Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 3:12

22. Εφόσον επικρατεί αυτή η ερμηνεία και η αποστολική σκέψη αποβλέπει σε αυτόν τον σκοπό, όπως έχει αποδειχθεί ολοφάνερα, λέμε ότι στα μεν αγαθά και άριστα έργα, τα οποία υποδηλώνονται με τον χρυσό, τον άργυρο και τους πολύτιμους λίθους, αντιτίθενται τα πιο φαύλα και πονηρά έργα, τα οποία υποδηλώνονται με τα ξύλα, το χορτάρι και την καλαμιά, ύλη που αφενός συντελεί στην οικοδομή, αφετέρου όμως καθιστά αυτό που κατασκευάζεται από αυτήν εξαιρετικά εύφλεκτο στη φωτιά.

5. Το τρίτο επιχείρημα, το οποίο ελήφθη από την πρώτη επιστολή προς Κορινθίους του μακαρίου Παύλου, στην οποία, συζητώντας για εκείνον που οικοδομεί πάνω στο θεμέλιο, που είναι ο Χριστός, «χρυσό, άργυρο, πολύτιμους λίθους, ξύλα, χόρτο, καλάμια», προσθέτει: «Διότι η ημέρα του Κυρίου θα το φανερώσει, επειδή με φωτιά αποκαλύπτεται, και του καθενός το έργο τι λογής είναι, η φωτιά θα το δοκιμάσει· αν κάποιου το έργο, το οποίο οικοδόμησε, μείνει, θα λάβει μισθό· αν κάποιου το έργο κατακαεί, θα ζημιωθεί· ο ίδιος όμως θα σωθεί, αλλά έτσι, σαν μέσα από φωτιά», φαίνεται μεν περισσότερο από όλα να εισάγει το καθαρτήριο πυρ, αλλά στην πραγματικότητα περισσότερο από όλα το αναιρεί. Διότι, πρώτον, ο θείος απόστολος το ονόμασε δοκιμαστικό, και όχι καθαρτικό. Έπειτα, όρισε ότι και τα αγαθά και πολυτιμότατα από τα έργα θα περάσουν μέσα από αυτό, και είναι φανερό ότι αυτά δεν έχουν ανάγκη από καμία κάθαρση. Στη συνέχεια, λέει ότι εκείνοι που φέρουν τα πονηρά έργα, καθώς αυτά θα κατακαίγονται, θα ζημιωθούν· ενώ εκείνοι που καθαίρονται, εκτός από το ότι δεν ζημιώνονται καθόλου, αποκομίζουν και μεγάλα οφέλη. Έπειτα, λέει ότι αυτά θα συμβούν κατά την ημέρα εκείνη, δηλαδή της κρίσεως, και στον μέλλοντα αιώνα· διότι η ημέρα θα τα φανερώσει, λέει, επειδή με φωτιά αποκαλύπτεται. Το να υποθέτει λοιπόν κανείς ότι υπάρχει τότε καθαρτήριο πυρ, μετά από εκείνη τη φοβερή παρουσία του κριτή και την τελική απόφαση, μήπως είναι εξαιρετικά άτοπο;

Γι' αυτό, εκείνος που έχει πίστη ως κόκκο σινάπεως δύναται με τον λόγο του να μετακινήσει το βουνό, όπως είπε ο Κύριος, δηλαδή να αποδιώξει και να μετακινήσει από τη βάση της την κυριαρχία του διαβόλου εναντίον μας. ια. Κόκκος σινάπεως είναι ο Κύριος, ο οποίος δια της πίστεως εν Πνεύματι σπέρνεται στις καρδιές εκείνων που τον δέχονται· όποιος τον καλλιεργήσει με επιμέλεια δια μέσου των αρετών, αφενός μετακινεί το βουνό του χοϊκού φρονήματος αποδιώχνοντας με εξουσία από τον εαυτό του τη δυσκίνητη έξη της κακίας, και αφετέρου αναπαύει επάνω του τους λόγους των εντολών και τους τρόπους ή και τις θείες δυνάμεις όπως τα πετεινά του ουρανού. ιβ. Οικοδομώντας το ύψος των αγαθών επάνω στον Κύριο, ως σε ένα θεμέλιο της πίστεως, ας εναποθέσουμε χρυσό, άργυρο, λίθους πολύτιμους, δηλαδή θεολογία καθαρή και ανόθευτη και βίο διαφανή και λαμπρό και θείους λογισμούς και νοήματα πολύτιμα ως μαργαριτάρια, αλλά όχι ξύλα, όχι χόρτο ούτε καλαμιές, δηλαδή ούτε ειδωλολατρία, ήγουν την εμπαθή προσκόλληση στα αισθητά, ούτε βίο άλογο ούτε λογισμούς εμπαθείς που στερούνται τη σοφή σύνεση, όπως ακριβώς οι καλαμιές στερούνται τα στάχυα. ιγ. Εκείνος που επιθυμεί τη γνώση, ας στηρίξει αμετακίνητα τα θεμέλια της ψυχής του πλησίον του Κυρίου, όπως ακριβώς λέει ο Θεός προς τον Μωυσή: «Εσύ όμως στάσου εδώ μαζί μου».

