Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Γ΄ 17:9

Ο δε Κύριος, όταν είδε τον Ηλία να εμμένει σε μεγάλη σκληρότητα και να παραμένει ανένδοτος, δίνει άλλη αφορμή στον δίκαιο: πήγαινε, του λέει, στην πόλη Σαραφθία. Διότι, ιδού, δίνω εντολή εκεί σε μια χήρα γυναίκα να σε θρέψει μέσα σε τόση ανάγκη.

ΙΣΤ΄. Εις τα θαύματα του προφήτη Ηλία και του Ελισαίου. Αυτά είναι τα θαύματα του Ηλία του Θεσβίτη: Πρώτον τράφηκε από κοράκια· και δεύτερον έθρεψε πλουσιοπάροχα τη χήρα από τα Σάρεπτα, με τα ελάχιστα υπολείμματα λαδιού και αλευριού· της οποίας τον υιό ανέστησε εκ νεκρών με το εμφύσημά του. Συγκράτησε τη βροχή με τη δύναμη του Θεού, και έπειτα την απελευθέρωσε. Αφού καθαγίασε τη θυσία με πυρ παράδοξο ενώπιον ξένων, έπειτα άντεξε χωρίς να γευθεί τροφή για πολλές ημέρες και κατέκαψε ολοσχερώς δύο πεντηκοντάρχους.

ΙΖ΄. Επίγραμμα στο μαρτύριο του Ηλία το ονομαζόμενο Χηρείο. Αυτά, ξένε, είναι τα Σαρεπτά της Σιδωνίας, και αυτός είναι ο πύργος της χήρας, η οποία υποδέχθηκε φιλόξενα τον προφήτη του Θεού, τον Ηλία τον Θεσβίτη, όταν ο λιμός μάστιζε τις πόλεις· η οποία είχε μόνο λίγο λάδι στο δοχείο και μια χούφτα αλεύρι κρυμμένη στην υδρία.

Διότι προτίμησε να υπομείνει μακροχρόνια ανομβρία, παρά να προσφέρει τον ομβροφόρο λόγο. Τι έκανε λοιπόν ο πάνσοφος Κύριος; Όταν τον είδε να εμμένει στη σκληρότητά του, μετήλθε άλλη μέθοδο, ισχυρότερη από την πρώτη. Ποια είναι αυτή; Ξηραίνει τον ποταμό, αποσύρει τους κόρακες και του απευθύνει τον λόγο: «Πορεύσου στα Σάρεπτα της Σιδωνίας· ιδού, έχω δώσει εντολή σε μια χήρα γυναίκα να σε τρέφει εκεί». Βλέπεις πώς έσπευδε ο Κύριος να τον στρέψει προς την ευσπλαχνία; Διότι δεν τον έστειλε σε αρχοντικό οίκο, ούτε σε βασιλικό, ούτε σε κάποια εύπορη γυναίκα, αλλά σε μια ενδεή χήρα, ώστε έστω και με αυτόν τον τρόπο να καμφθεί προς την ευσπλαχνία.

Εκείνος όμως παρέμενε ακόμη και έτσι άκαμπτος. Διότι, ενώ έπρεπε, όταν άκουσε τον Κύριο να λέει: «Πήγαινε στα Σάρεπτα της Σιδωνίας· ιδού, δίνω εντολή σε μια χήρα γυναίκα να σε διατρέφει εκεί», να προσπέσει, να φωνάξει, να ικετεύσει και να πει: «Μη με οδηγήσεις σε τέτοια ταπείνωση, Δέσποτα· στους Σιδωνίους με παραπέμπεις, και με προστάζεις να γίνομαι βάρος σε μια χήρα γυναίκα, της οποίας ο άρτος είναι γεμάτος δάκρυα, η τράπεζα ανάμεστη από στεναγμούς, και η κλίνη της έχει για προσκέφαλο την κατάρα;»· όμως τίποτε από αυτά δεν έκανε ο Ηλίας. Διότι γνώριζε ότι, εάν αρνιόταν την τράπεζα της χήρας, θα του έλεγε ο Κύριος: «Τι λες, Ηλία; Αρνείσαι την τράπεζα της χήρας, εσύ που έκανες όλη τη γη του Ισραήλ να στερέψει, καθιστώντας την ίδια χήρα, στείρα και άτεκνη, χωρίς να γεννά καρπούς, και εσύ αρνείσαι την τράπεζα της χήρας;» Προκειμένου λοιπόν να μην ακούσει τίποτε από αυτά ο Ηλίας, ξεκίνησε αμέσως το ταξίδι του προς τους Σιδωνίους, εξασφαλίζοντας τα προς το ζην είτε με ευφροσύνη είτε με οδύνη.

