Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 15:55

Αν λοιπόν με αυτόν τον τρόπο πέθανε και με αυτόν τον τρόπο, όπως ελέχθη, έχει ταφεί, αξίζει να θρηνείται κανείς έναν τέτοιο άνθρωπο, διότι πράγματι πέθανε. Εκείνος όμως που πέθανε εν μετανοία, με αγαθά έργα, φέροντας στον τράχηλό του τον χρηστό ζυγό του Χριστού και το δικό Του φορτίο, αυτός δεν έχει πεθάνει, «αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή». Έχει κοιμηθεί οσίως, και έχοντας διαβεί προς την αγήρω ζωή, ανακράζει με πεποίθηση: «Καταπόθηκε ο θάνατος με νίκη. Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου;» Διότι καταβρόχθισες πάρα πολλούς, αλλά να ξέρεις καλά ότι Ένας, που πέθανε εκουσίως υπέρ όλων, ζωοποίησε τους νεκρούς και εσένα σε θανάτωσε. Διότι βασίλευσες από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή, δηλαδή μέχρι τον νόμο· βασίλευσες, επειδή οι άνθρωποι δεν λάτρευαν τον Θεό αλλά κωφά ξόανα. Ο Μωυσής όμως, αφού δίδαξε τη θεογνωσία μέσω του νόμου, μαζί με πάρα πολλά άλλα, είπε και τούτο εκ προσώπου του Θεού: «Δείτε, δείτε ότι εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει Θεός εκτός από εμένα. Εγώ θα θανατώσω και θα ζωοποιήσω, θα πατάξω και εγώ θα ιατρέψω, και δεν υπάρχει κανείς που θα ξεφύγει από τα χέρια μου». Και πάλι μέσω του Ησαΐα: «Μάθετε», λέει, «και πιστέψτε μου και κατανοήστε ότι εγώ είμαι»· και ερμηνεύοντας τι σημαίνει το «εγώ είμαι», είπε: «Πριν από εμένα δεν υπήρξε άλλος θεός και μετά από εμένα δεν θα υπάρξει»· διότι, αν και ονομάζονται «θεοί πολλοί και κύριοι πολλοί», εντούτοις παράφρονα οικειοποιήθηκαν το όνομα της θεότητας ως ένα απλώς κενό όνομα. «

Αλλά ας επανέλθουμε στο προκείμενο. Διότι ο λόγος μας μιλούσε για τη διαφορά του θανάτου, ότι «καταπόθηκε ο θάνατος με νίκη» και ότι βασίλευσε ο θάνατος από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή, και ότι, παρόλο που το χώμα καλύπτει το σώμα της δίκαιης ψυχής, αυτή όμως λέει θαρραλέα με τη χάρη του Θεού: «Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; πού είναι, άδη, η νίκη σου;» Διότι υπήρχε κάποτε το κεντρί σου, υπήρχε κάποτε η νίκη σου· αλλά, επειδή ο Χριστός πέθανε για τους θνητούς με τη θέλησή του, το δικό σου κεντρί, τη δική σου νίκη, το δικό σου κράτος, με δύναμη ως δυνατός τα εξαφάνισε εντελώς· και αν τα αναζητήσει κανείς τώρα («πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; πού είναι, άδη, η νίκη σου;») δεν βρίσκει πού είναι. Και επειδή, με τη χάρη του Θεού Λόγου, καταπόθηκε ο θάνατος με νίκη, και το κεντρί του έχει εξαφανιστεί, και τον διαδέχθηκε η ανάσταση, ελάτε λοιπόν να πούμε και μερικά σύντομα λόγια για την ανάσταση.

«Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου;» Και αυτά μεν αφορούν την ανάσταση. Επειδή όμως την εξανάσταση των νεκρών ακολουθεί και η Δευτέρα Παρουσία του Χριστού, πρέπει λοιπόν, με τη χάρη Του, να πούμε και για αυτήν λίγα από τα πολλά· την οποία και οι προφήτες, όταν την προείδαν με το θείο Πνεύμα, εξεπλάγησαν. «Κύριε», λέει, «άκουσα το μήνυμά σου και φοβήθηκα· Κύριε, κατανόησα τα έργα σου και εξεπλάγην». Και ο Μαλαχίας λέει: «Θα έλθει ο Κύριος. Και ποιος θα αντέξει την ημέρα της ελεύσεώς του; Διότι αυτός έρχεται σαν φωτιά χωνευτηρίου και σαν σταχτόνερο αυτών που πλένουν. Και θα καθίσει χωνεύοντας και καθαρίζοντας όπως το ασήμι και το χρυσάφι», και θα έλθει προς εσάς με κρίση και θα είναι γρήγορος μάρτυρας εναντίον των πόρνων και των μοιχαλίδων και εναντίον όσων ορκίζονται στο όνομά του ψευδώς και όσων δεν τον φοβούνται, λέγει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ. «Διότι εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σας, και δεν έχω αλλοιωθεί».

