Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 6:20

Δώστε δόξα στον Θεό. Έτσι και ο Παύλος λέει: Δοξάστε τον Θεό με το σώμα σας και με το πνεύμα σας, τα οποία του ανήκουν. Διότι είναι δίκαιο να δοξάζουμε τον ευεργέτη με κάθε τρόπο. Πάνω στον Ισραήλ βρίσκεται η μεγαλοπρέπειά του, και η δύναμή του στις νεφέλες. Θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους του· ο Θεός του Ισραήλ, αυτός θα δώσει δύναμη και κραταίωση στον λαό του, ευλογημένος ο Θεός.

Και πάλι: «Εάν όμως όλοι προφητεύουν, και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αμύητος, ελέγχεται από όλους· και έτσι τα κρυφά της καρδιάς του γίνονται φανερά· και έτσι, πέφτοντας με το πρόσωπο, θα προσκυνήσει τον Θεό, αναγγέλλοντας ότι όντως ο Θεός είναι ανάμεσά σας». Θεό, λοιπόν, ονόμασε το Άγιο Πνεύμα, το οποίο μιλούσε μέσα τους. Και πάλι: «Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας;» Έδειξε ότι είμαστε ναός του Θεού· και όπου υπάρχει ναός, εκεί υπάρχει ο Θεός· το δε Πνεύμα κατοικεί, όπως στον δικό του ναό. Διότι λέγει: «Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό; Δοξάστε, λοιπόν, τον Θεό που κατοικεί μέσα σας». Εάν όμως δεν δοξάζεις αυτόν που κατοικεί μέσα σου ως Θεό, έχεις γίνει ναός ειδώλων. Διότι λέγει: «Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας;» Και αλλού λέγει: «Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό, την ημέρα του πειρασμού στην έρημο, όπου με επείρασαν οι πατέρες σας· με δοκίμασαν, και είδαν τα έργα μου επί σαράντα έτη». Λέγεται δε ότι το Άγιο Πνεύμα τα είπε αυτά· διότι λέγει ο Απόστολος: «Γι' αυτό, καθώς λέγει το Άγιο Πνεύμα: Σήμερα εάν ακούσετε τη φωνή του», και τα εξής. Άρα λοιπόν, το Άγιο Πνεύμα επείρασε ο Ισραήλ και δοκίμασε στην έρημο· και είδαν τα έργα του, δηλαδή τα θαυμάσια.

Διότι το Πνεύμα είναι ευωδία του Χριστού· και όπως από την ευωδία γνωρίζεται μέσω των ρινών το μύρο, έτσι και από το Πνεύμα γνωρίζεται ο Χριστός. «Διότι κανείς δεν μπορεί να αποκαλέσει Κύριο τον Ιησού, παρά μόνο εν Πνεύματι Αγίω». Και οι απόστολοι του Χριστού ήταν και είναι ευωδία, επειδή είναι και ναοί του Πνεύματος. Διότι λέει ο Παύλος: «Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που είναι μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό, και ότι δεν ανήκετε στον εαυτό σας; Δοξάστε, λοιπόν, τον Θεό με το σώμα σας». Ανόμοιος. Εάν διαφορετικά κτίζει ο Θεός και διαφορετικά γεννά, είναι σύνθετος; Ορθόδοξος. Σύνθετος βέβαια δεν είναι —μη γένοιτο να πω κάτι τέτοιο!— αλλά γεννά καθ' υπόστασιν και κτίζει δι' εντολής. Εάν όμως, όπως κτίζει, έτσι και γεννά, τότε το κτίσμα του είναι και γέννημά του. Ανόμοιος. Βεβαιότατα. Ορθόδοξος. Έκτισε όμως τον σκύλο· τόλμησε να πεις ότι ο σκύλος έχει γεννηθεί εκ γαστρός, καθώς και οποιοδήποτε άλλο από τα κτίσματα. Διότι εγώ λέω ότι και τον σκύλο και όλα τα άλογα ζώα, μαζί με όλη την υπόλοιπη κτίση, τα έκτισε ο Θεός. Πες και εσύ, ότι τα γέννησε εκ γαστρός, εάν πράγματι με τον ίδιο ακριβώς τρόπο κτίζει και γεννά.

Προσφέρετε λοιπόν στον Κύριο, υιοί του Θεού, προσφέρετε στον Κύριο υιούς κριών. Κατάλαβες σε ποιον απευθύνεται; Κατάλαβες για ποιους μιλάει; Προσφέρετε στον Κύριο, λέει, δόξα και τιμή. Πώς λοιπόν εμείς, που είμαστε χώμα και στάχτη, προσφέρουμε δόξα στον μεγάλο Κύριο; Και πώς τιμή; Δόξα μεν μέσω των αγαθών έργων, όταν λάμπουν τα έργα μας μπροστά στους ανθρώπους, ώστε βλέποντας οι άνθρωποι τα έργα μας να δοξάσουν τον Πατέρα μας τον εν τοις ουρανοίς. Και μέσω της σωφροσύνης και του αγιασμού που αρμόζει σε εκείνους που επαγγέλλονται την ευσέβεια είναι δυνατόν να δοξάσουμε τον Θεό, σύμφωνα με την προτροπή του Παύλου, που λέει: Δοξάστε, λοιπόν, τον Θεό με τα μέλη σας.

5. Επομένως, επειδή αγοραστήκαμε με τίμημα και δεν ανήκουμε στον εαυτό μας, ας υπηρετήσουμε αυτόν που μας αγόρασε όσο περισσότερο μπορούμε, και ας βρεθούμε ανώτεροι από τα πάθη. Ας αποτινάξουμε τη βέβηλη αμαρτία, και, λαμπρύνοντας τον εαυτό μας με κάθε επιείκεια, ας αγωνιστούμε τον καλό αγώνα, ας τελειώσουμε τον δρόμο, ας τηρήσουμε την πίστη. Ελαφρύνοντας τους πόνους εκείνων που βρίσκονται σε ανάγκη, παρηγορώντας τα ορφανά, υπερασπίζοντας τις χήρες, ανακουφίζοντας τις κακουχίες όσων το σώμα έχει υποστεί βλάβες, επισκεπτόμενοι εκείνους που βρίσκονται στα δεσμά, και όντας χρηστοί και φιλάλληλοι προς όλους. Διότι τότε, τότε θα νηστεύσουμε καθαρά, αρχίζοντας την Αγία Τεσσαρακοστή από την πρώτη του μήνα Φαμενώθ, και την εβδομάδα του σωτηρίου Πάσχα από την έκτη του μήνα Φαρμουθί. Καταλύοντας τις νηστείες τη δέκατη έκτη του ίδιου μήνα Φαρμουθί, αργά το βράδυ του Σαββάτου, σύμφωνα με το ευαγγελικό κήρυγμα, γιορτάζοντας δε την επόμενη Κυριακή που ξημερώνει, τη δωδέκατη του ίδιου μήνα, συνάπτοντας στη συνέχεια και τις επτά εβδομάδες της αγίας Πεντηκοστής. Διότι έτσι θα κληρονομήσουμε τη βασιλεία των ουρανών, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, με τον οποίο και δια του οποίου ανήκει στον Πατέρα, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, η δόξα και το κράτος στους αιώνες. Αμήν.

