Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 6:15

Ωστόσο, το πυρ αγγίζει τα πάντα, αρχίζοντας από την ψυχή και καταλήγοντας στις σάρκες. Διότι τα μεν αμαρτήματα που σταματούν στο επίπεδο των λογισμών (όπως είναι το να μοιχεύσει κανείς στην καρδιά του) αποτελούν ύλη μέσα στην ψυχή, άξια να καταναλωθεί από το πυρ· τα δε αμαρτήματα που φθάνουν μέχρι και τα έργα, όταν επεκτείνονται στις ενέργειες που γίνονται μέσω της σάρκας και της πράξης, αυτά θεωρώ ότι είναι τα κυρίως αμαρτήματα. Διότι, μολονότι αρχίζουν από την ψυχή και καταλήγουν στην καρδιά, οι πονηροί λογισμοί δεν περιορίζονται ούτε μέχρις αυτήν· αλλά εξέρχονται και τρόπον τινά προβάλλουν, διαπερνώντας τη σάρκα και εκδηλούμενοι προς τα έξω. —Διότι, εάν κάποιος σκέφθηκε μεν να διαπράξει φόνο, αλλά δεν τον έπραξε, ο φόνος δεν εξήλθε από την καρδιά. Και εκείνος που κοίταξε γυναίκα με επιθυμία, αλλά δεν έφθειρε τον ναό του Θεού, ούτε έκανε τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης, έθεσε κατά κάποιον τρόπο την καρδιά ως όριο της αμαρτίας του· ώστε ο πονηρός λογισμός του τοιούτου ανθρώπου δεν εξήλθε από την καρδιά. Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί και για την κλοπή και για την ειδωλολατρία και για τη φαρμακεία και για όλα τα άλλα είδη αμαρτημάτων, όταν αυτά δεν συγκρατούνται μέσα στο σώμα, αλλά, ρέοντας σαν από πορώδες αγγείο, εκφέρονται προς τα έξω.

Και πάλι ο Απόστολος αναφέρει: «Διά της παραβάσεως του νόμου ατιμάζεις τον Θεό». Διότι είναι ύβρις για τον νομοθέτη η υπεροψία και η περιφρόνηση των νόμων. Και σε μία οικία που διοικείται κακώς, στην οποία κυριαρχεί θυμός και κραυγή, ύβρις και γέλιο, τρυφή και ασωτία, ακαθαρσία και ασέλγεια, η ατιμία και η αισχύνη για όσα γίνονται επιστρέφει σε εκείνον που την κυβερνά. Είναι, συνεπώς, λογικό να κατανοήσουμε ότι, όπως ακριβώς στα αγαθά έργα δοξάζεται ο Θεός, έτσι και στα πονηρά δοξάζεται ο εχθρός. Διότι όταν, παίρνοντας τα μέλη του Χριστού, τα κάνω μέλη πόρνης, έχω μεταθέσει τη δόξα σε εκείνον που με οδηγεί στην απώλεια, αφαιρώντας την από εκείνον που με σώζει. Και ο άπιστος ανταλλάσσει τη δόξα του άφθαρτου Θεού με ομοίωμα εικόνας φθαρτού ανθρώπου, καθώς και πετεινών, και τετράποδων και ερπετών της γης. Και εκείνος που σέβεται και λατρεύει την κτίση αντί για τον Κτίστη, δεν προσφέρει δόξα στον Θεό, αλλά στα κτίσματα. Ώστε, όποιος αποκαλεί κάτι κτίσμα και έπειτα το προσκυνά, ας γνωρίζει τη μερίδα με την οποία θα καταταχθεί. Ας φοβηθούμε λοιπόν, μήπως, προσφέροντας δόξα και καύχημα στον διάβολο μέσω της αμαρτίας μας, παραδοθούμε μαζί του στην αιώνια αισχύνη. Το ότι, πράγματι, η αμαρτία μας γίνεται δόξα σε εκείνον που την ενεργεί μέσα μας, κατανόησέ το μέσα από ένα παράδειγμα. Όταν δύο στρατηγοί συγκρούονται μεταξύ τους, όταν νικά το ένα τάγμα, ο στρατοπεδάρχης του αποκομίζει τη δόξα· όταν όμως επικρατεί το αντίπαλο, η τιμή μεταβαίνει και πάλι στον άλλον.

Και πάντοτε φοβόμουν μήπως, όπως ο όφις εξαπάτησε την Εύα με την πανουργία του, έτσι διαφθαρούν κάποτε και τα δικά σου νοήματα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, με αμέτρητες παραινέσεις προσπαθούσα πάντοτε να καταστείλω την ταραχή των παθών, και με αμέτρητες προφυλάξεις να διατηρήσω ασφαλή τη νύμφη του Κυρίου, και σου ανέπτυσσα πάντοτε τον βίο της άγαμης, ότι δηλαδή μόνον η άγαμη μεριμνά για τα του Κυρίου, ώστε να είναι άγια και στο σώμα και στο πνεύμα. Και σου εξηγούσα το αξίωμα της παρθενίας, και, αποκαλώντας σε ναό του Θεού, έδινα τρόπον τινά φτερά στην προθυμία σου, ανυψώνοντάς σε προς τον Ιησού, και με τον φόβο της τιμωρίας σε βοηθούσα ώστε να μην πέσεις, λέγοντας: «Εάν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, αυτόν θα τον φθείρει ο Θεός». Και βεβαίως πρόσθετα και την ασφάλεια των προσευχών, μήπως και διατηρηθεί άμεμπτο ολόκληρο το σώμα, η ψυχή και το πνεύμα σου κατά την παρουσία του Κυρίου Ιησού Χριστού. Αλλά τελικά εις μάτην κοπίασα για όλα αυτά σε σένα, και η κατάληξη εκείνων των γλυκών κόπων απέβη πικρή για εμένα, και αναγκάζομαι να στενάζω πάλι για εκείνην για την οποία θα έπρεπε να χαίρομαι. Διότι, ιδού, εξαπατήθηκες από τον όφι χειρότερα από την Εύα. Και έχουν διαφθαρεί όχι μόνο τα νοήματά σου, αλλά μαζί με αυτά και το ίδιο σου το σώμα· και έπραξες εκείνο το φρικτό, το οποίο και να πω διστάζω αλλά και να αποσιωπήσω δεν μπορώ (διότι είναι σαν πυρ που καίει μέσα στα οστά μου, και παραλύω ολοκληρωτικά και δεν μπορώ να το αντέξω): αφού πήρες τα μέλη του Χριστού, τα έκανες μέλη πόρνης.

Στο χωρίο, «Εγώ είμαι η άμπελος». Εάν, όπως ισχυρίζονται, η άμπελος είναι ο Σωτήρας, εμείς τα κλήματα, και ο Πατέρας ο γεωργός· και τα μεν κλήματα είναι ομοφυή με την άμπελο, ενώ η άμπελος δεν είναι ομοφυής με τον γεωργό· τότε ο Υιός είναι ομοφυής με εμάς, και εμείς είμαστε μέρος του, αλλά ο Υιός δεν είναι ομοφυής με τον Πατέρα, παρά είναι εντελώς αλλότριος προς αυτόν. Σε αυτούς θα απαντήσουμε ότι δεν μας αποκάλεσε κλήματα της θεότητάς του, αλλά της σάρκας του, σύμφωνα με τον Απόστολο που λέει: «Διότι εμείς είμαστε σώμα του Χριστού, και μέλη εκ μέρους του»· και πάλι: «Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού;»· και σε άλλα σημεία: «Όπως είναι ο χοϊκός, τέτοιοι είναι και οι χοϊκοί· και όπως είναι ο επουράνιος, τέτοιοι είναι και οι επουράνιοι»· και, «Καθώς φορέσαμε την εικόνα του χοϊκού, ας φορέσουμε και την εικόνα του επουρανίου». Εάν κεφαλή του ανδρός είναι ο Χριστός, και κεφαλή του Χριστού είναι ο Θεός, ο άνθρωπος όμως δεν είναι ομοούσιος με τον Θεό Χριστό (διότι δεν είναι Θεός), ενώ ο Χριστός είναι ομοούσιος με τον Θεό (διότι είναι Θεός)· συνεπώς, ο Θεός δεν είναι κεφαλή του Χριστού κατά τον ίδιο τρόπο που ο Χριστός είναι κεφαλή του ανδρός. Διότι η φύση της κτίσης και η δημιουργική θεότητα δεν συμπίπτουν στο ένα και το αυτό. Επομένως, ο μεν (Θεός) είναι κεφαλή του Χριστού ως Πατέρας, ο δε (Χριστός) είναι δική μας κεφαλή ως Ποιητής.

