Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 3:17

Δ'. Πρέπει να φυλάττουμε την ψυχή και να τη διατηρούμε ακοινώνητη προς τους βέβηλους και πονηρούς λογισμούς. Διότι, όπως ακριβώς το σώμα, όταν σμίξει με άλλο σώμα προς ακαθαρσία, μιαίνεται, έτσι και η ψυχή φθείρεται όταν συνδέεται με πονηρούς και μιαρούς λογισμούς, συμφωνώντας και συγκατατιθέμενη σε αυτούς· όχι μόνο με τους λογισμούς της πονηρίας, αλλά και κάθε άλλης κακίας, όπως της απιστίας, του δόλου, της κενοδοξίας, της οργής, του φθόνου και της έριδας. Και αυτό ακριβώς σημαίνει το να καθαρίζουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος. Διότι πρέπει να γνωρίζεις ότι υπάρχει φθορά και πορνεία και στο αθέατο μέρος της ψυχής, η οποία ενεργείται μέσω των άτοπων λογισμών. Και όπως εκείνον που φθείρει τον ναό του Θεού, σύμφωνα με τον μέγα Απόστολο, θα τον φθείρει ο Θεός, πράγμα το οποίο είναι το σώμα, έτσι και εκείνος που φθείρει την ψυχή και τον νου, με τη συγκατάθεσή του στα άτοπα, καθίσταται ένοχος τιμωρίας. Αρμόζει, επομένως, να προφυλάσσουμε, όπως ακριβώς το σώμα από το ορατό αμάρτημα, έτσι και την ψυχή από τους άτοπους λογισμούς, διότι είναι νύμφη του Χριστού. «Σας αρραβώνιασα», λέει, «με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω ως αγνή παρθένο στον Χριστό»· και, άκουε τη Γραφή που λέει: «Με κάθε προφύλαξη να τηρείς την καρδιά σου, διότι από αυτήν πηγάζουν οι έξοδοι της ζωής»· και πάλι, να μαθαίνεις από τη θεία Γραφή που διδάσκει ότι «οι σκολιοί λογισμοί χωρίζουν από τον Θεό».

Δεν είναι μικρός, λοιπόν, ο αγώνας που βρίσκεται μπροστά μας, αδελφοί, το να διαρρήξουμε τον θάνατο και να μεταβούμε στη ζωή. Διότι λέγει: «η βασιλεία είναι μέσα σας», η ανάπαυση και η χαρά και η ευφροσύνη. Εντός μας όμως βρίσκεται και εκείνος που αιχμαλωτίζει και πολεμά, ο οποίος είναι ο θάνατος και η απώλεια της ψυχής. Ας μην επαναπαύεται λοιπόν η ψυχή, μέχρις ότου θάψει επιμελώς εκείνα που την αιχμαλωτίζουν. Τότε «απέδρασε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός», επειδή ανέβλυσε νερό «σε γη διψασμένη» και η έρημος μεταβλήθηκε σε πλήθος υδάτων. Διότι, ιδού, υποσχέθηκε να γεμίσει την έρημη καρδιά με ζωντανό νερό, πρώτα μέσω του προφήτη: «εγώ θα δώσω νερό σε αυτούς που διψούν, σε αυτούς που πορεύονται σε άνυδρο τόπο», διότι εξαιτίας της προγονικής παρακοής η ψυχή βρέθηκε σε μεγάλο καύσωνα. Όταν όμως ήλθε ο Κύριος «καθ' εικόνα και ομοίωσή μας», για να μας γνωρίσει το ζωντανό νερό και να καταπαύσει τον καύσωνα της ψυχής από τον οποίο κατεχόταν, λέγει: «εκείνος που πίνει από το νερό που εγώ θα δώσω, δεν πρόκειται να διψάσει στον αιώνα». Διότι θα γίνει «πηγή νερού που θα αναβλύζει μέσα του». Δεν είναι μικρό πράγμα, αδελφοί, να αναζητήσουμε την παραγγελία του αποστόλου και να την γνωρίσουμε. «Εάν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει αυτόν ο Θεός· διότι ο ναός του Θεού είναι άγιος, και τέτοιοι είστε εσείς». Πώς λοιπόν θα γνωρίσουμε την παραγγελία του αποστόλου; Ο ίδιος λέγει: «γκρεμίζοντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που επαίρεται εναντίον της γνώσης του Θεού».

