Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 6:9

Ερώτηση οβ΄. Σε πολλούς ανθρώπους επί της γης έχει καταστεί φοβερός ο λόγος του Κυρίου, με τον οποίο λέγει: «Κάθε αμαρτία και βλασφημία θα συγχωρηθεί στους ανθρώπους» και «Όποιος πει λόγο εναντίον του Υιού, θα του συγχωρηθεί· όποιος όμως πει λόγο εναντίον του Αγίου Πνεύματος, δεν θα του συγχωρηθεί ούτε στον τωρινό αιώνα ούτε στον μελλοντικό». Απόκριση. Για τον λόγο αυτόν προτρέπει τους πάντες ο θείος Απόστολος, λέγοντας ότι «Το γράμμα αποκτείνει, ενώ το Πνεύμα ζωοποιεί». Διότι, εάν κατανοήσουμε κατά γράμμα πολλά από τα χωρία των θείων Γραφών, περιπίπτουμε σε αθέσμους βλασφημίες· τέτοιο είναι και το προκείμενο σε εμάς τώρα λόγιο του Κυρίου, το οποίο, εάν το εκλάβουμε στεγνά βάσει των λέξεων, όχι μόνο περιπίπτουμε σε αθέμιτες έννοιες, αλλά βρίσκουμε και τον ίδιο τον Κύριο να αντιφάσκει προς τον εαυτό Του. Διότι, εάν ισχύει το «Όποιος πει λόγο εναντίον του Υιού, θα του συγχωρηθεί», πώς ο ίδιος ο Υιός είπε: «Εκείνον που θα με απαρνηθεί μπροστά στους ανθρώπους, θα τον απαρνηθώ και εγώ μπροστά στους αγγέλους του Θεού»; Και πάλι, εάν κάθε αμαρτία και βλασφημία θα συγχωρηθεί στους ανθρώπους, πώς θα δώσουμε απολογία ακόμη και για κάθε αργό λόγο; Πώς εκείνος που θα πει στον αδελφό του «Μωρέ», θα είναι ένοχος για τη γέεννα του πυρός; Πώς ο απόστολος Παύλος λέγει: «Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι ούτε μοιχοί ούτε μαλακοί ούτε μέθυσοι ούτε λοίδοροι πρόκειται να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού»;

Ερώτηση 102. Έχει άραγε τέλος η κόλαση των αμαρτωλών ή όχι; Απόκριση. Εφόσον ο Κύριος λέει για όσους βρίσκονται στη γέεννα ότι «ο σκώληκάς τους δεν θα πεθάνει, και το πυρ τους δεν θα σβήσει»· και πάλι: «Οι δε αμαρτωλοί θα απέλθουν σε κόλαση αιώνια»· και πάλι, εφόσον ο Απόστολος λέει: «Μην πλανάσθε, ούτε μοιχοί, ούτε πόρνοι, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού»· είναι ολοφάνερο ότι αιώνια είναι τόσο η απόλαυση των δικαίων, όσο και η κόλαση των αμαρτωλών. Και πάλι, λέει ο Κύριος για τον Ιούδα ότι «Καλό θα ήταν για αυτόν, αν δεν είχε γεννηθεί ο άνθρωπος εκείνος». Αν όμως η κόλαση έχει τέλος, είναι προς το συμφέρον του που γεννήθηκε και ο Ιούδας, εάν κάποτε πολύ αργότερα πρόκειται να αποκατασταθεί στη βασιλεία των ουρανών μετά την κόλαση, όπως πλανώμενοι μυθολογούν οι αιρετικοί.

Ότι το να βλασφημήσει κανείς εναντίον του Υιού, αποτελεί βλασφημία εναντίον της Αγίας Τριάδος. Σε πολλούς ανθρώπους επί της γης ο λόγος του Κυρίου έχει καταστεί φοβερός, ο οποίος αναφέρει: «Κάθε αμαρτία και βλασφημία θα συγχωρεθεί στους ανθρώπους· όποιος όμως πει λόγο εναντίον του Αγίου Πνεύματος, δεν θα του συγχωρεθεί ούτε σε τούτο τον αιώνα ούτε στον μελλοντικό». Γι' αυτόν τον λόγο προτρέπει τους πάντες ο θείος Απόστολος, λέγοντας ότι το γράμμα σκοτώνει, ενώ το πνεύμα ζωοποιεί. Διότι, εάν κατανοήσουμε πολλά από τα χωρία των θείων Γραφών κατά γράμμα, περιπίπτουμε σε άθεσμες βλασφημίες· όπως ακριβώς είναι και το προκείμενο λόγιο του Κυρίου. Αυτό, εάν το εκλάβουμε ξηρά κατά λέξη, όχι μόνο θα περιπέσουμε σε αθέμιτες έννοιες, αλλά θα διαπιστώσουμε ότι και ο ίδιος ο Κύριος αντιφάσκει προς τον εαυτό Του. Διότι, εάν σε όποιον πει λόγο εναντίον του Υιού θα του συγχωρεθεί, πώς ο ίδιος ο Υιός είπε: «Εκείνον που θα με απαρνηθεί μπροστά στους ανθρώπους, θα τον απαρνηθώ και εγώ μπροστά στους αγγέλους του Θεού»· και πάλι, εάν κάθε αμαρτία και βλασφημία θα συγχωρεθεί στους ανθρώπους, ενώ θα δώσουμε απολογία και για κάθε αργό λόγο, πώς εκείνος που θα αποκαλέσει τον αδελφό του «μωρέ», θα είναι ένοχος για τη γέεννα του πυρός; Πώς, επίσης, λέει ο απόστολος Παύλος: «Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε λοίδοροι, ούτε μέθυσοι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού»;

Απόκριση Ιωάννου: Επειδή με ρώτησε η αγάπη σου για το να κοιτάζει κανείς εμπαθώς αυτόν που είναι παρών, και αυτό είναι ομολογουμένως ένας από τους πολέμους του διαβόλου, μάθε ότι και το να προσέχεις με τον νου προέρχεται από αυτόν. Οφείλεις λοιπόν, επιπλέον, να θυμάσαι τη φθορά και τη δυσοσμία της φύσης μας, πώς γινόμαστε όταν μπαίνουμε στους τάφους. Και γιατί σου αναφέρω λόγια για τα φθαρτά; Δεν κατανοείς μάλλον ότι πρέπει να θέσεις προ οφθαλμών τη μελλοντική φοβερή κρίση του Θεού που πρόκειται να γίνει; Και πού βρίσκεται η κληρονομιά αυτών που πράττουν αυτά; Και πώς μπορείς να υπομείνεις εκείνη τη μεγάλη ντροπή της φανέρωσης των πράξεών μας ενώπιον αγγέλων και αρχαγγέλων και όλων των ανθρώπων, ενώπιον του δίκαιου Κριτή; Και πώς φράσσεται το στόμα όσων εργάζονται αυτές τις πράξεις; Ας φοβηθούμε λοιπόν αυτόν που λέει: «Μην πλανάσθε, διότι ούτε πόρνοι, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Και «Όποιος βλέπει γυναίκα για να την επιθυμήσει», και τα εξής, και «Αν ο οφθαλμός σου σε σκανδαλίζει, βγάλε τον». Και αυτά μεν οφείλεις να τα έχεις πάντοτε στη μνήμη σου, και να μην συχνάζεις σε ανθρώπους, προς τους οποίους διαπιστώνεις ότι έχεις τον πόλεμο. Και πάλι, να μην τους δείξεις για ποιο λόγο απομακρύνεσαι από αυτούς, μήπως και τους βάλεις σε λογισμούς.

Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄. Μήπως υπάρξει έριδα, ζήλιες, θυμοί, εριθείες, καταλαλιές, ψιθυρισμοί, φυσιώσεις, ακαταστασίες.

Έμαθε δε να το λέει αυτό, από το γεγονός ότι ο Κύριος, αφού έδωσε στον Πέτρο τους μακαρισμούς και τις υπεράνθρωπες μαρτυρίες και υποσχέσεις, τον απείλησε λέγοντας: «Εάν δεν σε νίψω, δεν έχεις μέρος μαζί μου». Ο δε απόστολος Παύλος, αναπληρώνοντας τα υστερήματα των θλίψεων του Χριστού υπέρ του σώματός Του, το οποίο είναι η Εκκλησία, μιλώντας εν Χριστώ διαβεβαιώνει, για ποια πράγματα κυρίως δεν καταξιώνεται κανείς τη βασιλεία των ουρανών και υποπίπτει σε καταδίκη θανάτου· άλλοτε μεν λέγοντας οριστικώς ότι «Εκείνοι που πράττουν τέτοια πράγματα είναι άξιοι θανάτου». Γιατί δε δεν είπε: «Εκείνοι που πράττουν αυτά», αλλά: «Εκείνοι που πράττουν τέτοια πράγματα δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία των ουρανών;» και πάλι γενικότερα, ότι «Οι άδικοι δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού»· και αλλού παρομοίως. Ο ίδιος δε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο, απεφάνθη λέγοντας: «Κανείς που έβαλε το χέρι του στο άροτρο και στράφηκε προς τα πίσω, δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία του Θεού». Πρέπει δε αναγκαίως να παρατηρήσουμε εδώ, ότι αυτή η τόσο φοβερή και απαράβατη καταδίκη δεν αναφέρεται σε πολλά αμαρτήματα, αλλά σε ένα, και μάλιστα από τα θεωρούμενα επιτρεπτά, εάν προκαλεί έστω και μια μικρή μόνο αναβολή στην για πολλούς λόγους αναγκαίως οφειλόμενη, απροφάσιστη, ταχύτατη και απερίσπαστη υπακοή στον Δεσπότη.

Διότι, μιμούμενος και αυτός τον Κύριο, άλλοτε μεν είπε: «Εάν κάποιος που φέρει το όνομα του αδελφού είναι πόρνος ή πλεονέκτης ή ειδωλολάτρης ή λοίδορος ή μέθυσος ή άρπαγας, με έναν τέτοιον ούτε να συντρώγετε»· άλλοτε δε: «Μη λέτε ψέματα ο ένας στον άλλον»· και αλλού: «Κάθε οργή και θυμός και κραυγή και βλασφημία ας αφαιρεθεί από εσάς, μαζί με κάθε κακία». Και αφού είπε πολλάκις πολλά τέτοια, χωρίς να προσθέσει την απειλή, αλλού προσθέτει γενικότερα και την τιμωρία, λέγοντας: «Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι ούτε ειδωλολάτρες ούτε μοιχοί ούτε μαλακοί ούτε αρσενοκοίτες ούτε κλέφτες ούτε πλεονέκτες ούτε μέθυσοι ούτε λοίδοροι ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Αλλού δε πάλι γράφει εκτενέστερα: «Και επειδή δεν ενέκριναν το να έχουν επίγνωση του Θεού, τους παρέδωσε ο Θεός σε αδόκιμο νου, ώστε να πράττουν τα απρεπή· όντας γεμάτοι από κάθε αδικία, πορνεία, πονηρία, πλεονεξία, κακία· μεστοί από φθόνο, φόνο, έριδα, δόλο, κακοήθεια· ψιθυριστές, καταλάλους, θεοστυγείς, υβριστές, υπερήφανους, αλαζόνες, εφευρέτες κακών, απειθείς στους γονείς, ασύνετους, ασυνθέτους, άστοργους, άσπονδους, ανελεήμονες».

Επομένως, σε κάθε ένα από τα κακά, αυτό που παρεκκλίνει υπερβολικά πέρα από κάθε λογική, και πέρα από τα συνηθισμένα και κοινώς αποδεκτά μέτρα, θα μπορούσε να ονομαστεί «άγρια ψώρα». «Λειχήνας» δε, επιπλέον, θα ονομαζόταν οποιοδήποτε πάθος, το οποίο διαρκώς εξαπλώνεται ευρέως και έχει ατελείωτη αύξηση προς το χειρότερο. Ο θείος νόμος, όμως, θέλει να περιορίζονται και να μειώνονται από εμάς τα πάθη που μας προσβάλλουν. Κάτι τέτοιο θα κατανοήσεις ακούγοντας: «Εάν το πνεύμα του εξουσιάζοντος ανέβει επάνω σου, μην εγκαταλείψεις τη θέση σου, διότι η θεραπεία θα καταπαύσει μεγάλες αμαρτίες». Διότι τα πάθη που μένουν ανεξέλεγκτα, έρπουν πάντοτε προς το αισχρότερο· καταλαμβάνουν δε την καρδιά και τον νου, και οδηγούν σε παντελή όλεθρο. Πρέπει λοιπόν το φαύλο να ελέγχεται από εμάς, καθώς η νήψη που υπάρχει μέσα μας το περιστέλλει με τις αναβάσεις προς το καλύτερο και το καταργεί λίγο-λίγο. «Μόνορχι» επίσης, νομίζω, αποκαλεί τον μισό άνδρα, και εκείνον που κατά κάποιον τρόπο έχει ελαττώσει την πλήρη ανδροπρέπειά του. Διότι, λέει, «Ούτε πόρνοι ούτε μαλακοί πρόκειται να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Θηλυπρεπείς ονομάζει τέτοιους ανθρώπους, διότι, αν και έλαβαν την ανδρική φύση, διαψεύδουν την ανδροπρέπεια, γινόμενοι μαλθακοί και στον νου και στο σώμα, και υποχωρώντας με τη θέλησή τους προς το άνανδρο και το θηλυπρεπές.