Διότι ο Δεσπότης καλύπτεται σε τάφο, αλλά σε εμάς προσφέρει την αθανασία, με σουδάριο τυλίγεται το πρόσωπό του, αλλά με τη στολή της αφθαρσίας ντύνει εκείνους που έχουν πιστέψει σε αυτόν, με νεκρικά σπάργανα περιτυλίγεται, αλλά διαρρηγνύει τα πολύπλοκα δεσμά της αμαρτίας μας, γίνεται συγκάτοικος με τους νεκρούς, αλλά ετοιμάζει τις ουράνιες σκηνές για το πλήθος εκείνων που ανασταίνονται από τους νεκρούς, σε τάφο καλύπτεται και το κράτος του Άδη σκυλεύεται και τα κεντριά του θανάτου συντρίβονται, και ο χορός των νεκρών που ανασταίνεται, μαζί με εμάς, κραυγάζει δυνατά: Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, Άδη, η νίκη σου; Διότι, πράγματι, με τη σάρκωση του Χριστού, ο θάνατος καταπώθηκε από τη νίκη.

«Εσύ βέβαια δίκαια τιμωρείσαι, όπως κι εγώ, εξαιτίας των έργων μας, αυτός όμως πάσχει με τη θέλησή του για να συντρίψει τα πάθη και να ανακουφίσει από τον πόνο αυτόν που πληγώθηκε από την παράβαση, αυτός που συνέτριψε τα βέλη του Βελίαρ, τη νίκη του Άδη και το κεντρί του Θανάτου.» Έχοντας ριζώσει στην τέλεια διόρθωση, ο άλλοτε κακούργος πρόφερε λόγο ωφέλιμο· αναγνωρίζοντας ως απαθή ως προς τη θεότητα αυτόν που με τη θέλησή του επέλεξε το πάθος, του είπε: «Σε ικετεύω, μην με εγκαταλείψεις· όταν φανερώσεις τις πράξεις των γηγενών, μην θυμηθείς τις δικές μου πονηρές πράξεις που έκανα εγώ προηγουμένως στη ζωή μου, αλλά όπως τώρα συμμερίζεσαι τον πόνο μου, δείξε και τότε συμπόνια και στη βασιλεία σου θυμήσου με ως εύσπλαχνος· διότι γι' αυτό πεθαίνεις, για να σπλαχνιστείς όσους αμάρτησαν, εσύ που συνέτριψες τα βέλη του Βελίαρ, τη νίκη του Άδη και το κεντρί του Θανάτου.» Ω της φοβερής πώρωσης του διαβόλου, ω του φρονήματος των απίστων· διότι όσοι έχουν αντίθετο φρόνημα κρύβουν την αλήθεια των Γραφών, εφευρίσκοντας διάφορους δρόμους· μην αναγνωρίζοντας τον Χριστό ως έναν Υιό, θέλουν μερικοί να μερίζουν τη θεία ουσία και να ονομάζουν ψιλό άνθρωπο αυτόν που φανερώθηκε στον κόσμο με σάρκα για εμάς· αλλά αναγνωρίστηκε ως Θεός παραμένοντας από τη φύση του αθάνατος, έστω και αν θεάθηκε ως άνθρωπος φέροντας μορφή δούλου· διότι σταυρώθηκε εκούσια για να νεκρώσει τη φθορά, αυτός που συνέτριψε τα βέλη του Βελίαρ, τη νίκη του Άδη και το κεντρί του Θανάτου.