Περί της αφιερώσεως των πρωτοτόκων. α'. Έχουμε λυτρωθεί από την παλαιά πατροπαράδοτη διαγωγή μας, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Όχι με φθαρτά πράγματα, με ασήμι ή χρυσάφι, αλλά με το τίμιο αίμα του Χριστού, ως αμνού άμωμου και άσπιλου, ο οποίος ήταν προεγνωσμένος προ καταβολής κόσμου, αλλά φανερώθηκε κατά τους έσχατους καιρούς.» Επειδή είναι Θεός κατά φύση, και έχει τη μορφή και την ισότητα του Θεού και Πατέρα, και επειδή ο Μονογενής ονομάστηκε και πρωτότοκος, εμφανίστηκε στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους. Διότι είπε κάπου για εμάς στους Ψαλμούς προς τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Θα αναγγείλω το όνομά σου στους αδελφούς μου, εν μέσω εκκλησίας θα σε υμνήσω.» Διότι, αφού προσέλαβε στον εαυτό του τα ανθρώπινα, και συγκατέβηκε οικονομικώς στα δικά μας μέτρα, δεν αισχύνεται να μας αποκαλεί αδελφούς, επειδή έχουμε κληθεί σε υιοθεσία δι' αυτού. Και είναι αλήθεια, και μαρτυρείται από τα ίδια τα πράγματα, ότι ο Πατέρας έδωσε τον ίδιο του τον Υιό ως αντάλλαγμα για τη σωτηρία όλων μας. Επομένως, όπως λέει ο Παύλος, «αγοραστήκαμε με τίμημα», και δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. «Αλλά ένας πέθανε υπέρ πάντων, ώστε όλοι να μη ζούμε πλέον για τους εαυτούς μας, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς.»

Διότι δεν συνηθίζουμε να λέμε ανοησίες κατ' αυτόν τον τρόπο, εφόσον δεν γνώρισε καθόλου το σφάλμα, όντας Θεός εκ φύσεως και έχοντας φανερωθεί από τον Θεό Πατέρα, αλλά επειδή έγινε θυσία για την αμαρτία. «Διότι το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε για εμάς». Γι' αυτόν τον λόγο λέμε ότι έγινε και αμαρτία. Διότι θυσιάστηκε, όπως είπα, για να αποκτήσει με το ίδιο Του το αίμα την υφήλιο. «Διότι αγοραστήκαμε με τίμημα», σύμφωνα με τις Γραφές, και δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας, αλλά σε Εκείνον που έγινε για εμάς αμαρτία, για να μας απαλλάξει από τα αρχαία σφάλματα και να μας αναδείξει αγίους μέσω της μετοχής στην αγία Του σάρκα, και προφανώς και στο αίμα Του.

Θα μπορούσε κανείς να το δει αυτό πολύ καθαρά και στα βιβλία του Μωυσή, να προδιαγράφεται σαν σε σκιές στα παλαιά γεγονότα· διότι η σφαγή του προβάτου απάλλαξε από τον θάνατο και τη φθορά τους Ισραηλίτες, και απομάκρυνε τον εξολοθρευτή. Το γεγονός αυτό λοιπόν αποτελούσε τύπο του Χριστού. «Διότι το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε για εμάς», προκειμένου να καταλύσει το αμείλικτο κράτος του θανάτου, και με το δικό του αίμα να αποκτήσει την οικουμένη. «Διότι αγοραστήκαμε με τίμημα», και «δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας». «Επειδή ένας πέθανε για όλους», ο αξιότερος όλων, «ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τους εαυτούς τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς». Μαζί θα συμφωνήσει και ο Παύλος λέγοντας: «Διότι εγώ μέσω του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό. Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό. Και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός».

Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας; Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που κατοικεί μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό, και ότι δεν ανήκετε στον εαυτό σας; Διότι αγοραστήκατε με τίμημα.

Διότι λέει: «Παραστήστε τα σώματά σας ως θυσία ζωντανή, άγια, ευάρεστη στον Θεό, που είναι η λογική σας λατρεία». Και πάλι: «Δοξάστε, λοιπόν, τον Θεό με το σώμα σας». Επομένως, όσες νήστεψαν στην ανεγερμένη άγια σκηνή αποτελούν εικόνα των ψυχών οι οποίες δεν διαπαιδαγωγούνται πλέον από τα Μωσαϊκά προστάγματα, αλλά έχουν ήδη αναδείξει μια πολιτεία πνευματική και ευαγγελική, και καταπατούν τις επίγειες ηδονές όχι χωρίς κόπο, και αναμορφώνονται άριστα προς το άφθαρτο κάλλος, επειδή δεν ανέχονται να μολυνθούν από τα μυσαρά και βέβηλα εγκλήματα της φιλοσαρκίας.

Οι εισηγητές αυτών των αισχρών επινοήσεων διαβεβαίωναν ότι η απανθρωπία απέναντι στους γονείς είναι ακατηγόρητη, επειδή είχαν προτιμήσει να αφιερώσουν τα υπάρχοντά τους στον Θεό σύμφωνα με τον νόμο. Αυτό, νομίζω, σημαίνει το: «Όποιος πει στον πατέρα του ή στη μητέρα του, Δώρο προς τον Θεό είναι ό,τι θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, αυτός δεν θα τιμήσει τον πατέρα του ή τη μητέρα του». Διότι, ας επιτραπεί λοιπόν να μην τιμούν τον πατέρα, ούτε να δείχνουν σεβασμό στη μητέρα, εκείνοι που λένε: «Δώρο είναι ό,τι θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα», δηλαδή, εκείνο που, αν σου το έδινα, θα σε ωφελούσε τυχόν, αυτό είναι θείο αφιέρωμα, και θα γίνεις κλέφτης ιερών αναθημάτων αν το λάβεις. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Ορθά και αληθινά λέω ότι έχει ειπωθεί. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Επειδή λοιπόν το νόημα της ιστορίας είναι αρκετά σαφές σε εμάς, ας προχωρήσουμε στα πνευματικά ζητήματα, και ας καταπιαστούμε με τη θεωρία που βρίσκεται πέρα από τα αισθητά. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Ας προχωρήσουμε. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Ο καθένας μας, ω Παλλάδιε, από όσους έχουμε δικαιωθεί μέσω της πίστεως και αγιαστεί εν Πνεύματι, έχει γίνει ιερό ανάθημα στον Θεό. Και ο καθένας μας οφείλει τη δική του ζωή στον Χριστό. Διότι, όπως είπε ο θεσπέσιος Παύλος, «Αγοραστήκαμε με τίμημα και δεν ανήκουμε στον εαυτό μας». Και, «Ένας πέθανε για όλους, ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς». Διότι μας απέκτησε μέσω του εαυτού Του για τον Θεό και Πατέρα, καταβάλλοντας ως τίμημα για εμάς το ίδιο Του το αίμα.

Σφαγιάζεται δε από όλο το πλήθος· διότι πέθανε υπέρ πάντων, ώστε να γνωρίζουν αυτοί που προσφέρουν τον αμνό για τη δική τους σωτηρία, ότι εξαγοράστηκαν με τίμημα, ότι δεν ανήκουν στον εαυτό τους, αλλά ότι ένας πέθανε υπέρ πάντων, ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για χάρη τους. Επειδή, λοιπόν, παραδόθηκε για τα δικά μας πταίσματα, λέγεται ότι πέθανε για εμάς. Για τον λόγο αυτόν, εμείς είμαστε αυτοί που τον σφάζουν.

