Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 5:7

α΄. Επειδή, λοιπόν, είπε: «Δεν πενθήσατε μάλλον, ώστε να απομακρυνθεί ένας τέτοιος», και «Καθαρίστε την παλαιά ζύμη», και ήταν φυσικό να υποψιαστούν ότι πρέπει να αποφεύγουν όλους τους πόρνους (διότι, αν αυτός που έχει αμαρτήσει μεταδίδει το δικό του μόλυσμα σε αυτούς που δεν έχουν αμαρτήσει, πολύ περισσότερο πρέπει να αποστρέφονται τους έξω· διότι, αν δεν πρέπει να χαρίζονται στον οικείο επειδή προκαλεί τέτοια βλάβη, πολύ περισσότερο στους άλλους)· και εφόσον μπορούσε να υπονοηθεί αυτό, θα ήταν αναγκαίο να αποχωριστούν και από τους πόρνους που υπήρχαν μεταξύ των Ελλήνων, και έτσι, καθώς το πράγμα θα κατέληγε αδύνατο, θα δυσανασχετούσαν περισσότερο, γι' αυτό χρησιμοποιεί αυτή τη διευκρίνιση λέγοντας: «Σας έγραψα να μη συναναστρέφεστε με πόρνους· και εννοώ βεβαίως όχι με τους πόρνους αυτού του κόσμου»· θέτοντας το «βεβαίως» ως κάτι το αυτονόητο. Διότι, για να μη νομίσουν ότι δεν τους το πρόσταξε αυτό επειδή ήταν πιο ατελείς, και επιχειρήσουν να το πράξουν ως δήθεν τέλειοι, τους δείχνει ότι ούτε δυνατόν είναι να γίνει αυτό, ακόμη και αν το ήθελαν πάρα πολύ· επειδή θα έπρεπε να αναζητήσουν άλλη οικουμένη. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Διότι τότε θα οφείλατε να εξέλθετε από τον κόσμο». Είδες πώς δεν γίνεται φορτικός, και παντού σκοπεύει όχι μόνο στο εφικτό, αλλά και στο εύκολο της νομοθεσίας; Διότι πώς είναι δυνατόν, λέει, εφόσον είναι άνθρωπος, και προΐσταται οικίας και παιδιών, και ασχολείται με τις υποθέσεις της πόλεως, ή είναι χειροτέχνης, ή στρατεύεται, ενώ οι περισσότεροι είναι Έλληνες, να αποφεύγει τους πόρνους που βρίσκονται παντού;

Εκείνοι, λοιπόν, ας τρώνε 〈άζυμα〉 επί 〈επτά ημέρες〉, μελετώντας την εβδομαδιαία περίοδο του κόσμου και τρώγοντας την [επίγεια] έννομη τροφή πάνω στη γη· 〈«το δικό μας όμως πάσχα, ο Χριστός, θυσιάστηκε»〉 και έχουμε λάβει το νέο φύραμα της ιερής του συγκράσεως, έχοντας όλοι ζυμωθεί και αναμειχθεί με ανώτερη δύναμη μέσω του Πνεύματός του. Διότι εγώ την ίδια τη βασιλεία των ουρανών 〈**〉 με την αναμειγμένη ζύμη, έχοντας ζυμώσει αναλόγως τρία μέτρα σιμιγδαλιού.

Επίγειο Πάσχα εορτάζουν οι Ιουδαίοι, έχοντας αρνηθεί το επουράνιο· εμείς όμως, εορτάζοντας το επουράνιο Πάσχα, υπερβήκαμε το επίγειο. Και το μεν τελεσθέν από εκείνους υπήρξε σύμβολο της σωτηρίας των πρωτοτόκων των Ιουδαίων, όταν τα δικά τους δεν συνεξολοθρεύτηκαν με τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων, διότι διαφυλάχθηκαν συμβολικά με το αίμα του πασχαλινού θύματος. Το δε Πάσχα που τελείται από εμάς είναι αιτία της σωτηρίας όλων των ανθρώπων, με αρχή τον πρωτόπλαστο, ο οποίος σώζεται και ζωογονείται στο πρόσωπο όλων. Τα μερικά έναντι των τέλειων και τα πρόσκαιρα έναντι των αιώνιων προμελετώνταν ως εικόνες και τύποι, σκιαγραφούμενα ενόψει της αλήθειας που τώρα έχει ανατείλει. Με την παρουσία δε της αλήθειας, ο τύπος καθίσταται άκαιρος, όπως ακριβώς, όταν έρχεται ο βασιλιάς, κανείς δεν αφήνει τον ίδιο τον ζωντανό βασιλιά θεωρώντας σωστό να προσκυνήσει την εικόνα του. Είναι λοιπόν εξ αυτού προφανής η κατωτερότητα του τύπου σε σύγκριση με την αλήθεια, εφόσον ο μεν τύπος εορτάζει τη βραχύβια ζωή των πρωτοτόκων των Ιουδαίων, η δε αλήθεια τη διαρκή ζωή όλων των ανθρώπων. Διότι δεν είναι σπουδαίο το να αποφύγει κανείς τον θάνατο για σύντομο χρονικό διάστημα, όταν πρόκειται να πεθάνει λίγο αργότερα, αλλά μέγα είναι το να αποφύγει τον θάνατο οριστικά, πράγμα το οποίο κατορθώνεται σε εμάς, για τους οποίους «το Πάσχα ετύθη Χριστός».