«Τι νόημα είχε για εμένα να ετοιμάσω όξος αναμειγμένο με χολή και να παρακινήσω τον Πιλάτο, ώστε να πεθάνει πάνω στο ξύλο εκείνος που συνέτριψε του Βελίαρ τα βέλη, του Άδη τη νίκη και του Θανάτου το κέντρο; —Εξαιτίας σου τα υφίσταμαι όλα αυτά, διότι εσύ έγινες η αιτία αυτής της ήττας μας», είπε προς τον δόλιο όφι ο Θάνατος· «εξαιτίας σου στερήθηκα τη βασιλεία μου· σου είπα από την αρχή: 'Μη μου φέρεις τον Χριστό· διότι διέγνωσα ξεκάθαρα τη δύναμη που υπάρχει μέσα του από την κόρη του Ιαείρου, την οποία με μόνο τον λόγο του την άρπαξε από εμένα, αλλά και τον Λάζαρο πάλι τράβηξε μέσα από τα δεσμά μου. Αν λοιπόν με τα έργα του έκανε τέτοια σε εμένα τον άθλιο, πόσο μάλλον μέσω της σάρκας την οποία ανέλαβε ατρέπτως εκείνος που συνέτριψε του Βελίαρ τα βέλη, του Άδη τη νίκη και του Θανάτου το κέντρο;' —Αλλά σε εμένα έκανε τα πιο φοβερά ο γόνος της Μαρίας», είπε στον Άδη ο αλλότριος, «διότι όσους εγώ ταπείνωσα και παρέδωσα σε πικρές ασθένειες, αυτούς τους ανέδειξε υγιείς με το πρόσταγμά του· βλέποντας εγώ τον εκ γενετής τυφλό τον περιγελούσα, και όταν ήρθε για να τον δει, αμέσως με τη φωνή του τού ανέτειλε το φως· αλλά υπέθεσα ότι, εάν τον θανατώσω, στο εξής θα καταδεσμεύσω αυτούς που προηγουμένως μαστίγωσα, και δεν γνώριζα ο άθλιος ότι καταλύει την κυριαρχία μου εκείνος που συνέτριψε του Βελίαρ τα βέλη, του Άδη τη νίκη και του Θανάτου το κέντρο. —Ιοβούλευτε όφι, τι έκανες, ω τρικέφαλε δράκοντα;»

«Διότι σε άκουσα και νικήθηκα εγώ», αντέλεγε προς τον πλάνο ο Άδης. «Θρηνούμε πικρά και οι δύο, διότι, αφού κατέβηκε, άγγιξε τα σπλάχνα μου. Γι' αυτό θα ξεράσω αυτούς που προηγουμένως κατάπια. Αλλά θρήνησε τώρα μαζί με εμένα, διότι από κοινού στερηθήκαμε τη δόξα. Επειδή ο Αδάμ λυτρώθηκε από τα παλαιά μου δεσμά, και ο προφήτης κραυγάζει: 'Πού είναι, Άδη, η νίκη σου;'. Χαίρεται και η Εύα, επειδή την έσωσε Εκείνος που συνέτριψε τα βέλη του Βελίαρ, τη νίκη του Άδη και το κεντρί του Θανάτου. Όταν νεκρώθηκε ο Χριστός, όπως υπέθεσα, ενώθηκε με τους νεκρούς. Όμως δεν κατάλαβα τι μου συνέβαινε. Αλλά τώρα περιέπεσα σε αίσχος και έγινα περίγελος στους θνητούς.»

«Αλλά είσαι η ανάσταση και η ζωή των νεκρών, εσύ που συνέτριψες τα βέλη του Βελίαρ, τη νίκη του Άδη και το κεντρί του Θανάτου.» Όταν ρωτούσε να μάθει αυτά από τον Χριστό, ο Κύριος, φωνάζοντας αμέσως δυνατά, είπε στον Άδη: «Δικάζομαι και αναμετρώμαι μαζί σου. διότι εγώ δεν θέλω να φερθώ ποτέ ως τύραννος. διότι εσύ είσαι αναίσχυντος και άξιος καταδίκης, αλλά, όπως βλέπεις, έγινα τώρα άνθρωπος. είμαι ο αναμάρτητος Λόγος, ο παντοδύναμος Κτίστης των συμπάντων Θεός. και έστω κι αν με βλέπεις ορατό, δεν δικάζομαι μαζί σου ως Δεσπότης, αλλά ως ο χοϊκός Αδάμ αντιδικώ τώρα μαζί σου, και, αφού νικήσω, θα σε αποβάλω από την προηγούμενη τυραννία σου, εγώ που συνέτριψα τα βέλη του Βελίαρ, τη νίκη του Άδη και το κεντρί του Θανάτου.» —«Πάψε, άδικε, άνομε, δόλιε, τα δόλια λόγια», είπε στον Άδη ο Αλλότριος· «μην τυραννάς άλλο, ταλαίπωρε. διότι έχεις μάθει τις διαθέσεις του, όπως εξ αρχής μας προκάλεσε τα δεινά. γιατί, λοιπόν, στο εξής βιάζεσαι να τον λοιδορήσεις;»