Κεφάλαιο Δ΄. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄: Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού; ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ: Ακολουθώντας δε την αλήθεια με αγάπη, ας αυξηθούμε στα πάντα προς αυτόν, ο οποίος είναι η κεφαλή, ο Χριστός· από τον οποίο ολόκληρο το σώμα, συναρμολογούμενο και συνδεόμενο διαμέσου κάθε συνδέσμου της επιχορηγίας, σύμφωνα με την ενέργεια κατά το μέτρο του κάθε ενός μέρους ξεχωριστά, πραγματοποιεί την αύξηση του σώματος για την οικοδομή του μέσα στην αγάπη.

Έπειτα, εισάγει και τη λογική εξήγηση των όσων ειπώθηκαν, στηρίζοντας τη βεβαιότητα του λόγου του με την παράθεση του μείζονος. Ως αγγέλους εδώ δεν εννοεί τους αγίους, αλλά μάλλον τους αποστάτες, αυτούς που δεν διατήρησαν το δικό τους αξίωμα, οι οποίοι, αν και βρίσκονται ψηλά και δεν είναι επιφορτισμένοι με χωματένια σώματα, θα κατακριθούν από τους αγίους με τον ίδιο τρόπο όπως ο κόσμος μέσω της αρετής των αγίων, κατηγορούμενοι για όλα τα αίσχιστα έργα τους. Εάν λοιπόν οι άγιοι είναι ανώτεροι από τους αγγέλους, πώς θα μπορούσαν να είναι ανάξιοι να κρίνουν τις ελάχιστες κοσμικές υποθέσεις; <Εάν λοιπόν έχετε δικαστήρια για βιωτικές υποθέσεις.> Πολύ μικρό και εντελώς ανάξιο λόγου για τους εξαιρετικά ενάρετους μέσα στην Εκκλησία είναι το να κρίνουν τα βιωτικά ζητήματα. Και αυτό το έχουμε διδαχθεί από τον Κύριο. Διότι τον πλησίασε κάποιος λέγοντας: «Διδάσκαλε, πες στον αδελφό μου να μοιραστεί μαζί μου την κληρονομιά». Και Εκείνος του είπε: «Άνθρωπε, ποιος με κατέστησε κριτή ή διαμοιραστή ανάμεσά σας;». Διότι θα ταίριαζε μάλλον στους πιο συνετούς μέσα στην Εκκλησία να κρίνουν τα πνευματικά ζητήματα, να εξετάζουν με ακρίβεια τον λόγο περί της πίστεως. Και αυτό συγκαταλέγεται στα άνωθεν αγαθά που δίδονται μέσω του Πνεύματος. Διότι σε κάποιους δίδεται λόγος σοφίας και λόγος γνώσεως, και σε άλλους διάκριση πνευμάτων. <Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού;> Πώς θα μπορούσαν τα δικά μας σώματα να είναι μέλη του Χριστού;

Τον έχουμε μέσα μας αισθητά και νοητά. Διότι κατοικεί στις καρδιές μας διά του Πνεύματος, και έχουμε συμμετάσχει στην αγία του σάρκα, και έχουμε αγιαστεί διπλά. Και έχει κατοικήσει μέσα μας ως ζωή και ζωοποιός, για να καταργήσει διά του εαυτού του τον θάνατο που ενέσκυψε στα μέλη μας. Και αυτό μας απαλλάσσει από τη φθορά και τις παγίδες του θανάτου και μας κάνει ανώτερους από τα σαρκικά πάθη. Και δεχόμαστε μέσα μας την άζυμη διδασκαλία των θείων λογίων, η οποία τρέφει το ηγεμονικό της ψυχής, και συζούμε με τον Χριστό, δηλαδή πνευματικά, έχοντας υπερνικήσει τα πάθη της σάρκας. Εάν λοιπόν αυτός είναι «η κεφαλή του σώματος της εκκλησίας», εμείς συνεπώς είμαστε τα επιμέρους μέλη. Όταν λοιπόν ξεπέφτουμε σε άτοπες ηδονές, τότε ακριβώς αμαρτάνουμε απέναντί του, του οποίου και έχουμε γίνει μέλη. Διότι θα παραδώσουμε, τρόπον τινά, τα δικά του σε πόρνους. Τα μέλη του μολύνονται από την αμαρτία και γίνονται μέλη πόρνης. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που ενώνεται με γυναίκα θα γίνει ένα σώμα μαζί της, έτσι και εκείνος που συνδέεται νοητά με τον Θεό θα γίνει ένα πνεύμα με αυτόν. Επειδή έχουμε γίνει «κοινωνοί θείας φύσεως», και έχουμε ενωθεί και αγιαστεί διά του Πνεύματος εν Χριστώ.

Ας μας πει λοιπόν κάποιος την αιτία, και ας προσέλθει να μας διδάξει τη δύναμη της μυστικής ευλογίας. Γιατί άραγε γίνεται μέσα μας; Άραγε δεν ενοικίζει σε εμάς τον Χριστό και σωματικά, με τη μετοχή και κοινωνία της αγίας Του σάρκας; Αλλά νομίζω ότι μιλώ ορθά· διότι ο Παύλος γράφει ότι τα έθνη έγιναν «σύσσωμα και συμμέτοχα και συγκληρονόμα» του Χριστού. Με ποιον τρόπο λοιπόν αναδείχθηκαν σύσσωμα; Επειδή αξιώθηκαν να μετάσχουν στη μυστική ευλογία, έγιναν ένα σώμα μαζί Του, όπως ακριβώς και ο καθένας από τους αγίους αποστόλους. Αλλιώς, για ποιαν αιτία ονόμασε τα δικά μας μέλη, ή μάλλον τα μέλη όλων, ως μέλη του Χριστού; Διότι γράφει τα εξής: «Δεν γνωρίζετε ότι τα μέλη σας είναι μέλη του Χριστού; Να πάρω λοιπόν τα μέλη του Χριστού και να τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο». Αλλά και ο ίδιος ο Σωτήρας λέει: «Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου, μένει μέσα μου και εγώ μέσα του». Διότι σε αυτό κυρίως αξίζει να παρατηρήσει κανείς, ότι ο Χριστός λέει πως θα είναι μέσα μας όχι μόνο κατά κάποια σχέση, η οποία νοείται ως εσωτερική διάθεση, αλλά και κατά μετοχή φυσική. Διότι, όπως ακριβώς αν κάποιος αναμείξει κερί με άλλο κερί και τα λιώσει μαζί στη φωτιά, δημιουργεί κάτι ενιαίο και από τα δύο, έτσι και μέσα από τη μετάληψη του σώματος του Χριστού και του τιμίου αίματος, ενωνόμαστε, Αυτός μεν μέσα σε εμάς, και εμείς πάλι μέσα σε Αυτόν.

Οι πρεσβύτεροι δε και οι κριτές του λαού, οι οποίοι θεωρούνταν ότι κυβερνούν τον λαό, αφού νικήθηκαν από αυτό το πάθος, πέθαναν λιθοβολημένοι, και ταυτόχρονα άφησαν για τον εαυτό τους κακό όνομα στις μεταγενέστερες γενιές. Δεν γνωρίζεις, Διάβολε, ότι εάν ένα θηρίο συνηθίσει να τρώει σάρκες, επιστρέφει συχνότερα στο πάθος αυτό; Και εσύ μου υποβάλλεις τον λογισμό, λέγοντας, ότι εάν εκπληρώσεις την επιθυμία σου έστω μια φορά, δεν θα ενοχληθείς πλέον. Ο Κύριος που έδωσε στους ανθρώπους το Άγιο Πνεύμα Του, θα σε επιτιμήσει, διότι στήνεις ενέδρα, σαν λιοντάρι, θέλοντας να καταπιείς την ψυχή μου μέσω της αμαρτίας. Αλλά ο Σωτήρας μας Χριστός δεν θα σου δώσει τόπο, διότι είναι φιλάνθρωπος και παντοδύναμος και ελεήμων. Ο Πονηρός υποβάλλει: Το πράγμα δεν είναι απολύτως τίποτα· και γιατί θλίβεσαι τώρα; Ο αδελφός λέει: Θλίβομαι διότι εξαπατάς τους ανθρώπους· διότι το γλυκό σου είναι πικρό· και η διδασκαλία σου είναι λάκκος κακών· και τα δώρα σου είναι γεμάτα θάνατο και απώλεια· διότι μου υποβάλλεις να αθετήσω τη χάρη του Κυρίου και να λυπήσω το Άγιο Πνεύμα, με το οποίο σφραγίστηκα για την ημέρα της απολυτρώσεως· και μου λέγεις ότι δεν είναι τίποτα η πράξη αυτή· και μου υποβάλλεις να κάνω τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης· και μου υποβάλλεις να χάσω μέσα σε μια στιγμή αθάνατο πλούτο· και μου λέγεις να αθετήσω τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο.