Κοίταξε, ψυχή, πού βρίσκεσαι, με τον επουράνιο νυμφίο Χριστό ή με τον σατανά που θέλει να αφανίσει το γένος των ανθρώπων. Το σώμα του ανθρώπου είναι ναός του Θεού, και αν κάποιος το φθείρει, ο Κύριος θα φθείρει εκείνον που το έφθειρε. Και η καρδιά του ανθρώπου είναι θυσιαστήριο του Αγίου Πνεύματος, και αν το θυσιαστήριο δεν είναι καθαρό και άγιο, απαλλαγμένο από επιθυμία και μίσος και οργή και θυμό, ο Κύριος αφήνει το θυσιαστήριο και απέρχεται. Μαζί με τον ναό του Κυρίου ας αγιάσουμε και το θυσιαστήριο, για να λάμψει η λαμπάδα μας και να εισέλθουμε στον νυμφώνα Του. Καλό είναι να αγιάσουμε τον εξωτερικό μας άνθρωπο, για να μην μας καταστρέψει ο Κύριος την ημέρα της κρίσεως. Είναι όμως καλό να αγιάσουμε και το θυσιαστήριο μαζί με τον ναό, για να εισέλθουμε στον νυμφώνα Του και να Τον δούμε. Διότι εκείνος που αγιάζει μόνο τον εξωτερικό άνθρωπο είναι απελεύθερος και δεν μπορεί να κληρονομήσει τη βασιλεία· τα τέκνα του Θεού κληρονομούν τη βασιλεία. Ας απομακρυνθεί από εμάς η επιθυμία και η πονηρία, για να εισέλθουμε στον νυμφώνα. Αν υπάρχει μέσα μας επιθυμία ή μίσος ή υπερηφάνεια, προέρχεται από τον πονηρό, αυτά είναι όπλα του σκότους, και σε εκείνο το σκοτάδι δεν φαίνεται ο νυμφώνας, και κανείς δεν μπορεί μέσα στο σκοτάδι να εισέλθει σε αυτόν.

Πολύ σωστά λοιπόν, ω τέκνα, και με καθαρότητα προσήλθατε για να υπηρετήσετε και να γίνετε ευάρεστοι στον δικό σας δεσπότη, τον Χριστό. Καλή και ευπρόσδεκτη είναι μια τέτοια αρχή ενώπιον του Θεού. Διότι εκείνους που προσέρχονται στον Κύριο με καθαρότητα και με ακέραιη προαίρεση, αυτούς τους προορίζει για εκλογή και αιώνια ζωή. Επιζητεί λοιπόν αυτούς που έχουν προσέλθει και προσεγγίζουν σε αυτόν καθαρά (δηλαδή με όλη τους την προαίρεση) να είναι τέτοιοι: να διαφυλάσσουν το σώμα καθαρό από φθορά, πορνεία και κλοπή και ψεύδος, από λόγια αργά και μάταια, από γαστριμαργία και κάθε πλεονεξία και από τα υπόλοιπα αμαρτήματα που τελούνται μέσω του σώματος, και να διαφυλάσσουν την ψυχή καθαρή από λογισμούς μάταιους και ρυπαρούς και πονηρούς και να μην ενώνεται με την κακία. Διότι όπως ακριβώς το σώμα φθείρεται και μολύνεται, όταν συναναστρέφεται μέσα στην ακαθαρσία με άλλο σώμα, έτσι και η ψυχή φθείρεται, όταν συναναστρέφεται με το να ενώνεται με τις ενοχλητικές δυνάμεις της κακίας. Όπως λέει ο απόστολος: «Όποιος φθείρει τον ναό του Θεού (που είναι το σώμα), αυτόν θα τον φθείρει ο Θεός», έτσι και όποιος φθείρει την ψυχή και τον νου και συναινεί και ενώνεται με την παρούσα κακία των παθών στα αόρατα αμαρτήματα των λογισμών, καθίσταται ένοχος τιμωριών.

Αυτά έπρατταν εκείνοι που φθείρουν τον ναό του Θεού, τους οποίους θα φθείρει ο Θεός, όπως λέει ο ιερός απόστολος. Εκείνος όμως, έχοντας σταθεί ανώτερος και από την ίδια τη φύση, ως αληθινά γενναίος αγωνιστής και στρατιώτης του Χριστού, με τη συνδρομή της αυτοκράτειρας, της οποίας η καρδιά είχε κατανυγεί βαθύτατα από το δράμα, εγκαθιστά μεν τη σύζυγό του σε κάποιο σεμνείο που δεν απέχει πολύ από το Βυζάντιο, στη λεγόμενη νήσο της Πριγκήπου, ο ίδιος δε, αναχωρώντας κάπου μακριά σε ένα άλλο νησί που ονομαζόταν Κλώνυμος, αφιερώνεται λαμβάνοντας τη μοναχική κουρά από κάποιον ξακουστό άνδρα, που ονομαζόταν Θεόδωρος και έφερε την προσωνυμία Μονοχειράριος. Αφού δέχθηκε από αυτόν ιερό πνευματικό καθοδηγητή, κοντά του διάγει άριστα και υποτάσσεται υποδειγματικά, στηριζόμενος στο κατόρθωμα της υπακοής και στολιζόμενος με την ομορφιά της ταπεινοφροσύνης, έχοντας ανάγκη περισσότερο από χαλινάρι παρά από κέντρισμα, λόγω της γενναίας προθυμίας του. Έπειτα, λίγο αργότερα, όταν κατευόδωσε τον πνευματικό του παιδαγωγό προς τον εν ουρανοίς Δεσπότη, αναλαμβάνει ο ίδιος την ηγεσία της μονής, έχοντας πλέον αποκτήσει την απαραίτητη πείρα. Στη συνέχεια, αναχωρώντας από εκεί για κάποια υπώρεια του Σιγριανικού όρους, ως φιλήσυχος, ιδρύει ένα εξαιρετικό ησυχαστήριο, αντάξιο της επιθυμίας του, για την τερπνότητα του οποίου καλύτερος δάσκαλος είναι η ίδια η όψη του.