Το ότι ο χρόνος είναι κατ' αυτόν τον τρόπο διαιρεμένος το κατέδειξε η παραβολή του Χριστού, ο οποίος διαίρεσε σε πέντε μέρη την ημέρα και εκείνους που προσκλήθηκαν στον αμπελώνα, δηλαδή στην εργασία της δικαιοσύνης, λέγοντας ότι άλλοι καλούνται την πρώτη ώρα, άλλοι την τρίτη, άλλοι την έκτη, άλλοι την ενάτη και άλλοι την ενδεκάτη. Διότι αυτές αποτελούσαν διαφορετικές κλήσεις και διαφορετικά δικαιώματα: άλλο ήταν εκείνο επί Αδάμ, άλλο επί Νώε, άλλο επί Αβραάμ, άλλο επί Μωυσή, και τελευταίο και τελειότατο εκείνο κατά την παρουσία του Χριστού, οπότε και ο μισθός των έργων αποδίδεται σύμφωνα με τη σωτήρια παραβολή πρώτα στους τελευταίους, επειδή εμείς λαμβάνουμε πρώτοι την αναγέννηση μέσω του βαπτίσματος, εμείς για τους οποίους «θυσιάστηκε ο Χριστός», ο Οποίος για τον σκοπό αυτό αναστήθηκε και μας εμφύσησε το Άγιο Πνεύμα για την ανακαίνισή μας.

Ο τρόπος είναι απλός και άκακος, αποβάλλοντας εκείνο το παλαιό και πανούργο, ωσάν προζύμι, και προσλαμβάνοντας το νέο και άδολο, ώστε να είναι άζυμος· «Διότι το Πάσχα μας», λέγει, «θυσιάστηκε, ο Χριστός, ώστε να εορτάζουμε όχι με παλαιό προζύμι ούτε με προζύμι κακίας και πονηρίας, αλλά με τα άζυμα της ειλικρίνειας και της αλήθειας»· είναι δε πικρές οι θλίψεις, «αλλά και στις θλίψεις», λέγει, «καυχιόμαστε, γνωρίζοντας ότι η θλίψη κατεργάζεται υπομονή, η δε υπομονή δοκιμή, η δε δοκιμή ελπίδα, και η ελπίδα δεν καταισχύνει. Διαμέσου πολλών θλίψεων πρέπει να εισέλθουμε στη βασιλεία», ώστε να αποδεχόμαστε τη θλίψη ως ήδυσμα, εξαιτίας της ελπίδας που προέρχεται από αυτήν και της βασιλείας.

Έτσι και ο Παύλος παρήγγειλε να τελούμε εορτή εξαιτίας του σταυρού· «Ας εορτάζουμε», λέει, «όχι με παλαιά ζύμη, αλλά με τα άζυμα της ειλικρίνειας και της αλήθειας». Έπειτα, προσθέτοντας την αιτία, συμπλήρωσε: «Διότι το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε για χάρη μας». Βλέπεις πώς παραγγέλλει να εορτάζουμε εξαιτίας του σταυρού; Διότι πάνω στον σταυρό θυσιάστηκε ο Χριστός. Όπου δε υπάρχει θυσία, εκεί υπάρχει εξάλειψη των αμαρτιών, εκεί καταλλαγή με τον Δεσπότη, εκεί εορτή και χαρά. Το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε για χάρη μας. Και πού θυσιάστηκε, πες μου; Πάνω στο ψηλό ικρίωμα. Καινό είναι το θυσιαστήριο αυτής της θυσίας, επειδή και η θυσία είναι καινή και παράδοξη.