Αυτό που πάθαμε μόλις τώρα ως άπειροι, ας το κατανοήσουμε, πώς στο μνημείο στάθηκαν κάποιοι που φαίνονταν λαμπεροί σαν φωτιά στην όψη και ήταν ντυμένοι με λευκή στολή, και εξέπεμπαν αστραπή από τα χείλη τους, και κύλησαν τότε τον φοβερό λίθο και κατέστησαν όλους μαζί τους φύλακες σαν νεκρούς πάνω στον τάφο. Και μάλιστα οι γυναίκες που ήρθαν, τους είδαν νεκρωμένους και πάνω στον λίθο είδαν τους δύο που φύλαγαν το μνημείο να τους λένε αυτά: ότι «αναστήθηκε από τον τάφο αυτός που συνέτριψε τα βέλη του Βελίαρ, τη νίκη του Άδη <και το κεντρί του Θανάτου>». Έχοντας σφραγιστεί με το ξύλο του Σταυρού σου, Δέσποτα, μεγαλύνουμε τη για χάρη των ανθρώπων ενανθρώπησή σου, αναγνωρίζοντάς σε ως αθάνατο και θνητό, ως Θεό και βροτό, ως έναν Υιό. Διότι, αν και καταδέχθηκες κατά θεία οικονομία να πάθεις σαρκικά, ωστόσο παραμένεις πάντοτε αμέριστος μέσα στην Τριάδα. Αλλά με τέτοια πίστη, Σωτήρα, κραταίωσε την Εκκλησία σου, και αφού στηρίξεις τον λαό σου, σώσε τον, ως ο μόνος οικτίρμων, ώστε όλοι εμείς να προσκυνούμε την ανάστασή σου. Διότι εσύ παρέχεις σε όλους φωτισμό, ζωή και γνώση, εσύ που συνέτριψες τα βέλη του Βελίαρ, τη νίκη του Άδη <και το κεντρί του Θανάτου>.

Κυριακή Γ΄, κοντάκιο στην ανάσταση του Κυρίου και στις δέκα δραχμές, που φέρει την εξής ακροστιχίδα: «αυτό είναι του ταπεινού Ρωμανού», ήχος α΄, προς το: Τω αρχαγγέλω. Προοίμιο. Όσοι συνταφήκαμε με τον Χριστό μέσω του βαπτίσματος και αναστηθήκαμε μαζί του, ας κραυγάσουμε ψάλλοντας και λέγοντας: «Πού είναι η νίκη σου, Θάνατε; Πού είναι το κεντρί σου, Άδη;» Διότι αναστήθηκε ο Κύριος, η ζωή και η ανάσταση. Ακούγοντας την παραβολή του Χριστού στα Ευαγγέλια, την οποία διηγείται ο Λουκάς, ας μην τη θεωρήσουμε ως κάτι δευτερεύον, αλλά με πίστη ας αναζητήσουμε ποια είναι η γυναίκα και ποιες οι δραχμές, και ποια από αυτές έχασε, την οποία αναζητά επιμελώς, αφού άναψε λύχνο φωτός και σάρωσε όλο το σπίτι της· και όταν την βρήκε, προσκαλεί τις γειτόνισσες: «Ελάτε, χαρείτε μαζί μου, βρήκα αυτήν που είχα χάσει».