Από την Ιεζάβελ ξέφυγα, και σε τούτην περιέπεσα. Πολλούς πειρασμούς υπέμεινα, αλλά τη γλώσσα της δεν μπορώ να την βαστάξω. Εσύ είσαι εκείνος που μου είπε, Δέσποτα: «Πήγαινε στα Σάρεπτα της Σιδωνίας· ιδού, δίνω εντολή σε γυναίκα χήρα να σε διατρέφει εκεί». Και ιδού, αυτή διαστρέφει· διότι δεν διατρέφει.

Αλλά δες τη φιλανθρωπία του Δεσπότη. Επειδή είδε τον προφήτη να κινείται από ζήλο και πολλή θέρμη και να επιφέρει αυτή τη μεγάλη τιμωρία ενάντια σε όλη τη γη, για να μη συμμετάσχει και ο ίδιος στην τιμωρία και κολαστεί όμοια εξαιτίας της δικής τους πονηρίας, του λέει: Σήκω και πορεύσου στα Σαρεπτά της Σιδωνίας. Διότι εκεί θα δώσω εντολή σε μία γυναίκα χήρα να σε διατρέφει. Και αφού σηκώθηκε, πορεύθηκε. Δες τη χάρη του Πνεύματος, αγαπητέ. Διότι και χθες ολόκληρος ο λόγος μας κατέληξε στη φιλοξενία, και σήμερα, ιδού, αυτή η φιλόξενη χήρα πρόκειται να οδηγήσει τον λόγο μας στο τέλος. Και έφτασε, λέει, στη χήρα, και τη βρήκε να συλλέγει ξύλα, και της λέει: Δώσε μου λίγο νερό να πιω. Και εκείνη υπάκουσε.

Σπαρακτικά τα λόγια, και ικανά να λυγίσουν ακόμη και πέτρινη ψυχή. «Δεν θα υπάρχει λοιπόν καμία ελπίδα σωτηρίας», λέει. «Ο θάνατος βρίσκεται προ των πυλών. Μόνο αυτό μας έχει απομείνει για να ζήσουμε, το οποίο μετά βίας θα αρκέσει σε εμένα και στα παιδιά μου. Ό,τι μου ήταν δυνατό, το έκανα· σου προσέφερα νερό». Αλλά για να γνωρίσουμε και τη φιλοξενία της γυναίκας, καθώς και τη μεγάλη παρρησία του δικαίου, δες τι συμβαίνει. Αφού ο προφήτης έμαθε τα πάντα με ακρίβεια, προκειμένου να φανερώσει σε εμάς την αρετή της γυναίκας (διότι ο Θεός, ο οποίος είχε πει: «Έχω δώσει εντολή σε γυναίκα να σε διατρέφει», ο ίδιος ενεργούσε μέσω του προφήτη), της λέει: «Ετοίμασε πρώτα για εμένα, για να φάω, και έπειτα για τα παιδιά σου». Ακούστε, γυναίκες, εσείς που περιβάλλεστε από πλούτη και που καταναλώνετε την περιουσία σας σε χιλιάδες ανώφελα πράγματα, και οι οποίες, πολλές φορές, ούτε καν μετά τη δική σας απόλαυση δεν καταδέχεστε να προσφέρετε δύο οβολούς σε αυτούς που έχουν ανάγκη ή σε κάποιον ενάρετο άνδρα που ζει στη φτώχεια για χάρη του Θεού.