Αλλά και πάλι: Αν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, ο Θεός θα φθείρει αυτόν.

Γιατί λοιπόν και εμείς εξήλθαμε; Έχοντας επίγνωση, ας αναγνωριστούμε, και προς αυτό ας κατευθυνθούμε και ας στολίσουμε τη ζωή μας με το κάλλος των αρετών· και ας νυμφευθούμε τον Δεσπότη Θεό με την ωραιότητα της λαμπρότητας της παρθενίας, ας διατηρούμε τους εαυτούς μας αγνούς, καθαρούς και αμόλυντους· επειδή έχουμε ονομαστεί ναοί του Θεού. Διότι «όποιος», λέει, «φθείρει τον ναό του Θεού, αυτόν θα τον φθείρει ο Θεός».

Πόσες φορές έψαλες: «Πού να πορευθώ μακριά από το πνεύμα σου, και από το πρόσωπό σου πού να φύγω;» Έφτασες στο σημείο να συνάψεις φιλία με το φίδι που εξαπάτησε την Εύα και εξέβαλε μαζί της από τον παράδεισο τον προπάτορά μας Αδάμ. Σκέφτεσαι άραγε να αρνηθείς εντελώς τον Χριστό, με τον οποίο αρραβωνιάστηκες μέσω της υπόσχεσης της παρθενίας, και να ενωθείς με την αμαρτία, μέσω της οποίας ο θάνατος εισήλθε στον κόσμο; Δεν ακούς τη Γραφή που φωνάζει δυνατά για όσους πράττουν τέτοια πράγματα; «Το σκουλήκι τους δεν θα πεθάνει, και η φωτιά τους δεν θα σβήσει.» Δεν δίνεις προσοχή στον Απόστολο που λέει: «Πόρνους και μοιχούς θα τους κρίνει ο Θεός.» Και πάλι: «Αν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει ο Θεός.» Τι θα βρεις ολοκληρώνοντας την ανομία; Όχι άραγε σκοτάδι και μάχαιρα που θα κόψει την καρδιά σου; όχι βόθρο απελπισίας; όχι τον ίδιο τον Σατανά που σε εξαπάτησε να σε ωθεί επειγόντως να ασπαστείς την αγχόνη, όπως ακριβώς έκανε κάποτε στον Ιούδα; Σύνελθε, εσύ που έχεις σκοτιστεί· ξέφυγε από την παγίδα του θανάτου, εσύ που έχεις σκοντάψει, για να μην πιαστείς στα δίχτυα του άδη, εξαιτίας των οποίων και εδώ θα ζήσεις τη ζωή του Κάιν, τρέμοντας και στενάζοντας και αποφεύγοντας κάθε γνώριμο πρόσωπο, και στον μέλλοντα αιώνα θα καταδικαστείς στη γέεννα του πυρός. Τι άλλο λοιπόν να κάνω ο ταλαίπωρος, περιορισμένος σε έναν τόπο απέναντι σε όλους τους προαναφερθέντες; Τι άλλο από το να στενάζω, να διαμαρτύρομαι και να αναγγέλλω την επερχόμενη ρομφαία;