Διότι, εάν «ούτε πόρνοι ούτε ειδωλολάτρες ούτε μοιχοί ούτε μαλακοί ούτε αρσενοκοίτες ούτε κλέφτες ούτε πλεονέκτες ούτε μέθυσοι ούτε λοίδοροι ούτε άρπαγες μπορούν να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού», και αυτά τα πάθη εκπληρώνονται και ενισχύονται μέσω του σώματος, και κανείς δεν δικαιώνεται εάν δεν κυριαρχήσει πρώτα σε αυτά, ενώ σε αυτά κυριαρχεί εκείνος που στρέφεται προς τη σωφροσύνη και την πίστη, άρα το σώμα υποτάσσεται στον νόμο του Θεού· διότι ο νόμος του Θεού είναι η σωφροσύνη. Επομένως, ο απόστολος δεν είπε ότι η σάρκα δεν υποτάσσεται στο αγαθό, αλλά το φρόνημα της σάρκας, καταργώντας δηλαδή την ορμή της προς τις ακράτειες, όπως ακριβώς και την απόκλιση της ψυχής προς την αδικία. Αγωνιζόμενος λοιπόν να επιτύχει την κάθαρση ακόμη και από τη γαστριμαργική ακράτεια, και διδάσκοντας ότι τέτοιου είδους ορέξεις και ηδονές θα αφανιστούν, και καταντροπιάζοντας εκείνους που νομίζουν ότι η ζωή συνίσταται στην τρυφή και στην πολυτέλεια, οι οποίοι «έχουν θεό τους την κοιλιά», λέγοντας «ας φάμε και ας πιούμε, διότι αύριο πεθαίνουμε», όπως ακριβώς τα αδηφάγα ζώα που είναι σκυμμένα κάτω και ασχολούνται μόνο με την τροφή και τα τραπέζια, αφού πρώτα είπε «τα φαγητά είναι για την κοιλιά και η κοιλιά για τα φαγητά· ο δε Θεός θα καταργήσει και αυτήν και αυτά», πρόσθεσε: «το δε σώμα δεν προορίζεται για την πορνεία, αλλά για τον Κύριο, και ο Κύριος για το σώμα. Ο δε Θεός και τον Κύριο ανέστησε και εμάς θα αναστήσει με τη δύναμή Του. Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι τα μέλη σας είναι μέλη του Χριστού;»

«Θα πάρω, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού και θα τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο. Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα με αυτήν; Διότι, όπως λέει, “θα γίνουν οι δύο μία σάρκα”. Εκείνος όμως που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα με Αυτόν. Να αποφεύγετε την πορνεία. Κάθε αμάρτημα που ενδεχομένως διαπράξει ο άνθρωπος είναι εκτός του σώματος, ενώ εκείνος που πορνεύει αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα. Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που κατοικεί μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό; Και δεν ανήκετε στον εαυτό σας· διότι αγοραστήκατε με τίμημα. Δοξάστε, λοιπόν, τον Θεό στο σώμα σας». 53. Διότι πρόσεξε ότι, επειδή αυτό το σώμα δύναται να 〈υποτάσσεται〉 στον νόμο του Θεού και να δεχθεί την αθανασία, εάν καθαριστεί από την ακράτεια των σαρκικών αναμμάτων, χωρίς να μολύνεται διόλου από άνομες προστριβές των παθών, ο απόστολος αποφθέχθηκε αυτά τα λόγια. Διότι ποιο άλλο είναι αυτό που «προσκολλάται στην πόρνη» και πλησιάζει, και γίνεται μαζί της μία σάρκα μέσω της συνένωσης των μελών και της συναναστροφής, παρά αυτό το εξωτερικό σώμα, διά του οποίου συντελούνται όλα αυτά τα αμαρτήματα της σαρκικής μίξης και της πύρωσης; Γι' αυτό και λέει: «κάθε αμάρτημα που ενδεχομένως διαπράξει ο άνθρωπος είναι εκτός του σώματος, ενώ εκείνος που πορνεύει αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα.»

Εκείνος που διδάχθηκε ότι ο Χριστός είναι η κεφαλή της Εκκλησίας, ας συλλογιστεί προπαντός τούτο, ότι κάθε κεφαλή είναι ομοφυής και ομοούσια με το υποκείμενο σώμα και ότι υπάρχει μια οργανική ένωση του κάθε μέλους με το σύνολο, η οποία, μέσω μιας κοινής πνοής, κατεργάζεται την αλληλεγγύη του όλου προς τα μέρη. Επομένως, εάν κάτι βρίσκεται εκτός του σώματος, αυτό οπωσδήποτε είναι αποξενωμένο και από την κεφαλή. Μας διδάσκει, λοιπόν, ο λόγος μέσα από αυτά, πως ό,τι είναι η κεφαλή κατά τη φύση της, αυτό πρέπει να γίνονται και τα επιμέρους μέλη, ώστε να συνδέονται οικεία με την κεφαλή. Εμείς δε είμαστε τα μέλη, αυτοί που συγκροτούν το σώμα του Χριστού. Εάν, λοιπόν, κάποιος πάρει το μέλος του Χριστού και το κάνει μέλος πόρνης, βάζοντας σαν ένα είδος μαχαιριού την ακόλαστη μανία, μέσω αυτού του πονηρού πάθους οπωσδήποτε αποξένωσε το μέλος από την κεφαλή. Έτσι και τα υπόλοιπα όργανα της κακίας γίνονται μαχαίρια, μέσω των οποίων τα μέλη αποκόπτονται από το σύμφυτο σώμα και χωρίζονται από την κεφαλή όλα, στα οποία τα πάθη θα επιφέρουν την τομή. Για να παραμένει, λοιπόν, ολόκληρο το σώμα στη φυσιολογική του κατάσταση, πρέπει και τα επιμέρους μέλη να συνδέονται οικεία με την κεφαλή, όπως για παράδειγμα, εάν δεχτούμε ότι η κεφαλή είναι καθαρότητα ως προς τον λόγο της ουσίας της, οπωσδήποτε πρέπει να είναι καθαρά και τα μέλη που εντάσσονται υπό μια τέτοια κεφαλή· εάν νοούμε την κεφαλή ως αφθαρσία, οπωσδήποτε τα μέλη πρέπει να συνίστανται μέσα σε αφθαρσία.

Γι' αυτό, λοιπόν, να παίρνεις συμβουλές και να υπακούς μέχρι τέλους τους πνευματικούς σου πατέρες, για να σωθεί η ψυχή σου και να γίνεις κληρονόμος των αιώνιων και άφθαρτων αγαθών. ΣΤ΄. Δεν θα πορνεύσεις· για να μη γίνεις μέλος πόρνης, αντί να είσαι μέλος του Χριστού, και αποκοπείς από το θεϊκό σώμα και εκπέσεις από τη θεία κληρονομιά και ριχτείς στη γέεννα. Διότι, εάν η κόρη ενός ιερέα συλληφθεί να πορνεύει, κατακαίγεται σύμφωνα με τον νόμο επειδή ντροπιάζει τον πατέρα της, πόσο μάλλον αυτός που προσάπτει τέτοιο μίασμα στο σώμα του Χριστού θα είναι υπόδικος αιώνιας κόλασης;

