Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 2:16

Γι' αυτό και αυτοί στερούνται τον κυριακό νου, δηλαδή τις εντολές και την από εκεί νομοθεσία που τους συνετίζει και τους διεγείρει στην κατανόηση των πνευματικών ζητημάτων· διότι αυτές οι κυριακές εντολές, αφού μας συμβιβάζουν και μας συμφιλιώνουν με αυτόν, μας προετοιμάζουν να γίνουμε κατάλληλοι για την έλλαμψη και την κατανόηση που χορηγείται από εκεί στους αξίους. Γι' αυτό, όσοι έχουν καταρτίσει τους εαυτούς τους με αυτές, εύλογα λένε «εμείς έχουμε τον νου του Χριστού»· διότι, φρονώντας και νοώντας τα του Χριστού, δεν κλυδωνιζόμαστε πλέον σαλευόμενοι από ανθρώπινο και σαρκικό λογισμό, χειμαζόμενοι από τους αντίθετους ανέμους κάθε πλευράς, αλλά, έχοντας γίνει σταθεροί και αμετάπειστοι, με ουράνιο και θείο νου καρπωνόμαστε την κατανόηση της αλήθειας.

Το χωρίο «ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου;» έχει τεθεί κατά σχήμα υπερβατό. Διότι πρέπει να συντάσσεται αμέσως μετά το «δεν μπορεί να τα γνωρίσει, επειδή ανακρίνονται πνευματικά». Μπορεί όμως κανείς να εκλάβει το χωρίο και χωρίς το σχήμα του υπερβατού, όπως ακριβώς είναι διατυπωμένο. 1 Κορ. 3,4—9 Επειδή κατέκρινε πολύ τους δασκάλους, λέγοντας: «ποιος είναι ο Παύλος; και ποιος είναι ο Απολλώς;» και πάλι: «ώστε ούτε αυτός που ποτίζει είναι κάτι ούτε αυτός που φυτεύει» —και το έκανε αυτό θέλοντας να καταπραΰνει την έξαψη εκείνων που υπερηφανεύονταν για τη διδασκαλία τους και χώριζαν τον λαό του Χριστού με έριδες και διχόνοιες— επειδή, λοιπόν, φάνηκε ότι κατέρριψε αρκετά την αλαζονεία τους με το να ταπεινώσει μαζί και τον εαυτό του και τον Απολλώ, για να μην πουν κάποιοι: «επομένως μάταια διδάσκεις, μάταια αναλαμβάνουμε τους κόπους για χάρη του κηρύγματος», πρόσθεσε, αποκρούοντας τέτοιες αφορμές: «ο καθένας όμως θα λάβει τον δικό του μισθό σύμφωνα με τον δικό του κόπο», σαν να έλεγε: ας μην αποθαρρύνεται καθόλου αυτός που διδάσκει σωστά. Διότι, αν και εμποδίζεται να διαιρεί τον λαό του Χριστού, να τον οικειοποιείται και να καυχιέται ανάμεσά τους ως δάσκαλος, παρόλα αυτά θα λάβει μισθό, και όχι απλώς, αλλά ανάλογα με τον δικό του κόπο. Έπειτα, εξυψώνοντας ακόμη περισσότερο το ζήτημα, και βεβαιώνοντας ότι οπωσδήποτε θα υπάρξει ο μισθός λέει: «διότι είμαστε συνεργάτες του Θεού», αφενός, όπως είπα, προσδίδοντας λαμπρότητα στο έργο της διδασκαλίας, και αφετέρου υποδεικνύοντας και πάλι ότι το έργο ανήκει στον Θεό.

Ως προς τον Ξυράφιο του Δασβέντου, ο οποίος, όπως ανέφερε η επιστολή σου, εξακολουθεί να βγάζει τις τρίχες του Ησαύ όχι μόνο στο δέρμα αλλά και στο μέσο της καρδιάς του και δεν έχει αποξυρίσει τίποτε από αυτά, αλλά φέρει το όνομά του σε πλήρη αντίθεση με τη διάθεσή του, ούτε σε αυτή την περίπτωση, μολονότι το αξίζει, η δική μας βούληση επιτρέπει να αποβληθεί από τα πρωτοτόκια της επισκοπής. Αντίθετα, προτρέπουμε να αγωνιστείτε ακόμη, να τον διδάξετε εκ νέου και να τον νουθετήσετε ώστε να επιστρέψει προς τον Ιακώβ και να αναλάβει νου που να βλέπει τον Θεό, και να μη γίνει βορά και θήραμα του πονηρού. Εάν όμως συνεχίζει να προδίδει και να ανταλλάσσει τον νου του Θεού για χάρη της πλάνης και της απάτης —διότι σύμφωνα με τον μακάριο Παύλο «εμείς δε νουν Χριστού έχομεν»— εμείς δεν είμαστε πλέον ένοχοι ενώπιον της ρομφαίας, η οποία απαιτεί το αίμα εκείνων που δεν ανήγγειλαν τον ερχομό της εναντίον των αδελφών και επιβάλλει την ποινή για τη σιωπή και την αμέλεια. Αλλά αυτός ο ίδιος, παρότι εμείς θλιβόμαστε, θα ελκύσει επάνω του το πλήγμα. Πλην όμως, ούτε και έτσι δεν ορίζουμε να τοποθετηθεί άλλος στη θέση του στον θρόνο του, προτού είτε υποβάλει έγγραφη την παραίτησή του από την αρχιερωσύνη την οποία δεν γνωρίζω πώς περιβλήθηκε (διότι αναφερόταν στην επιστολή σου ότι κάτι τέτοιο επιθυμεί και ο ίδιος), είτε, αφού υποβληθεί σε συνοδική κρίση και εξέταση, όπως ακριβώς μέχρι τώρα απόλαυσε τη συμπάθεια και τη φιλανθρωπία, έτσι να γευθεί και την ακρίβεια και τη δικαιοσύνη των κανόνων.