Πες την αιτία: «Διότι το Πάσχα μας», λέει, «θυσιάστηκε για εμάς, ο Χριστός ο Θεός». Βλέπεις πώς ο σταυρός είναι εορτή; Κατάλαβες ότι εξαιτίας του σταυρού παραγγέλλει να εορτάζουμε; Διότι πάνω στον σταυρό θυσιάστηκε· και όπου υπάρχει θυσία, εκεί υπάρχει αναίρεση των αμαρτιών, εκεί καταλλαγή με τον Δεσπότη, εκεί εορτή και χαρά. «Το Πάσχα μας», λέει, «θυσιάστηκε για εμάς, ο Χριστός». Πού θυσιάστηκε, πες μου; Επάνω σε ψηλό σταυρό. Καινό και παράδοξο είναι το θυσιαστήριο, επειδή παράδοξη και διαφορετική είναι η θυσία. Διότι ο Ίδιος είναι και θυσία και ιερέας· θυσία μεν κατά τη σάρκα, ιερέας δε κατά το πνεύμα· ο Ίδιος και προσέφερε και προσφερόταν.

Λέγοντας δε «οσάκις» [όσες φορές], κατέστησε κύριο αυτόν που προσέρχεται, απαλλάσσοντάς τον από κάθε τήρηση ημερών. Διότι δεν είναι το ίδιο το Πάσχα και η Τεσσαρακοστή, αλλά άλλο είναι το Πάσχα και άλλο η Τεσσαρακοστή. Επειδή η μεν Τεσσαρακοστή λαμβάνει χώρα μία φορά τον χρόνο, το δε Πάσχα τρεις φορές την εβδομάδα· ορισμένες φορές και τέσσερις, ή μάλλον όσες φορές εμείς το θελήσουμε. Διότι Πάσχα δεν είναι η νηστεία, αλλά η προσφορά και η θυσία που τελείται σε κάθε σύναξη. Και ότι αυτό ισχύει, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Το Πάσχα μας θυσιάστηκε για χάρη μας, ο Χριστός»· και, «Όσες φορές τρώτε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο, τον θάνατο του Κυρίου καταγγέλλετε». Ώστε, όσες φορές προσέρχεσαι με καθαρή συνείδηση, επιτελείς Πάσχα, όχι όταν νηστεύεις, αλλά όταν μετέχεις στη θυσία εκείνη.

Δηλαδή, ο Χριστός μπορεί να μας δώσει τέτοια χάρη, ώστε να μπορούμε να τον παραδώσουμε στον διάβολο· ή σημαίνει ότι και Αυτός μαζί με εμάς συνεκφέρει την καταδικαστική ψήφο εναντίον του. «Για τον όλεθρο της σάρκας, ώστε να σωθεί το πνεύμα κατά την ημέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.» Ώστε να τον μαστιγώσει με κακόηθες έλκος ή με άλλη ασθένεια· και αυτό ακριβώς έγινε με την παραχώρηση του Θεού, ώστε να τιμωρηθεί η σάρκα του. Διότι, επειδή από τη σάρκα γεννιούνται οι επιθυμίες, αυτήν τιμωρεί, για να σωθεί το πνεύμα κατά την ημέρα εκείνη, υπενθυμίζοντάς τους ορθά και εγκαίρως την ημέρα εκείνη, ώστε να προσέλθουν και αυτοί με μεγαλύτερη προθυμία στη θεραπεία. Φαίνεται δε ότι θέτει ήδη και όρια στον διάβολο, μην αφήνοντάς τον να προχωρήσει περισσότερο· όπως ακριβώς και ο Θεός του έλεγε για τον Ιώβ: Μόνο την ψυχή του μην αγγίξεις. «Δεν είναι καλό το καύχημά σας.» Απευθύνει πάλι επιτίμηση προς αυτούς, δείχνοντας ότι εκείνοι μέχρι τώρα δεν τον άφησαν να μετανοήσει, επειδή καυχιόνταν για αυτόν. «Δεν γνωρίζετε ότι λίγο προζύμι ζυμώνει όλο το φύραμα;» Με αυτό δείχνει ότι δεν το κάνει αυτό από ενδιαφέρον μόνο για εκείνον, αλλά και για τους ίδιους. Είναι σαν να έλεγε: Αν και το αμάρτημα είναι δικό του, ωστόσο, αν παραμεληθεί, μπορεί να φθείρει και το υπόλοιπο σώμα της Εκκλησίας. Διότι, όταν εκείνος που αμάρτησε πρώτος δεν τιμωρηθεί, γρήγορα και άλλοι διαπράττουν τα ίδια σφάλματα. «Καθαρίστε, λοιπόν, το παλιό προζύμι.»