«Θα πάρω, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού και θα τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο. Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα με αυτήν; Διότι, όπως λέει, “θα γίνουν οι δύο μία σάρκα”. Εκείνος όμως που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα με Αυτόν. Να αποφεύγετε την πορνεία. Κάθε αμάρτημα που ενδεχομένως διαπράξει ο άνθρωπος είναι εκτός του σώματος, ενώ εκείνος που πορνεύει αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα. Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που κατοικεί μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό; Και δεν ανήκετε στον εαυτό σας· διότι αγοραστήκατε με τίμημα. Δοξάστε, λοιπόν, τον Θεό στο σώμα σας». 53. Διότι πρόσεξε ότι, επειδή αυτό το σώμα δύναται να 〈υποτάσσεται〉 στον νόμο του Θεού και να δεχθεί την αθανασία, εάν καθαριστεί από την ακράτεια των σαρκικών αναμμάτων, χωρίς να μολύνεται διόλου από άνομες προστριβές των παθών, ο απόστολος αποφθέχθηκε αυτά τα λόγια. Διότι ποιο άλλο είναι αυτό που «προσκολλάται στην πόρνη» και πλησιάζει, και γίνεται μαζί της μία σάρκα μέσω της συνένωσης των μελών και της συναναστροφής, παρά αυτό το εξωτερικό σώμα, διά του οποίου συντελούνται όλα αυτά τα αμαρτήματα της σαρκικής μίξης και της πύρωσης; Γι' αυτό και λέει: «κάθε αμάρτημα που ενδεχομένως διαπράξει ο άνθρωπος είναι εκτός του σώματος, ενώ εκείνος που πορνεύει αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα.»

Αλλά την μεν εξαγορά τη γνωρίζει, το δε τίμημα το αγνοεί· η αλήθεια όμως ομολογεί και τα δύο. Διότι μας εξαγόρασε και μας αγόρασε αληθινά «από την κατάρα του νόμου, αφού έγινε για χάρη μας κατάρα». Και το πώς μας αγόρασε, το προσθέτει αμέσως ο διδάσκαλος της Εκκλησίας λέγοντας ότι «αγοραστήκατε με τίμημα», «με το τίμιο αίμα του Χριστού, ως αμνού άμωμου και άσπιλου». Εάν, λοιπόν, αγοραστήκαμε με το αίμα, εσύ δεν ανήκεις στους αγορασμένους, ω Μάνη, επειδή αρνείσαι το αίμα. Από πού όμως μας αγόρασε; Λέγε. Μας αγόρασε ενώ ανήκαμε σε άλλον; Μήπως, άραγε, περιήλθε σε ένδεια ο προηγούμενος κύριός μας και, έχοντας ανάγκη το τίμημά μας, το έλαβε και μας πούλησε στον Χριστό; Και εάν πουληθήκαμε στον Χριστό, δεν ανήκουμε πλέον στον προηγούμενο. Εάν, λοιπόν, ο προηγούμενος δεν μας κατέχει πλέον, άρα βρέθηκε εκτός της περιουσίας του και δεν έχει εξουσία στους ίδιους του τους τόπους. Πώς, λοιπόν, «ενεργεί στους υιούς της απείθειας», σύμφωνα με τα γεγραμμένα; Αλλά ούτε το πώς μας αγόρασε, ούτε το πώς αγοραστήκαμε, ούτε το πώς έγινε κατάρα για χάρη μας κατανοεί αυτός που έχει κυριευτεί από μανία στα πάντα, ο οποίος άνοιξε το στόμα του και δεν μπορεί «να βεβαιώσει αυτά για τα οποία μιλάει». Διότι ιδού, τους βλέπουμε κατά την παλιγγενεσία της παρουσίας Του να λένε και να κράζουν: «στο όνομά σου φάγαμε και στο όνομά σου εκβάλαμε δαιμόνια». «Και θα τους πει: αποχωρήστε από εμένα καταραμένοι, ποτέ δεν σας γνώρισα». Πώς, λοιπόν, αυτοί τον ομολογούν, και αυτός τους καταράται;

Είμαστε κτίσμα του Θεού, αλλά εξαιτίας της αμαρτίας γίναμε κτήμα του διαβόλου· έπειτα, αφού είχαμε γίνει κτήμα του διαβόλου, μας εξαγοράζει ο Σωτήρας με το δικό Του αίμα, αυτό δηλαδή το: «Εξαγοραστήκατε με τίμημα». Διότι εξαγοραστήκαμε με τίμιο αίμα. Διότι, όπως ακριβώς ένας σεμνός και καλός οικοδεσπότης, έναν φαύλο δούλο που έχει πολλά αμαρτήματα, μην κρίνοντάς τον άξιο της δικής του καλής οικίας και της δικής του διαβίωσης, θα τον πουλούσε σε κάποιον, για να τον παιδαγωγήσει.

Αλλά τι; Ήθελες να τα κατέχεις παντοτινά; Αυτό πάλι είναι γνώρισμα ανθρώπου αγνώμονα, που δεν γνωρίζει ότι κατείχε κάτι ξένο και όχι δικό του. Όπως λοιπόν όσοι τα αποχωρίζονται με προθυμία γνωρίζουν ότι δεν κατέχουν δικά τους πράγματα, έτσι και όσοι θλίβονται για την απώλειά τους σφετερίζονται τα αγαθά του Βασιλέως. Διότι, εάν εμείς δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας, πώς είναι δικά μας εκείνα; Επειδή ανήκουμε διπλά σε Αυτόν, και λόγω της δημιουργίας και λόγω της πίστεως. Γι' αυτό λέει ο Δαβίδ: «Η υπόστασή μου εξαρτάται από Εσένα»· και ο Παύλος επίσης λέει ότι «εν Αυτώ ζούμε και κινούμαστε και υπάρχουμε». Και αναπτύσσοντας το ζήτημα της πίστεως λέει: «Δεν ανήκετε στον εαυτό σας, και αγοραστήκατε με τίμημα». Διότι τα πάντα ανήκουν στον Θεό. Όταν, λοιπόν, τα ζητά και θέλει να τα λάβει πίσω, ας μη προβάλλουμε συγκεχυμένες δικαιολογίες όπως οι αγνώμονες δούλοι, ούτε να ιδιοποιούμαστε τα αγαθά του Δεσπότη. Η ψυχή σου δεν είναι δική σου, πώς λοιπόν τα χρήματα είναι δικά σου; Πώς, επομένως, καταναλώνεις σε ανώφελα πράγματα αυτά που δεν είναι δικά σου; Δεν γνωρίζεις ότι γι' αυτό πρόκειται να λογοδοτήσουμε, επειδή τα διαχειριστήκαμε με κακό τρόπο;