Εκείνοι λοιπόν που μετατρέπουν το δοχείο του θείου φωτός σε δοχείο αισχρής και όντως σκοτεινής ηδονής και οι οποίοι με την εμπαθή συγκατάθεσή τους αναδεικνύουν τον θεόκτιστο ναό του Θεού σε φανερό κατοικητήριο δαιμόνων και ναό ειδώλων, ποιο ακραίο ατόπημα δεν έχουν διαπράξει, ώστε να μην χαρακτηρίζονται από το αισχρότερο των αμαρτημάτων, τη μοιχεία; Εάν δε όλοι εμείς είμαστε αρραβωνιασμένοι με έναν άνδρα, τον μόνο Χριστό, όπως βροντοφωνάζει ο Παύλος, και έχουμε γίνει ένα πνεύμα με Αυτόν, καθώς το νοερό μέρος της ψυχής μας έχει προσκολληθεί στη δική Του θεότητα, και είμαστε μέλη Του όντας αοράτως συμφυείς με Αυτόν, αυτός που μολύνει αυτήν την ένωση συγκατατιθέμενος στην πορνεία, άραγε δεν σου φαίνεται ότι είναι και πρέπει να ονομάζεται ολοκληρωμένος μοιχός; Ή μάλλον κάτι περισσότερο από μοιχός και κατά πολύ χειρότερος, εφόσον διέλυσε τη θεία και απαθή κοινωνία με τον Θεό; Τι μας παρήγγειλε πάλι σχετικά με τους όρκους;

Αν θέλεις και όγδοο λόγο, εξέτασε και αυτό που πρόκειται να ειπωθεί· επειδή εκείνος που πορνεύει γίνεται ένα σώμα με την πόρνη, καθιστώντας έτσι τα δικά του μέλη μέλη πόρνης, αμαρτάνει πράγματι εναντίον του εαυτού του. Διότι ορισμένοι έκαναν καλή χρήση ακόμη και του φόνου —όπως ο Μωυσής και ο Φινεές— και της οργής —όπως ο Πέτρος και ο Παύλος—, ενώ κανείς ποτέ δεν έκανε καλή χρήση της πορνείας. Γι’ αυτό και η πορνεία μολύνει εκείνον που τη διαπράττει. Παραλείπω μάλιστα να αναφέρω ότι όσους φονεύουν στον πόλεμο τους θεωρούν άξιους ακόμη και αναμνηστικών στηλών και δημόσιων ανακηρύξεων.

Ομιλία ΙΗ΄. Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού; Παίρνοντας, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού, θα τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο. Α΄. Αφού μετέβη από αυτόν που έχει πορνεύσει στον πλεονέκτη, έρχεται και πάλι από τον δεύτερο προς τον πρώτο, χωρίς πλέον να απευθύνεται σε αυτόν, αλλά στους άλλους που δεν έχουν πορνεύσει· και, προφυλάσσοντας αυτούς ώστε να μην περιπέσουν στα ίδια αμαρτήματα, επιτιμά και πάλι εκείνον. Διότι αυτός που έχει αμαρτήσει, ακόμη κι αν απευθύνεις τον λόγο σε άλλον, κεντρίζεται και κατ' αυτόν τον τρόπο, καθώς η συνείδησή του διεγείρεται και τον μαστιγώνει. Βεβαίως, ο φόβος της τιμωρίας ήταν επαρκής για να τους συγκρατήσει στη σωφροσύνη· επειδή όμως δεν θέλει να επιτυγχάνονται αυτά μόνο με τον φόβο, παραθέτει και απειλές και συλλογισμούς. Εκεί, λοιπόν, αφού ανέφερε το αμάρτημα, όρισε την τιμωρία, και έδειξε τη βλάβη που προκαλείται σε όλους από τη συναναστροφή με αυτόν που πόρνευσε, άφησε το θέμα και μετέστη στην πλεονεξία, και αφού απείλησε με την έκπτωση από τη Βασιλεία αυτόν και όλους τους υπόλοιπους, τους οποίους απαρίθμησε, έτσι ολοκλήρωσε τον λόγο του· εδώ, όμως, μεταχειρίζεται ακόμη πιο φρικτή την παραίνεση. Διότι αφενός, εκείνος που μόνο τιμωρεί το αμάρτημα και δεν αποδεικνύει ότι αυτό είναι εξαιρετικά παράνομο, δεν καταφέρνει τόσα πολλά μόνο με την τιμωρία· και αφετέρου, εκείνος που μόνο προσπαθεί να προκαλέσει ντροπή και δεν εκφοβίζει με την κόλαση, δεν αγγίζει ιδιαίτερα όσους διακατέχονται από πνευματική αναισθησία.

Και στην περίπτωση εκείνου που πόρνευσε, πάλι με τον ίδιο τρόπο μεταχειρίζεται τον λόγο· διότι, αφού τον φόβισε με όσα είπε προηγουμένως, τον απέκοψε και τον παρέδωσε στον Σατανά, και του υπενθύμισε την επερχόμενη ημέρα, τον συνετίζει πάλι λέγοντας: «Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού;», απευθυνόμενος πλέον σαν σε παιδιά ευγενούς καταγωγής.

Διότι, επειδή είπε, «Το δε σώμα ανήκει στον Κύριο», τώρα το αποδεικνύει αυτό σαφέστερα. Και αλλού κάνει το ίδιο ακριβώς πράγμα λέγοντας: «Εσείς δε είστε σώμα Χριστού, και μέλη του καθένας ξεχωριστά». Και το ίδιο παράδειγμα το χρησιμοποιεί σε πολλά σημεία, όχι για τους ίδιους λόγους, αλλά άλλοτε μεν για να δείξει την αγάπη και άλλοτε για να αυξήσει τον φόβο· εδώ όμως το έθεσε για να προκαλέσει τρόμο και να φοβίσει: «Αφού λοιπόν πάρω τα μέλη του Χριστού, να τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο». Δεν υπάρχει τίποτα πιο φρικτό από αυτή τη φράση. Και δεν είπε: «Αφού λοιπόν πάρω τα μέλη του Χριστού, να τα ενώσω με την πόρνη;», αλλά τι; «Να τα κάνω μέλη πόρνης;», το οποίο ήταν πιο συνταρακτικό. Έπειτα εξηγεί πώς συμβαίνει αυτό σε εκείνον που πορνεύει, λέγοντας τα εξής: «Ή δεν γνωρίζετε ότι αυτός που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα;». Από πού είναι φανερό; «Διότι θα γίνουν», λέει, «οι δύο μία σάρκα. Εκείνος δε που προσκολλάται στον Κύριο, είναι ένα πνεύμα». Διότι η σαρκική ένωση δεν αφήνει πλέον τους δύο να είναι δύο, αλλά κάνει και τους δύο ένα. Και πρόσεξε πάλι πώς προχωρά με γυμνές (απερίφραστες) λέξεις, προβάλλοντας την κατηγορία μέσα από το όνομα της πόρνης και μέσα από το όνομα του Χριστού. «Φεύγετε την πορνεία». Δεν είπε: «Απέχετε από την πορνεία», αλλά: «Φεύγετε», δηλαδή, φροντίστε με κάθε σπουδή να απαλλαγείτε από το κακό.

Είστε μέλη του Χριστού, λέει, είστε ναός του Πνεύματος. Μην γίνεστε λοιπόν μέλη πόρνης. Διότι δεν υβρίζεται το δικό σας σώμα· επειδή το σώμα δεν είναι δικό σας, αλλά του Χριστού. Και τα έλεγε αυτά, αφενός για να αναδείξει τη φιλανθρωπία Του, ότι δηλαδή το δικό μας σώμα είναι δικό Του, και αφετέρου για να μας απαλλάξει από την εξουσία του πονηρού. Διότι, αν το σώμα είναι ξένο, δεν έχετε το δικαίωμα να υβρίζετε ένα ξένο σώμα, λέει, και μάλιστα όταν αυτό ανήκει στον Δεσπότη, ούτε να μολύνετε τον ναό του Πνεύματος. Διότι, αν κάποιος εισβάλει σε ένα ιδιωτικό σπίτι και οργιάσει μέσα σε αυτό, θα υποστεί την εσχάτη τιμωρία. Εκείνος που μετατρέπει τον ναό του Βασιλέως σε καταγώγιο ληστών, συλλογίσου πόσα δεινά θα υποστεί. Αναλογιζόμενος λοιπόν αυτά, νιώσε σεβασμό για Εκείνον που κατοικεί μέσα σου· διότι Αυτός είναι ο Παράκλητος. Φρίξε ενώπιον Εκείνου που είναι συνυφασμένος και ενωμένος μαζί σου· διότι είναι ο Χριστός. Μήπως εσύ έκανες τον εαυτό σου μέλη του Χριστού; Σκέψου το έτσι, και μείνε σώφρων, αναλογιζόμενος τίνος ήταν μέλη και τίνος έχουν γίνει. Μέλη πόρνης ήταν πριν από αυτό, και ο Χριστός τα έκανε μέλη του δικού Του σώματος. Επομένως, δεν έχεις πλέον καμία εξουσία πάνω σε αυτά· να υπηρετείς Εκείνον που τα ελευθέρωσε. Διότι, ούτε στην περίπτωση που είχες μια κόρη και από πολλή ανοησία την εκμίσθωνες σε μαστροπό και την εξωθούσες στην πορνεία, και έπειτα ο γιος του βασιλέως περνούσε, την ελευθέρωνε από εκείνη τη δουλεία και την ένωνε με τον εαυτό του, θα ήσουν πλέον κύριός της για να την οδηγήσεις ξανά στο πορνείο· διότι άπαξ και την έδωσες, την πούλησες.