Πού είναι, Θάνατε, το κεντρί σου; Κείτεστε ανήμποροι. Θάνατε, θανατώθηκες. Άδη, και εσύ έχεις δεθεί φρικτά. Εσείς που βασιλεύσατε, υποδουλωθήκατε βλέποντας ότι έφτασε η ζωή και η ανάσταση.» Μπροστά σε αυτά, ο εχθρός Άδης μαζί με τον Θάνατο, δεμένος και κείμενος μαζί του, κραύγαζε και ως άρχοντας διέταζε τους δικούς του: «Φύλακες των πυλών, τρέξτε τώρα, καθώς βλέπετε ότι υφίσταμαι αδικία. Αλλά ελάτε, κλείστε γρήγορα τις χάλκινες πύλες και φυλάξτε τες, βάλτε τους σιδερένιους μοχλούς στις πύλες και μην αφήσετε κανέναν από αυτούς που ανέστησε να εξέλθει από το μνήμα. Διότι θέλω τώρα να κριθώ με αυτόν που ήρθε εναντίον μου. Ασφαλίστε και κρατήστε αυτούς που φωνάζουν: "Ήλθε η ζωή και η ανάσταση". Πόσο μεγάλη αδικία υφίσταμαι εγώ, που βασίλευσα μέχρι τώρα στους ανθρώπους.»

Εάν λοιπόν έχεις βρει και σε εμένα έστω και ένα ίχνος αμαρτίας, χρησιμοποίησε τώρα και εναντίον μου όλα τα δικαιώματά σου, άδικε· αν όμως δεν βρεις τίποτα, δώσε πίσω γρήγορα το γραμμάτιο που κατέχεις, επειδή, στηριζόμενος σε αυτό, έγινες θρασύς εναντίον του αναμάρτητου Χριστού, και ετοιμάσου για την επιστροφή εκείνων που πήρες από πριν, αυτούς που ανέστησα εγώ, η ζωή και η ανάσταση. Μόνο για να μην αγνοείς αυτά που υπέστης, ω Άδη· διότι όχι μόνο θα δώσεις πίσω αυτούς που πήρες και ανέστησα, τους οποίους παίρνω βγαίνοντας μαζί μου, αλλά και όσοι άλλοι στο εξής σου παραδοθούν θα αναστηθούν, επειδή θα τους αναστήσω όλους μαζί με τη φωνή της σάλπιγγας, διότι τόλμησες εσύ να κρατήσεις τον αναμάρτητο Υιό του Βασιλέα.» Καθώς έλεγε αυτά, ο Άδης βυθιζόταν· οι θυρωροί, πετώντας τα κλειδιά, έφυγαν, βλέποντας πώς συνέτριψε και διέρρηξε τους μοχλούς τους ο Χριστός, η ζωή και η ανάσταση. Ξαφνικά τα σώματα των νεκρών, παίρνοντας ζωή, εγέρθηκαν και καταπατούσαν τον Άδη, κραυγάζοντας: «Ω άδικε, πού είναι η νίκη σου; Πού είναι το κεντρί σου, ω Θάνατε;» Άνοιξαν λοιπόν αμέσως όλα τα μνήματα από μόνα τους· και οι νεκροί από αυτά πετάχτηκαν όλοι έξω και χόρευαν· αλλά ένας άγγελος, κατεβαίνοντας, κυλάει τον λίθο από τον τάφο του Σωτήρα. «

Γι' αυτό, ευρισκόμενος σε μέγιστη απορία, δανείζομαι τον ύμνο των αγγέλων, και προς τον Θεό που γεννήθηκε με ανθρώπινο τοκετό και ανέτειλε σήμερα από τον τάφο και τους νεκρούς μεγαλόφωνα βοώ και διαπρύσια αναφωνώ: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία», διότι ήλθε από τα ύψη προς εμάς τους ταπεινούς για να μας κάνει υψηλούς και θέλοντας να μας αναδείξει ουράνιους μάλλον παρά γήινους, διότι εμάς που πολεμούμασταν στον αόρατο πόλεμο μας έφερε σε ειρήνη και μας συμφιλίωσε με τον δικό Του Πατέρα και αναδείχθηκε «ειρήνη ημών», επιτελώντας εντός Του τη θεοπρεπή συμφιλίωσή μας προς τον Θεό που τον γέννησε, και διότι εμάς, που βρισκόμασταν πολύ μακριά από τη θεία θέα, μας έκανε ευάρεστους στον Θεό και παραχώρησε να μας επιβλέπει με φιλάνθρωπο βλέμμα, αφού κατεδάφισε «το μεσότοιχο του φραγμού» και μας έδωσε το δικαίωμα να αντικρίζουμε «με ανακεκαλυμμένο πρόσωπο» τη λαμπρότητα του Θεού, και διότι εμάς που είχαμε νεκρωθεί από τα δικά μας παραπτώματα και επισύραμε στον εαυτό μας τον θάνατο («διότι ο Θεός δεν δημιούργησε τον θάνατο ούτε ευφραίνεται ο Πανάγαθος με την απώλεια των ζωντανών») μας ζωοποίησε πάλι και μας ανέστησε από τον τάφο και τη φθορά και μας προτρέπει να λέμε: «Πού είναι, Θάνατε, η νίκη σου; Πού είναι, Άδη, το κεντρί σου;» διότι και τα δύο τα αποδυνάμωσε ο Χριστός και τα αμαύρωσε, ερχόμενος προς εμάς τους ταπεινούς, υποβαλλόμενος στη δική μας γέννηση και πεθαίνοντας τον ανθρώπινο θάνατο.

