Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 6:19

Και: Ο μεν Μωυσής υπήρξε πιστός σε όλο τον οίκο Του ως υπηρέτης, για να δώσει μαρτυρία για όσα επρόκειτο να λαληθούν· ο δε Χριστός ως Υιός είναι κύριος στον οίκο Του, και δικός Του οίκος είμαστε εμείς. Και αλλού: Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας; Εάν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, ο Θεός θα τον φθείρει· διότι ο ναός του Θεού είναι άγιος, και τέτοιοι είστε εσείς. Και πάλι: Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό, και δεν ανήκετε στον εαυτό σας; Διότι αγοραστήκατε με τίμημα· δοξάστε λοιπόν τον Θεό με το σώμα σας και με το πνεύμα σας, τα οποία ανήκουν στον Θεό.

Δέντρο της ζωής είναι το Άγιο Πνεύμα, το οποίο κατοικεί μέσα στον πιστό άνθρωπο, όπως λέει ο Παύλος: «Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος» που κατοικεί μέσα σας; Δέντρο δε της γνώσης του καλού και του κακού είναι η αίσθηση, η οποία φέρει δύο καρπούς αντίθετους μεταξύ τους, διπλούς ως προς τη φύση τους.

Το δε χειρότερο όλων των δεινών είναι ότι ευχαριστιόμασταν να συναναστρεφόμαστε με τα κακά εξαιτίας της, και χαιρόμασταν με αυτά σαν να ήταν αγαθά. Πράγμα που έδειχνε ότι δεν μπορούσαμε καθόλου να αναδυθούμε, ούτε να αναζητήσουμε την ελευθερία. Και τι λέω να την αναζητήσουμε; Ούτε καν να την ελπίσουμε. Από αυτήν, λοιπόν, την τόσο πικρή δουλεία και τυραννία του πονηρού μας ελευθέρωσε ο Δεσπότης, όχι με τη βία, ούτε με τυραννικό τρόπο, ούτε αρπάζοντάς μας, αλλά πράττοντας τούτο με δικαιοσύνη και κρίση, καταβάλλοντας το αντίτιμο και εξαγοράζοντάς μας. Επομένως, είμαστε δούλοι. Επειδή εξαγοραστήκαμε με τίμημα, δεν ανήκουμε πλέον στους εαυτούς μας, αλλά σε εκείνον που μας εξαγόρασε· ούτε εξουσιάζουμε εμείς τους εαυτούς μας, αλλά εκείνος που κατέβαλε το τίμημα για εμάς, αν βέβαια θέλουμε να πράττουμε τα δίκαια. Ο Σωτήρας δεν κατέβαλε ασήμι, ούτε χρυσάφι, ούτε δούλους, ούτε υλικά αγαθά, αλλά ένα φρικτότατο και παράδοξο αντίτιμο: αίμα, πώς να το πω, Θεού. Όπως, λοιπόν, ο δούλος δεν κοιτάζει τον εαυτό του ούτε μεριμνά για τα δικά του πράγματα, αλλά για εκείνα του κυρίου του, και ζει σύμφωνα με το δικό του θέλημα, έτσι κι εμείς δεν οφείλουμε να έχουμε τον νου μας σε τίποτε άλλο, ούτε να μεριμνούμε ή να στοχαζόμαστε καθόλου τίποτε άλλο, παρά μόνο τα του δικού μας Δεσπότη και Κυρίου, και αυτόν μόνο να αγαπούμε με όλη μας την ψυχή και τη θέληση, και να τον περιβάλλουμε με στοργή, και αυτόν να επιθυμούμε, καθώς και όλα τα δικά του, και μόνο αυτόν να έχουμε κατά νουν νύχτα και μέρα, και να τον αναζητούμε με κάθε τρόπο, εφόσον βέβαια είμαστε ευγνώμονες δούλοι και δεν επαναστατούμε απέναντι σε αυτή τη δουλεία.