Διότι εκείνος μεν που υβρίζει, υφίσταται την υποψία των κατηγοριών αυτών· εκείνος όμως που υπομένει και σύρεται βιαίως και αγωνίζεται με επιείκεια, δεν θαυμάζεται μόνο ως ανδρείος, αλλά εξυμνείται εξίσου για τη σωφροσύνη και την επιείκειά του. Αυτό ακριβώς έπραξαν και εκείνοι τότε, επιδεικνύοντας και ανδρεία και απόλυτη επιείκεια, χωρίς να πράττουν τίποτα αποβλέποντας σε μισθό ή σε ανταπόδοση και ανταμοιβή. «Και αν δεν θελήσει», λένε, «να μας ελευθερώσει, τους θεούς σου δεν τους λατρεύουμε· διότι έχουμε ήδη λάβει τις αμοιβές, αφού αξιωθήκαμε να απαλλαγούμε από την ασέβεια, και για τον λόγο αυτό να κατακαούν τα σώματά μας». Έτσι λοιπόν κι εμείς, έχοντας ήδη την ανταπόδοση (διότι πράγματι την έχουμε, αφού αξιωθήκαμε να τον γνωρίσουμε, αφού αξιωθήκαμε να γίνουμε μέλη Χριστού), ας μην τα κάνουμε μέλη πόρνης. Διότι σε αυτό το φρικωδέστατο σημείο πρέπει να ολοκληρώσουμε τον λόγο, ώστε, διατηρώντας ακμαίο τον φόβο της απειλής, να παραμένουμε καθαρότεροι από τον χρυσό, γινόμενοι τέτοιοι εξαιτίας αυτού του φόβου.

Όταν λοιπόν δεν πείθουμε τον εαυτό μας, πώς θα πείσουμε τους άλλους; Διότι, εάν εκείνος που δεν κυβερνά καλά τον δικό του οίκο δεν πρόκειται να φροντίσει ούτε την Εκκλησία, πώς εκείνος που δεν κυβερνά ούτε τη δική του ψυχή θα μπορέσει να διορθώσει τους άλλους; Μη μου πεις τούτο, ότι δηλαδή δεν προσκυνάς χρυσό είδωλο· αλλά δείξε μου εκείνο, ότι δεν πράττεις αυτά που προστάζει ο χρυσός. Διότι υπάρχουν διάφοροι τρόποι ειδωλολατρίας· και άλλος μεν θεωρεί κύριο τον μαμωνά, άλλος την κοιλιά του θεό, και άλλος κάποια άλλη βαρύτατη επιθυμία. Αλλά δεν θυσιάζεις σε αυτά βόδια, όπως οι Έλληνες; Κάνεις όμως κάτι πολύ χειρότερο, κατασφάζεις τη δική σου ψυχή. Αλλά δεν κάμπτεις τα γόνατα και δεν προσκυνάς; Όμως, με μεγαλύτερη υπακοή πράττεις όλα όσα προστάζουν και η κοιλιά και το χρυσάφι και η τυραννία της επιθυμίας. Επειδή και οι Έλληνες γι' αυτόν τον λόγο είναι βδελυροί, διότι θεοποιούσαν τα πάθη, ονομάζοντας την επιθυμία Αφροδίτη, τον θυμό Άρη και τη μέθη Διόνυσο. Εάν, λοιπόν, εσύ δεν κατασκευάζεις είδωλα όπως εκείνοι, αλλά με πολλή προθυμία υποκύπτεις στα ίδια πάθη, κάνεις τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης και λούζεις τον εαυτό σου με τις άλλες παρανομίες.

«Αν όμως κρίναμε τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν.» Διότι είναι ένοχοι ασέβειας απέναντι στον Κύριο όσοι δεν προσφέρουν το σώμα τους κατάλληλα προετοιμασμένο για την ανάκραση με το δικό Του σώμα, το οποίο μας έδωσε, ώστε, συγκεραννυόμενοι με αυτό, να ανακραθούμε και με το Άγιο Πνεύμα. Επειδή ακριβώς για αυτόν τον λόγο ο Λόγος του Θεού παρέδωσε τον εαυτό Του ολοκληρωτικά σε σώμα και «έγινε σάρκα», σύμφωνα με την ευαγγελική φωνή, ώστε, επειδή μας ήταν αδύνατο να συμμετάσχουμε σε Αυτόν ως Λόγο, να κοινωνήσουμε μαζί Του ως σάρκα, καθιστώντας οικεία τη δική μας σάρκα προς την πνευματική Του σάρκα, και το πνεύμα μας προς το Πνεύμα Του, κατά το δυνατόν, ώστε να καταστούμε ομοιώματα του Χριστού, γινόμενοι ναοί του Πνεύματος, όπως ακριβώς λέει ο Απόστολος: «Είστε ναοί του Θεού», και πάλι: «Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που κατοικεί μέσα σας, το οποίο έχετε λάβει από τον Θεό;». Και μέσω της ανάμειξης με το Πνεύμα, γίνονται σώματα του Χριστού, τα οποία οφείλουμε να μεταχειριζόμαστε «εν αγιασμώ», φροντίζοντάς τα, δηλαδή, ως μέλη του Χριστού. Διότι λέει: «Δεν γνωρίζετε ότι τα μέλη σας είναι μέλη του Χριστού; Θα πάρω, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού για να τα κάνω μέλη πόρνης;»

Σχετικά όμως με την πόρνη δεν ισχύει το ίδιο· αλλά τι; «Εάν κάποιος αποπέμψει τη γυναίκα του εκτός λόγου πορνείας, την κάνει να μοιχευθεί». Διότι, εάν η σαρκική συνεύρεση δημιουργεί ένα σώμα, είναι ανάγκη αυτός που συνευρίσκεται με πόρνη να γίνεται ένα σώμα μαζί της. Πώς, λοιπόν, θα τον δεχθεί η σεμνή σύζυγος, εφόσον η ίδια είναι μέλος του Χριστού; Ή πώς θα ενώσει με τον εαυτό της το μέλος της πόρνης; Και πρόσεξε τη μεγάλη διαφορά: Εκείνη που συζεί με άπιστο, δεν είναι ακάθαρτη («Διότι έχει αγιασθεί», λέει, «ο άπιστος άνδρας μέσω της γυναίκας του»)· στην περίπτωση όμως της πόρνης δεν ισχύει το ίδιο· αλλά τι λέει; «Να πάρω, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού και να τα κάνω μέλη πόρνης;» Διότι στην πρώτη περίπτωση ο αγιασμός παραμένει, έστω και αν ο άπιστος συζεί μαζί της, και δεν απομακρύνεται· εδώ όμως αναχωρεί. Διότι είναι φοβερό πράγμα η πορνεία, φοβερό, και προξενεί αιώνια κόλαση. Αλλά και εδώ, στον παρόντα βίο, επισύρει αμέτρητα κακά.