πδ'. Μην εκπειράζεις τον πλησίον σου εξαιτίας της φιλαργυρίας, για να μη λάβεις αμαρτία εξαιτίας του. Αλλά συλλογίσου το γεγραμμένο: μη θεωρείτε τους εαυτούς σας συνετούς, διότι οι άδικοι δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. πε'. Ας μην είναι το χέρι σου απλωμένο για να παίρνει, αλλά μάλλον για να δίνει.

Διότι, εάν «ούτε πόρνοι ούτε ειδωλολάτρες ούτε μοιχοί ούτε μαλακοί ούτε αρσενοκοίτες ούτε κλέφτες ούτε πλεονέκτες ούτε μέθυσοι ούτε λοίδοροι ούτε άρπαγες μπορούν να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού», και αυτά τα πάθη εκπληρώνονται και ενισχύονται μέσω του σώματος, και κανείς δεν δικαιώνεται εάν δεν κυριαρχήσει πρώτα σε αυτά, ενώ σε αυτά κυριαρχεί εκείνος που στρέφεται προς τη σωφροσύνη και την πίστη, άρα το σώμα υποτάσσεται στον νόμο του Θεού· διότι ο νόμος του Θεού είναι η σωφροσύνη. Επομένως, ο απόστολος δεν είπε ότι η σάρκα δεν υποτάσσεται στο αγαθό, αλλά το φρόνημα της σάρκας, καταργώντας δηλαδή την ορμή της προς τις ακράτειες, όπως ακριβώς και την απόκλιση της ψυχής προς την αδικία. Αγωνιζόμενος λοιπόν να επιτύχει την κάθαρση ακόμη και από τη γαστριμαργική ακράτεια, και διδάσκοντας ότι τέτοιου είδους ορέξεις και ηδονές θα αφανιστούν, και καταντροπιάζοντας εκείνους που νομίζουν ότι η ζωή συνίσταται στην τρυφή και στην πολυτέλεια, οι οποίοι «έχουν θεό τους την κοιλιά», λέγοντας «ας φάμε και ας πιούμε, διότι αύριο πεθαίνουμε», όπως ακριβώς τα αδηφάγα ζώα που είναι σκυμμένα κάτω και ασχολούνται μόνο με την τροφή και τα τραπέζια, αφού πρώτα είπε «τα φαγητά είναι για την κοιλιά και η κοιλιά για τα φαγητά· ο δε Θεός θα καταργήσει και αυτήν και αυτά», πρόσθεσε: «το δε σώμα δεν προορίζεται για την πορνεία, αλλά για τον Κύριο, και ο Κύριος για το σώμα. Ο δε Θεός και τον Κύριο ανέστησε και εμάς θα αναστήσει με τη δύναμή Του. Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι τα μέλη σας είναι μέλη του Χριστού;»

Διότι κάθε αμάρτημα και επιτήδευμα φτάνει στην ολοκλήρωσή του διά της σαρκός. Πολλές φορές, λοιπόν, στις επιστολές, διδάσκοντάς μας απερίφραστα να αποφεύγουμε και να μισούμε ακριβώς αυτά, λέει: «Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι ούτε ειδωλολάτρες ούτε μοιχοί ούτε μαλακοί ούτε αρσενοκοίτες ούτε κλέφτες ούτε πλεονέκτες ούτε μέθυσοι ούτε λοίδοροι ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού»· και το κορυφαίο, προτρέποντάς μας να απομακρυνθούμε εντελώς από το καθετί και να αποτινάξουμε από πάνω μας την αμαρτία, δηλώνει: «Να γίνεστε μιμητές μου, όπως κι εγώ είμαι του Χριστού». Έτσι, με τα προειρημένα δεν υπονοούσε ότι πράττει και κάνει αυτά που δεν ήθελε, αλλά ότι μόνο τα δέχεται ως λογισμούς· διότι πώς αλλιώς θα ήταν ακριβής μιμητής του Χριστού; Τώρα όμως, επειδή ακριβώς εισβάλλουν πολλές φορές θηριώδεις λογισμοί, γεμίζοντάς μας άλλοτε με διαφόρων ειδών επιθυμίες και με παράλογη περιέργεια, σαν τα πολυάριθμα σμήνη των μυγών, είπε: «Διότι αυτό που δεν θέλω, αυτό πράττω»· αυτούς τους λογισμούς πρέπει να τους διώχνουμε με θάρρος από την ψυχή, χωρίς καθόλου να συγκατανεύουμε στο να πράξουμε όσα μας υποβάλλουν. Διότι, προκειμένου να εγκριθούμε για τη βασιλεία των ουρανών, αφού δοκιμαστούμε μέσα σε όλες τις ηδονές και τις λύπες, αν δεν αλλοιωνόμαστε αλλά παντού, σαν τον καθαρό χρυσό που δοκιμάζεται στη φωτιά, δεν απομακρυνόμαστε από τη δική μας αρετή, γι' αυτό ακριβώς συμβαίνει το να ενοχλείται ο νους από πολλούς [πειρασμούς].

Εκείνος που κλέβει ή και φανερά αρπάζει και πλεονεκτεί, ας μην κλέβει πλέον, ούτε να πλεονεκτεί, ούτε να αρπάζει τα ξένα, αλλά και από τα δικά του ας δίνει σε αυτούς που δεν έχουν. Και για να το πω συνοπτικά, αν θέλετε ζωή και να δείτε αγαθές ημέρες, και να σωθείτε από τους ορατούς και αόρατους εχθρούς, τόσο από τους βαρβάρους που επιτίθενται τώρα όσο και από τα κολαστήρια εκείνα που προορίζονται για τον αρχέκακο και τους αγγέλους του, απομακρυνθείτε από κάθε κακό και πράξτε το αγαθό. Διότι «μην πλανάσθε», λέει ο απόστολος προς τους Κορινθίους: «ούτε πόρνοι ούτε μοιχοί ούτε θηλυπρεπείς ούτε αρσενοκοίτες ούτε πλεονέκτες ούτε μέθυσοι ούτε λοίδοροι ούτε άρπαγες πρόκειται να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Εκείνος, λοιπόν, που δεν έχει κληρονομιά με τον Θεό, ούτε ανήκει στον Θεό, ούτε έχει Πατέρα τον Θεό.