Και δεν ανήκετε στον εαυτό σας. Αυτό δεν λέγεται μόνο για να προκαλέσει ντροπή, αλλά και για να εξαναγκάσει προς την αρετή. Διότι, τι εννοεί; Κάνεις ό,τι θέλεις, λέγει· δεν είσαι κύριος του εαυτού σου. Αυτά όμως τα έλεγε όχι για να αναιρέσει το αυτεξούσιο· διότι και όταν είπε, «Όλα μου επιτρέπονται, αλλά δεν συμφέρουν όλα», δεν αναίρεσε την ελευθερία μας· και εδώ πάλι γράφοντας ότι «Δεν ανήκετε στον εαυτό σας», δεν καταστρέφει την ελεύθερη προαίρεση, αλλά απομακρύνει από την κακία και καταδεικνύει την κηδεμονία του Δεσπότη. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Διότι αγοραστήκατε με τίμημα». Εάν όμως δεν ανήκω στον εαυτό μου, πώς απαιτείς από εμένα αυτά που πρέπει να πράξω; Και πώς, προχωρώντας πιο κάτω, λέγεις πάλι, «Δοξάστε λοιπόν τον Θεό με το σώμα σας και με το πνεύμα σας, τα οποία ανήκουν στον Θεό»;

Τι σημαίνει λοιπόν το «Δεν ανήκετε στον εαυτό σας»; Και τι θέλει να επιτύχει δι' αυτού; Να μας θέσει σε ασφάλεια ώστε να μην αμαρτάνουμε, ούτε να ακολουθούμε τις άτοπες επιθυμίες της ψυχής. Διότι, βεβαίως, επιθυμούμε πολλά άτοπα, αλλά πρέπει να τα συγκρατούμε· διότι έχουμε τη δύναμη· αν δε δεν είχαμε τη δύναμη, η παραίνεση θα ήταν περιττή. Δες λοιπόν πώς διασφαλίστηκε. Διότι, αφού είπε «Δεν ανήκετε στον εαυτό σας», δεν πρόσθεσε «Αλλά τελείτε υπό ανάγκην», αλλά «Εξαγοραστήκατε έναντι τιμήματος». Γιατί το λες αυτό; Κάποιος ίσως θα έλεγε ότι έπρεπε να μας προτρέψει διαφορετικά, δείχνοντας ότι έχουμε Δεσπότη. Αλλά αυτό μεν είναι κοινό σε εμάς με τους Έλληνες, ενώ το «Εξαγοραστήκατε έναντι τιμήματος» είναι δικό μας εξαιρετικό προνόμιο. Διότι μας υπενθυμίζει το μέγεθος της ευεργεσίας και τον τρόπο της σωτηρίας, δείχνοντας ότι, ενώ είχαμε αποξενωθεί, εξαγοραστήκαμε· και όχι απλώς, αλλά έναντι τιμήματος. Δοξάστε, λοιπόν, βαστάξτε τον Θεό στο σώμα σας και στο πνεύμα. Και αυτά τα λέει, ώστε όχι μόνο στο σώμα να αποφεύγουμε την πορνεία, αλλά και στο πνεύμα της ψυχής να μη συλλογιζόμαστε τίποτε το πονηρό και διώχνουμε τη χάρη.

«Τα οποία είναι του Θεού». Διότι, επειδή είπε «σας», για τον λόγο αυτόν πρόσθεσε το «τα οποία είναι του Θεού», υπενθυμίζοντάς μας συνεχώς ότι τα πάντα ανήκουν στον Δεσπότη, και το σώμα και η ψυχή και το πνεύμα. Διότι μάλιστα κάποιοι υποστηρίζουν ότι με τη λέξη «πνεύμα» εννοεί το χάρισμα. Διότι, εάν αυτό παραμένει σε εμάς, δοξάζεται ο Θεός· και θα παραμένει, εάν έχουμε καθαρή καρδιά. Είπε δε ότι αυτά είναι του Θεού, όχι μόνο επειδή τα έφερε στην ύπαρξη, αλλά επειδή, και αφού είχαν αποξενωθεί, τα απέκτησε πάλι εκ νέου, καταβάλλοντας ως τίμημα το αίμα του Υιού. Δες πώς ολοκλήρωσε τα πάντα στο πρόσωπο του Χριστού· πώς μας ανέβασε στον ουρανό.

Το ζήτημα των ειδωλοθύτων, πάλι, ενώ αμφισβητούνταν, αποτελούσε μέγιστο κακό· γι' αυτό και αποδεικνύει ότι είναι αμάρτημα και εξαίρει τη σοβαρότητά του στον λόγο του. Όταν δε το πράττει αυτό, δεν τους απομακρύνει απλώς από τα παραπτώματα, αλλά τους κατευθύνει προς τα εντελώς αντίθετα. Διότι δεν είπε απλώς ότι δεν πρέπει να πορνεύουν, αλλά ότι πρέπει να επιδεικνύουν και πολλή αγιοσύνη. Γι' αυτό προσέθεσε: «Δοξάστε, λοιπόν, τον Θεό με το σώμα σας και με το πνεύμα σας». Και αφού είπε πάλι ότι δεν πρέπει κανείς να είναι σοφός κατά την κοσμική σοφία, δεν αρκείται σε αυτό, αλλά τον προτρέπει να γίνει και μωρός. Επίσης, ενώ συμβουλεύει να μη δικάζονται στα κοσμικά δικαστήρια ούτε να αδικούν, προχωρώντας καταργεί και αυτήν καθαυτήν την προσφυγή στα δικαστήρια, και συμβουλεύει όχι μόνο να μην αδικούν, αλλά και να δέχονται να αδικούνται. Και όταν αναλύει το θέμα των ειδωλοθύτων, δεν είπε ότι πρέπει να απέχουν μόνο από τα απαγορευμένα, αλλά και από τα επιτρεπόμενα, όταν αυτά γίνονται πρόξενοι σκανδάλου· και όχι μόνο να μην πληγώνουν τους αδελφούς, αλλά ούτε τους Έλληνες ούτε τους Ιουδαίους. «Να γίνεστε απρόσκοπτοι», λέει, «και στους Ιουδαίους και στους Έλληνες και στην Εκκλησία του Θεού». Αφού, λοιπόν, ολοκλήρωσε ολόκληρο τον λόγο του σχετικά με όλα αυτά, στη συνέχεια προχωρά πλέον και σε έτερο παράπτωμα.

Ας δοξάσουμε λοιπόν τον Θεό, ας βαστάσουμε τον Θεό στο σώμα και στο πνεύμα μας. Και πώς δοξάζει κανείς τον Θεό στο σώμα του, λέγει; Και πώς στο πνεύμα του; Ως πνεύμα εδώ εννοεί την ψυχή, σε αντιδιαστολή προς το σώμα. Πώς λοιπόν δοξάζει κανείς τον Θεό στο σώμα; Και πώς στην ψυχή; Στο σώμα Τον δοξάζει εκείνος που δεν πορνεύει, εκείνος που δεν μεθά, εκείνος που δεν λαιμαργεί, εκείνος που δεν καλλωπίζεται, εκείνος που φροντίζει για αυτό τόσο, όσο αρκεί μόνο για την υγεία του, εκείνος που δεν μοιχεύει, εκείνη που δεν αλείφεται με μύρα, εκείνη που δεν βάφει με χρώματα το πρόσωπό της, εκείνη που αρκείται στην πλάση του Θεού και δεν προσθέτει τίποτα το τεχνητό. Διότι γιατί, πες μου, προσθέτεις τα δικά σου στην τέλεια δημιουργία του Θεού; Δεν σου στάθηκε αρκετή η διάπλασή σου; Επιχειρείς λοιπόν να διορθώσεις το έργο Του ως καλύτερη τεχνίτρια; Δεν συμβαίνει όμως αυτό, αλλά γι' αυτόν τον λόγο καλλωπίζεσαι και προσβάλλεις τον Δημιουργό, για να προσελκύσεις αμέτρητους εραστές. «Και τι να κάνω;» λέγει. «Διότι ούτε εγώ το θέλω, αλλά αναγκάζομαι να τα κάνω αυτά εξαιτίας του άνδρα μου». Δεν είναι δυνατόν να γίνεσαι αντικείμενο έρωτα χωρίς να το θέλεις. Ο Θεός σε έκανε όμορφη, για να θαυμάζεται και για αυτό, όχι για να προσβάλλεται· μην Του ανταποδίδεις τέτοια δώρα, αλλά σωφροσύνη και κοσμιότητα.