Διότι, όταν τους καθιστούν δούλους, τους οδηγούν σε παράνομους έρωτες και τους πολιορκούν με πόρνες, δεν τους αποκεφαλίζουν, αλλά σφάζουν την ψυχή τους, μετατρέποντάς τους σε μοιχούς, θηλυπρεπείς και πόρνους. Διότι, βεβαίως, δεν θα μου πεις ότι, καθώς πίνεις κρασί και μεθάς, και βλέπεις γυναίκα να χορεύει και να αισχρολογεί, δεν κυριεύεσαι από κανένα πάθος για αυτήν, ούτε παρασύρεσαι στην ασωτία, νικημένος από την ηδονή. Και παθαίνεις εκείνο το φρικτό, να κάνεις δηλαδή τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης. Διότι, αν και δεν είναι παρούσα η κόρη της Ηρωδιάδας, ωστόσο ο διάβολος, που χόρεψε τότε μέσω εκείνης, χορεύει και τώρα μέσω αυτών, και αφού αιχμαλωτίσει τις ψυχές των συνδαιτυμόνων, απέρχεται. Εάν όμως εσείς μπορείτε να μείνετε μακριά από τη μέθη, γίνεστε ωστόσο κοινωνοί σε άλλη βαρύτατη αμαρτία· διότι τέτοιου είδους συμπόσια γέμουν από πολλές αρπαγές. Μην κοιτάζεις, λοιπόν, τα κρέατα που είναι παρατεθειμένα, ούτε τα γλυκίσματα· αλλά αναλογίσου από πού έχουν συγκεντρωθεί, και θα διαπιστώσεις ότι προέρχονται από καταδυνάστευση, πλεονεξία, βία και αρπαγή. Μα, λέει κάποιος, δεν προέρχονται από τέτοιες πράξεις. Μη γένοιτο· διότι ούτε κι εγώ το θέλω. Πλην όμως, ακόμη κι αν η τροφή είναι καθαρή από τέτοιες πράξεις, ούτε έτσι τα πολυτελή δείπνα απαλλάσσονται από αμαρτήματα.

Και γιατί άραγε; Επειδή και εσύ ήσουν Μαρία, μέχρις ότου διαφύλαττες την παρθενία σου. Ποιος λοιπόν κηρός πονηρίας έλιωσε τους οφθαλμούς σου; Ποια σκοτομήνη σε σκοτείνιασε, ώστε να κάνεις τα μέλη του Χριστού μέλη πορνείας;

Εάν λοιπόν σε καλέσει πόρνη, αναλογίσου μέσα σου αυτόν τον λόγο, και πες ότι: «Ο άνδρας δεν έχει την εξουσία του δικού του σώματος, αλλά η γυναίκα»· και τον λόγο αυτόν γράψε τον στην καρδιά σου, και πες στην πόρνη: «Τι με καλείς; Το σώμα δεν είναι δικό μου, αλλά της γυναίκας μου· δεν τολμώ λοιπόν να προδώσω αυτό που ανήκει σε άλλην. Την προίκα της δεν τολμώ να τη μειώσω, ούτε τα υπάρχοντά της τολμώ να τα ξοδέψω, και το σώμα θα τολμήσω να το μολύνω; Πώς; Δεν μπορώ». Πες στην πόρνη: «Τι με καλείς; Δεν θα το αγγίξεις· διότι αυτό δεν είναι δικό μου, είναι ξένο». Διότι, μήπως το σώμα είναι της πόρνης; Εγώ σώμα πόρνης δεν δέχομαι· τούτο είναι της γυναίκας μου. Να φοβηθείς τον Χριστό, και να πεις ότι το σώμα μας είναι μέλη του Χριστού. Ας το ακούσουν αυτό και οι γυναίκες, και ας αναλογιστούν σε τι κατάσταση τις κάλεσε ο Χριστός, ότι βεβαίως τις κάλεσε στον αγιασμό, και ας λένε ότι: «Η γυναίκα δεν έχει την εξουσία του δικού της σώματος, αλλά ο άνδρας». Αναλογίσου τη σοφία του Παύλου, τι λέει. Επειδή πολλοί εγκρατεύονται, και έχουν σεμνές και σώφρονες γυναίκες, και εγκρατεύονται παρά το πρέπον, και η άσκησή τους αυτή γίνεται αφορμή μοιχείας, για τον λόγο αυτό λέει: «Ο καθένας ας απολαμβάνει τη δική του γυναίκα». Και δεν ντρέπεται, αλλά εισέρχεται και κάθεται στη συζυγική κλίνη νύχτα και μέρα, και συγκρατεί τον άνδρα και τη γυναίκα, και έτσι τους ενώνει, και κηρύττει και βροντοφωνάζει: «Μην αποστερείτε ο ένας τον άλλον, παρά μόνο με κοινή συμφωνία».

Εμείς, όμως, οφείλουμε να μη θαυμάζουμε μόνο τη σωφροσύνη του νέου, αλλά και τους κινδύνους που υπέμεινε για χάρη της, θεωρώντας την υποδούλωση στις ηδονές φοβερότερη από τον θάνατο. Θα μπορούσε δε κανείς να κατανοήσει με ακρίβεια την αρετή του, εάν εξέταζε την εποχή κατά την οποία αναδείχθηκε διατηρώντας την ψυχή του καθαρή· διότι, προτού φανεί στη γη ο Δεσπότης και Δημιουργός των πάντων, διατηρούσε την ψυχή του ελεύθερη, ενώ ανατρεφόταν σε οίκο ασεβών, έχοντας πολλούς που τον προέτρεπαν προς τα χειρότερα, κανέναν διδάσκαλο σωφροσύνης, και ενώ όλοι ήταν υποδουλωμένοι στην ηδονή, ικανοποιώντας τη γαστέρα τους και μην πράττοντας τίποτε το ευσεβές ή το όσιο. Εντούτοις, αν και ήταν περικυκλωμένος από τόσα και τέτοια κακά, και βλέποντας την ακόλαστη δέσποινα να τον πιέζει, δεν έγινε προδότης των ουρανίων θησαυρών, αλλά διατήρησε απαραβίαστο τον ναό του πνεύματος, προτιμώντας να πεθάνει μάλλον παρά να υποδουλωθεί στις ηδονές. Αυτός δεν είχε ακούσει τον Παύλο να λέει ότι «τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού»· και όμως, προτού ακούσει τη θεία φωνή, δεν αναδείχθηκε κατώτερος από εκείνους που τιμήθηκαν με τα ουράνια παραγγέλματα, διδάσκοντας εμάς, που συνεχώς αγωνιζόμαστε μέσα στις εκκλησίες μέσω αυτού του λόγου, πώς αρμόζει να διαφυλάττουμε την ψυχή αδιάφθορη.

Διότι εάν εγώ, λέγει ο Ιωσήφ, που υπήρξα πριν από την επιφάνεια του Θεού, χωρίς να έχω δει ακόμη τον Δεσπότη να αναλαμβάνει μορφή δούλου, χωρίς να έχω ακούσει ακόμη τον κορυφαίο των αποστόλων να αναφωνεί ότι «τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού», εντούτοις θεώρησα ότι αρμόζει στους δούλους του Θεού να κυριαρχούν επί της ηδονής, και δεν φάνηκα προδότης της σωφροσύνης, μολονότι έβλεπα πολλούς κινδύνους να επικρέμονται, πόσο αρμόζει σε εσάς να ζείτε με σωφροσύνη, με φόβο και τρόμο, ώστε να μη φανείτε ανάξιοι της τιμής, ώστε να μην κάνετε τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης;

Και ας μην ακούει κανείς επιπόλαια το γεγονός ότι πριν από την επιφάνεια του Χριστού αναδείχθηκαν δίκαιοι, οι οποίοι υποβλήθηκαν σε τόσο μεγάλο αγώνα εγκράτειας· διότι δεν είχαν επιφορτιστεί με τόσο μεγάλη ανάγκη σωφροσύνης, ούτε επέφερε τόσο μεγάλη μομφή στους αγίους η παραμέληση του αποκτήματος της σωφροσύνης. Πώς εξηγείται αυτό; Διότι για αυτήν ακριβώς την αιτία ο Ύψιστος Θεός, ο δημιουργός των πάντων, έλαβε τη δική μας μορφή, για να κατεβάσει από τον ουρανό την αγιότητα των αγγέλων. Όταν, λοιπόν, μετά από τόσο μεγάλη τιμή βρεθούν άνθρωποι να υποδουλώνονται στις ηδονές, είναι αδύνατον να περιγράψει κανείς το μέγεθος της θρασύτητάς τους, διότι, όσον αφορά τους ίδιους, καθιστούν μάταιη τη φιλανθρωπία του Δεσπότη, κάνοντας τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης. Ας το ακούσουν οι δαίμονες και ας φοβηθούν, ότι ο μεν Θεός δεν απαξιώνει να μας προσκολλήσει και να μας ενώσει με τον Εαυτό Του· τολμούν όμως κάποιοι από τους πιστούς, αφού αποκόψουν τους εαυτούς τους από τον Χριστό, να ενώνονται με πόρνες;