Πέρα όμως από όλα αυτά, ποιος δεν γνωρίζει, εξαιτίας του ότι εκείνος μόνος του μας απέκτησε, αγοράζοντάς μας με το αίμα του, ότι δεν υπάρχει άλλος τον οποίο πρέπει να υπηρετούμε και για τον οποίο πρέπει να προσφέρουμε τον εαυτό μας, και τα σώματα και τις ψυχές μας, και την αγάπη και τη μνήμη, και τη νοερή μας ενέργεια. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Δεν ανήκετε στον εαυτό σας· διότι αγοραστήκατε με τίμημα». Διότι για χάρη του καινούριου ανθρώπου συστάθηκε εξαρχής η ανθρώπινη φύση, και ο νους και η επιθυμία πλάστηκαν για εκείνον. Και λογική λάβαμε για να γνωρίζουμε τον Χριστό, επιθυμία για να τρέχουμε προς εκείνον. Μνήμη αποκτήσαμε για να φέρουμε εκείνον μέσα μας. Επειδή, όταν δημιουργούμασταν, εκείνος ήταν το αρχέτυπο.

Και εκφράζοντας τα πάντα με σύντομο λόγο, ο μακάριος Παύλος λέει: «Δεν ανήκετε στον εαυτό σας, διότι αγοραστήκατε με τίμημα». Αυτός όμως που έχει πουληθεί δεν αποβλέπει στον εαυτό του, αλλά σε εκείνον που τον αγόρασε, και ζει σύμφωνα με το δικό του θέλημα. Βέβαια, εκείνος που είναι δούλος σε ανθρώπους, δεσμεύεται μόνο ως προς το σώμα να κάνει ό,τι εγκρίνει ο αφέντης του, ενώ ως προς το φρόνημα και τον λογισμό είναι ελεύθερος να τα χρησιμοποιεί όπως θέλει. Εκείνος όμως που αγοράστηκε από τον Χριστό δεν γίνεται να ανήκει στον εαυτό του· διότι κανένας από τους ανθρώπους δεν αγόρασε ποτέ ολόκληρο τον άνθρωπο, ούτε υπάρχει τίμημα με το οποίο να είναι δυνατόν να αποκτηθεί η ανθρώπινη ψυχή· γι' αυτό κανείς δεν απελευθέρωσε ούτε υποδούλωσε άνθρωπο πέρα από το σώμα. Ο Σωτήρας όμως αγόρασε ολόκληρο τον άνθρωπο, διότι οι μεν άνθρωποι για έναν δούλο καταβάλλουν μόνο χρήματα, Εκείνος όμως προσέφερε τον εαυτό Του και παρέδωσε το σώμα και την ψυχή Του υπέρ της δικής μας ελευθερίας· και το μεν σώμα το οδήγησε στον θάνατο, ενώ την ψυχή την αφαίρεσε από το οικείο της σώμα· και το μεν σώμα πόνεσε καθώς χτυπιόταν, η δε ψυχή θλίφθηκε όχι μόνο την ώρα που σφαγιαζόταν το σώμα, αλλά και πριν από το χτύπημα, λέγοντας: «Περίλυπη είναι η ψυχή μου έως θανάτου».

Η επαγωγή δείχνει ότι η έννοια του ρητού που προηγείται αυτής είναι η εξής: «αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα», δηλαδή: στο ίδιο το σώμα του Δεσπότη, λέει, διότι και προσθέτει: «ή δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος;» και πάλι: «και δεν ανήκετε στον εαυτό σας», και λίγο νωρίτερα: «δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού;» και πάλι: «παίρνοντας λοιπόν τα μέλη του Χριστού». Ώστε αυτός που πορνεύει αμαρτάνει στα ίδια τα μέλη του Χριστού και στο σώμα Του. Τι λοιπόν, λέει, όσοι διαπράττουν άλλες αμαρτίες, σύμφωνα με αυτήν τη λογική, δεν αμαρτάνουν και αυτοί εναντίον του σώματος του Χριστού; Και απαντάμε ότι δεν συμβαίνει έτσι. Διότι, αν και ο κλέφτης ή ο φονιάς διαπράττει την αμαρτία μέσω κάποιου μέλους, δεν διαπράττει όμως την αμαρτία εις βάρος του δικού του μέλους, αλλά εκτός αυτού και κακουργεί εναντίον κάποιου άλλου. Ενώ εκείνος που πορνεύει, διαπράττει το κακό και μέσω των μελών του όπως εκείνοι, αλλά προκαλεί τη βλάβη και την αδικία στα ίδια του τα μέλη και σε ολόκληρο το σώμα του. 1 Κορ. 7,12—14 «Αν κάποιος έχει γυναίκα άπιστη». Για να μη διαλυθούν οι γάμοι και τελικά θεωρηθεί από τους πολλούς ότι η ευσέβεια είναι αιτία σύγχυσης, ταραχής και ανατροπής των οικογενειών, για τον λόγο αυτόν εμποδίζει να χωρίζουν εκείνοι που ήδη βρέθηκαν να συζούν με άπιστους. «Διότι έχει αγιαστεί ο άπιστος άνδρας». Και μόνο αυτό το γεγονός, ότι ο άπιστος ανέχεται και δεν απομακρύνεται από τη συγκατοίκηση με τον πιστό, βρίσκεται κοντά στο να στραφεί προς την ευσέβεια.