Γι' αυτό και ο απόστολος προς τους Εφεσίους λέει: «Αυτό να το γνωρίζετε καλά, ότι κανένας πόρνος ή ακάθαρτος ή πλεονέκτης, ο οποίος είναι ειδωλολάτρης, δεν έχει κληρονομιά στη βασιλεία του Χριστού και του Θεού». Και εξασφαλίζοντάς τους ακόμη περισσότερο και αποστομώνοντας εκείνους που διδάσκουν διαφορετικά, προσθέτει: «Κανείς ας μην σας απατά με κούφια λόγια· διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού στους γιους της απείθειας· μην γίνεστε, λοιπόν, συμμέτοχοί τους». Όπως ακριβώς, γράφοντας προς τους Κορινθίους, πάλι ο ίδιος λέει: «Μην πλανάσθε, ούτε πόρνοι ούτε ειδωλολάτρες ούτε μοιχοί ούτε μαλακοί ούτε αρσενοκοίτες ούτε πλεονέκτες ούτε κλέφτες ούτε μέθυσοι ούτε λοίδοροι ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού».

Όταν εμείς ασκήσουμε αγαθές πράξεις και αρετές, για να στρέψουμε σε αυτές το βλέμμα του κριτή· διότι έτσι μπορούμε να τον απομακρύνουμε και από τη θέαση των δικών μας αμαρτημάτων. «Και όλες τις ανομίες μου εξάλειψε.» Όχι μία, αλλά όλες· διότι και η μία μόνο είναι ικανή να μας στείλει στη γέεννα. Ας μην αμελήσουμε, λοιπόν, την παραμικρή αμαρτία. Διότι, εάν ο χιτώνας μας βρεθεί κηλιδωμένος με οποιονδήποτε ρύπο, δεν μπορούμε να εισέλθουμε στον νυμφώνα του βασιλιά, ούτε να πατήσουμε στην αυλή του. Αυτό επισφραγίζοντας ο Παύλος έλεγε: Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε μαλακοί, ούτε πλεονέκτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. «Καρδίαν καθαράν κτίσον εν εμοί.» Όχι για να αλλάξει τη φύση (διότι αυτή δεν διέθετε τίποτα το φαύλο), αλλά για να καθαρίσει τον λογισμό της ψυχής, και να τον διορθώσει, αφού έγινε ρυπαρός από τις ηδονές και τις επινοήσεις του διαβόλου· διότι η λέξη «κτίζω» στη Θεία Γραφή πολλές φορές σημαίνει το διορθώνω. «Και πνεύμα ευθές εγκαίνισον.» Βλέπεις ότι ο προφήτης δεν προσεύχεται να αλλάξει τη φύση, αλλά να έλθει η χάρη, ώστε να βοηθήσει τη φύση που ασθενεί και έχει παλαιωθεί από την αμαρτία. Διότι «πνεύμα ευθές» δεν εννοεί το ζωτικό πνεύμα που υπάρχει μέσα μας, αλλά το ίδιο το Πνεύμα του Θεού, για το οποίο σε άλλον ψαλμό έψαλε: Το Πνεύμα σου το αγαθό θα με οδηγήσει σε γη ευθεία.

Ότι δε ανασταίνονται και τα σώματά μας, λέγει: Αλήθεια σας λέω, ότι έρχεται η ώρα κατά την οποία όλοι όσοι βρίσκονται στα μνημεία θα ακούσουν τη φωνή του Υιού του Θεού, και όσοι την ακούσουν θα ζήσουν. Και ο απόστολος λέει: Διότι πρέπει αυτό το φθαρτό να ντυθεί την αφθαρσία, και αυτό το θνητό να ντυθεί την αθανασία. Και για το ότι πρέπει να ζούμε με σωφροσύνη και δικαιοσύνη, πάλι λέγει: Μην πλανάσθε· ούτε μοιχοί ούτε θηλυπρεπείς ούτε αρσενοκοίτες ούτε πόρνοι ούτε λοίδοροι ούτε μέθυσοι ούτε κλέφτες μπορούν να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού, και: Εάν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί· κενό είναι άρα το κήρυγμά μας, κενή είναι και η πίστη μας· βρίσκεστε ακόμη μέσα στις αμαρτίες σας· άρα και όσοι κοιμήθηκαν εν Χριστώ χάθηκαν. Εάν έχουμε ελπίσει στον Χριστό μόνο για τούτη τη ζωή, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους. Εάν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ας φάμε και ας πιούμε, διότι αύριο πεθαίνουμε. Έχοντας δε τέτοια διάθεση, σε τι θα διαφέρουμε από τα γαϊδούρια και τα σκυλιά, τα οποία, μη φροντίζοντας καθόλου για το μέλλον, έχουν όρεξη μόνο για το φαγητό και για όσα ακολουθούν μετά το φαγητό; Διότι δεν κυβερνώνται από τον νου που κινεί από μέσα.

Ας πράττουμε, λοιπόν, τα πάντα με την επίγνωση ότι Αυτός κατοικεί μέσα μας, ώστε να είμαστε ναοί Του και Αυτός να είναι ο Θεός μας μέσα μας, όπως ακριβώς είναι και θα φανερωθεί ενώπιόν μας, γι' αυτό και δικαίως Τον αγαπάμε. «Μην πλανάσθε, αδελφοί μου»· αυτοί που διαφθείρουν τους οίκους «δεν πρόκειται να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Εάν, λοιπόν, εκείνοι που έπρατταν αυτά κατά σάρκα πέθαναν, πόσο μάλλον, εάν διαφθείρει κάποιος με κακή διδασκαλία την πίστη του Θεού, για την οποία σταυρώθηκε ο Ιησούς Χριστός; Ένας τέτοιος άνθρωπος, έχοντας γίνει ρυπαρός, θα καταλήξει στο άσβεστο πυρ, όπως ομοίως και όποιος τον ακούει.

Να απέχετε από τα κακά βότανα, τα οποία δεν καλλιεργεί ο Ιησούς Χριστός, επειδή αυτά δεν αποτελούν φυτεία του Πατέρα. Όχι διότι βρήκα ανάμεσά σας διαίρεση, αλλά κάθαρση. Διότι όσοι ανήκουν στον Θεό και στον Ιησού Χριστό, αυτοί είναι μαζί με τον επίσκοπο· και όσοι, αφού μετανοήσουν, προσέλθουν στην ενότητα της εκκλησίας, και αυτοί θα ανήκουν στον Θεό, ώστε να ζουν σύμφωνα με τον Ιησού Χριστό. «Μην πλανάσθε, αδελφοί μου»· εάν κάποιος ακολουθεί αυτόν που προκαλεί σχίσμα, «δεν κληρονομεί τη βασιλεία του Θεού»· εάν κάποιος πορεύεται με ξένο φρόνημα, αυτός δεν συγκατατίθεται με το Πάθος.

Ακούστε λοιπόν τον Παύλο που λέει: Διότι κάποτε ήμασταν και εμείς ανόητοι, απειθείς, πλανεμένοι, υποδουλωμένοι σε ποικίλες επιθυμίες· όταν όμως φανερώθηκε η αγαθότητα και η φιλανθρωπία του Σωτήρα μας Θεού, μας έσωσε, όχι εξαιτίας έργων δικαιοσύνης που πράξαμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το δικό Του έλεος, διά του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος· και πάλι αλλού: Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε μοιχοί, ούτε θηλυπρεπείς, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε κλέφτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε μέθυσοι, ούτε υβριστές, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού.