Δεν είναι τόσο μεγάλο κακό το να πέσει κανείς από τον ουρανό στον βούρκο, όσο μεγάλο κακό είναι, ενώ έχει γίνει μέλος του Χριστού, να εκπέσει από τη θεία τιμή και να γίνει μέλος πόρνης. Όταν λοιπόν μια πονηρή επιθυμία καταφλέγει την ψυχή, να θυμηθείς γρήγορα τον Χριστό, να φανταστείς ότι στέκεται δίπλα σου ο Παύλος και σε νουθετεί λέγοντας: «Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού; Θα πάρω λοιπόν τα μέλη του Χριστού και θα τα κάνω μέλη πόρνης;» Εάν θυμηθείς αυτά τα λόγια, γρήγορα θα δεις την ηδονή να δραπετεύει. Διότι, εάν τις υπηρέτριες που παρεκτρέπονται, μια σεμνή και σώφρων οικοδέσποινα, μόλις εμφανιστεί, με ένα μόνο βλέμμα τις συνετίζει αμέσως, γιατί απορείς εάν την ενοχλητική ηδονή η μνήμη του Χριστού την κατευνάζει γρήγορα; Πάντοτε να έχεις τον σταυρό να λάμπει μπροστά στα μάτια σου, και θα διέλθεις τον χρόνο της ζωής σου καθαρός από αμαρτήματα. Διότι όπως ακριβώς ο στύλος της νεφέλης, ο οποίος ήταν τύπος και προφητεία του σταυρού, ανακούφιζε το πλήθος των Εβραίων και δεν τους άφηνε να πάθουν κανένα δεινό από τους Αιγυπτίους, έτσι και ο σταυρός, όταν τον βλέπει κανείς μπροστά στα μάτια του, απομακρύνει γρήγορα κάθε πονηρή ηδονή και δεν επιτρέπει να πάθει κανείς τίποτα το ανάξιο της ευσέβειας. Αυτό είναι σωτηρία της ψυχής, αυτό είναι το θαυμαστό αντίδοτο απέναντι στην αισχρή επιθυμία· διότι οι μεν αρρώστιες των σωμάτων καταπραΰνονται με τις τέχνες των ιατρών, ενώ την ψυχή που νοσεί τη θεραπεύουν γρήγορα τα λόγια του Χριστού.

Όπου, λοιπόν, υπάρχει πορνεία, εκεί κατοικεί ο διάβολος· όπου δε υπάρχει σωφροσύνη, εκεί αναπαύεται ο Κύριος Ιησούς Χριστός. Γι' αυτό ο μακάριος Παύλος λέει: Εάν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, ο Θεός θα φθείρει αυτόν· και πάλι λέει: Να πάρω, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού και να τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο. Ας ανακόψουμε, λοιπόν, την ορμή της αμαρτίας με την άγκυρα της μετανοίας, για να μην μας οδηγήσει σε ναυάγιο ο αλλεπάλληλος αντίθετος άνεμος των επιθυμιών. Όμως οι μεν ναυτικοί υφίστανται το ναυάγιο στα ύδατα, ενώ οι αμαρτωλοί καταποντίζονται σαν μολύβι στον ποταμό του πυρός που ρέει μπροστά από το βήμα του Χριστού, όχι μαζί με άρματα και άλογα, αλλά μαζί με λογισμούς και διαθέσεις.

Ας σεβαστούμε, λοιπόν, την αγαθότητα του Χριστού, ας ευλαβηθούμε τα πάθη Του, ας μην καταστήσουμε μάταιους τους μώλωπές Του, ας μην προτιμήσουμε την αισχρή ηδονή από την αγαθή δική Του ηδονή και εντολή, ας μην ανταποδώσουμε με κακά τον Ευεργέτη, ας μην πάρουμε τα μέλη Του και τα κάνουμε μέλη πόρνης· διότι δεν είμαστε κύριοι του εαυτού μας· αγοραστήκαμε με τίμημα. Ποιος, όμως, μας πούλησε, ή ποιος μας αγόρασε;

Ότι για τους αδύναμους είναι αναγκαίος ο γάμος. Καλός είναι ο γάμος, διότι διατηρεί τον άνθρωπο στη σωφροσύνη και δεν τον αφήνει να κατακυλιστεί στην πορνεία και να πεθάνει. Επομένως, μην τον κατηγορείς. Διότι προσφέρει μεγάλο όφελος, καθώς δεν επιτρέπει να γίνουν τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης, ούτε ανέχεται να γίνει ο άγιος ναός βέβηλος και ακάθαρτος. Γι' αυτό είναι καλός, επειδή στηρίζει και ανορθώνει εκείνον που κινδυνεύει να πέσει. Αλλά τι σημασία έχει αυτό για εκείνον που στέκεται όρθιος, για εκείνον που δεν έχει ανάγκη από τη βοήθειά του; Διότι σε αυτή την περίπτωση ο γάμος δεν είναι πλέον ούτε χρήσιμος ούτε αναγκαίος, αλλά αποτελεί και εμπόδιο για την αρετή, όχι μόνο επειδή θέτει πολλά προσκόμματα, αλλά και επειδή περικόπτει το μεγαλύτερο μέρος των επαίνων.

Ω, τι συμπονετικός ιατρός! Δεν εγκαλεί για το σφάλμα, αλλά για την αμέλεια· δεν είπε: «Γιατί πληγώθηκες;», αλλά: «Γιατί δεν θεραπεύτηκες;»· δεν είπε: «Γιατί έπεσες;», αλλά: «Γιατί δεν σηκώθηκες;». Και για το ότι ο Κύριος θέλει να σε παρουσιάσει λαμπρότερη διαμέσου της μετανοίας, άκουσέ τον να λέει μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το κατακόκκινο, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· και εάν είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί». Ούτε ο Απόστολος θα δοκίμαζε άκαιρο πόνο, εάν δεν είχε προηγουμένως αποδεχθεί τις υποσχέσεις της αγαθότητας του Δεσπότη· δεν θα έλεγε: «Τεκνία μου, για τα οποία πάλι δοκιμάζω ωδίνες τοκετού, μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα σας». Διότι, λέει, επειδή παρέδωσες την ψυχή, η οποία δημιουργήθηκε κατ' εικόνα Θεού, στον ψυχοφθόρο δαίμονα, κάνοντας τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης· δεν θα παύσω να πενθώ και να θλίβομαι, μέχρις ότου δω πάλι μορφωμένο μέσα σου τον Χριστό, και εσένα ενδεδυμένη το κάλλος της σωφροσύνης. Μην απορρίψεις το βραβείο της μετανοίας, σε παρακαλώ, σε ικετεύω και σε εκλιπαρώ· δείξε ανδρεία, εξαγνίσου, αλείψου πνευματικά· ο Απόστολος πολλαπλασιάζει την παράκληση: «Υπέρ του Χριστού πρεσβεύω, συμφιλιωθείτε με τον Θεό».

Πρόσεξε δε πώς για μεν τον Κύριο είπε απλώς: «Τον Κύριο ανέστησε»· για δε τα δικά μας σώματα πρόσθεσε το «διά της δυνάμεως αυτού», αποστομώνοντας αυτούς που φέρνουν αντιρρήσεις με την αξιοπιστία της ισχύος Εκείνου που τα επιτελεί. Αν, βέβαια, αποδίδει την ανάσταση του Χριστού στον Πατέρα, αυτό ας μην σας θορυβεί καθόλου. Διότι δεν το διατύπωσε αυτό επειδή τάχα ο Υιός στερείται δυνάμεως. Αφού ο Ίδιος είναι που λέει: «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω». Και πάλι: «Έχω την εξουσία να παραδώσω τη ζωή μου, και έχω την εξουσία να την πάρω πάλι». Και ο Λουκάς στις Πράξεις λέει: «Στους οποίους παρουσίασε τον εαυτό του ζωντανό». Για ποιον λόγο, λοιπόν, μιλάει έτσι; Για να κατανοήσεις τούτο: ότι και τα έργα του Υιού αποδίδονται στον Πατέρα, και τα έργα του Πατέρα στον Υιό. Όπως ακριβώς λέει ο ίδιος ο Κύριος: «Όσα δηλαδή κάνει εκείνος, αυτά ομοίως τα κάνει και ο Υιός»· πολύ εύστοχα, μάλιστα, μνημόνευσε εδώ την ανάσταση, καταστέλλοντας με τις ελπίδες εκείνες την τυραννία της αδηφαγίας. «Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού;» Έχοντας μεταβεί από τον πόρνο στον πλεονέκτη, επανέρχεται πάλι από τον δεύτερο στον πρώτο· δεν απευθύνεται, λοιπόν, πλέον σε αυτόν, αλλά στους άλλους, οι οποίοι δεν έχουν πορνεύσει, και με αυτόν τον τρόπο τους ασφαλίζει, μήπως και περιπέσουν στα ίδια. «Να πάρω, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού και να τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο. Δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που σμίγει με την πόρνη είναι ένα σώμα με αυτήν; Διότι θα γίνουν, λέει, οι δύο μία σάρκα».

