του Αβραάμ, το οποίο αποτελεί μορφή δούλου, και αφού έλαβε το ομοίωμα του ανθρώπου, μας έδωσε από την ουσία του Πατέρα την απαρχή του Αγίου Πνεύματος, ώστε να γίνουμε όλοι ένας Υιός Θεού. Αυτός, λοιπόν, ο αληθινός Θεός φέρει όλους εμάς, για να φορέσουμε όλοι εμείς τον Θεό. Όσοι βέβαια είναι πνευματοφόροι, φέρουν φως. Και εκείνοι που φέρουν φως, έχουν ενδυθεί τον Χριστό, και εκείνοι που έχουν ενδυθεί τον Χριστό, έχουν ενδυθεί τον Πατέρα. Διότι πρέπει αυτό το φθαρτό να ενδυθεί την αφθαρσία, και αυτό το θνητό να ενδυθεί την αθανασία. Διότι όσοι φέρουν το Πνεύμα του Θεού, φέρουν την αφθαρσία. Και αφθαρσία είναι ο Θεός. Και αυτή είναι η φιλανθρωπία του Θεού, το ότι δηλαδή εκείνων των οποίων είναι δημιουργός, αυτών γίνεται αργότερα Πατέρας κατά χάριν. Και αυτό συμβαίνει, όταν οι πλασμένοι άνθρωποι λάβουν στις καρδιές τους το Πνεύμα του Θεού, το οποίο κράζει: Αββά, ο Πατέρας. Διότι διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να γίνουν Υιοί, όντας εκ φύσεως δημιουργήματα, εάν δεν δέχονταν το Πνεύμα του εκ φύσεως και αληθινού Υιού. Για τον λόγο αυτόν και ο Λόγος έγινε σάρκα, για να καταστήσει το ανθρώπινο στοιχείο δεκτικό της θεότητας».

Δηλαδή, κατά την ημέρα της συντέλειας, κατά την οποία οι ουράνιες δυνάμεις, οι άγιοι άγγελοι, θα φρίξουν βλέποντας τόσο μεγάλη μεταβολή και θα θαυμάσουν, και οι άνθρωποι που είναι ακμαίοι ως προς τη φυσική τους ενέργεια θα μεταπέσουν από αυτή τους την ισχύ στην κατάσταση του να υποστούν όσα τους αξίζουν για τα έργα που έπραξαν εν ζωή, και η ψυχή και η σάρκα, οι οποίες κινούνται μαζί στον κύκλο του παρόντος βίου, θα μείνουν άπρακτες, διότι θα έχουν εξασθενήσει απέναντι στα γήινα, αποβάλλοντας τη φυσική τους ενέργεια προκειμένου να μετάσχουν παθητικά στα υπερφυσικά, και οι αισθήσεις, οι οποίες προβάλλουν μέσα από τα αισθητήρια όργανα σαν μέσα από κάποιες οπές, θα παύσουν να δοκιμάζουν τα αισθητά, και τα αισθητήρια μέσω των οποίων, σαν μέσα από κάποιες θύρες, μεταφέρουν στον νου τις εικόνες των ορατών πραγμάτων, θα κλείσουν ως προς την πανήγυρη του βίου, αφού θα έχει ατονήσει και αυτή η ίδια η φωνητική ικανότητα της ανθρώπινης φύσης που κινείται στον κύκλο των παρόντων. Αυτή η ανθρώπινη φύση, με το πρόσταγμα του Θεού και με φωνή αρχαγγέλου θα αναστηθεί, αποβάλλοντας τη φθορά και ενδυόμενη την αφθαρσία, και όλες οι ψυχές, που χάσκουν με λαχτάρα μπροστά στις επίγειες ηδονές και θέλγονται από ποικίλες μελωδίες, θα συσταλούν, αφού τους αφαιρεθεί κάθε ηδυπάθεια της σάρκας. Και τότε, από το ύψος του ουρανού, θα δουν τον Υιό του Ανθρώπου να έρχεται μέσα στις νεφέλες με πολλή δύναμη και δόξα, και θα καταπλαγούν με την ένδοξη έλευσή Του.