Διότι δεν είναι μόνο η πορνεία παλαιό προζύμι, αλλά και κάθε κακία. Και δεν είπε, καθαρίστε, αλλά «εκκαθαρίστε»· δηλαδή, καθαρίστε με απόλυτη ακρίβεια, ώστε να μην υπάρχει ούτε υπόλειμμα ούτε σκιά τέτοιου πράγματος. «Για να είστε νέο φύραμα, όπως ακριβώς είστε άζυμοι». Αυτό δηλώνει και φανερώνει ότι η κακία δεν κυριαρχούσε σε πάρα πολλούς. Όταν δε λέει, «Όπως ακριβώς είστε άζυμοι», δεν εννοεί με αυτό ότι όλοι ήταν καθαροί, αλλά «Όπως ακριβώς πρέπει να είστε». «Διότι και το Πάσχα μας θυσιάστηκε για εμάς, που είναι ο Χριστός, ώστε να εορτάζουμε, όχι με παλαιό προζύμι, ούτε με προζύμι κακίας και πονηρίας, αλλά με άζυμα ειλικρίνειας και αλήθειας. Σας έγραψα στην επιστολή να μη συναναστρέφεστε με πόρνους. Και όχι βέβαια με τους πόρνους αυτού του κόσμου, ή με τους πλεονέκτες, ή τους άρπαγες, ή τους ειδωλολάτρες». Πάλι τους υπενθυμίζει τις ευεργεσίες. Διότι, λέει, ο παρών καιρός είναι καιρός εορτής. Γιατί όμως το ονομάζει πάλι προζύμι; Μήπως επειδή έτσι είναι η ζωή μας; «Επειδή τότε θα οφείλατε να εξέλθετε από τον κόσμο. Τώρα όμως σας έγραψα να μη συναναστρέφεστε, εάν κάποιος που ονομάζεται αδελφός είναι πόρνος ή πλεονέκτης». Διότι, για να μη νομίσουν ότι δεν τους το πρόσταξε αυτό επειδή ήταν πιο ατελείς, και επιχειρήσουν να το πράξουν θεωρώντας τάχα τους εαυτούς τους τέλειους, αποδεικνύει ότι αυτό δεν είναι δυνατόν να γίνει, ακόμη κι αν το ήθελαν πάρα πολύ, επειδή, λέει, θα έπρεπε να αναζητήσουν άλλη οικουμένη. «Ή ειδωλολάτρης, ή υβριστής, ή μέθυσος, ή άρπαγας, με έναν τέτοιον ούτε να συντρώγετε».

Ο Χριστός σε νέο τάφο· ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από την παλαιά ζύμη και ας γίνουμε νέο φύραμα, ώστε να καταστούμε κατοικία του Χριστού. Ο Χριστός στον άδη· ας συγκατέλθουμε στην υψοποιό ταπείνωση, ώστε και να συναναστηθούμε, και να συνυψωθούμε, και να συνδοξαστούμε, βλέποντας πάντοτε τον Θεό και βλεπόμενοι από Αυτόν.

Αυτήν λοιπόν, αγαπητοί αδελφοί, τη μικρή προσθήκη την έκανα όχι για να αυξήσω απλώς και τυχαία τον κόπο σας, ούτε για να φανώ ανώτερος από τη χρυσορρήμονα γλώσσα, αλλά για να προσθέσω κι εγώ έναν μικρό έπαινο στον έπαινο για την ανάσταση του Χριστού. «Και θα προσθέσω», λέει, «σε όλη την αίνεσή σου», διότι «το πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε για εμάς», αλλά αναστήθηκε ως Θεός και βασιλιάς των πάντων, «δυνατός εν ισχύι»· σε αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες· αμήν.

Και ο άρτος τότε, δεν γίνεται άζυμος. Αλλά προς τι λοιπόν τα γράφει αυτά ο απόστολος στους Κορινθίους; Μήπως, όπως νομίζετε εσείς, αναφέρεται στο να εορτάζουν με άζυμα; Σε καμία περίπτωση· αλλά επειδή εκείνοι αφενός παρέβλεπαν αυτόν που είχε λάβει τη μητριά του, και αφετέρου καυχιόνταν για τις παλαιές συνήθειες της ψευδώνυμης γνώσης τους, ο Παύλος, θέλοντας να τους κάνει να ντραπούν και να τους απομακρύνει από την παλαιά κακία, μέσω αυτής της εικόνας —της ζύμης εννοώ και του φυράματος— τους έδειξε ότι ένα κακό, όταν παραβλέπεται ως μικρό, προξενεί μεγάλη βλάβη στο κοινό σώμα της Εκκλησίας. Γι' αυτό και προσθέτει λέγοντας: «Και δεν πενθήσατε, ώστε να απομακρυνθεί από ανάμεσά σας εκείνος που έπραξε αυτό το έργο;» (Διότι είναι δυνατόν, λέει, η κακία αυτή να διαδοθεί σε όλες σας τις πόλεις· και όπως ακριβώς λίγη ζύμη ζυμώνει όλο το φύραμα, έτσι να κυριεύσει τα πάντα και να τα αναζυμώσει, δημιουργώντας ένα φύραμα μεγάλης αμαρτίας). «Καθαρίστε», λοιπόν, λέει, «την παλαιά ζύμη» της αμαρτίας, απομακρύνετέ την από ανάμεσά σας, «για να είστε νέο» για τον Χριστό «φύραμα, όπως ακριβώς είστε» βαπτισμένοι «άζυμοι», δηλαδή καθαροί, (νεκρωμένοι ως προς τον κόσμο και τις σαρκικές επιθυμίες. «Διότι το πάσχα μας», δηλαδή αυτό ακριβώς, το ότι για να γίνουμε εμείς ελεύθεροι από την αμαρτία και τον θάνατο, «θυσιάστηκε ο Χριστός.