Πώς θηρεύει; Παγιδεύει, δεσμεύει, σύρει προς τον θάνατο και την απώλεια. Τι λέει δε ο θείος και μακάριος Παύλος; «Δεν γνωρίζετε», λέει, «ότι είστε ναός του Θεού και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας; Αν λοιπόν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει ο Θεός· διότι ο ναός του Θεού είναι άγιος, και αυτός είστε εσείς». Και πάλι· «Δεν γνωρίζετε», λέει, «ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού; Να πάρω λοιπόν τα μέλη του Χριστού και να τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο. Δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη γίνεται ένα σώμα με αυτήν; Διότι, λέει, “θα γίνουν οι δύο μία σάρκα”· εκείνος όμως που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα με αυτόν. Αποφεύγετε την πορνεία. Κάθε αμάρτημα που θα διαπράξει ο άνθρωπος είναι εκτός του σώματος· εκείνος όμως που πορνεύει αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα».

Επομένως, πώς να μολύνω εγώ τα μάτια μου με αισχρά θεάματα; Πώς τα αυτιά μου με σατανικά λόγια; Πώς το στόμα μου με ύβρεις και λοιδορίες; Πώς τα χέρια μου με αρπαγές και αδικίες; Πώς τα πόδια μου με τους δρόμους της αμαρτίας; Ή πώς να κάνω τα άγια μέλη μου μέλη πόρνης; «Να πάρω, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού και να τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο». Πήγαινε λοιπόν πίσω μου, Σατανά, και κακέ λογισμέ, δεν θέλω να σε υπακούσω και να αμαρτήσω.

Η επαγωγή δείχνει ότι η έννοια του ρητού που προηγείται αυτής είναι η εξής: «αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα», δηλαδή: στο ίδιο το σώμα του Δεσπότη, λέει, διότι και προσθέτει: «ή δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος;» και πάλι: «και δεν ανήκετε στον εαυτό σας», και λίγο νωρίτερα: «δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού;» και πάλι: «παίρνοντας λοιπόν τα μέλη του Χριστού». Ώστε αυτός που πορνεύει αμαρτάνει στα ίδια τα μέλη του Χριστού και στο σώμα Του. Τι λοιπόν, λέει, όσοι διαπράττουν άλλες αμαρτίες, σύμφωνα με αυτήν τη λογική, δεν αμαρτάνουν και αυτοί εναντίον του σώματος του Χριστού; Και απαντάμε ότι δεν συμβαίνει έτσι. Διότι, αν και ο κλέφτης ή ο φονιάς διαπράττει την αμαρτία μέσω κάποιου μέλους, δεν διαπράττει όμως την αμαρτία εις βάρος του δικού του μέλους, αλλά εκτός αυτού και κακουργεί εναντίον κάποιου άλλου. Ενώ εκείνος που πορνεύει, διαπράττει το κακό και μέσω των μελών του όπως εκείνοι, αλλά προκαλεί τη βλάβη και την αδικία στα ίδια του τα μέλη και σε ολόκληρο το σώμα του. 1 Κορ. 7,12—14 «Αν κάποιος έχει γυναίκα άπιστη». Για να μη διαλυθούν οι γάμοι και τελικά θεωρηθεί από τους πολλούς ότι η ευσέβεια είναι αιτία σύγχυσης, ταραχής και ανατροπής των οικογενειών, για τον λόγο αυτόν εμποδίζει να χωρίζουν εκείνοι που ήδη βρέθηκαν να συζούν με άπιστους. «Διότι έχει αγιαστεί ο άπιστος άνδρας». Και μόνο αυτό το γεγονός, ότι ο άπιστος ανέχεται και δεν απομακρύνεται από τη συγκατοίκηση με τον πιστό, βρίσκεται κοντά στο να στραφεί προς την ευσέβεια.

Τι λοιπόν εμείς, που προκαθαριστήκαμε μέσω του Πνεύματος, που τελειωθήκαμε μέσω της χάριτος, που αξιωθήκαμε το χάρισμα, το βασίλειο ιεράτευμα, ο περιούσιος λαός, το άγιο έθνος, τους οποίους όχι με αίμα μόσχων και τράγων ή κριών, όπως τελούνταν στους παλαιούς τύπους, αλλά με το δικό του αίμα απέκτησε ο ίδιος ο Κύριος, εμείς που αποταχθήκαμε τις πονηρές πράξεις και υποσχεθήκαμε χρηστότητα και δικαιοσύνη, εμείς που απεκδυθήκαμε τον παλαιό άνθρωπο μαζί με τις επιθυμίες της σάρκας και ενδυθήκαμε τον Χριστό (διότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό, ενδυθήκαμε τον Χριστό και γίναμε μέλη του Χριστού· εφόσον από τη διδασκαλία του θείου Παύλου μάθαμε ότι τα σώματά μας είναι μέλη του Χριστού), τι λοιπόν εμείς; Άραγε διασώσαμε άχραντο το νυμφικό ένδυμα, μην επιτρέποντας να μολυνθεί από τίποτα κατώτερο; Άραγε διατηρήσαμε ανόθευτο τον αρραβώνα της μελλοντικής μακαριότητας, χωρίς να παρασυρθούμε από τα δελεάσματα της διεφθαρμένης ηδονής, αλλά με σώφρονα λογισμό και επιμέλεια του βίου αποκρούσαμε με αποστροφή την προκλητική ραθυμία; Άραγε, φέρνοντας στη μνήμη μας τις συμφωνίες που συνάψαμε με τον Θεό ενώπιον αγγέλων και ανθρώπων, τις διαφυλάξαμε απαράβατες, αποδεικνύοντας τους εαυτούς μας πιστούς στις παρακαταθήκες για τις οποίες αξιωθήκαμε, μέσω της εκπλήρωσης των υποσχέσεων;

Αυτός, λοιπόν, που έγινε δούλος στον διάβολο μέσω της αμαρτίας –διότι «δεν γνωρίζετε», λέει, «ότι είστε δούλοι σε εκείνον τον οποίο υπακούτε, είτε της δικαιοσύνης προς δικαιοσύνην είτε της ανομίας προς ανομίαν;»– και κατάντησε καταπάτημα των εχθρών και γυμνός από τη βασιλική πορφύρα, και, αντί για τέκνο του Θεού, έγινε τέκνο του διαβόλου, τι πρέπει να πράξει για να αποκτήσει ξανά αυτά από τα οποία εξέπεσε; Προφανώς θα πρέπει να αναζητήσει κάποιον μεσίτη και φίλο του Θεού, ο οποίος να είναι ικανός να τον αποκαταστήσει στην προηγούμενη κατάσταση και να τον συμφιλιώσει με τον Πατέρα και Θεό. Διότι, εκείνος που προσκολλήθηκε στον Χριστό μέσω της χάριτος, έγινε μέλος Του και υιοθετήθηκε από Αυτόν, εάν έπειτα Τον εγκαταλείψει και «επιστρέψει όπως ο σκύλος στο δικό του εξέρασμα», και είτε σμίξει με πόρνη γυναίκα είτε ενωθεί με άλλο σώμα, κατακρίνεται μαζί με τους απίστους ως άνθρωπος που ατίμασε και εξύβρισε τον Χριστό. Επειδή, σύμφωνα με τον θείο απόστολο, «είμαστε σώμα Χριστού και μέλη Του ο καθένας ξεχωριστά». Επομένως, αυτός που σμίγει με την πόρνη «κάνει τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης», και όποιος έχει πράξει τέτοια έργα, παροργίζοντας έτσι τον Δεσπότη και Θεό του, δεν μπορεί με άλλον τρόπο να συμφιλιωθεί με τον Θεό, παρά μόνο μέσω κάποιου μεσίτη, ενός αγίου ανδρός και φίλου του Χριστού, και με την αποφυγή του κακού.