Τώρα λοιπόν αποφάσισα να θέσω την πέτρα ως θεμέλιο, ώστε να διασωθεί ο οίκος, έχοντας εκείνους τους λίθους που είναι πολύτιμοι, αγνά στολισμένοι με χρυσό και άργυρο, οι οποίοι αποτελούν πλούτο για τους ευσεβείς και την ύψιστη ευδαιμονία. Διότι τι έχει καταστεί ανώτερο από τη σεμνή σωφροσύνη;

Από τον Απόστολο: Όποιος οικοδομεί πάνω σε αυτό το θεμέλιο με χρυσό ή άργυρο, πολύτιμους λίθους, ξύλα, χόρτο, καλάμια, το πυρ θα τα δοκιμάσει. Αν, λοιπόν, το έργο κάποιου που οικοδόμησε παραμείνει, θα λάβει μισθό· αν όμως το έργο κάποιου κατακαεί, θα ζημιωθεί, ο ίδιος δε θα σωθεί, έτσι όμως σαν μέσα από το πυρ.

Θεμέλιο είναι η πίστη στον Χριστό. Πάνω σε αυτήν οικοδομεί κανείς ως χρυσό μεν τη θεολογική μυσταγωγία, ως άργυρο δε τον διαυγή βίο, ως πολύτιμους λίθους τους ευσεβείς λογισμούς, ως ξύλα την προσκόλληση στα αισθητά, ως χόρτο εκείνος που τρέφεται από την αλογία, και ως καλαμιά εκείνος που απεργάζεται τη φθορά. Και όσον αφορά εκείνους που έχουν να επιδείξουν αγαθές πράξεις, η ημέρα της γνώσεως φανερώνει ότι η αποκάλυψή τους έχει γίνει εν πυρί, δηλαδή εν Πνεύματι.

Εκεί θα είναι το φως μας, άνω, όταν θησαυρίζουμε άνω, εκεί θα είναι το σκοτάδι μας, κάτω, όταν θησαυρίζουμε κάτω. Εκεί θησαύρισαν, κάτω, πολλοί, και δεν βρήκαν τίποτα («θησαυρίζει», λέει, «και δεν γνωρίζει για ποιον τα συγκεντρώνει»), εκεί θησαύρισε, άνω, το πλήθος των προφητών και αποστόλων και μαρτύρων και οσίων και δικαίων που περιπλανιόταν κάτω, εκεί θησαύρισε τους θησαυρούς, εκεί εναπόθεσε τις καρδιές, από εκεί προσέλκυσε τον φωτισμό· απέρριψε κάθε χορτάρι και ξύλο και καλάμι και θησαύρισε άνω χρυσό και άργυρο και πολύτιμους λίθους, σύμφωνα με τον θείο απόστολο· εκεί συγκεντρώθηκαν και εκείνοι μετά από λίγο, εκεί όπου είχαν προαποστείλει τους θησαυρούς και τις καρδιές τους.

Δεν μετέχει στη δεσποτική τράπεζα, δεν τρέφει την ψυχή με ουράνια τροφή, αλλά τρέφει τη σάρκα με φθοροποιό τροφή και αισχρές ηδονές και συνεπώς στερείται τη θεία κοινωνία και γίνεται βορά ολέθριων παθών και σκορπίζει άσωτα τον πατρικό πλούτο και συγκεντρώνει χόρτο και ξύλο και άχυρο, τα οποία γίνονται παρανάλωμα του πυρός και στέρηση της ζωής.