Τι άραγε θα κραυγάσει εκείνη η βροντερή και μεγίστη φωνή; «Ιδού», λέει, «ο νυμφίος έρχεται, εξέλθετε σε συνάντησή του». Αυτή τη φωνή θα σαλπίσει ο αρχάγγελος, νομίζω, και τότε «θα αναστηθούν οι νεκροί και θα εγερθούν όσοι βρίσκονται στα μνήματα, και θα ευφρανθούν όσοι βρίσκονται στη γη». Θα αναστηθούν, λέει, «εν ριπή οφθαλμού», ώστε οι ζώντες που θα έχουν απομείνει δεν θα προφτάσουν αυτούς που έχουν κοιμηθεί· διότι είναι επόμενο να βρεθούν τότε πολλοί ζωντανοί, οι οποίοι πρέπει να μεταβληθούν από τη φθορά προς την αφθαρσία· «διότι πρέπει», λέει, «αυτό το φθαρτό να ενδυθεί την αφθαρσία και αυτό το θνητό να ενδυθεί την αθανασία»· διότι ευκολότερα από τη δική τους μεταβολή θα αναστηθούν οι νεκροί, ακόμη και αν καταβροχθίστηκαν από μύρια ερπετά και θηρία, ακόμη και αν τα οστά τους διαλύθηκαν στο χώμα και εξαφανίστηκαν τελείως. «Διότι αυτό σας λέμε», λέει, «βασιζόμενοι στον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζώντες που θα απομείνουμε κατά την παρουσία του Κυρίου δεν θα προηγηθούμε από αυτούς που έχουν κοιμηθεί»· εκείνοι, λέει, των οποίων και τα οστά έγιναν χώμα, και κάποιοι δεν πιστεύουν στην ανάστασή τους, εκείνοι ακριβώς θα αναστηθούν πρώτοι με τη δύναμη του Θεού και θα αρπαγούν σε προϋπάντηση του Κυρίου, ώστε να μην τους προφτάσουν καν εκείνοι που θα βρεθούν τότε ζωντανοί. «

Όσοι από εμάς, όπως έχει προειπωθεί, βρεθούμε τότε ως δούλοι του Χριστού, θα μεταβληθούμε από τη φθορά στην αφθαρσία. «Διότι πρέπει αυτό το φθαρτό να ντυθεί την αφθαρσία», ώστε δηλαδή να γίνει μέτοχο της άφθαρτης ζωής, «και αυτό το θνητό να ντυθεί την αθανασία», καθώς πρόκειται πάντως να δοξαστεί ή και να κολαστεί αθάνατα. «Όταν δε αυτό το φθαρτό ντυθεί την αφθαρσία και αυτό το θνητό ντυθεί την αθανασία, τότε θα εκπληρωθεί ο λόγος που έχει γραφτεί: “Κατεπόθη ο θάνατος εις νίκος”.

Τότε λοιπόν, σταθερά και βέβαια και αμετάβλητα και αμετάτρεπτα και αμετάθετα, με την προσταγή του Θεού, θα γίνουν τα πράγματα. Διότι αυτό δηλώνει η φράση «κόλαση αιώνια», το να μην υπάρχει τίποτα το πρόσκαιρο ή ευμετάβλητο. Αλλά, όπως ακριβώς ο άνθρωπος είναι πρόσκαιρος τώρα, καθώς και αυτός ο βίος και όλα τα πράγματά του είναι πρόσκαιρα, έτσι, αφού «αυτό το φθαρτό ντυθεί την αφθαρσία και αυτό το θνητό», σύμφωνα με τον θείο απόστολο, «ντυθεί την αθανασία», στους μεν θα κληρωθεί αθάνατη κόλαση, στους δε αθάνατη ζωή. Επομένως, χωρίς καμία μεταβολή η καθεμία πλευρά θα λάβει τη δική της αιώνια κληρονομιά. Γι' αυτό και επιγραμματικά ανέφερε ότι οι αμαρτωλοί θα υποστούν αιώνια κόλαση και οι δίκαιοι αιώνια ζωή.