Διότι τέτοια είναι η δύναμη του Αγίου Πνεύματος· και όπως ακριβώς αυτή η αισθητή φωτιά, όταν παραλάβει τον ρευστό πηλό, τον καθιστά ένα στερεό και ανθεκτικό σκεύος, έτσι λοιπόν και το πυρ του Πνεύματος, όταν παραλάβει μια καλοπροαίρετη ψυχή, ακόμη κι αν τη βρει πιο διαλυμένη από τον πηλό, την κάνει πιο σκληρή και από το σίδερο· και εκείνον που πριν από λίγο ήταν μολυσμένος από τον βούρκο των αμαρτημάτων, ξαφνικά τον αναδεικνύει πιο λαμπρό και από τον ήλιο. Και διδάσκοντάς μας αυτό ο μακάριος Παύλος, βροντοφώναζε λέγοντας: «Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε κλέφτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες πρόκειται να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Και αφού απαρίθμησε, τρόπον τινά, όλα τα είδη της κακίας και δίδαξε ότι όσοι είναι ένοχοι για τέτοια αμαρτήματα καθίστανται ξένοι προς τη βασιλεία του Θεού, αμέσως πρόσθεσε: «Και τέτοιοι ήσασταν μερικοί· αλλά απολουστήκατε, αλλά αγιασθήκατε, αλλά δικαιωθήκατε». Πώς και με ποιον τρόπο; Πες μας· διότι αυτό είναι το ζητούμενο. «Στο όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού», λέει, «και με το Πνεύμα του Θεού μας». Είδες τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος, αγαπητέ; Είδες ότι το Άγιο Πνεύμα εξαφάνισε όλη αυτή την κακία, και εκείνους που προηγουμένως ήταν παραδομένοι στα δικά τους αμαρτήματα, τους ανύψωσε ξαφνικά στην ανώτατη τιμή;

Θυμήσου τις εναντίον του επιβουλές και τις συκοφαντίες καθώς και τα ραπίσματα, και αφού φρίξεις ταπεινώσου, για να σωθείς και να υψωθείς εν καιρώ επισκέψεως· διότι ο Κύριος είναι κοντά στους συντετριμμένους στην καρδιά· και διότι όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί. Όσοι δε πλανήθηκαν σε πορνείες, ας απομακρυνθούν από αυτές, και ας μην πλανηθούν ποτέ ξανά, αλλά ας ενθυμούνται τον Απόστολο που ανακράζει, ότι τους πόρνους και τους μοιχούς θα κρίνει ο Θεός· και, ότι κάθε αμάρτημα που τυχόν θα διαπράξει ο άνθρωπος, είναι εκτός του σώματος· εκείνος όμως που πορνεύει, αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα· και τέλος, ότι οι πόρνοι δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού.

Να ενθυμείσθε τον Απόστολο που βροντοφωνάζει, ότι οι άδικοι δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού· ούτε πόρνοι ούτε μοιχοί ούτε μαλακοί ούτε αρσενοκοίτες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. Και για ποια αιτία κατακρημνίστηκαν σε αυτήν τη βαριά πτώση; Πες μας, Παύλε.

Έτσι ακριβώς ενεργεί και στην προς Κορινθίους επιστολή· διότι, αφού είπε: «Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες», και αφού απαρίθμησε όλα τα υπόλοιπα, και πρόσθεσε: «τη Βασιλεία του Θεού δεν πρόκειται να κληρονομήσουν», τότε λέει: «Και τέτοιοι ήσασταν μερικοί». Δεν είπε απλώς, «Ήσασταν», αλλά, «Μερικοί ήσασταν»· δηλαδή, «Κάπως έτσι ήσασταν».

Πάλι το έγκλημα είναι διπλό, ίσως μάλιστα τριπλό και τετραπλό. Πρώτον μεν, το ότι δεν γνωρίζει κανείς να υπομένει όταν αδικείται· δεύτερον δε, το ότι και ο ίδιος αδικεί· τρίτον, το ότι αναθέτει σε αδίκους την κρίση για τα ζητήματα αυτά· τέταρτον, το ότι στρέφεται και εναντίον αδελφού. Διότι τα αμαρτήματα δεν κρίνονται με τον ίδιο τρόπο, όταν διαπράττονται εις βάρος του τυχόντος και εις βάρος του οικείου μέλους. Επειδή αυτό τολμάται με μεγαλύτερη αυθάδεια· και στη μεν πρώτη περίπτωση καταπατείται μόνο η φύση της πράξης, στη δε δεύτερη και η ιδιότητα του προσώπου. Αφού λοιπόν τους προκάλεσε ντροπή με συλλογισμούς της κοινής λογικής, και πριν από αυτούς με τα προκαθορισμένα έπαθλα, κατακλείει την προτροπή του με απειλή, καθιστώντας τον λόγο του ισχυρότερο, λέγοντας τα εξής: Δεν γνωρίζετε ότι οι άδικοι δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού;

Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε κλέφτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. Τι λες; Ενώ συζητούσες για τους πλεονέκτες, μας παρουσίασες ένα τόσο μεγάλο πλήθος παράνομων ανθρώπων; Ναι, λέει· αλλά δεν το κάνω αυτό συγχέοντας τον λόγο, αλλά προχωρώντας με τάξη.

Γι' αυτό λέει ο προφήτης εξ ονόματός Του: «Έκανες την άνομη σκέψη ότι θα είμαι όμοιός σου· θα σε ελέγξω και θα παρουσιάσω ενώπιόν σου τις ανομίες σου»· και ο Παύλος εδώ λέει: «Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι (τοποθετεί πρώτον αυτόν που έχει ήδη καταδικαστεί), ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού».

Γι' αυτόν τον λόγο ο Παύλος πράττει και τα δύο· και τους προκαλεί ντροπή λέγοντας: «Δεν γνωρίζετε ότι θα κρίνουμε αγγέλους;», αλλά και τους φοβίζει λέγοντας: «Δεν γνωρίζετε ότι οι πλεονέκτες δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού;»

Διότι είναι απολύτως αναπόφευκτο, όταν επιτρέπουμε στην ψυχή να παραδοθεί σε όλες τις ηδονές, να γεννιέται μεγάλο μίσος. Γιατί; Διότι όπου η αγάπη συνοδεύεται από την αρετή, κανένας δεν αδικεί κανέναν. Δες και τι λέει ο Παύλος: Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε λοίδοροι, ούτε μέθυσοι θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. Και τέτοιοι υπήρξατε μερικοί από εσάς.