Επειδή, όμως, με τη χάρη του Θεού, μέσω πολύτιμων προφητικών λίθων, εδραιώσαμε τα θεμέλια της Εκκλησίας, ας τη στερεώσουμε τώρα και πάνω σε αποστολικό θεμέλιο. «Διότι άλλο θεμέλιο», λέει ο Παύλος, «κανείς δεν μπορεί να θέσει, εκτός από αυτό που ήδη υπάρχει, το οποίο είναι ο Ιησούς Χριστός. Αν, μάλιστα, κάποιος χτίζει πάνω σε αυτό το θεμέλιο με χρυσό, άργυρο, πολύτιμους λίθους, ξύλα, χορτάρι, καλάμια, το έργο του καθενός θα γίνει φανερό. Διότι η ημέρα εκείνη θα το φανερώσει, επειδή αποκαλύπτεται με τη φωτιά». Είτε είναι σαθρό και χορταρένιο και γίνεται παρανάλωμα του πυρός, είτε λάμπει σαν τον χρυσό, λέει, θα γίνει φανερό την ημέρα της κρίσεως, όταν «η φωτιά θα δοκιμάσει το έργο» και την πίστη «του καθενός».

Γι' αυτό ακριβώς το θεμέλιο έλεγε και ο θειότατος Παύλος ότι: «Διότι άλλο θεμέλιο δεν μπορεί κανείς να θέσει πέρα από αυτό που έχει τεθεί, το οποίο είναι ο Ιησούς Χριστός. Εάν δε κάποιος οικοδομεί πάνω σε αυτό το θεμέλιο χρυσό, άργυρο, πολύτιμους λίθους, ξύλο, χόρτο, καλάμι, το έργο του καθενός θα γίνει φανερό· διότι η ημέρα θα το δείξει, επειδή μέσα στη φωτιά αποκαλύπτεται· εάν το έργο κάποιου, που οικοδόμησε, παραμείνει, θα λάβει μισθό, εάν όμως το έργο κάποιου κατακαεί, θα ζημιωθεί, ο ίδιος όμως θα σωθεί, αλλά έτσι σαν μέσα από φωτιά». Είναι δε φοβερή η απειλή για όσους έχουν αυτιά για να ακούν. Το μεν ξυλώδες και χορτώδες έργο του, λέει, θα κατακαεί και θα αφανιστεί, ο ίδιος όμως θα παραμείνει σώος μέσα στη φωτιά βασανιζόμενος αιώνια. «Διότι η πορνεία και κάθε ακαθαρσία» και κάθε κακία είναι έργο χορτώδες και παρανάλωμα του πυρός, που καίγεται εύκολα και αφανίζεται, εκείνος όμως που το έπραξε δεν αφανίζεται μαζί με το έργο του· διότι η αμαρτία είναι έργο ανυπόστατο και συμβεβηκός, γι' αυτό και θα γίνει στάχτη σαν το χόρτο και θα αφανιστεί, και θα ζημιωθεί ο εργάτης της επειδή έπραξε κακώς. Αυτός όμως, όντας ενυπόστατος και επειδή πρόκειται να λάβει άφθαρτο σώμα κατά την ανάσταση, δεν θα φθαρεί από τη φωτιά ώστε να αφανιστεί στο μη ον, αλλά θα σωθεί, δηλαδή θα διαμείνει μέσα στη φωτιά κολαζόμενος.

Όποιος όμως οικοδομήσει «χρυσό και άργυρο και πολύτιμους λίθους», δηλαδή πολύτιμες αρετές, πάνω στο προαναφερθέν θεμέλιο, τον Χριστό, τέτοιου είδους έργα δεν θα κατακαούν ποτέ, αλλά απεναντίας και αυτά και ο εργάτης τους θα λαμπρυνθούν και θα δοξαστούν ακόμη περισσότερο μέσα σε εκείνο το χωνευτήρι. Και για αυτά μεν, αρκούν τόσα.