Διότι εκείνες, προκειμένου τάχα να διατηρήσουν την ομορφιά τους, δεν παραδίδουν τον εαυτό τους στους κόπους, αλλά στην αργία και στη σκιατροφία, εξαιτίας των οποίων οι λειτουργίες των μελών του σώματος γίνονται πολύ πιο νωθρές· ενώ αυτές εδώ, απλά και ανεπιφύλακτα, επειδή δεν έχουν καμία τέτοια φροντίδα, αναλώνουν εκεί όλες τους τις δυνάμεις. Ας δοξάσουμε, λοιπόν, τον Θεό, ας τον βαστάξουμε μέσα στο σώμα μας και ας μην καλλωπιζόμαστε· περιττή είναι αυτή η φροντίδα και ανώφελη. Ας μη μαθαίνουμε τους άνδρες να αγαπούν μόνο την εξωτερική εμφάνιση· διότι, αν εσύ στολίζεσαι με αυτόν τον τρόπο, έχοντας εκείνος εξασκήσει το βλέμμα του στη δική σου όψη, γρήγορα αιχμαλωτίζεται από την πόρνη. Αν, όμως, τον διδάξεις να αγαπά τον καλό χαρακτήρα και την κοσμιότητα, δεν θα πορνεύσει εύκολα· διότι δεν βρίσκει αυτά στην πόρνη, αλλά τα ακριβώς αντίθετα. Μην τον μαθαίνεις, λοιπόν, να αιχμαλωτίζεται από τα γέλια ούτε από την προκλητική εμφάνιση, για να μην παρασκευάσεις η ίδια το δηλητήριο εναντίον του εαυτού σου. Να τον εκπαιδεύεις να χαίρεται με την κοσμιότητα· και θα το κατορθώσεις αυτό, όταν και η δική σου εμφάνιση είναι ανάλογη. Επειδή, αν είσαι επιπόλαιη και άσωτη, πώς θα μπορέσεις να εκφέρεις σεμνό λόγο; Και ποιος δεν θα σε χλευάσει και δεν θα σε περιγελάσει; Πώς, όμως, είναι δυνατόν να βαστάξουμε τον Θεό στο σώμα μας; Με το να ασκούμε την αρετή, με το να καλλωπίζουμε την ψυχή μας· διότι σε ό,τι αφορά την ψυχή, αυτός ο καλλωπισμός δεν απαγορεύεται. Έτσι δοξάζουμε τον Θεό, όταν από κάθε άποψη είμαστε αγαθοί, και θα δοξαστούμε και εμείς κατά την Ημέρα εκείνη, όχι με τον ίδιο τρόπο, αλλά σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό.

Για τον λόγο αυτόν λοιπόν ο Παύλος, διακηρύσσοντας τα αντίθετα από αυτούς, προτρέπει: Δεν ανήκετε στον εαυτό σας, αγοραστήκατε με τίμημα· και παραγγέλλει να μη ζει κανείς ούτε για τον εαυτό του. Δεν είναι δικά σου τα χείλη, λέει, αλλά του Δεσπότη. Διότι αυτός τα εποίησε, αυτός τα κατασκεύασε, αυτός ενέπνευσε τη ζωή.

Βλέπεις ότι δεν ομιλεί για την ευλογία που υπάρχει σε Αυτόν και είναι συνυφασμένη με τη φύση Του, αλλά για εκείνη που προσφέρεται μέσω των ανθρώπων; Για αυτήν ακριβώς γράφει και ο Παύλος λέγοντας: «Δοξάσατε, λοιπόν, τον Θεό στο σώμα σας και στο πνεύμα σας». Αυτός, επομένως, είναι και ύψιστος και μέγας και αινετός από μόνος Του· καθίσταται όμως τέτοιος και ανάμεσα στους ανθρώπους, όταν όσοι Τον υπηρετούν επιδεικνύουν τέτοιο βίο, ώστε όλοι όσοι τους βλέπουν να ευλογούν τον Δεσπότη.

ΣΤΟΝ ΡΜΕ΄ ΨΑΛΜΟ. Αίνει, η ψυχή μου, τον Κύριο. Θα αινώ τον Κύριο στη ζωή μου. Θα ψάλλω στον Θεό μου όσο υπάρχω. Εκεί όπου τελείωσε, από εκεί αρχίζει πάλι, από τον αίνο και την ευφημία. Διότι κάτι τέτοιο καθαρίζει την ψυχή σε μεγάλο βαθμό. Όταν μιλάει για αίνο, εννοεί αυτό που συνεχώς λέω, τον αίνο διά των έργων· όπως ακριβώς λέει και ο Χριστός: «Ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς». Και πάλι ο Παύλος λέει: «Δοξάστε, λοιπόν, τον Θεό στο σώμα σας και στο πνεύμα σας». Και όπως στον προηγούμενο ψαλμό έλεγε: «Κάθε ημέρα θα σε ευλογώ», έτσι και εδώ λέει: «Θα ψάλλω στον Θεό μου όσο υπάρχω».

Ας σεβαστούμε, λοιπόν, την αγαθότητα του Χριστού, ας ευλαβηθούμε τα πάθη Του, ας μην καταστήσουμε μάταιους τους μώλωπές Του, ας μην προτιμήσουμε την αισχρή ηδονή από την αγαθή δική Του ηδονή και εντολή, ας μην ανταποδώσουμε με κακά τον Ευεργέτη, ας μην πάρουμε τα μέλη Του και τα κάνουμε μέλη πόρνης· διότι δεν είμαστε κύριοι του εαυτού μας· αγοραστήκαμε με τίμημα. Ποιος, όμως, μας πούλησε, ή ποιος μας αγόρασε;