Άραγε αποκλείσαμε κάθε είσοδο στον πονηρό και καταστήσαμε τις ψυχές μας ναό του Παναγίου Πνεύματος, ή μάλλον τον ναό που οικοδομήθηκε για το Πανάγιο Πνεύμα (όπως διακηρύσσει ο μακάριος Παύλος: δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται μέσα σας;), τον διατηρήσαμε αδιάφθορο για να μην φθαρούμε; Διότι, αν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, ο ίδιος πάλι διαβεβαιώνει, θα τον φθείρει ο Θεός. Άραγε δεν μας εκλάπη το χάρισμα; Δεν υποδουλώθηκε η ελευθερία μας; Δεν ρυπάνθηκε η καθαρότητά μας, δεν αμαυρώσαμε την λαμπρότητα; Άραγε δεν προδώσαμε την ασφάλειά μας με την αμέλεια, αλλά ακόμη εκείνος που μας προστατεύει τηρεί τη φύλαξή του άγρυπνη και ακοίμητη; Ακόμη δεχόμαστε τις ψαλμωδίες των μυσταγωγών αγγέλων, οι οποίοι συνευφραίνονταν για την αναγέννησή μας και παραστέκονταν ως αδιάψευστοι μάρτυρες της διαθήκης μας με τον Θεό; Μακάριοι εκείνοι των οποίων συγχωρήθηκαν οι ανομίες και των οποίων σκεπάστηκαν οι αμαρτίες. Έχουμε ακόμη την παρρησία απέναντι στους εχθρούς, να τους απειλούμε λέγοντας: Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ; Ο Κύριος είναι ο υπερασπιστής της ζωής μου, από ποιον θα δειλιάσω; Έχουμε ακόμη το θάρρος να ψάλλουμε προς τον Κύριο: Έπραξα κρίση και δικαιοσύνη, μην με παραδώσεις σε αυτούς που με αδικούν, και, δεν θα φοβηθώ κακά, διότι εσύ είσαι μαζί μου;

Επειδή λοιπόν δεν βρήκε απολύτως τίποτα εναντίον του σώματος του Κυρίου, λέει ο Κύριος: «Δεν έχεις έγγραφο χρέους γι' αυτό». Και εκείνος, αφού έμεινε κατάπληκτος, ντροπιάστηκε, μη έχοντας να πει τίποτα εναντίον του σώματος του Κυρίου, ενάντια στο οποίο αμάρτησε· επειδή λοιπόν το σταύρωσε αναίτια, κατακρίθηκε. Και λέει ο Κύριος: «Ιδού, έκανες ό,τι ήθελες στην αναμάρτητη σάρκα μου, σταυρώνοντας και θανατώνοντάς την αδίκως, ενώ δεν ήταν υπόχρεη στον θάνατο. Γι' αυτό, λοιπόν, αυτή η σάρκα, για την οποία δεν βρήκες έγγραφο ενοχής και τόλμησες να απλώσεις χέρι επάνω της, θα εξαγοράσει και θα ελευθερώσει κάθε σάρκα που πιστεύει σε αυτήν, και θα την αποκαταστήσει στους ουρανούς σε ζωή αιώνια». Διότι διά του αίματος Αυτού και του σταυρού εξαγόρασε ο Κύριος από τον θάνατο όλους όσους θέλησαν ή θέλουν να πιστέψουν σε Αυτόν και να έχουν σε Αυτόν την ελπίδα, και αφού τους αναστήσει, θα τους αποκαταστήσει στη βασιλεία. Διότι λέει ο απόστολος: «δεν ανήκετε στον εαυτό σας· αγοραστήκατε με τίμημα», και πάλι ο Πέτρος λέει: «γνωρίζοντας ότι δεν λυτρωθήκατε με φθαρτά πράγματα, με ασήμι ή χρυσάφι», «αλλά με το τίμιο αίμα του Χριστού, ως αμνού άμωμου και άσπιλου». Τη σάρκα, λοιπόν, αφού την ενδύθηκε ο Θεός όπως ο βασιλιάς την πορφύρα, «κάθισε στα δεξιά της μεγαλωσύνης στα ύψη». Οι Ιουδαίοι όμως έσκισαν την πορφύρα του βασιλιά, σταυρώνοντας τη σάρκα του Κυρίου. Διότι ποιος μπορεί να κρατήσει το πνεύμα της θεότητας, εφόσον κανείς δεν μπορεί να κρατήσει ούτε την ψυχή, η οποία είναι άυλη;