4. Έτσι, νέο ουρανό και νέα γη δημιούργησε η Παρθένος· μάλλον δε, αυτή είναι η νέα γη και ο νέος ουρανός· γη μεν, επειδή από εκεί προέρχεται· νέα δε, επειδή σε τίποτα δεν σχετιζόταν με τους προγόνους, ούτε κληρονόμησε κάτι από την παλαιά ζύμη, αλλά αυτή, σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου, έγινε νέο φύραμα, και αποτέλεσε την αρχή ενός νέου γένους. Αλλά βέβαια για ποιον λόγο είναι ουρανός, ποιος το αγνοεί; Νέος δε (ουρανός), επειδή βρίσκεται μακριά από κάθε γήρας, εφόσον είναι απολύτως ανώτερος από κάθε φθορά, και επειδή χθες και προχθές, στα έσχατα τούτων των ημερών, δόθηκε στους ανθρώπους, σύμφωνα με τη θεία επαγγελία, την οποία ανήγγειλε ο Ησαΐας: νέο ουρανό και νέα γη θα σας δώσω. Αν θέλεις όμως, η Παρθένος είναι και κάποια υπερφυής και παράδοξη γη και ουρανός, διότι από τη γη μεν βλάστησε, τον δε ουρανό τον ξεπέρασε και σε καθαρότητα και σε μέγεθος· το μεν (μέγεθος), διότι αυτόν που εκείνος δεν μπορούσε να χωρέσει, τούτον τον είχε ένοικο· σε καθαρότητα δε, διότι, όσα δεν ήταν δυνατόν να δουν με τα μάτια τους οι άνθρωποι, αν δεν σχίζονταν ή δεν άνοιγαν οι ουρανοί, κανείς δεν τους εμποδίζει να τα απολαμβάνουν μέσω αυτής· μάλλον δε, αυτή και καθοδηγεί εκείνους που υψώνονται προς τον Θεό, ενώ εκείνος (ο ουρανός) παρεμβάλλεται. Και εκείνος (ο ουρανός) πρέπει να παραμεριστεί· ενώ, αν εκείνη δεν στεκόταν στη μέση μεταξύ Θεού και ανθρώπων, δεν θα ήταν δυνατόν οι κάτω να γίνουν κοινωνοί των υπερκόσμιων αγαθών.

Και μετά τον έλεγχο, την επιτίμηση και τον αφορισμό αυτού που αμάρτησε, προσθέτει: «δεν γνωρίζετε ότι λίγο προζύμι ζυμώνει όλο το φύραμα;». Δηλαδή, ότι η ανάμειξη αυτού που αμάρτησε με το πλήθος, παρασύρει ολόκληρο το πλήθος στην ίδια αμαρτωλή διάθεση. «Καθαρίστε, λοιπόν», λέει, «το παλαιό προζύμι», δηλαδή μαζί με αυτόν που αμάρτησε αποβάλετε και την αμαρτία, την οποία –ως αιγυπτιακό προζύμι, ως παλαιά, δυσώδη και διεφθαρμένη έξη– κρατήσατε μακριά από το δικό σας νέο εν Χριστώ φύραμα, αφού καθαριστήκατε μέσω του βαπτίσματος, του οποίου τον τύπο έφερε η διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας μετά τη φυγή των Εβραίων από την Αίγυπτο, «ώστε να είστε νέο φύραμα, καθώς είστε άζυμοι». Δεν είπε, «για να είναι νέο φύραμα, καθώς είναι άζυμο», σαν να ήθελε να υποδείξει την παράδοση της ιερουργίας που προτυπώνεται σε αυτό, αλλά είπε «για να είστε εσείς», δηλαδή οι πιστοί στην Κόρινθο, «αμέτοχοι της παλαιάς ζύμης». Το ίδιο προσθέτει και πάλι πιο κάτω: «αποβάλετε τον πονηρό από ανάμεσά σας», αφού είστε άζυμοι, αφού δηλαδή αναπλαστήκατε και ανακαινιστήκατε, και αντί για παλαιοί γίνατε νέοι, έχοντας συνταφεί και συναναστηθεί με τον Χριστό μέσω της θείας αναγέννησης, και έχοντας αποβάλει την παλαιά και προγονική αμαρτία. Διότι ο Χριστός, το πάσχα μας, θυσιάστηκε για εμάς· αυτός που ανέλαβε τις αμαρτίες μας και τις σήκωσε στον σταυρό, και θυσιάστηκε για χάρη μας, όντας ο ίδιος ο αμνός του Θεού, αυτός που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου.