Αυτόν που υμνείται από τους αγγέλους ασιγήτως. Παράνομος λαός των Εβραίων σε σταύρωσε πάνω στο ξύλο, εσένα, Δέσποτα, που θεράπευσες θεϊκά τη βλάβη που προκλήθηκε στους θνητούς μέσω του ξύλου. Γι' αυτό με ευχαριστήριες φωνές σε υμνούμε πάντοτε. Όντας ίσος με τον Πατέρα, Χριστέ, και με το Πνεύμα, υπέμεινες τον σταυρό, και, αφού συγκαταλέχθηκες στους νεκρούς, άδειασες παραδόξως τα βασίλεια του Άδη, και με την ανάστασή σου συνανέστησες μαζί σου όλη την κτίση. Παμφάγε Άδη, πού είναι το κεντρί σου; Πού είναι, θάνατε, η νίκη σου; Από αυτόν που αναστήθηκε από τους νεκρούς έχεις θανατωθεί, έχεις νεκρωθεί από τον μόνο ζωοδότη, τον οποίο, μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα, εμείς οι πιστοί προσκυνούμε.

Κοντάκιο ιδιόμελο. Δεν φυλάσσει πλέον η πύρινη ρομφαία την πύλη της Εδέμ, διότι επήλθε σε αυτήν ένα παράδοξο δέσιμο, το ξύλο του Σταυρού. Το κεντρί του θανάτου και η νίκη του άδη έχουν εξαλειφθεί. Εμφανίστηκες δε, Σωτήρα μου, φωνάζοντας προς αυτούς που βρίσκονταν στον άδη: Εισέλθετε και πάλι στον παράδεισο.

Εισέλθετε, λοιπόν, όλοι στη χαρά του Κυρίου μας· και οι πρώτοι και οι δεύτεροι λάβετε τον μισθό. Πλούσιοι και φτωχοί, πανηγυρίστε μαζί· εγκρατείς και ράθυμοι, τιμήστε την ημέρα· όσοι νηστέψατε και όσοι δεν νηστέψατε, ευφρανθείτε σήμερα. Το τραπέζι είναι γεμάτο, απολαύστε όλοι· το σιτευτό μοσχάρι είναι άφθονο, κανείς ας μην αναχωρήσει πεινασμένος. Όλοι απολαύστε τον πλούτο της αγαθότητας· κανείς ας μη θρηνεί για τη φτώχεια του, γιατί φανερώθηκε η κοινή βασιλεία. Κανείς ας μην οδύρεται για τα σφάλματά του, γιατί συγχώρεση ανέτειλε από τον τάφο. Κανείς ας μη φοβάται τον θάνατο, γιατί μας ελευθέρωσε ο θάνατος του Σωτήρα. Τον έσβησε, ενώ κρατούνταν από αυτόν· κατήργησε τον άδη εκείνος που κατέβηκε στον άδη. Τον πίκρανε, όταν εκείνος γεύτηκε τη σάρκα Του. Και προλαμβάνοντας αυτό ο Ησαΐας, βροντοφώναξε: «Ο άδης», λέει, «πικράνθηκε», όταν σε συνάντησε κάτω. Πικράνθηκε, γιατί νεκρώθηκε· πικράνθηκε, γιατί εμπαίχτηκε. Πήρε σώμα, και βρέθηκε αντιμέτωπος με τον Θεό· πήρε γη, και συνάντησε ουρανό. Πήρε αυτό που έβλεπε, και γκρεμίστηκε από αυτό που δεν έβλεπε. «Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου;». Ανέστη ο Χριστός, και έπεσαν οι δαίμονες· ανέστη ο Χριστός, και χαίρονται οι άγγελοι· ανέστη ο Χριστός, και η ζωή κυριαρχεί· ανέστη ο Χριστός, και κανένας νεκρός δεν παραμένει στο μνήμα. Διότι ο Χριστός, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, έγινε η απαρχή αυτών που έχουν κοιμηθεί. Ο Κύριος εγέρθηκε από τους νεκρούς, και μαζί Του ένα μεγάλο πλήθος αγίων.