Θρέψε αυτόν που πεινά, για να μη θρέψεις τη φωτιά της γέεννας· διότι, καθώς εκείνος τρώει από τα δικά σου, αγιάζει και τα υπολείμματα. Σκέψου πώς έτρεφε τον Ηλία η χήρα· περισσότερο τράφηκε η ίδια παρά τον έθρεψε· περισσότερο έλαβε παρά έδωσε. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και τώρα, και μάλιστα σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό. Διότι δεν πρόκειται για μια στάμνα με αλεύρι, ούτε για ένα δοχείο με λάδι, αλλά για τι; Για εκατονταπλάσια αγαθά, και η αμοιβή για τους τέτοιους ανθρώπους είναι η αιώνια ζωή. Το έλεος του Θεού γίνεται πνευματική τροφή, καθαρό προζύμι. Χήρα ήταν εκείνη, λιμός επικρατούσε, και τίποτα από αυτά δεν την εμπόδισε· είχε παιδιά, και ούτε έτσι εμποδίστηκε. Αυτή έγινε ίση με εκείνη τη χήρα που προσέφερε τα δύο λεπτά. Δεν είπε μέσα της: «Τι θα κερδίσω από αυτόν; Αυτός εμένα έχει ανάγκη· αν είχε κάποια δύναμη, δεν θα πεινούσε, θα είχε σταματήσει την ξηρασία, δεν θα υπέφερε από τα ίδια δεινά· ίσως να έχει αμαρτήσει και αυτός απέναντι στον Θεό». Τίποτα από αυτά δεν σκέφτηκε. Βλέπεις πόσο καλό είναι να ευεργετείς με απλότητα, και να μην είσαι υπερβολικά περίεργος και καχύποπτος για αυτόν που ευεργετείται; Αν ήθελε να εξετάσει τα πράγματα με περιέργεια, θα είχε διστάσει, δεν θα είχε πιστέψει. Έτσι και ο Αβραάμ, αν ήθελε να πολυπραγμονήσει, δεν θα είχε φιλοξενήσει αγγέλους.

Διότι προηγουμένως, παρακινώντας όλους μαζί προς την ελεημοσύνη, τον μεν πένητα τον δίδαξε μέσα από το παράδειγμα της φτωχής χήρας στα Σάρεπτα της Σιδωνίας, ώστε να μην προβάλλει την πενία του ως πρόφαση για την απανθρωπία του· τον δε φτωχό τον παρακίνησε από το παράδειγμα της φτωχής χήρας των Ευαγγελίων που έριξε τα δύο λεπτά στο γαζοφυλάκιο, ώστε να συνεισφέρει με προθυμία τον φτωχικό του πλούτο ως ελεημοσύνη· τον δε έμπορο τον νουθέτησε με το παράδειγμα της θαλάσσιας τρικυμίας, ώστε να μεταδίδει τα αγαθά του στους πένητες μάλλον παρά στη θάλασσα· τον δε έμπορο της ξηράς τον παρώτρυνε εντόνως να προλάβει την ανάγκη με την αγαθή του προαίρεση και, πριν έλθει η ανάγκη, να προτιμά τον Θεό παρά τον ληστή. Επειδή, λοιπόν, τους δίδαξε όλους μαζί προς την ελεημοσύνη, είδε τα έργα για τα οποία θα επαινεθεί, διαπιστώνοντας το πόσο έτοιμος είναι ο καθένας, σαν ένα θαλερό φυτό που κλίνει προς την ελεημοσύνη: «Εγώ δε είμαι ωσάν την κατάκαρπη ελιά μέσα στον οίκο του Θεού»· γι' αυτόν τον λόγο αναιρεί ταυτόχρονα και τις υποκρισίες που παρεμποδίζουν την ελεημοσύνη.