Διότι, όπως λέει και ο ίδιος ο Παύλος, το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε για εμάς. Σε ανάμνηση αυτού, όταν ο Χριστός τελούσε την παράδοση του Μυστικού Δείπνου, είπε: «πολύ επιθύμησα να φάω αυτό το πάσχα μαζί σας»· τούτο δε αποτελεί και καινή διαθήκη. Προανήγγειλε επίσης ότι στο εξής θα το τρώει και θα το πίνει καινούργιο στη βασιλεία του Πατρός. Εισάγοντας, λοιπόν, το καινούργιο, είναι προφανές ότι καταργεί το παλαιό. Και βεβαίως έπρεπε ο ίδιος να εκπληρώσει κάθε δικαιοσύνη του νόμου, και όπως ακριβώς περιτμήθηκε την όγδοη ημέρα και προσφέρθηκε στον ναό την τεσσαρακοστή ημέρα, αλλά και βαπτίστηκε όταν έφτασε σε ώριμη ηλικία, έτσι ακριβώς έπρεπε να εκπληρώσει ευλαβώς και τη δικαιοσύνη σχετικά με το Πάσχα.

Το δε «ακούγεται γενικώς» είναι λόγος ανθρώπου που έχει εκπλαγεί από τη φήμη και αγανακτεί. Αλίμονο για την ατοπία. «Ακούγεται γενικώς», λέει; Έφτασε πράγματι στο στόμα κάποιων να λένε τέτοια πράγματα για εσάς; 1 Κορ. 5,6—8 «Καθώς είστε άζυμοι»· καθώς, λέει, είναι χρέος σας να είστε «άζυμοι». Και από πού είναι φανερό ότι οφείλουμε να είμαστε «άζυμοι»; Είναι αυτόχρημα φανερό· «διότι το δικό μας πάσχα θυσιάστηκε για εμάς, ο Χριστός». Όπως λοιπόν εκείνοι που ζούσαν σύμφωνα με τον Νόμο, όταν θυσιαζόταν για αυτούς ο προσωρινός και άλογος αμνός, έμεναν για επτά ημέρες άζυμοι —διότι δεν τους επιτρεπόταν ούτε να έχουν στο σπίτι τους κάτι ζυμωμένο ούτε να το φάνε—, έτσι και εσείς, αφού θυσιάστηκε για εμάς ο αιώνιος και λογικός «αμνός που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου»· διότι αυτό είναι το δικό μας πάσχα. Έτσι οφείλουμε να είμαστε «άζυμοι» πάντοτε και «νέο φύραμα», χωρίς να φέρουμε μαζί μας τίποτα από την παλαιά «ζύμη», δηλαδή την αμαρτία. Δες δε πώς κατάλληλα και ταιριαστά επέμεινε στη μεταφορά· διότι, επειδή ονόμασε την αμαρτία εκείνου που πόρνευσε «ζύμη», υποδηλώνοντας ότι, αν αυτή δεν καθαριστεί, γρήγορα ζυμώνεται μαζί της και το υπόλοιπο φύραμα, ακολούθως προσάρμοσε και τα επόμενα, υποδηλώνοντας τις αρετές και τις κακίες με αυτά τα ονόματα: «παλαιά ζύμη» και «νέο φύραμα» και «άζυμους». 1 Κορ. 5,9—11 «Σας έγραψα». Πού έγραψε; Εκεί που λέει: «και δεν πενθήσατε μάλλον, ώστε να απομακρυνθεί από ανάμεσά σας» ο τέτοιος άνθρωπος, όχι ο δείνα ή ο δείνα, αλλά όποιος κι αν είναι τέτοιου είδους.