Διότι δεν υπάρχει, πραγματικά δεν υπάρχει τίποτε πιο ανυπόφορο από την ύβρη, και τίποτε που να μπορεί να πληγώσει περισσότερο την ανθρώπινη ψυχή. Όταν μάλιστα και αυτή καθαυτήν η υβριστική λέξη είναι πιο προσβλητική, η πυρά γίνεται διπλή. Ας μη νομίσεις, λοιπόν, ότι είναι κάτι το ασήμαντο το να αποκαλέσεις κάποιον «μωρό». Διότι, όταν αφαιρέσεις από τον αδελφό εκείνο με το οποίο διαφέρουμε από τα άλογα ζώα και εξαιτίας του οποίου είμαστε κατεξοχήν άνθρωποι, δηλαδή τον νου και τη σύνεση, τον έχεις στερήσει από κάθε του αξιοπρέπεια. Ας μην στακόμαστε, λοιπόν, απλώς στις λέξεις, αλλά, εισχωρώντας στα ίδια τα πράγματα και στο πάθος, ας αναλογιστούμε πόσο μεγάλη πληγή προξενεί αυτή η λέξη και σε πόσο μεγάλο κακό οδηγεί. Γι' αυτό και ο Παύλος δεν απέκλεισε από τη Βασιλεία μόνο τους μοιχούς και τους μαλακούς, αλλά και τους λοιδόρους· και μάλιστα πολύ δικαιολογημένα. Διότι ο υβριστής καταστρέφει το αγαθό της αγάπης, περιβάλλει τον πλησίον με μύρια δεινά, προξενεί διαρκείς έχθρες, διασπά τα μέλη του Χριστού και αποδιώχνει καθημερινά την ποθητή στον Θεό ειρήνη, δίνοντας μεγάλη ευρυχωρία στον διάβολο μέσω των ύβρεων και καθιστώντας τον ισχυρότερο. Γι' αυτό και ο Χριστός, αποκόπτοντας τα νεύρα της δύναμης εκείνου, εισήγαγε αυτόν τον νόμο. Διότι Εκείνος αποδίδει τεράστια σημασία στην αγάπη.

Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε μοιχοί, ούτε κλέφτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. Και τέτοιοι υπήρξατε μερικοί από εσάς· αλλά απολουσθήκατε, αλλά αγιασθήκατε, αλλά δικαιωθήκατε στο όνομα του Κυρίου Ιησού και με το Πνεύμα του Θεού μας». Είδες πώς λάμπει ο προφητικός λόγος, ότι «Θα είμαι ίλεως στις αδικίες τους»; Πώς αστράφτει ο αποστολικός λόγος, ότι «Το πνεύμα ζωοποιεί»; Θέλεις να μάθεις και το άλλο, ακούγοντας τον απόστολο Παύλο να λέει πώς μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα περιόδευσε ολόκληρη την οικουμένη; Άκουσέ τον να λέει: «Ώστε από την Ιερουσαλήμ και μέχρι το Ιλλυρικό έχω μεταδώσει πλήρως το Ευαγγέλιο»· και πάλι: «Τώρα όμως, επειδή δεν έχω πλέον τόπο δράσης σε αυτές τις περιοχές, και έχοντας σφοδρή επιθυμία να σας δω, όταν πορευθώ προς την Ισπανία, ελπίζω να σας συναντήσω, αφού πρώτα χορτάσω εν μέρει από την επικοινωνία μαζί σας». Αν, λοιπόν, ένας μόνο απόστολος σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα διέτρεξε το μεγαλύτερο μέρος της οικουμένης, αναλογίσου πώς και οι άλλοι την σαγήνευσαν ολόκληρη.

Γι' αυτό και ο Παύλος μάς δίδαξε να αδικούμαστε μάλλον παρά να αδικούμε. Διότι στους μεν αδικούμενους ο Θεός αποδίδει δικαιοσύνη δια της ευεργεσίας· στους δε αδικούντες, δια της κολάσεως, με αποτέλεσμα να εκπίπτουν της επαγγελίας. Διότι, όπως λέει, οι άδικοι δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού.

Τι λοιπόν, λέγει, ο υβριστής θα καταταχθεί μαζί με τον μοιχό και τον μαλακό; Το εάν βέβαια θα υποστεί την ίδια τιμωρία με αυτούς, αυτό είναι ζήτημα που πρέπει να εξεταστεί σε άλλη ευκαιρία· ότι όμως θα εκπέσει ομοίως από τη βασιλεία, πείθομαι στον Παύλο που το λέγει, ή μάλλον στον Χριστό που ενεργεί μέσα του, ότι ούτε αυτοί ούτε εκείνοι θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. Εάν κάποια κρυφή πράξη κάποιου από εμάς φανερωνόταν σήμερα μόνο ενώπιον της εκκλησίας, δεν θα καταστρεφόταν από την ντροπή του και δεν θα παρακαλούσε μάλλον να σχιστεί η γη για να τον καταπιεί, παρά να έχει τόσους πολλούς μάρτυρες της κακίας του; Τι θα πάθουμε λοιπόν τότε, όταν ενώπιον ολόκληρης της οικουμένης θα φανερωθούν τα πάντα, σε ένα τόσο λαμπρό και περίβλεπτο θέατρο, και ενώ όλοι οι γνωστοί και οι άγνωστοί μας θα παρατηρούν τα πάντα; Τι θα απογίνουμε, όταν, αφού δεθούμε, οδηγηθούμε στο εξώτερο σκότος; Ή μάλλον, τι θα κάνουμε (πράγμα που είναι και το φοβερότερο από όλα), όταν θα έρθουμε σε ρήξη με τον Θεό; Διότι, εάν κάποιος διαθέτει συναίσθηση και λογική, έχει ήδη υποστεί την γέεννα, όταν βρεθεί μακριά από το πρόσωπο του Θεού. Επειδή θα έπρεπε να θλιβόμαστε και να πονάμε, όχι όταν τιμωρούμαστε, αλλά όταν αμαρτάνουμε· διότι το να έρθουμε σε ρήξη με τον Θεό είναι βαρύτερο από το να τιμωρηθούμε.

Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε κλέφτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. Άκουσες σε ποια χορεία τον κατέταξε; Μαζί με όσους εκπορνεύθηκαν, μαζί με όσους πόρνευσαν, μαζί με τους ειδωλολάτρες, μαζί με τους μοιχούς, μαζί με τους λοιδόρους, μαζί με τους πλεονέκτες, μαζί με τους άρπαγες. Τι λοιπόν, θα πει κάποιος; Είναι το ίδιο ο μέθυσος και αυτός που έχει εκπορνευθεί; Είναι το ίδιο ο μέθυσος και ο ειδωλολάτρης; Μη μου τα λες αυτά, άνθρωπε· θείους νόμους ανέγνωσα, μη ζητάς ευθύνες από εμένα· ρώτησε τον Παύλο, και ο ίδιος απαντά. Διότι, το εάν κατατάσσεται στην κόλαση μαζί με αυτούς ή όχι μαζί με αυτούς, δεν μπορώ να το πω· ότι όμως, ομοίως με τον ειδωλολάτρη, εκπίπτει από τη βασιλεία των ουρανών, αυτό θα μπορούσα να το ισχυριστώ με μεγάλη βεβαιότητα. Και εφόσον αυτό ομολογείται, γιατί λοιπόν ζητάς από εμένα ευθύνες για το μέτρο της αμαρτίας; Διότι, όταν μείνει έξω από τις θύρες, όταν εκπέσει από τη βασιλεία, όταν στερηθεί τη σωτηρία, όταν παραπεμφθεί στην αιώνια κόλαση, γιατί μου προβάλλεις μέτρα αμαρτημάτων και ζυγαριές και σταθμά; Όντως, αγαπητοί, είναι φοβερό πράγμα η μέθη και πάρα πολύ βαρύ.

Και ως προς τα δόγματα της Εκκλησίας επιθυμούμε να επιδεικνύετε τόση ακρίβεια και να τα έχετε σταθερά ριζωμένα στη διάνοιά σας. Επειδή, όμως, αρμόζει σε εκείνους που επιδεικνύουν τέτοια πίστη να λάμπουν και μέσω της πολιτείας των έργων τους, είναι αναγκαίο να διδάξουμε και για αυτό το ζήτημα όσους πρόκειται να αξιωθούν τη βασιλική δωρεά, ώστε να γνωρίζετε καλά ότι κανένα απολύτως αμάρτημα δεν δύναται να νικήσει τη φιλοτιμία του Δεσπότου. Αλλά, ακόμη και αν κάποιος είναι πόρνος, είτε μοιχός, είτε μαλακός, είτε αρσενοκοίτης, είτε έχει εκπορνευτεί, είτε είναι άρπαγας, είτε πλεονέκτης, είτε μέθυσος, είτε ειδωλολάτρης, είναι τόση η δύναμη της δωρεάς και η φιλανθρωπία του Δεσπότου, ώστε να επιφέρει τον πλήρη αφανισμό όλων αυτών και να αναδείξει λαμπρότερο και από τις ίδιες τις ηλιακές ακτίνες εκείνον που απλώς επέδειξε ευγνώμονα διάθεση.

Είδες πώς τέτοιοι άνθρωποι βρίσκονται σε κατάσταση αθλιότερη ακόμη και από τους δαιμονισμένους; Θέλεις να μάθεις, ύστερα από όλα αυτά, και το μεγαλύτερο από τα κακά; Διότι, αν και έχω πει τόσα πολλά, δεν έχω αναφέρει ακόμη το αποκορύφωμα: ότι αυτός που μεθάει αποξενώνεται και από τη βασιλεία των ουρανών. Και άκουσε τον μακάριο Παύλο που λέει: «Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε μοιχοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε μέθυσοι θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Αλλά ίσως πει κάποιος: Τι λοιπόν; Και ο ειδωλολάτρης και ο μοιχός και ο μέθυσος μένουν εξίσου εκτός της βασιλείας; —Μη ζητάς να τα μάθεις αυτά από εμένα, αγαπητέ.

Γ΄. Τέτοιου είδους κηλίδα καθάριζε το ιουδαϊκό λουτρό· το λουτρό όμως της χάριτος δεν καθαρίζει τέτοια, αλλά την πραγματική ακαθαρσία, τη μεγάλη κηλίδα που έχει εναποτεθεί μαζί με το σώμα και στην ψυχή. Διότι δεν καθιστά καθαρούς εκείνους που άγγιξαν νεκρά σώματα, αλλά εκείνους που άγγιξαν νεκρά έργα. Και αν κάποιος είναι μαλακός, και αν είναι πόρνος, και αν είναι ειδωλολάτρης, και αν έχει διαπράξει οποιοδήποτε φοβερό αμάρτημα, και αν συγκεντρώνει όλη την ανθρώπινη πονηρία, μόλις καταδυθεί στην κολυμβήθρα των υδάτων, αναδύεται από τα θεία νάματα καθαρότερος από τις ηλιακές ακτίνες. Και για να μην νομίσεις ότι τα λεγόμενα είναι κομπασμός, άκουσε τον Παύλο που μιλάει για τη δύναμη του λουτρού: «Μην πλανάσθε· ούτε ειδωλολάτρες, ούτε πόρνοι, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Και τι σχέση έχουν αυτά με όσα ειπώθηκαν, θα πει κάποιος; Διότι το ζητούμενο είναι να αποδειχθεί εάν η δύναμη του λουτρού τα καθαρίζει όλα αυτά. Άκουσε λοιπόν τη συνέχεια: «Και τέτοιοι ήσασταν μερικοί· αλλά απολουστήκατε, αλλά αγιαστήκατε, αλλά δικαιωθήκατε στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και εν τω Πνεύματι του Θεού μας».

Λοιπόν, απόλαυσε τα αγαθά σου κατά τη διάρκεια της ζωής σου· εκεί όμως, κατά τη μέλλουσα ημέρα του Χριστού, μην προσδοκάς ούτε σωτηρία ούτε κληρονομία. Διότι τότε θα χαθεί για εσένα η ευκαιρία, όταν γυμνός και πλήρως εκτεθειμένος παραστείς ενώπιον του βήματος του Χριστού, γινόμενος θέαμα μπροστά σε αγγέλους και ανθρώπους. Εκεί θα φανείς ποιος πραγματικά είσαι· εκεί θα ελεγχθεί όλη σου η αδικία. Ο Θεός δεν χλευάζεται· και τότε θα ακούσεις εκείνη την οδυνηρή φωνή: Δέστε του τα χέρια και τα πόδια και ρίξτε τον στο εξώτερο σκοτάδι· εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των δοντιών. Ποιος, λοιπόν, δεν θα θρηνήσει έναν τέτοιον άνθρωπο; Ποιος δεν θα κλάψει για εκείνον που εξαιτίας μιας πρόσκαιρης απόλαυσης βασανίζεται αιώνια; Μην πλανάσθε· ο Θεός δεν εμπαίζεται. Διότι είναι γεγραμμένο ότι ούτε πόρνοι, ούτε μοιχοί, ούτε λοίδοροι, ούτε πλεονέκτες, ούτε μέθυσοι, ούτε άδικοι, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε βλάσφημοι, ούτε φιλάργυροι, ούτε κανένας από τους παρόμοιους δεν έχει κληρονομία στη βασιλεία των ουρανών.