Όπως ακριβώς καθαρίζει κάποιος από τη γη ζιζάνια ή αγκάθια ή τριβόλια, να δωρίσει στην ψυχή το δικό Του Πνεύμα, ώστε, ζώντας κατ' αυτόν τον τρόπο τη ζωή του Πνεύματος και έχοντας ενδυθεί την ουράνια δύναμη, να μπορέσει να πράξει αληθινά όλο το θέλημα του Θεού. Διότι, όπως ακριβώς χωρίς την κακία και την πονηριά των παθών η ψυχή δεν γνώριζε να πράττει το κακό, έτσι και χωρίς το επουράνιο και αγαθό Πνεύμα η ψυχή δεν γνωρίζει να πράττει όλο το θέλημα του Θεού, αλλά βρίσκεται ακόμη εκτός του Θεού. Όπως λέει άλλωστε και ο απόστολος: «κανείς δεν γνωρίζει τα του Θεού παρά μόνο το Πνεύμα του Θεού», και προσθέτει: «εμείς όμως έχουμε νου Χριστού», και: «σε εμάς τα αποκάλυψε ο Θεός δια του Πνεύματός Του». Διότι οι απόστολοι έβλεπαν πολλά θαυμαστά και παράδοξα σημεία να επιτελούνται από τον Κύριο, και επειδή δεν είχαν λάβει ακόμη εκείνη την επουράνια «δύναμη εξ ύψους» μέσα στην ψυχή τους, δίσταζαν, κλονίζονταν, σκανδαλίζονταν και έφευγαν ο καθένας προς διαφορετική κατεύθυνση κατά τη σταύρωση του Κυρίου. Μόνο ο Κύριος θεράπευσε την ψυχή δίνοντάς της το Άγιο Πνεύμα Του. Και καθένας που δεν προσδοκά και δεν λαμβάνει εκείνη την «δύναμη εξ ύψους», δεν μπορεί να θεραπευτεί πλήρως από τα πάθη της ατιμίας· διότι μόνο έτσι κατέστη δυνατόν να επιτευχθεί η εξάλειψη των παθών.

Ποιες ακριβώς είναι αυτές; Το «Εμείς έχουμε νου Χριστού». Άραγε θεωρείτε, θα τους έλεγα, ότι αυτό αποτελεί υπερβολή υπερηφάνειας; Το «Από αυτό γνωρίζουμε ότι μένει μέσα μας, από το Πνεύμα που μας έδωσε»; Και αυτό πώς θα το ερμηνεύατε εις βάρος εκείνου που το λέει; Αλλά και το «Μήπως ζητάτε απόδειξη του Χριστού που μιλάει μέσα μου;»· και το «Φρονώ ότι έχω Πνεύμα Θεού»· και το «Εμείς όμως δεν λάβαμε πνεύμα δουλείας για να πέσουμε πάλι στον φόβο, αλλά Πνεύμα υιοθεσίας, μέσω του οποίου ανακράζουμε: Αββά, ο Πατέρας»· και το «Ο Θεός, ο οποίος προσέταξε να λάμψει φως μέσα από το σκοτάδι, είναι εκείνος που έλαμψε στις καρδιές μας»; Όλα αυτά, λοιπόν, θα θεωρηθούν από εσάς ως λόγια υπερηφάνειας; Ω της ανοησίας!

Διότι εμείς, λέει, έχουμε νου Χριστού και με αυτό γνωρίζουμε ότι ο Χριστός είναι μέσα μας, από το Πνεύμα το οποίο μας έδωσε. Διότι δεν λάβαμε πνεύμα δουλείας πάλι για να φοβόμαστε, αλλά πνεύμα υιοθεσίας με το οποίο κράζουμε: «Αββά, ο Πατέρας». Και: Ο Θεός που είπε να λάμψει φως μέσα από το σκοτάδι, αυτός έλαμψε στις καρδιές μας. Και πάλι: Αν ζητάτε απόδειξη για τον Χριστό που μιλά μέσα μου. Διότι, όπως η γυναίκα δεν έχει ανάγκη να μάθει από άλλον αν συνέλαβε στη γαστέρα της, αλλά η ίδια από μόνη της το γνωρίζει μέσα της, τόσο από την αναστολή των αιμάτων, όσο και από τα εσωτερικά σκιρτήματα του βρέφους και από την αποστροφή προς τις πολλές τροφές ότι συνέλαβε, έτσι και η ψυχή, όταν μέσω του Αγίου Πνεύματος ο Χριστός κατοικήσει μέσα της, δεν έχει ανάγκη να το μάθει από άλλον. Διότι αυτή αμέσως βλέπει τα ακάθαρτα αίματα των παθών που είχε συνηθίσει να αναστέλλονται και την όρεξη για τις πολλές τροφές να παύει και κάθε ηδονή να μισείται περισσότερο από όλα. Τότε και αυτή, αφού γίνει πνευματοφόρος, λέει μαζί με τον προφήτη προς τον Θεό: Εξαιτίας του φόβου σου, Κύριε, συλλάβαμε στη γαστέρα και κοιλοπονήσαμε και γεννήσαμε πνεύμα της σωτηρίας σου πάνω στη γη. Εκείνος όμως που δεν βλέπει τον Χριστό να μιλάει μέσα του, μέσω ποιου ή πώς θα πει: «Αββά, ο Πατέρας»; Και αυτός που δεν απέκτησε συνειδητά τη βασιλεία των ουρανών μέσα του, πώς θα εισέλθει σε αυτήν μετά θάνατον;