Διότι αυτός που έχει δύναμη δεν πρέπει να είναι δυνατός μόνο για τον εαυτό του, αλλά και για τους άλλους. Εάν όμως, ενώ ισχυρίζεσαι ότι είσαι δυνατός, παραβλέπεις την αδυναμία εκείνου, θα υποστείς διπλή τιμωρία: και επειδή δεν τον προφύλαξες, και επειδή είχες άφθονη δύναμη για να τον προφυλάξεις. Διότι καθένας από εμάς είναι υπεύθυνος για τη σωτηρία του πλησίον. Για τον λόγο αυτόν λάβαμε την εντολή να μη φροντίζουμε τα δικά μας συμφέροντα, αλλά τα συμφέροντα του πλησίον. Διότι εξαγοραστήκαμε με τίμημα· και Εκείνος που μας εξαγόρασε, έδωσε αυτήν την προσταγή για το κοινό όφελος όλων μας. Επειδή το κέρδος που προκύπτει δεν είναι μόνο αυτό, ότι δηλαδή σώζουμε τα δικά μας μέλη, αλλά και το ότι θέτουμε τους εαυτούς μας σε μεγαλύτερη ασφάλεια. Ακόμη και αν, δηλαδή, επιδεικνύεις άπειρες φορές αρετή και πνευματικό βίο, ελέγχεσαι από τα ίδια τα πράγματα, καθώς υφίστασαι σημαντικότατη βλάβη από αυτήν τη συμβίωση. Διότι, όταν σε βλέπω να είσαι αχώριστα συνδεδεμένος και να περιφρονείς τους χιλιάδες που βλάπτονται, και να μη δίνεις καμία σημασία μολονότι πολλοί σε εγκαλούν, αλλά απεναντίας να καταπατάς τη δική σου υπόληψη, να προκαλείς βαριά κατηγορία εις βάρος του συνόλου της Εκκλησίας, να ανοίγεις τα στόματα των απίστων, να περιβάλλεις τους πάντες με κακή φήμη, και ενώ τόσα πολλά δεινά προκύπτουν από τη συμβίωση χωρίς να προκύπτει κανένα απολύτως καλό σε εσάς, ενώ από τον χωρισμό θα επερχόταν η άρση όλων αυτών των κακών και η απόκτηση πολλών άλλων αγαθών, έπειτα εσύ να μην ανέχεσαι να απομακρυνθείς, πώς θα μπορέσω εγώ να πείσω αυτούς που σε κατηγορούν ότι έχεις απαλλαγεί από κάθε εμπαθή προσκόλληση και ότι είσαι καθαρός από κάθε πονηρή επιθυμία;

«Εκείνος δε που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα.» Μεταφέρει τον λόγο σε κάτι πιο φοβερό. Διότι δεν είπε, θα τα ενώσω με την πόρνη, αλλά, θα τα κάνω μέλη πόρνης. «Να φεύγετε μακριά από την πορνεία.» Δεν είπε να απέχετε από την πορνεία, αλλά, να φεύγετε μακριά· δηλαδή, με σπουδή να φροντίζετε να απαλλαγείτε από το κακό. «Κάθε αμάρτημα που τυχόν διαπράξει ο άνθρωπος, είναι εκτός του σώματος. Εκείνος όμως που πορνεύει, αμαρτάνει εις βάρος του ίδιου του του σώματος. Δεν γνωρίζετε ότι το σώμα σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται μέσα σας, το οποίο έχετε λάβει από τον Θεό, και ότι δεν ανήκετε στον εαυτό σας; Διότι αγοραστήκατε με τίμημα· δοξάστε, λοιπόν, τον Θεό με το σώμα σας και με το πνεύμα σας, τα οποία ανήκουν στον Θεό.»

Αυτό δε δεν αποτελεί μόνο εντροπή, αλλά και καταναγκασμό προς την αρετή· διότι, γιατί αποποιείσαι όσα θέλεις, λέγει; Δεν είσαι κύριος του εαυτού σου; Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Αγοραστήκατε με τίμημα». ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζʹ. «Σχετικά δε με εκείνα για τα οποία μου γράψατε». Αφού διόρθωσε τα βαρύτερα εγκλήματα, πρώτον τον διχασμό της Εκκλησίας, δεύτερον εκείνο του πόρνου, και τρίτον εκείνο του πλεονέκτη, χρησιμοποιεί πλέον ηπιότερο λόγο, και παραθέτει ενδιάμεσα προτροπή και συμβουλή σχετικά με τον γάμο και την παρθενία. «Είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα· εξαιτίας όμως της πορνείας, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα. Ο άνδρας ας αποδίδει στη γυναίκα την οφειλόμενη εύνοια· παρομοίως δε και η γυναίκα στον άνδρα. Η γυναίκα δεν εξουσιάζει το δικό της σώμα, αλλά ο άνδρας· παρομοίως δε και ο άνδρας δεν εξουσιάζει το δικό του σώμα, αλλά η γυναίκα». Εάν μεν ζητάς το καλό, λέγει, και το εξαιρετικά ανώτερο, είναι προτιμότερο να μην έχεις καθόλου σχέση με γυναίκα. Εάν όμως ζητάς το ασφαλές και εκείνο που βοηθά την ασθένειά σου, σύναψε γάμο. «Μην αποστερείτε ο ένας τον άλλον, εκτός ίσως από κοινής συμφωνίας για ένα διάστημα, ώστε να αφοσιωθείτε στη νηστεία». Ας μην εγκρατεύεται η γυναίκα, λέγει, παρά τη θέληση του άνδρα, ούτε ο άνδρας, χωρίς να το θέλει η γυναίκα.

Διότι ο καθένας μας είναι υπεύθυνος για τη σωτηρία του πλησίον. Γι' αυτό λάβαμε την εντολή να μην επιδιώκουμε τα δικά μας, αλλά των άλλων. Διότι εξαγοραστήκαμε αντί τιμήματος· και Εκείνος που μας εξαγόρασε έδωσε αυτή την προσταγή για την κοινή ωφέλεια όλων.

«Μήπως γι' αυτά δεν θα επιβάλω τιμωρία, λέει ο Κύριος; Ή μήπως από ένα τέτοιο έθνος δεν θα πάρει εκδίκηση η ψυχή μου;» «Ακούσατε ότι ειπώθηκε στους αρχαίους: Δεν θα μοιχεύσεις. Εγώ όμως σας λέω ότι καθένας που κοιτάζει γυναίκα με σκοπό να την επιθυμήσει, έχει ήδη διαπράξει μοιχεία μαζί της μέσα στην καρδιά του.» «Να αποφεύγετε την πορνεία. Κάθε αμάρτημα που ενδεχομένως κάνει ο άνθρωπος είναι έξω από το σώμα του· εκείνος όμως που πορνεύει, αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα. Ή δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται μέσα σας, το οποίο έχετε λάβει από τον Θεό, και ότι δεν ανήκετε στον εαυτό σας; Διότι αγοραστήκατε με τίμημα· δοξάστε, λοιπόν, τον Θεό με το σώμα σας.» «Ας μην πορνεύουμε, όπως πόρνευσαν μερικοί από αυτούς, και έπεσαν νεκροί σε μία ημέρα είκοσι τρεις χιλιάδες.» «Νεκρώστε τα μέλη σας τα επίγεια: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία.» «Τους πόρνους δε και τους μοιχούς θα τους κρίνει ο Θεός.» Μου έρχεται να δακρύσω για σένα, άνθρωπε, όταν αναλογίζομαι ότι προτιμάς τα έργα της αισχύνης από τη μεγάλη δόξα του Θεού, και εξαιτίας της ηδονής της ακολασίας, δύσκολα μπορείς να αποσπαστείς από την αμαρτία.

Και: Ο μεν Μωυσής υπήρξε πιστός σε όλο τον οίκο Του ως υπηρέτης, για να δώσει μαρτυρία για όσα επρόκειτο να λαληθούν· ο δε Χριστός ως Υιός είναι κύριος στον οίκο Του, και δικός Του οίκος είμαστε εμείς. Και αλλού: Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας; Εάν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, ο Θεός θα τον φθείρει· διότι ο ναός του Θεού είναι άγιος, και τέτοιοι είστε εσείς. Και πάλι: Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό, και δεν ανήκετε στον εαυτό σας; Διότι αγοραστήκατε με τίμημα· δοξάστε λοιπόν τον Θεό με το σώμα σας και με το πνεύμα σας, τα οποία ανήκουν στον Θεό.