Το δε σώμα το παραδίδουμε στην ταφή τάχιστα, μήπως ο προ ολίγου ευχάριστος και όμορφος σε εμάς προκαλέσει κάποια αποστροφή σε όσους τον βλέπουν, και κυκλώνουμε τον τάφο μαζί και το λείψανο, και κλαυθμοί και ψαλμοί ψάλλονται ταυτόχρονα μεγαλόφωνα, και αφού σκεπάσαμε με γη τη γη που επέστρεψε πάλι στη γη, απομακρυνθήκαμε, και θρηνούμε μόνο για τη στέρησή του, ενώ θα έπρεπε μάλλον για τούτο να θρηνούμε, αν τυχόν αρπάχθηκε από τον θάνατο αμετανόητος, αν αναχώρησε εντελώς άκαρπος, αν έφυγε έχοντας ανίατα πνευματικά τραύματα, αν παρουσιάστηκε στο αδέκαστο βήμα φέροντας πλήθος οφειλών, αν, βαστάζοντας φορτίο στον τράχηλό του και χόρτο και άχυρο, διατάχθηκε να διαβεί προς εκείνο το πυρ που δοκιμάζει το έργο του καθενός.

Εσύ, λοιπόν, ω —πώς να σε προσφωνήσω επάξια της αγάπης μου;— έχοντας φωτιστεί στην ψυχή από την αίγλη του θείου Πνεύματος και έχοντας αναχθεί προς το φως της ευσέβειας, και έχοντας επιτελέσει έργο με το οποίο υψώθηκες στο επίπεδο της πράξης και της μίμησης του μεγάλου Κωνσταντίνου, κράτα την αρχική σου γνώμη, βούληση και σύνεση· στάσου σταθερά πάνω στην πέτρα της πίστεως, στην οποία καλά έχεις θεμελιωθεί από τον Κύριο· εποικοδόμησε πάνω στην ορθή σου πίστη αγαθές πράξεις και σεμνότητα βίου, και όχι ξύλα και χόρτο, ούτε καλάμια, την εύφλεκτη ύλη της αμαρτίας που προορίζεται μόνο για καύση και δεν χρησιμεύει σε τίποτα άλλο, αλλά χρυσό και άργυρο, που είναι τα τίμια πνευματικά κατορθώματα· διότι αυτά, ακόμη και όταν δοκιμάζονται στο πυρ των πειρασμών, αναδεικνύονται καθαρότερα και τιμιότερα. Έτσι παραγγέλλει ο Χριστός, ο κοινός Δεσπότης, να προβάλλουμε καρπούς αρετών και να μην καταισχύνουμε την πίστη με τις πράξεις μας· έτσι συμβουλεύει ο Παύλος, ο μέγας διδάσκαλος της Εκκλησίας· έτσι ο Πέτρος, ο κορυφαίος των αποστόλων, ο οποίος έχει επιφορτιστεί με τα κλειδιά και την είσοδο των ουράνιων πυλών· έτσι ο θείος χορός των υπόλοιπων αποστόλων μαθήτευσε την οικουμένη· έτσι παρέλαβαν οι πατέρες μας, έτσι παρέδωσαν σε εμάς τους μεταγενέστερους· έτσι και εμείς σε προτρέπουμε και σε συμβουλεύουμε, με τις αρετές να κοσμείς την πίστη και με την πίστη να καθιστάς τις αρετές λαμπρότερες.

Όμως ο δικός σας ισχυρισμός, ο οποίος δεν ανέχεται καθόλου να παραδεχθεί τίποτε άλλο εκτός από τη διδασκαλία του Γρηγορίου, όχι μόνο παραβλέπει τις τοπικές συνόδους, αλλά απορρίπτει σχεδόν και όλες τις οικουμενικές. Αυτές οι σύνοδοι, πάνω στο θεμέλιο των αποστόλων δεν σώρευσαν ξύλα ούτε χόρτα ούτε καλάμια ως προσάναμμα για τη φωτιά, δηλαδή τα κίβδηλα και εύφλεκτα λόγια και δόγματα των αιρετικών, αλλά χρυσό, άργυρο και πολύτιμους λίθους, τα οποία ερεύνησαν με φιλοπονία και εξόρυξαν σαν από μεταλλεία μέσα από τις δεσποτικές και αποστολικές εντολές και παραγγελίες, εποικοδομώντας έτσι πάνσοφα την Εκκλησία που είναι θεμελιωμένη στον Χριστό. Πώς λοιπόν είναι ακατάκριτο, ή μάλλον πώς δεν αποτελεί έσχατη παραφροσύνη, το να ισχυρίζεται κανείς ότι δεν έχει ανάγκη από τη διδασκαλία αυτών, από την οποία ολόκληρη η οικουμένη, αφού την αναζήτησε και την έλαβε, διέσωσε την πίστη στον Χριστό ακλόνητη και ασάλευτη;