Πρέπει λοιπόν αυτό το φθαρτό να ενδυθεί αφθαρσία, και αυτό το θνητό να ενδυθεί αθανασία, λέει κάπου ο θείος Απόστολος, και ό,τι σπέρνεται με ατιμία, ανασταίνεται με δόξα. Το ότι όμως αυτό το περιγραπτό ενδύεται απεριγραψία, ποτέ μέχρι και σήμερα, ούτε από τον Παύλο, ούτε από κάποιον άλλον από τους μυσταγωγούς της Εκκλησίας δεν το έχει ακούσει κανείς. Αποφεύγοντας όμως την πολλή φλυαρία, ένα μόνο θα πούμε: αυτό το ίδιο το γεγονός ότι ο Χριστός κατοίκησε στην παρθενική μήτρα, αν δεν δεχτούν ότι περιγράφηκε σωματικά σε αυτήν, όπως αστράφτει το φως της αλήθειας, τι άλλο θα μπορούσαν να πουν, παρά ότι θεωρούν πως ο απερίγραπτος Λόγος βρίσκεται υπό περιγραφή; Και αυτό, ποια υπερβολή δυσέβειας και αθεΐας αφήνει πίσω του; Διότι κατ' ανάγκη συμβαίνει ένα από τα δύο: ή ότι έλαβε από την αγία Παρθένο περιγραπτό σώμα, ή οπωσδήποτε, σύμφωνα με τους εντελώς διεστραμμένους, έχοντας αντιστραφεί η σχέση των πραγμάτων, ότι ανταποδίδει σε αυτήν το απερίγραπτο· διότι ένα από αυτά τα δύο απεργάστηκε η ένωση και η μέσω αυτής ενοίκηση του Λόγου. Όμως η Παρθένος είναι περιγραπτή, και επομένως και το σώμα του Κυρίου είναι περιγραπτό, εφόσον προήλθε από περιγραπτό σώμα.

Μετά λοιπόν την ανάσταση από τους νεκρούς, το σώμα του Χριστού, αν και εμφανίστηκε απολύτως θεοειδέστατο, παρέμεινε ωστόσο σώμα· διότι δεν μετέβη στην ουσία της θεότητας. Διότι το ότι δεν γνωρίζεται πλέον ο Χριστός κατά σάρκα, δεν μας υπαγορεύει την απάρνηση ή την απόθεση του σώματος, καθώς αυτό είναι Μανιχαϊκό σκότος, αλλά ότι έχει απαλλαγεί από τις σωματικές ανάγκες, και έχει υπερβεί τα σαρκικά πάθη και τη δική μας ασθένεια, όπως τον κόπο από την οδοιπορία, τη δίψα, την πείνα, τον φόβο, και οτιδήποτε παρόμοιο με αυτά. «Διότι δεν είναι πλέον σάρκα, ούτε όμως και ασώματο, αλλά, με τους τρόπους που Εκείνος γνωρίζει, είναι ένα θεοειδέστερο σώμα», κηρύσσει και ο μέγας Γρηγόριος. Έπειτα, «Ότι πρέπει αυτό το φθαρτό να ενδυθεί την αφθαρσία, και το θνητό την αθανασία», μυσταγωγεί ο μέγας Απόστολος· το να ενδυθεί όμως το σώμα την ασωματότητα, ή το κτιστό να γίνει άκτιστο, ή το περιγραπτό να μεταβληθεί σε απερίγραπτο, δεν έχει ακουστεί ποτέ μέχρι και σήμερα· και μερικά από αυτά είναι ίδια και των ασωμάτων όντων, επειδή και οι άγγελοι είναι κτίσμα του Θεού, και εφόσον έχουν αρχή, έχουν και το να είναι περιγραπτοί.