Το δε χειρότερο όλων των δεινών είναι ότι ευχαριστιόμασταν να συναναστρεφόμαστε με τα κακά εξαιτίας της, και χαιρόμασταν με αυτά σαν να ήταν αγαθά. Πράγμα που έδειχνε ότι δεν μπορούσαμε καθόλου να αναδυθούμε, ούτε να αναζητήσουμε την ελευθερία. Και τι λέω να την αναζητήσουμε; Ούτε καν να την ελπίσουμε. Από αυτήν, λοιπόν, την τόσο πικρή δουλεία και τυραννία του πονηρού μας ελευθέρωσε ο Δεσπότης, όχι με τη βία, ούτε με τυραννικό τρόπο, ούτε αρπάζοντάς μας, αλλά πράττοντας τούτο με δικαιοσύνη και κρίση, καταβάλλοντας το αντίτιμο και εξαγοράζοντάς μας. Επομένως, είμαστε δούλοι. Επειδή εξαγοραστήκαμε με τίμημα, δεν ανήκουμε πλέον στους εαυτούς μας, αλλά σε εκείνον που μας εξαγόρασε· ούτε εξουσιάζουμε εμείς τους εαυτούς μας, αλλά εκείνος που κατέβαλε το τίμημα για εμάς, αν βέβαια θέλουμε να πράττουμε τα δίκαια. Ο Σωτήρας δεν κατέβαλε ασήμι, ούτε χρυσάφι, ούτε δούλους, ούτε υλικά αγαθά, αλλά ένα φρικτότατο και παράδοξο αντίτιμο: αίμα, πώς να το πω, Θεού. Όπως, λοιπόν, ο δούλος δεν κοιτάζει τον εαυτό του ούτε μεριμνά για τα δικά του πράγματα, αλλά για εκείνα του κυρίου του, και ζει σύμφωνα με το δικό του θέλημα, έτσι κι εμείς δεν οφείλουμε να έχουμε τον νου μας σε τίποτε άλλο, ούτε να μεριμνούμε ή να στοχαζόμαστε καθόλου τίποτε άλλο, παρά μόνο τα του δικού μας Δεσπότη και Κυρίου, και αυτόν μόνο να αγαπούμε με όλη μας την ψυχή και τη θέληση, και να τον περιβάλλουμε με στοργή, και αυτόν να επιθυμούμε, καθώς και όλα τα δικά του, και μόνο αυτόν να έχουμε κατά νουν νύχτα και μέρα, και να τον αναζητούμε με κάθε τρόπο, εφόσον βέβαια είμαστε ευγνώμονες δούλοι και δεν επαναστατούμε απέναντι σε αυτή τη δουλεία.

Πέρα όμως από όλα αυτά, ποιος δεν γνωρίζει, εξαιτίας του ότι εκείνος μόνος του μας απέκτησε, αγοράζοντάς μας με το αίμα του, ότι δεν υπάρχει άλλος τον οποίο πρέπει να υπηρετούμε και για τον οποίο πρέπει να προσφέρουμε τον εαυτό μας, και τα σώματα και τις ψυχές μας, και την αγάπη και τη μνήμη, και τη νοερή μας ενέργεια. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Δεν ανήκετε στον εαυτό σας· διότι αγοραστήκατε με τίμημα». Διότι για χάρη του καινούριου ανθρώπου συστάθηκε εξαρχής η ανθρώπινη φύση, και ο νους και η επιθυμία πλάστηκαν για εκείνον. Και λογική λάβαμε για να γνωρίζουμε τον Χριστό, επιθυμία για να τρέχουμε προς εκείνον. Μνήμη αποκτήσαμε για να φέρουμε εκείνον μέσα μας. Επειδή, όταν δημιουργούμασταν, εκείνος ήταν το αρχέτυπο.

Και εκφράζοντας τα πάντα με σύντομο λόγο, ο μακάριος Παύλος λέει: «Δεν ανήκετε στον εαυτό σας, διότι αγοραστήκατε με τίμημα». Αυτός όμως που έχει πουληθεί δεν αποβλέπει στον εαυτό του, αλλά σε εκείνον που τον αγόρασε, και ζει σύμφωνα με το δικό του θέλημα. Βέβαια, εκείνος που είναι δούλος σε ανθρώπους, δεσμεύεται μόνο ως προς το σώμα να κάνει ό,τι εγκρίνει ο αφέντης του, ενώ ως προς το φρόνημα και τον λογισμό είναι ελεύθερος να τα χρησιμοποιεί όπως θέλει. Εκείνος όμως που αγοράστηκε από τον Χριστό δεν γίνεται να ανήκει στον εαυτό του· διότι κανένας από τους ανθρώπους δεν αγόρασε ποτέ ολόκληρο τον άνθρωπο, ούτε υπάρχει τίμημα με το οποίο να είναι δυνατόν να αποκτηθεί η ανθρώπινη ψυχή· γι' αυτό κανείς δεν απελευθέρωσε ούτε υποδούλωσε άνθρωπο πέρα από το σώμα. Ο Σωτήρας όμως αγόρασε ολόκληρο τον άνθρωπο, διότι οι μεν άνθρωποι για έναν δούλο καταβάλλουν μόνο χρήματα, Εκείνος όμως προσέφερε τον εαυτό Του και παρέδωσε το σώμα και την ψυχή Του υπέρ της δικής μας ελευθερίας· και το μεν σώμα το οδήγησε στον θάνατο, ενώ την ψυχή την αφαίρεσε από το οικείο της σώμα· και το μεν σώμα πόνεσε καθώς χτυπιόταν, η δε ψυχή θλίφθηκε όχι μόνο την ώρα που σφαγιαζόταν το σώμα, αλλά και πριν από το χτύπημα, λέγοντας: «Περίλυπη είναι η ψυχή μου έως θανάτου».