Αφού θέσουμε αυτά ως θεμέλια της μετέπειτα ζωής μας, ας μην επισωρεύσουμε ξύλα, ούτε χόρτα, ούτε άχυρα, που είναι εύφλεκτη ύλη της αμαρτίας και κατακαίει μαζί της όσους είναι φορτωμένοι με αυτά, αλλά ας οικοδομήσουμε χρυσό και άργυρο, δηλαδή τις πιο ειλικρινείς και καθαρές πράξεις, στις οποίες δεν έχει σπαρθεί ο ιός της πονηρίας, ώστε να αποτελέσουν για εμάς άρρηκτο τείχος ως καταφύγιο και ιερό άσυλο στις επιθέσεις των πειρασμών. Ούτε να στραφούμε προς τα πίσω, για να μην κατακριθούμε ότι φανήκαμε ακατάλληλοι για τη βασιλεία των ουρανών, για να μην αποδείξουμε με τα έργα μας ότι τα παλαιά δεινά μάς ακολουθούν και παραμένουν μαζί μας. Ας αποστραφεί ο καθένας από τα πονηρά του έργα με όλη του την καρδιά, σταθμίζοντας και ερευνώντας τον εαυτό του, ποιο από όσα έχει πράξει λυπεί τόσο πολύ τον Θεό, ώστε να επισύρει τόση οργή, ποιο έχει τέτοια υπερβολική κακία, ώστε να κινεί τέτοια απειλή, εξαιτίας ποιων πράξεων άναψε εναντίον μας ο θυμός Του και ποιες συνέργησαν στο να μας επισκιάσει προστατευτικά η νεφέλη της φιλανθρωπίας Του, από πού επιβλήθηκε η ποινή και πώς αναστάλθηκε η πληγή, από πού τραυματιστήκαμε και με ποια μέσα περιποιηθήκαμε τα τραύματά μας και θεραπευτήκαμε.

Είθε λοιπόν να διαφυλάττεσαι, ω αγαθέ άνδρα, αβλαβής με την πρόνοια του Θεού, εποικοδομώντας στο θεμέλιο χρυσό, άργυρο ή πολύτιμους λίθους, ώστε να αναδειχθείς ναός Κυρίου. Γένοιτο.

Επομένως, το καθένα από αυτά που απαριθμήσαμε, αποτελεί καλή και όσια προσφορά, και τολμώ να πω ότι κανείς από εσάς δεν εμφανίστηκε με άδεια χέρια ενώπιον του Θεού, καθώς είναι γεγραμμένο· αλλά φέρνοντας κάτι καλό μέσα του, εκτός από εμένα τον ταπεινό. Οικοδομήσατε, λοιπόν, πάνω σε αυτό το θεμέλιο της άσκησής σας χρυσό, άργυρο και πολύτιμους λίθους, δηλαδή τα έργα που παραμένουν ακατάκαυστα κατά τη δοκιμασία του μελλοντικού αιώνιου πυρός, και όχι έργα της αντίθετης και εύφλεκτης μοίρας. Τα οποία βέβαια ο ίδιος ο θείος Απόστολος, προσθέτοντας, αναφέρει: Χόρτο, ξύλα, άχυρο και τα παρόμοια με αυτά. Διότι, μήπως δεν είναι τέτοια η αγάπη προς την αμαρτία, η δουλεία στα πάθη, η αισχρολογία, η εχθρότητα, ο φατριασμός, η συνωμοσία, η αποστασία και οτιδήποτε άλλο παρόμοιο;

Διότι επιδεικνύετε αγαθή άμιλλα εξισούμενοι μεταξύ σας και φιλονικώντας με καλό τρόπο για να υπερβείτε στο μέτρο της ταπεινώσεως· και ίσως τα πατρικά κατορθώματα διαφαίνονται σε κάποιο βαθμό και σε εσάς. Και ότι δεν ψεύδομαι, το μαρτυρούν τα ίδια τα πράγματα: η αληθινή αποταγή είναι το πρώτο αγαθό. Διότι, αν εκείνου του οποίου η αρχή είναι αδόκιμη το παν είναι απορριπτέο, οπωσδήποτε είναι πρόδηλο και το αντίθετο. Διότι εποικοδομείτε πάνω σε αυτό το θεμέλιο, και έχετε ένα θέλημα και μία ψυχή, πράγμα ανώτερο από χρυσό, άργυρο και πολύτιμους λίθους, με το να μην υπάρχει τίποτα απολύτως δικό σας ανάμεσα στα υπάρχοντα στην κοινή ζωή, μέχρι και βελόνα.