Όμως το πράγμα δεν είναι έτσι, αλλά, για να τιμωρήσει οριστικά τον υβριστή, έθεσε αυτό το επιτίμιο· και αυτό είναι φανερό από όσα λέει και ο Παύλος, με τα εξής λόγια: «Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε κλέφτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Εάν λοιπόν εκείνος που αποκαλεί τον αδελφό του «μωρό» είναι άξιος της έσχατης κολάσεως, εκείνος που τον αποκαλεί κακούργο και βάσκανο και επιπόλαιο και κενόδοξο, και τον κακολογεί με μύρια άλλα παρόμοια, πόσο πυρ της γέεννας θα επισωρεύσει στον εαυτό του; Διότι το «μωρέ» και το «ρακά» είναι πολύ ελαφρύτερα από όσα προαναφέρθηκαν· γι' αυτό ο Χριστός, αφήνοντας τα άλλα, ανέφερε αυτό, ώστε να μάθεις ότι, εάν το πιο ανεκτό, όταν ειπωθεί, επισύρει τη γέεννα εναντίον εκείνου που το λέει, πολύ περισσότερο θα προκαλέσουν το ίδιο τα βαρύτερα και τα πιο ανυπόφορα.

Εάν όμως κάποιοι καταλογίζουν υπερβολή στον λόγο (διότι γνωρίζω και εγώ ορισμένους που διακατέχονται από αυτήν την αντίληψη, θεωρώντας ότι αυτή η απειλή διατυπώθηκε μόνο προς εκφοβισμό), είναι καιρός αυτοί να απαλλάξουν από την προαναφερθείσα κόλαση τους μοιχούς, τους αρσενοκοίτες, τους μαλακούς και τους ειδωλολάτρες. Διότι, εάν απείλησε τους λοιδόρους αποκλειστικά και μόνο για να τους φοβίσει, είναι προφανές ότι το ίδιο έπραξε και για εκείνους· αφού τους συμπεριέλαβε όλους μαζί, έτσι επέφερε την έκπτωση από τη Βασιλεία. Τι λοιπόν, λέγει; Ο λοίδορος θα βρεθεί μαζί με τον μοιχό και τον μαλακό και τον πλεονέκτη και τον ειδωλολάτρη;

Το αν θα υποστεί την ίδια τιμωρία με αυτούς, είναι ζήτημα που πρέπει να εξεταστεί σε άλλη περίσταση· ότι όμως θα εκπέσει από τη βασιλεία εξίσου με εκείνους, για αυτό πείθομαι από τον Παύλο που το λέει, ή μάλλον από τον Χριστό που ενεργεί μέσω αυτού, ότι δηλαδή ούτε αυτοί ούτε εκείνοι πρόκειται να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. Και δεν το έχουν πάθει αυτό πολλοί μόνο στο συγκεκριμένο ζήτημα, αλλά και σε πολλά άλλα, καθώς νομίζουν ότι όσα πρόκειται οπωσδήποτε να συμβούν έχουν ειπωθεί καθ' υπερβολήν· αυτή όμως είναι διαβολική παγίδα. Διότι, προκειμένου να διαλύσει τον φόβο της μελλοντικής κολάσεως σε όσους κατανύχθηκαν μέσα στην αγάπη του Θεού, και να τους κάνει πιο χαύνους ως προς την υπακοή της εντολής, ο διάβολος εισήγαγε την παρηγοριά της υπερβολής, η οποία προς το παρόν είναι ικανή να προσφέρει την απάτη στις πιο ράθυμες ψυχές, αλλά θα ελεγχθεί κατά τον καιρό της κρίσεως, όταν πλέον δεν θα υπάρχει κανένα όφελος. Διότι, πες μου, τι όφελος υπάρχει, αν εξαπατηθούμε τώρα, να αντιληφθούμε τότε την απάτη, όταν πια δεν θα μπορούμε να αποκομίσουμε κανένα κέρδος από τη μετάνοια ενόψει της αναστάσεως; Ας μην εξαπατούμε λοιπόν μάταια τους εαυτούς μας, και ας μην τρέφουμε παράλογες σκέψεις προς βλάβη μας, ούτε να επισύρουμε επιπλέον τιμωρία, αυτήν της απιστίας. Διότι δεν επιφέρει βαρύτατη κόλαση μόνο το να μην υποτάσσεται κανείς στις εντολές του Χριστού, αλλά και το να απιστεί σε αυτές· και η απιστία προκύπτει από τη χαλαρότητα απέναντι στην εκπλήρωση των εντολών.

Και μη μου αναφέρεις αυτούς που έχουν αμαρτήσει λίγο, αλλά ας υποθέσουμε κάποιον που είναι γεμάτος από κάθε κακία, και ας πράττει όλα όσα τον αποκλείουν από τη Βασιλεία, και αυτός ας μην είναι από εκείνους που εξ αρχής ήταν άπιστοι, αλλά από τους πιστούς, και ενώ προηγουμένως ευαρεστούσε τον Θεό, ύστερα έγινε πόρνος, μοιχός, μαλακός, αρσενοκοίτης, κλέφτης, μέθυσος, υβριστής και όλα τα άλλα παρόμοια με αυτά. Διότι ούτε και για αυτόν θα αποδεχθώ να απελπιστεί για τον εαυτό του, έστω και αν φτάσει στα έσχατα γηρατειά με απερίγραπτη και τόσο μεγάλη κακία. Διότι, εάν η οργή του Θεού ήταν πάθος, δικαίως θα απελπιζόταν κανείς, ως μη δυνάμενος πλέον να σβήσει τη φλόγα που άναψε με τόσα πολλά κακά. Επειδή όμως το Θείο είναι απαθές, και όταν κολάζει και όταν τιμωρεί, δεν το πράττει με οργή, αλλά με φιλανθρωπία και πολλή κηδεμονία, πρέπει να έχει κανείς μεγάλο θάρρος και απόλυτη πεποίθηση στη δύναμη της μετανοίας. Άλλωστε, ακόμη και σε εκείνους που έχουν αμαρτήσει εναντίον Του, δεν συνηθίζει να επιβάλλει τιμωρία για τον Εαυτό Του —αφού καμία βλάβη δεν είναι δυνατόν να αγγίξει εκείνη τη Θεία Φύση— αλλά αποβλέπει στο δικό μας συμφέρον και στο να μη γίνει χειρότερη η διαστροφή μας, επειδή συνηθίζουμε να Τον καταφρονούμε και να Τον περιφρονούμε. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που θέτει τον εαυτό του εκτός του φωτός, το μεν φως δεν το ζημίωσε καθόλου, αλλά τον εαυτό του τα μέγιστα, μένοντας εγκλωβισμένος στο σκοτάδι, έτσι και εκείνος που εθίστηκε να καταφρονεί εκείνη την παντοδύναμη δύναμη, εκείνη δεν την έβλαψε σε τίποτα, τον εαυτό του όμως τον έβλαψε με την έσχατη βλάβη.