Ο λόγος είναι ότι αυτό αποτελεί το βασιλικό ένδυμα· διότι τα δικά μας έργα είναι δουλικά. Η ελευθερία όμως και η βασιλεία, προς την οποία πρέπει να σπεύδουμε, πώς θα μπορούσε να γίνει έπαθλο δούλων; Διότι δεν θα ήταν δυνατόν να αποδειχθούμε άξιοι της βασιλείας, εάν επιδείξουμε μόνο την αρετή των δούλων και τίποτε περισσότερο. Όπως ακριβώς «η φθορά δεν μπορεί να γίνει κληρονόμος της αφθαρσίας», όπως λέει ο Παύλος, «αλλά πρέπει το φθαρτό τούτο να ενδυθεί την αφθαρσία, και το θνητό τούτο να ενδυθεί την αθανασία», κατά τον ίδιο τρόπο ούτε τα έργα των δούλων θα μπορούσαν να μας αρκέσουν για εκείνη τη βασιλεία, αλλά θα χρειαστεί η δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό. Διότι ο κληρονόμος πρέπει να είναι υιός και όχι δούλος· «Διότι ο δούλος», λέει, «δεν μένει στην οικία εις τον αιώνα, ενώ ο υιός μένει εις τον αιώνα».

Απλός είναι μόνο ο Θεός, όντας απερίγραπτος· διότι καθετί το περίγραπτο δεν είναι απλό. Όλα δε τα άλλα εκτός από το θείο είναι σύνθετα. Ότι δε το σύνθετο μπορεί να παραμείνει και αθάνατο, το μαρτυρούν τα νοερά τάγματα και η ψυχή, και το μαρτυρεί περισσότερο και η ανάσταση, στην οποία ο άνθρωπος, όντας σύνθετος όχι λιγότερο από πριν, ανασταινόμενος σε αθανασία, ανίσταται με ψυχή και σώμα· «διότι πρέπει αυτό το θνητό να ντυθεί αθανασία, και αυτό το φθαρτό να ντυθεί αφθαρσία». Και δεν θα μπορούσε να πει κάποιος ότι το σώμα μεταβάλλεται τότε στην ουσία της ψυχής· διότι, αν και γίνεται λεπτότερο και πιο διαυγές, εντούτοις διασώζει τις μορφές του σώματος, και είναι άνθρωπος, φέροντας τα γνωρίσματα του ανθρώπου. Μαρτυρούν δε τα λεγόμενα ο Ενώχ και ο Ηλίας και ο γιος της βροντής ο Ιωάννης, οι οποίοι βρίσκονται ακόμη εν σώματι· διότι ο Δημιουργός, παίρνοντας αυτούς ως απαρχή όλου του δικού μας φυράματος, έδειξε σε όλους ότι, αν δεν αμάρτανε ο Αδάμ, θα ζούσε ακόμη με το σώμα. Πλην όμως και αυτοί, διανύοντας πολυχρόνιο βίο, θα γευτούν κάποτε τον θάνατο, έστω και σε ριπή οφθαλμού.

Απαντά λοιπόν: «Διότι πρέπει το φθαρτό τούτο να ντυθεί την αφθαρσία, και το θνητό την αθανασία». Το φθαρτό δε και θνητό που ντύνεται την αθανασία και την αφθαρσία, τι άλλο θα μπορούσε να είναι παρά αυτό που σπέρνεται στη φθορά και ανασταίνεται στην αφθαρσία, ώστε: «Όπως φορέσαμε την εικόνα του χοϊκού, να φορέσουμε και την εικόνα του επουράνιου». Διότι η εικόνα του χοϊκού, την οποία φορέσαμε, είναι το: «Χώμα είσαι και στο χώμα θα επιστρέψεις», ενώ η εικόνα του επουράνιου είναι η εκ νεκρών ανάσταση και η αφθαρσία.