Μακάρια λοιπόν είναι μια τέτοια ψυχή, η οποία έδειξε μεγάλο ζήλο για τον Χριστό, ώστε να μπορέσει να επιτύχει τέτοια επουράνια αγαθά από τώρα, ενώ βρίσκεται ακόμη στη σάρκα, της οποίας το σώμα καταξιώνεται να γίνει ναός και κατοικητήριο του επουράνιου Βασιλέα, όπως λέει ο απόστολος, ότι «τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που κατοικεί μέσα σας»· και πάλι, προτρέποντας τους υπηκόους και πιστούς να φροντίσουν να καταξιωθούν αυτού του μεγάλου αξιώματος μέσω της πίστεως, λέει: «δοξάστε λοιπόν τον Θεό στο σώμα σας». Μια τέτοια ψυχή, σαν αγαθή νύμφη αγαθού νυμφίου, συναπολαμβάνοντας μαζί με τον ίδιο τον Κύριο μέσα στον οίκο του σώματός της, ευφραίνεται αδιαλείπτως μέσω της μυστικής κοινωνίας του Πνεύματος, καθώς έχει ειπωθεί από τον προφήτη: «όπως θα ευφρανθεί ο νυμφίος για τη νύμφη, έτσι θα ευφρανθεί ο Κύριος για σένα».

Το δε παράδειγμα του γεωργού και του τεχνίτη μπορεί να εννοηθεί και διαφορετικά: όπως ακριβώς η γη παραδίδεται ανεμπόδιστα στον γεωργό και την καλλιεργεί όπως βούλεται και τη φροντίζει όπως αυτός γνωρίζει, ή όπως το υλικό δεν αντιστέκεται στον τεχνίτη, εφόσον είναι νεκρό, αλλά το επεξεργάζεται όπως βούλεται και γνωρίζει με την τέχνη του και το καθαρίζει και το καθιστά κατάλληλο, διαμορφώνοντάς το όπως πρέπει, έτσι και ο καθένας οφείλει να προσφέρει και να παραδίδει ολόκληρο τον εαυτό του με όλη του την προαίρεση και τη θέληση στον Λόγο και στη χάρη του Κυρίου, εγκαταλείποντας τα δικά του θελήματα και νεκρώνοντας τον εαυτό του, για να μην πράττει πια το δικό του θέλημα, όπως λέει και ο απόστολος: «ώστε να μη ζούμε πλέον για τον εαυτό μας, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς», και πάλι: «δεν ανήκετε στον εαυτό σας», για να μπορέσει, όπως ξέρει και γνωρίζει ο σοφός τεχνίτης και γεωργός Λόγος, να καλλιεργήσει μέσω της χάριτος και να καθαρίσει ο ίδιος τη γη της καρδιάς, αποσπώντας την ψυχή από τα δεσμά της ύλης, από την απάτη του κόσμου και από τα πάθη της ατιμίας, «για να παρουσιάσει ο ίδιος στον εαυτό του, όπως λέει ο απόστολος, την εκκλησία άμωμη», η οποία είναι η ψυχή, στην οποία κανένας πονηρός λογισμός δεν είχε εμφυτευτεί εξαρχής.