Και πάλι: «Καθαρίστε την παλαιά ζύμη», όχι αυτήν ή την άλλη, αλλά όλη την παλαιά ζύμη. Διότι, παίρνοντας αφορμή από τον έναν που είχε πορνεύσει, ανύψωσε τον λόγο στο γενικό, δηλαδή σε κάθε πόρνο. Και από εκεί πάλι παρουσιάζει τον λόγο ακόμη πιο γενικό, εφαρμόζοντας το ίδιο παράγγελμα και σε αυτούς που αμαρτάνουν με παρόμοια πράγματα, όπως «στους πλεονέκτες, στους ειδωλολάτρες», και σε καθετί παρόμοιο. «Εάν κάποιος που ονομάζεται αδελφός είναι πόρνος». Τη λέξη «ονομάζεται» ορισμένοι τη συνδέουν με την προηγούμενη λέξη και θέλουν να δηλώσουν μέσω αυτής, ότι αφενός ονομάζεται αδελφός και έχει την κοινωνία μόνο κατ' όνομα, στην πραγματικότητα όμως, εξαιτίας των έργων του, είναι εχθρός και αποστασιοποιημένος. Σε εμένα όμως φαίνεται ότι είναι σωστό, ακόμη και αν κάποιος την εκλάβει συνδέοντάς την με τα επόμενα, με τη λέξη «ονομάζεται» να μην σημαίνει πλέον την ίδια έννοια, αλλά αντίθετα αυτόν που για τα πρόδηλα έργα του ήδη ονομάζεται έτσι από όλους σύμφωνα με τις δικές του πράξεις. Διότι η ίδια η σημασία της λέξης, όπως και πολλές άλλες λέξεις, διχάζεται σε δύο: άλλοτε μεν, όπως είπαμε, δηλώνει αυτόν που μετέχει μόνο στο όνομα, άλλοτε δε αυτόν που έχει φτάσει στο έσχατο σημείο της πράξης, ώστε, έχοντας επισύρει στον εαυτό του την κοινή προσωνυμία, να αναγνωρίζεται και να ονομάζεται μάλλον από αυτήν παρά από το κύριο όνομά του.

Και αυτοί που μεταλαμβάνουν τα θεία μυστήρια, άλλοι μεν μεταλαμβάνουν ως πρόβατο, επειδή ακριβώς έχουν αποκτήσει την τέλεια αρετή, άλλοι δε ως ερίφιο, εξαλείφοντας τις κηλίδες των αμαρτημάτων μέσω της μετάνοιας· έτσι και ο Κύριός μας έθρεψε αυτούς που είχαν συγκεντρωθεί όχι μόνο με σταρένιους, αλλά και με κρίθινους άρτους. Και σε εμάς παρήγγειλε να έχουμε τις οσφύες μας περιεζωσμένες και τα πόδια με υποδήματα και τους λύχνους αναμμένους, ως υπηρέτες που περιμένουν τον κύριό τους. Αλλά οι μεν Εβραίοι, επειδή απαλλάσσονταν από τους Αιγυπτίους και εισάγονταν στη γη Χαναάν, είχαν αυτή την εμφάνιση, εμείς όμως [το πράττουμε] επειδή μεταβαίνουμε από εδώ σε άλλον βίο. Γι' αυτό και σε εμάς ο θείος Παύλος παραγγέλλει αναφωνώντας: «εκκαθαρίστε την παλαιά ζύμη», και λέγοντας στη συνέχεια: «ώστε να εορτάζουμε όχι με ζύμη παλαιά, ούτε με ζύμη κακίας και πονηρίας, αλλά με άζυμα ειλικρίνειας και αλήθειας». Εξαρχής δε ο Θεός προμήνυσε τη σωτηρία των εθνών· διότι πρόσταξε να μετέχουν στο Πάσχα και οι προσήλυτοι, αφού κάλεσε τον προσήλυτο «γιώρα», και του προσέφερε ισονομία· διότι λέει: «θα είναι σαν αυτόχθονας της γης». Και το «σε ένα μόνο σπίτι θα φαγωθεί» το τηρούν οι πιστοί, μεταλαμβάνοντας τα θεία μυστήρια μόνο μέσα στην Εκκλησία, αποστρεφόμενοι με βδελυγμία τις συναγωγές των αιρετικών.