Πού είναι όμως εκείνοι που αγοράζουν αγρούς και αμπελώνες, βόδια και ημιόνους, και επισύρουν πάνω τους τη λέπρα του Γιεζή; Από εκεί προέρχεται η φιλαργυρία· από εκεί η φιλοκέρδεια· από εκεί η αστάθεια και το να μην επιλέγει κανείς να συζεί με τον αδελφό του, αλλά να ζει μόνος και με το δικό του θέλημα· από εκεί προέρχεται το «να βλασφημείται το όνομα του Θεού εξαιτίας σας ανάμεσα στα έθνη, καθώς είναι γραμμένο»· από εκεί προέρχεται και το να νεκρώνεται κανείς ψυχικά. Διότι πώς να μην νεκρωθεί εκείνος που ζει αδιάφορα; «Δεν γνωρίζετε», λέει ο Απόστολος, «ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας; Αν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει ο Θεός.» Και πάλι λέει: «Μην πλανάσθε, ούτε πόρνοι ούτε ειδωλολάτρες ούτε μοιχοί ούτε θηλυπρεπείς ούτε αρσενοκοίτες ούτε πλεονέκτες ούτε κλέφτες ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού.» Και αυτά έχουν ειπωθεί για εκείνους που ζουν στον κοινωνικό βίο· για εμάς όμως δεν είναι έτσι. Αλλά τι ισχύει; «Όσοι ανήκουν στον Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.» Και εσείς δεν είστε από τον κόσμο τούτο, και «Το δικό μας πολίτευμα υπάρχει στους ουρανούς.» Γιατί λοιπόν χάνουμε τη μακαριότητά μας; Γιατί εξευτελίζουμε την ευγένεια της κλήσης μας; Γιατί δεν μιμούμαστε τους αδελφούς μας που ζουν με καλόν τρόπο, των οποίων ο βίος είναι φωτεινός και ο έπαινος προέρχεται από τον Θεό και τους ανθρώπους; Δεν θα συνέλθουμε επιτέλους κάποτε και εμείς;

«Εάν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει ο Θεός. Διότι ο ναός του Θεού είναι άγιος, και τέτοιοι είστε εσείς.» Πόσο μεγάλη είναι η δωρεά, το ότι αξιωθήκαμε να ονομαζόμαστε ναός του Θεού! Αλλά πόσο μεγάλη είναι και η απειλή, ότι εάν φθείρουμε τον ναό του Θεού, θα φθαρούμε από τον Θεό! Ας μη φθείρουμε λοιπόν τον ναό του Θεού, αδελφοί μου, και ενώ αξιωθήκαμε να έχουμε ένοικο το Άγιο Πνεύμα, ας μη γίνουμε κατοικητήριο των παθών. Ούτε, αφού ελευθερωθήκαμε από την αμαρτία, ας υποδουλωθούμε πάλι στον διάβολο. Απεναντίας, ας σταθούμε «ειλικρινείς και απρόσκοπτοι, γεμάτοι από καρπούς δικαιοσύνης, που αποκτώνται διά του Ιησού Χριστού, εις δόξαν και έπαινο του Θεού», καθώς είναι γεγραμμένο. Ας βρίσκεται λοιπόν η καρδιά μας πάντοτε σε εγρήγορση και ας είναι πονεμένη, έχοντας αποκτήσει την ποιότητά της από τον φόβο του Θεού και τη συνεχή σκέψη του θανάτου. Διότι, όπου υπάρχει τέτοιος πόνος, εκεί η αμαρτία δεν βρίσκει χώρο να εισδύσει.

Αλλά επειδή, όπου υπάρχουν οι θησαυροί, εκεί παραμονεύουν και οι κλέφτες, και θησαυροί της ψυχής είναι οι αρετές, σας παρακαλώ και σας υπενθυμίζω, ας γρηγορούμε, ας νήφουμε, για να παραμένουμε ασύλητοι, χωρίς να παρασυρόμαστε από την ηδονή, ούτε να εξαγριωνόμαστε από τον θυμό, ούτε να σκοτιζόμαστε από την απιστία, ούτε να περικυκλωνόμαστε από την απόκρυψη των λογισμών και των αμαρτιών, ούτε να κυριευόμαστε από κανένα άλλο πάθος· αλλά, όντας ανώτεροι από τα ολέθρια πάθη, ας προχωρούμε με προθυμία στη συνέχεια, μέχρι να φτάσουμε στο τέλος του βίου. Ίσως σας λυπεί το άκουσμα ότι τα μοναστήρια μας καταστρέφονται από τους εχθρούς του Κυρίου· αλλά αυτό δεν αποτελεί καθόλου αιτία λύπης· διότι εμείς οι ίδιοι είμαστε μοναστήρι και ναός του Θεού, για τους οποίους άλλωστε έχει λεχθεί: «Εάν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, ο Θεός θα φθείρει αυτόν». Και εξάλλου, επειδή πολλές φορές στο παρελθόν έφτασαν στο σημείο να καταστραφούν από εκείνους που μας καταδίωξαν, και πάλι, με την πρόνοια του Θεού, επανήλθαν στην αρχική τους κατάσταση. Ίσως πάλι σας κλονίζει το γεγονός ότι δεν κατέχουμε τα μοναστήρια μας όπως πολλοί από όσους διώχθηκαν, ανοικοδομώντας, φυτεύοντας και κάνοντας κάθε είδους άλλες καλλιεργητικές εργασίες.