Του ιδίου. Περί των αυτοχειροτόνητων δασκάλων και εκείνων που περιβάλλουν τον εαυτό τους με το αποστολικό αξίωμα χωρίς την άνωθεν χάρη, και ότι δεν πρέπει, πριν γεννηθεί κάποιος από πνευματικό πατέρα και φωτιστεί, να οδηγεί άλλους ή να διδάσκει καθόλου. Ήθελα και εγώ να νεκρωθώ τόσο πολύ ως προς ολόκληρο τον κόσμο, αγαπημένε αδελφέ, ώστε να μην είμαι γνωστός σε κανέναν από τους ανθρώπους πάνω στη γη, αλλά να διάγω στον βίο πραγματικά σαν νεκρός και να ζω αφανώς την κρυμμένη εν Χριστώ ζωή, κατά την οποία οι εραστές του Θεού γίνονται γνωστοί μόνο στον Θεό και γνωρίζουν τον Θεό, ενωνόμενοι μαζί Του και προσκολλώμενοι σε Αυτόν αχώριστα και αδιάστατα σε κάθε καιρό και τόπο, και στις ημέρες μαζί και στις νύχτες. Αυτήν λοιπόν τη ζωή πόθησα και τώρα επιποθώ, αλλά επειδή «δεν ανήκουμε στον εαυτό μας», όπως λέει ο Παύλος, «διότι αγοραστήκαμε με τίμημα», και δεν οφείλουμε να φροντίζουμε μόνο για τον εαυτό μας, ούτε να αρέσουμε στον εαυτό μας αλλά ο καθένας στον πλησίον του για το αγαθό, είναι απόλυτη ανάγκη για μένα να εκτελώ με κάθε προθυμία τα προστάγματα του Δεσπότη και Κυρίου Ιησού Χριστού που με εξαγόρασε.

Διότι, βεβαίως, λίγο-λίγο μέσα από εκείνη τη μικρή οπή ό,τι έχει τοποθετηθεί μέσα θα διαρρεύσει και θα χυθεί ανεπαίσθητα. Πώς λοιπόν εμείς, ακόμη και χωρίς να διαθέτουμε πολλές αρετές, των οποίων τον άφθαρτο και ανεξάντλητο πλούτο δεν έχουμε αποκτήσει από την εφαρμογή των εντολών, έχοντας μόνο λίγα κατορθώματα και αυτά αποκομμένα το ένα από το άλλο εξαιτίας των αμαρτιών, νομίζουμε ότι είμαστε σκεύη τέλεια και ακέραια, και πιστεύουμε πως φέρουμε μέσα μας ως θησαυρό το Άγιο Πνεύμα; Αλλά πράγματι, σύμφωνα με αυτόν που είπε: «Ματαιοπονήσαμε στους διαλογισμούς μας και σκοτίστηκε η ασύνετη καρδιά μας, και ενώ λέγαμε ότι είμαστε σοφοί, γίναμε μωροί». Διότι, αν και ο θείος Παύλος αναφωνεί: «Ο Θεός, ο οποίος είπε να λάμψει φως μέσα από το σκοτάδι, είναι αυτός που έλαμψε στις καρδιές μας, και έχουμε αυτόν τον θησαυρό σε πήλινα σκεύη», εντούτοις, όταν λέει «σκεύη» εννοεί τα σώματά μας, όπως άλλωστε λέει και κάπου αλλού: «Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που κατοικεί μέσα σας και δεν ανήκετε στον εαυτό σας;». Λέγοντας δε «πήλινα», υπαινίχθηκε την αδυναμία της φύσης μας. Άθραυστα λοιπόν και αδιάρρηκτα είναι τέτοια σώματα εξαιτίας της ακαταμάχητης δύναμης του θησαυρού που υπάρχει μέσα σε αυτά. Γι' αυτό, προσθέτοντας, αναφέρει: «Ώστε η αφθονία της δύναμης να προέρχεται από τον Θεό και όχι από εμάς».