Διότι θεμέλιο της καθαρής ζωής για τον υποτακτικό είναι ακριβώς αυτό: η ειλικρινής αποδοχή του καθηγουμένου του. Και πάνω σε αυτό το θεμέλιο οικοδομεί, σαν να είναι χρυσός, άργυρος και πολύτιμοι λίθοι, τις εντολές του Κυρίου. Και αν ακόμη δεν τα έχει αυτά, αλλά έχει μόνο το θεμέλιο, κάποια στιγμή αργότερα θα προθυμοποιηθεί να προσθέσει την καλή οικοδομή. Χωρίς πίστη, όμως, οτιδήποτε κι αν γίνει είναι μάταιο. Διότι λέει η Γραφή: «Καθετί που δεν προέρχεται από την πίστη, είναι αμαρτία». Ένας τέτοιος άνθρωπος, ακόμη και το σκοτάδι που τυχόν υπάρχει στον προεστώτα συχνά το βλέπει ως φως, και την πικρία που υπάρχει σε αυτόν την εκλαμβάνει ως γλυκύτητα.

Αλλά εκείνοι μεν πορεύονται «στο φως της φωτιάς και στη φλόγα που άναψαν»· εμείς όμως, αδελφοί αγαπημένοι από τον Κύριο, «αφού οικοδομηθήκαμε πάνω στο θεμέλιο των αποστόλων και των προφητών», ας μένουμε στερεωμένοι και στο θεμέλιο των θεοφόρων πατέρων μας, χωρίς να πτοούμαστε καθόλου στο εξής από τις ανθρώπινες απειλές. Και θα έχουμε αυτή την ανυποχώρητη σταθερότητα, εάν, σύμφωνα με την αποστολική παραγγελία, οικοδομούμε με χρυσό, άργυρο και πολύτιμους λίθους, και όχι με ξύλα, χόρτο και καλάμια, τα οποία αποτελούν προσάναμμα για τη φωτιά. Διότι αυτόν που είναι έτσι εδραιωμένος, τίποτα δεν μπορεί να τον μετακινήσει από την πεποίθησή του στον Κύριο.

Ομολογώ δε ότι και εσείς οι ίδιοι συμβάλλετε τα μέγιστα για εμένα, και μάλιστα οι προεστώτες στην αδελφότητα, και ότι σας έχω όλους συνεργούς στο αγαθό· «Εγώ», λέει, «φύτεψα, ο Απολλώς πότισε, ο Θεός όμως έδωσε την αύξηση»· ώστε το κατόρθωμα δεν είναι μόνο δικό μου, αλλά και δικό σας, ή μάλλον του Θεού, από τον οποίο προέρχεται κάθε τι που κατορθώνουν οι άνθρωποι. Γι' αυτό σας παρακαλώ, σύμφωνα με τη διακονία που δόθηκε στον καθένα, να αγωνίζεστε για το κοινό συμφέρον, «και να συνοικοδομείστε για να γίνετε κατοικητήριο του Θεού διά του Πνεύματος». Διότι λέει ο Απόστολος: «Εάν κάποιος οικοδομεί πάνω σε αυτό το θεμέλιο με χρυσό, άργυρο, πολύτιμους λίθους, ξύλα, χόρτα, καλάμια, το έργο του καθενός θα γίνει φανερό. Διότι η ημέρα εκείνη θα το κάνει γνωστό, επειδή θα αποκαλυφθεί με φωτιά, και η φωτιά θα δοκιμάσει τι λογής είναι το έργο του καθενός». Ας προσέξουμε τι λέει· πώς παρομοιάζει την αρετή με χρυσό και άργυρο και πολύτιμους λίθους, και την κακία με ξύλα και χόρτα και καλάμια· τα οποία, όταν δοκιμαστούν από την κριτική φωτιά, όσα μοιάζουν με φρύγανα θα κατακαούν, ενώ τα στερεά θα διασωθούν· γι' αυτό, κάνοντας τον λόγο του πιο φοβερό, προσθέτει: «Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας;»