Επειδή λοιπόν δεν βρήκε απολύτως τίποτα εναντίον του σώματος του Κυρίου, λέει ο Κύριος: «Δεν έχεις έγγραφο χρέους γι' αυτό». Και εκείνος, αφού έμεινε κατάπληκτος, ντροπιάστηκε, μη έχοντας να πει τίποτα εναντίον του σώματος του Κυρίου, ενάντια στο οποίο αμάρτησε· επειδή λοιπόν το σταύρωσε αναίτια, κατακρίθηκε. Και λέει ο Κύριος: «Ιδού, έκανες ό,τι ήθελες στην αναμάρτητη σάρκα μου, σταυρώνοντας και θανατώνοντάς την αδίκως, ενώ δεν ήταν υπόχρεη στον θάνατο. Γι' αυτό, λοιπόν, αυτή η σάρκα, για την οποία δεν βρήκες έγγραφο ενοχής και τόλμησες να απλώσεις χέρι επάνω της, θα εξαγοράσει και θα ελευθερώσει κάθε σάρκα που πιστεύει σε αυτήν, και θα την αποκαταστήσει στους ουρανούς σε ζωή αιώνια». Διότι διά του αίματος Αυτού και του σταυρού εξαγόρασε ο Κύριος από τον θάνατο όλους όσους θέλησαν ή θέλουν να πιστέψουν σε Αυτόν και να έχουν σε Αυτόν την ελπίδα, και αφού τους αναστήσει, θα τους αποκαταστήσει στη βασιλεία. Διότι λέει ο απόστολος: «δεν ανήκετε στον εαυτό σας· αγοραστήκατε με τίμημα», και πάλι ο Πέτρος λέει: «γνωρίζοντας ότι δεν λυτρωθήκατε με φθαρτά πράγματα, με ασήμι ή χρυσάφι», «αλλά με το τίμιο αίμα του Χριστού, ως αμνού άμωμου και άσπιλου». Τη σάρκα, λοιπόν, αφού την ενδύθηκε ο Θεός όπως ο βασιλιάς την πορφύρα, «κάθισε στα δεξιά της μεγαλωσύνης στα ύψη». Οι Ιουδαίοι όμως έσκισαν την πορφύρα του βασιλιά, σταυρώνοντας τη σάρκα του Κυρίου. Διότι ποιος μπορεί να κρατήσει το πνεύμα της θεότητας, εφόσον κανείς δεν μπορεί να κρατήσει ούτε την ψυχή, η οποία είναι άυλη;

Μακάρια λοιπόν είναι μια τέτοια ψυχή, η οποία έδειξε μεγάλο ζήλο για τον Χριστό, ώστε να μπορέσει να επιτύχει τέτοια επουράνια αγαθά από τώρα, ενώ βρίσκεται ακόμη στη σάρκα, της οποίας το σώμα καταξιώνεται να γίνει ναός και κατοικητήριο του επουράνιου Βασιλέα, όπως λέει ο απόστολος, ότι «τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που κατοικεί μέσα σας»· και πάλι, προτρέποντας τους υπηκόους και πιστούς να φροντίσουν να καταξιωθούν αυτού του μεγάλου αξιώματος μέσω της πίστεως, λέει: «δοξάστε λοιπόν τον Θεό στο σώμα σας». Μια τέτοια ψυχή, σαν αγαθή νύμφη αγαθού νυμφίου, συναπολαμβάνοντας μαζί με τον ίδιο τον Κύριο μέσα στον οίκο του σώματός της, ευφραίνεται αδιαλείπτως μέσω της μυστικής κοινωνίας του Πνεύματος, καθώς έχει ειπωθεί από τον προφήτη: «όπως θα ευφρανθεί ο νυμφίος για τη νύμφη, έτσι θα ευφρανθεί ο Κύριος για σένα».

Του ιδίου. Περί των αυτοχειροτόνητων δασκάλων και εκείνων που περιβάλλουν τον εαυτό τους με το αποστολικό αξίωμα χωρίς την άνωθεν χάρη, και ότι δεν πρέπει, πριν γεννηθεί κάποιος από πνευματικό πατέρα και φωτιστεί, να οδηγεί άλλους ή να διδάσκει καθόλου. Ήθελα και εγώ να νεκρωθώ τόσο πολύ ως προς ολόκληρο τον κόσμο, αγαπημένε αδελφέ, ώστε να μην είμαι γνωστός σε κανέναν από τους ανθρώπους πάνω στη γη, αλλά να διάγω στον βίο πραγματικά σαν νεκρός και να ζω αφανώς την κρυμμένη εν Χριστώ ζωή, κατά την οποία οι εραστές του Θεού γίνονται γνωστοί μόνο στον Θεό και γνωρίζουν τον Θεό, ενωνόμενοι μαζί Του και προσκολλώμενοι σε Αυτόν αχώριστα και αδιάστατα σε κάθε καιρό και τόπο, και στις ημέρες μαζί και στις νύχτες. Αυτήν λοιπόν τη ζωή πόθησα και τώρα επιποθώ, αλλά επειδή «δεν ανήκουμε στον εαυτό μας», όπως λέει ο Παύλος, «διότι αγοραστήκαμε με τίμημα», και δεν οφείλουμε να φροντίζουμε μόνο για τον εαυτό μας, ούτε να αρέσουμε στον εαυτό μας αλλά ο καθένας στον πλησίον του για το αγαθό, είναι απόλυτη ανάγκη για μένα να εκτελώ με κάθε προθυμία τα προστάγματα του Δεσπότη και Κυρίου Ιησού Χριστού που με εξαγόρασε.

Αλλά επειδή, για την πείρα και τη δοκιμασία της αρετής, υπάρχει και το απαγορευμένο φυτό, το οποίο είναι μεν ωραίο στην όψη, δεν είναι όμως αυτό που φαίνεται, αλλά πικρό και θανατηφόρο κατά τη μετάληψή του (και τι είναι αυτό παρά η ηδονή, από την οποία αιχμαλωτίστηκε η προμήτωρ Εύα;), σας υπενθυμίζουμε και σας προτρέπουμε να μην αγγίξετε ποτέ τον θανατηφόρο καρπό, αλλά να μεταλαμβάνετε την εντολή, τον πραγματικά πανώριο και αληθινό καρπό, επιδεικνύοντας υπακοή και ταπεινοφροσύνη, αμοιβαία αγάπη και έλλειψη φθόνου, ακτημοσύνη και ειρηνοποιία. Διότι ζώντας έτσι θα δοξάσετε τον Θεό στο σώμα σας και στο πνεύμα σας, όπως διακηρύσσει ο ιερός απόστολος. Έτσι και ακόμη περισσότερο θα πληθυνθείτε. Έτσι και εδώ θα αποκτήσετε όνομα οσιότητας και στον μέλλοντα αιώνα θα συνδοξαστείτε. Διότι, εάν συμπάσχουμε, θα συνδοξαστούμε κιόλας, όπως είναι γραμμένο. Και τι λοιπόν είναι ωραιότερο από εσάς; Και τι πιο σεβάσμιο από το να ονομάζεστε θυγατέρες Θεού, ιερά αναθήματα, ναοί παρθενίας;

Προς το τέκνο Ιγνάτιο. Όσες φορές λάβω γράμμα σου, διαπιστώνοντας την αληθινή σου πίστη και αγάπη, την οποία τρέφεις προς τον Θεό και προς την ταπείνωσή μου, χαίρομαι ταυτόχρονα και δοξάζω τον Κύριό μου, αγαπημένο μου τέκνο, προσευχόμενος να παραμένεις σταθερός σε αυτές, μέσω των οποίων και η ψυχή καθαίρεται και υπάρχει η προετοιμασία για την άθληση. Διότι μην νομίζεις βέβαια ότι έχεις διαφύγει από τους διώκτες, βλέποντας τους αδελφούς σου να έχουν παραδοθεί. Ετοιμάσου λοιπόν χωρίς να πτοείσαι· ο Θεός είναι μαζί σου. Και αυτό το λέω όχι για να ριχτείς από μόνος σου στον κίνδυνο, αλλά, ενώ φεύγεις, μήπως τυχόν καταληφθείς και βρεθείς απροετοίμαστος. Ας είναι λοιπόν ο Θεός μαζί σου, με όποιον τρόπο και αν οικονομεί τη ζωή σου· σε παρακαλώ, τέκνο, δόξασε τον Θεό με το σώμα σου και με το πνεύμα σου.