Σε καμία περίπτωση. Διότι οπωσδήποτε, λίγο-λίγο, μέσα από εκείνη τη μικρή οπή, αυτό που έχει εισαχθεί θα διαρρεύσει ανεπαίσθητα και θα χυθεί. Πώς λοιπόν εμείς, αν και στερούμαστε πολλών αρετών, των οποίων τον άφθαρτο και ακένωτο πλούτο δεν έχουμε αποκτήσει από την εργασία των εντολών, εξαιτίας των λίγων κατορθωμάτων μας, τα οποία μάλιστα είναι διαχωρισμένα το ένα από το άλλο λόγω των αμαρτιών, νομίζουμε για τους εαυτούς μας ότι είμαστε σκεύη τέλεια και ακέραια, και φανταζόμαστε ότι φέρουμε μέσα μας το Άγιο Πνεύμα ως θησαυρό; Αλλά όντως, σύμφωνα με τον λόγο της Γραφής, εματαιωθήκαμε στους διαλογισμούς μας και σκοτίστηκε η ασύνετη καρδιά μας, και λέγοντας πως είμαστε σοφοί, γίναμε μωροί. Διότι, αν και ο θείος Παύλος αναφωνεί: Ο Θεός που είπε να λάμψει φως μέσα από το σκοτάδι, είναι αυτός που έλαμψε στις καρδιές μας, και Έχουμε τον θησαυρό αυτόν σε οστράκινα σκεύη, ονόμασε βέβαια «σκεύη» τα σώματά μας, όπως λέει και αλλού: Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που κατοικεί μέσα σας και ότι δεν ανήκετε στον εαυτό σας; λέγοντας όμως «οστράκινα», υπονόησε την ασθένεια της φύσεώς μας. Άθραυστα λοιπόν και αδιάρρηκτα είναι τα σώματα αυτά, εξαιτίας της ακαταμάχητης δύναμης του θησαυρού που βρίσκεται μέσα τους. Γι' αυτό και προσθέτοντας αναφέρει: Ώστε το μέγιστο της δυνάμεως να μην προέρχεται από εμάς αλλά από τον Θεό.

Ας μείνουμε λοιπόν, αδελφοί, στον αγαθό μας Δεσπότη ως φυτεμένοι από αυτόν σαν κλήματα, και ας του καρποφορήσουμε τα σταφύλια των αρετών, για να μεταλάβουμε από την ευλογία του· και ας μην βγάζουμε αγκάθια και τριβόλια παθών και γίνουμε υπόδικοι της φωνής που λέει: «Κάθε δέντρο λοιπόν που δεν κάνει καλό καρπό, κόβεται και ρίχνεται στη φωτιά». Κόβεται μέσω του θανάτου, και ρίχνεται στη φωτιά δηλαδή την αιώνια, στην οποία θα ριχτούν όσοι έπραξαν τα φαύλα, όσοι αθέτησαν τις ομολογίες τους, όσοι παρέδωσαν τα σώματά τους στη φθορά. «Σύννεφα χωρίς νερό, λέει, που παρασύρονται από τους ανέμους, δέντρα φθινοπωρινά, άκαρπα, που έχουν πεθάνει δυο φορές και έχουν ξεριζωθεί, άγρια κύματα της θάλασσας που αφρίζουν τις ίδιες τους τις ντροπές, αστέρια πλανήτες, για τα οποία έχει φυλαχτεί το σκοτάδι του ζόφου στους αιώνες». Γι' αυτό, φωνάζει ο Απόστολος: «Αποφεύγετε την πορνεία· κάθε αμάρτημα που τυχόν θα κάνει ο άνθρωπος είναι έξω από το σώμα· εκείνος όμως που πορνεύει, αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα. Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που υπάρχει μέσα σας, το οποίο έχετε λάβει από τον Θεό, και δεν ανήκετε στον εαυτό σας; Διότι αγοραστήκατε με τίμημα». Δεν ντρεπόμαστε λοιπόν τον ουρανό και τη γη, ενώ έχουμε αγοραστεί με το τίμιο αίμα του Χριστού, να επιστρέψουμε πάλι στα πίσω; Δεν κοκκινίζουμε από ντροπή εμείς οι ίδιοι για τον εαυτό μας, επειδή εξωτερικά μεν φαινόμαστε αγιοπρεπείς, ενώ εσωτερικά είμαστε γεμάτοι ακαθαρσία; Έως πότε θα χωλαίνουμε και στα δύο μας πόδια;