Ας εορτάσουμε με ευφροσύνη και με σωφροσύνη· διότι αυτή είναι αληθινά η ημέρα που εποίησε ο Κύριος· ας αγαλλιάσουμε και ας ευφρανθούμε σε αυτήν· ας κηρύξουμε την ανάσταση του Σωτήρος, ή μάλλον ας διαλαλήσουμε τη δική μας σωτηρία· ας κηρύξουμε την ανάμνηση της σωτήριας ημέρας· ας κηρύξουμε τη νέκρωση του διαβόλου, την αιχμαλωσία των ακάθαρτων δαιμόνων, τη σωτηρία των Χριστιανών, την ανάσταση των νεκρών· διότι δια της αναστάσεως του Χριστού σβήνει μεν η γέενα του πυρός, ο ακοίμητος σκώληκας πεθαίνει, ο άδης ταράζεται, ο διάβολος πενθεί, η αμαρτία νεκρώνεται, τα πονηρά πνεύματα διώκονται, οι επίγειοι ανέρχονται στους ουρανούς, όσοι βρίσκονται στον άδη ελευθερώνονται από τα δεσμά του διαβόλου, και προσφεύγοντας στον Θεό λένε στον διάβολο: «Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; πού είναι, άδη, η νίκη σου;».

39. ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ: Ότι ο χάλκινος όφις δεν είναι κανένα από τα άγια που έχει απαριθμήσει ο Απόστολος. Για αυτόν λέει ο Γρηγόριος ο Θεολόγος: «Ο χάλκινος όφις κρεμιέται εναντίον των φιδιών που δαγκώνουν. Όχι ως τύπος Εκείνου που έπαθε για εμάς, αλλά ως αντίτυπος. Και σώζει αυτούς που τον κοιτάζουν. Όχι επειδή πιστεύεται ότι ζει, αλλά επειδή έχει νεκρωθεί και νεκρώνει μαζί του τις δυνάμεις που υποτάσσονται σε αυτόν, έχοντας καταλυθεί όπως του άξιζε. Και ποιος είναι ο πρέπων επιτάφιος λόγος για αυτόν από εμάς; Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου; Με τον σταυρό έχεις χτυπηθεί, με τον ζωοποιό έχεις θανατωθεί. Είσαι άπνους, νεκρός, ακίνητος, ανενεργός, αν και διατηρείς το σχήμα του φιδιού, στηλιτευμένος στα ύψη.» Και δικαίως συντρίφθηκε επειδή θυμιαζόταν από τους Ισραηλίτες. Διότι, εκείνου του οποίου το πρωτότυπο δεν πρέπει να λατρεύεται, το παράγωγό του πρέπει να απορρίπτεται με αποτροπιασμό. Όλα δε τα άγια της σκηνής του μαρτυρίου, ο θεοφόρος Κύριλλος αποδεικνύει ότι είναι προτυπώσεις της εν πνεύματι λατρείας.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΙΒ΄: ΟΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΑΝΥΟΥΜΕ ΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΚΑΙ ΑΓΑΠΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΘΕΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΕΛΦΟΥ ΕΥΔΟΚΙΜΟΥ Αδελφοί και πατέρες, αυτή η ημέρα της Κυριακής, την οποία εορτάζουμε σήμερα, είναι αρκετή για εμάς ως κατήχηση, αν προσέξουμε· διότι σε αυτήν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός μάς συνήγειρε, ενώ ήμασταν ριγμένοι στην αμαρτία· σε αυτήν μάς ζωοποίησε μαζί Του, ενώ ήμασταν νεκρωμένοι από τα παραπτώματα και την ακροβυστία της σάρκας μας· σε αυτήν άνοιξε πάλι για εμάς τον παράδεισο, ώστε να απολαμβάνουμε το ξύλο της ζωής, το οποίο είναι το ζωοποιό Του Σώμα και Αίμα· σε αυτήν, καθώς ανυψωνόμαστε πάνω από τον θάνατο, μπορούμε να λέμε προφητικά: «Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου;» Έχεις νικηθεί από Εκείνον που είπε: «Έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο»· και, για να μιλήσουμε αποστολικά: σε αυτήν ο Θεός και Πατέρας «μάς συνήγειρε και μάς συνεκάθισε στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού, για να δείξει στους αιώνες που έρχονται τον υπερβάλλοντα πλούτο της χάριτός Του, με την αγαθότητά Του προς εμάς εν Χριστώ Ιησού». Και, ω της ανεκδιήγητης δωρεάς! Από ποια κατάσταση σε ποια μάς προήγαγε; Από τον θάνατο στη ζωή, από το σκοτάδι στο φως, από τη δουλεία στην ελευθερία, από την έχθρα στη γνήσια φιλία· και σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μάς καταστήσει «συμμόρφους της εικόνας του Υιού του». Ποια είναι αυτή η ανεκλάλητη χάρη;