Ιδού πώς τον όρο, τον σκοπό και τον κανόνα της ευσέβειας και της τελειότητας τον καθιστά φανερό σε όλους με πολλά λόγια, ευχόμενος για τους δικούς του μαθητές να φθάσουν όλοι σε αυτόν. Διότι πάλι ο ίδιος σε άλλο σημείο, δείχνοντας την ανακαίνιση και τη μεταβολή που γίνεται εν Χριστώ στους πιστούς και σε όσους αγαπούν τον Κύριο, λέει: «Διότι ούτε η περιτομή έχει κάποια ισχύ ούτε η ακροβυστία, αλλά η νέα κτίση. Και όσοι ακολουθούν αυτόν τον κανόνα, ας είναι ειρήνη και έλεος σε αυτούς, και στον Ισραήλ του Θεού». Και πάλι: «Εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι νέα κτίση· τα παλαιά παρήλθαν». Με μία φράση, τη «νέα κτίση», κατέστησε φανερό τον αποστολικό κανόνα. Η δε νέα κτίση, τι άλλο είναι παρά, καθώς ο ίδιος αλλού λέει: «Για να παρουσιάσει ο ίδιος στον εαυτό του την Εκκλησία ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από αυτά, αλλά για να είναι αγία και άμωμη», την απόλυτη καθαρότητα από το αίσχος, που είναι η απόλυτη απαλλαγή από τα πάθη, και την πλήρη, άρρητη και μυστική κοινωνία της θείας δυνάμεως του Πνεύματος εν αγιασμώ, η οποία ενεργείται στις καρδιές των αγίων, οι οποίοι έχουν αξιωθεί μιας νεότερης, υπέρ φύσιν και πνευματικής απόλαυσης μέσα από τις αρετές. Αυτήν δίδαξε ο απόστολος ότι είναι η εν Χριστώ νέα κτίση. Αλλά και το «Καθαρίστε την παλαιά ζύμη, για να είστε νέο φύραμα» και το «Ας εορτάζουμε όχι με παλαιά ζύμη, αλλά με άζυμα ειλικρίνειας και αλήθειας», τον ίδιο σκοπό φανερώνει.

Έπειτα, μετά από αυτά, ο ψαλμωδός, κρούοντας την κιθάρα, κράζει με γλυκύτατη φωνή: «Με σπουδή προσφέρετε θύματα άχραντα, ευλογημένα, στο πανάγιο θυσιαστήριο· προσφέρετε τον μόσχο μετ' ευχαριστίας.» Και μετά από αυτόν αναφωνεί ο Παύλος: «Το δικό μας Πάσχα θυσιάστηκε τώρα, ο Ιησούς Χριστός, ο Δεσπότης και Κύριος των αιώνων.» Οι άγγελοι που διακονούσαν στο δείπνο τους είδαν να ευφραίνονται με αυτόν τον τρόπο και να μελωδούν με ζέση, και παρακινήθηκαν από ζήλο και άρχισαν την υμνωδία· ποιος δε είναι ο ύμνος, ας ακούσουμε, αν θέλετε: «Άγιος είσαι, Πατέρα, που ευδόκησες να σφαγιαστεί τώρα υπέρ των ανθρώπων ο ακήρατος μόσχος· άγιος είναι και ο Υιός σου που θυσιάζεται εκουσίως ως άσπιλος μόσχος, ο οποίος και αγιάζει τους βαπτιζομένους με τη δύναμη της κολυμβήθρας· άγιο, πάλι, είναι και το Πνεύμα, το οποίο δίδει στους πιστούς ο Δεσπότης και Κύριος των αιώνων.» Ο πρωτότοκος υιός τα αγνοούσε παντελώς αυτά, διότι είχε τύχει να πάει στον αγρό· αλλά όταν επέστρεψε, ακούει τη μουσική συμφωνία, προσκαλεί έναν υπηρέτη και ρωτάει: «Τι να είναι άραγε αυτό; Λέγε μου γρήγορα· διότι μυστικός ήχος μεγάλης πανηγύρεως αντηχεί στα αυτιά μου· λέγε μου τι είναι αυτό το δρώμενο· ποιος μοιράζει σε άλλους τα μυστήρια που ανήκουν σε εμένα και όλο τον πλούτο της θείας θυσίας, ενώ εγώ απουσιάζω;»

Και ποια είναι η δεξιά του Θεού και Γεννήτορος και ο άγιος βραχίονας, παρά μόνον ο Υιός, μέσω του οποίου δημιούργησε τα πάντα και έκτισε αυτά που προηγουμένως δεν υπήρχαν και τα έφερε από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, τα οποία και σώζει μετέπειτα, όταν αυτά έρεψαν προς τον αφανισμό και την παλαίωση (επειδή καθετί που παλαιώνει και γηράσκει φτάνει φυσιολογικότατα πολύ κοντά στον αφανισμό), με την παντοδύναμη δεξιά και τον υψηλό και πανάγιο βραχίονά Του; Διότι έχει ομολογηθεί από εκείνους που πλούτισαν με την αίγλη της θεογνωσίας και λαμπρύνθηκαν καλώς στο σώμα, την ψυχή και τη διάνοια, ότι μόνος ο Χριστός είναι και αναγνωρίζεται ως Εκείνος που ήλθε για την ανάκληση όλων των κτισμάτων, μέσω της σαρκικής Του ομοίωσης με εμάς. Μέσω Αυτού, άλλωστε, καταφανώς σωζόμαστε και ελευθερωνόμαστε και λυτρωνόμαστε από τη γεροντική μας παλαιότητα, και γεννιόμαστε για τον Θεό ως «νέο φύραμα», χωρίς να φανερώνουμε κανένα ίχνος από την παλαιά και δυσώδη ζύμη.