Εάν λοιπόν είναι ύπνος, προφανώς αποτελεί αίτιο ανάπαυσης και απαρχή, καθίσταται προϋπόθεση της αιώνιας ζωής, όπως λέει ο ιερός Απόστολος: «Τώρα όμως ο Χριστός έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, και έγινε η απαρχή εκείνων που έχουν κοιμηθεί.» Και πάλι: «Καταπόθηκε ο θάνατος από τη νίκη. Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου; Το δε κεντρί του θανάτου είναι η αμαρτία, και η δύναμη της αμαρτίας είναι ο νόμος. Ας ευχαριστήσουμε δε τον Θεό, ο οποίος μας δίνει τη νίκη μέσω του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.» Ιδού, καταπόθηκε ο θάνατος· ιδού, δωρήθηκε η νίκη· διότι λέει: «Σε εκείνον που νικά, θα δώσω να φάει από το ξύλο της ζωής που βρίσκεται στον παράδεισο του Θεού μου.» Δες, έχει ανοίξει το στάδιο της βασιλείας των ουρανών· δες, βρίσκεται μπροστά μας ο τρισμακάριος αγώνας, και στον νικητή ανήκει ο στέφανος και η απόλαυση της ζωής.

Διότι η ανάσταση είναι κατάλυση του θανάτου. Βασίλευσε δε ο θάνατος από τον Αδάμ έως τον Χριστό. Τότε όμως, αφού καταλύθηκε, παραχώρησε στον Κύριο τη νίκη και τη βασιλεία, όπως έχει ειπωθεί: «Πού είναι, θάνατε, το νίκος σου;» Και ο Δαβίδ λέει: «Ο Κύριος εβασίλευσε»· έπειτα, ερμηνεύοντας πώς βασίλευσε, λέει: «Ενδύθηκε ευπρέπεια», επειδή το σώμα απαλλάχθηκε από τη φθορά και ωραιοποιήθηκε από τη θεότητα. Όπως λέει ο Ησαΐας: «Αυτός είναι ωραίος με τη στολή του, με ορμή και ισχύ». Και ο ίδιος ο Κύριος μετά την ανάσταση λέει: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία». Όταν λοιπόν ήλθε η ανάσταση, την οποία ονόμασε βασιλεία του Θεού επειδή κατέλυσε τον θάνατο, ήπιε πάλι μαζί με τους μαθητές, επιβεβαιώνοντας την ανάσταση, ότι δηλαδή δεν είναι κατά φαντασία. Μερικοί δε εξέλαβαν ως βασιλεία του Θεού τη μέλλουσα κατάσταση, και το να πίνει ο Κύριος στο μέλλον μαζί μας ως την αποκάλυψη των μυστηρίων Του. Διότι, ευφραίνοντάς μας ευφραίνεται, και τρέφοντάς μας τρέφεται ο φιλάνθρωπος, και τη δική μας πόση και τροφή, δηλαδή τη μάθηση, τη θεωρεί δική Του τροφή. Θα πιει, λοιπόν, τότε κάποια νέα πόση μαζί με τους αξίους, αποκαλύπτοντάς τους διαρκώς νέα και ασυνήθιστα πράγματα.