Ήταν, λοιπόν, ανυπόφορο το κακό· διότι η φοβερή φωνή του προφήτη δεν έκανε μόνο στείρα τη μήτρα της γης, αλλά σταμάτησε και τα ίδια τα ρεύματα των ποταμών, και όλοι οι χείμαρροι τότε ξηράνθηκαν. Και όπως ακριβώς ένας σφοδρός και φλογερός πυρετός, όταν προσβάλει τη φύση του σώματος, δεν ξηραίνει μόνο την επιφάνεια, αλλά προχωρώντας στο ίδιο του το βάθος, κατακαίει και αυτήν ακόμη τη φύση των οστών· έτσι και η ξηρασία που επικράτησε τότε, δεν κατέκαψε μόνο την όψη της γης, αλλά, φτάνοντας μέχρι τα ίδια της τα έγκατα, απορρόφησε από κάτω όλη την υγρασία. Τι λέει, λοιπόν, ο Θεός προς τον προφήτη; «Σήκω», λέει, «και πήγαινε στα Σαρεπτά της Σιδώνας· εκεί θα δώσω εντολή σε μία χήρα γυναίκα να σε θρέψει». Τι είναι τούτο; Στη δική του πατρίδα δεν απόλαυσε καμία φιλοξενία, και τον στέλνεις σε ξένη χώρα, και μάλιστα σε γυναίκα χήρα; Διότι, και αν ακόμη ήταν εύπορη, και αν ήταν πάμπλουτη, και αν ήταν η σύζυγος του ίδιου του βασιλιά, και αν είχε αποθήκες γεμάτες από πολλά γεννήματα, δεν θα έκανε ο φόβος του λιμού την προαίρεσή της πιο στείρα και από την ίδια τη γη; Για να μην τα λέει, λοιπόν, αυτά ο προφήτης, ούτε να τα συλλογίζεται, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο τον έθρεψε προηγουμένως μέσω των κοράκων, σαν να του έλεγε μέσα από τα γεγονότα ότι: «Αν προετοίμασα την άλογη φύση να σε φιλοξενήσει, πολύ περισσότερο θα πεισθεί να το πράξει αυτό η λογική φύση».

Μίλησα για τη χήρα, πώς, ενώ βρισκόταν σε τόσο μεγάλη στενοχώρια και υπό την πίεση του λιμού, δεν ξεστόμισε ούτε έναν πικρό λόγο προς τον προφήτη, παρόλο που αυτό ήταν το αναμενόμενο· και το απέδειξα αυτό και από τις ιουδαϊκές αντιλήψεις. Όμως εκείνη δεν κυριεύθηκε από τέτοια συναισθήματα, αλλά τον υποδέχθηκε με κάθε φιλοφροσύνη, και άδειασε όλο της το υστέρημα για να τον τιμήσει, παρότι ήταν Σιδωνία και αλλόφυλη, και ούτε τους προφήτες είχε ακούσει να διδάσκουν περί ελεημοσύνης, ούτε τον Χριστό να λέει: «Πεινασμένο με είδατε και με θρέψατε». Ποια συγγνώμη, λοιπόν, θα υπάρξει για εμάς, εάν μετά από τέτοιες προτροπές, εάν μετά από την υπόσχεση τέτοιων επάθλων, εάν μετά τη Βασιλεία των Ουρανών, δεν φθάσουμε στο ίδιο μέτρο φιλοφροσύνης με τη χήρα; Διότι εκείνη και Σιδωνία ήταν, και αλλόφυλη, και γυναίκα χήρα, και φρόντιζε πολλά παιδιά, και έβλεπε να επικρατεί επικίνδυνος λιμός και να προσδοκάται ο θάνατος, και επρόκειτο να υποδεχθεί έναν άγνωστο άνθρωπο και μάλιστα εκείνον που είχε προκαλέσει τον λιμό, και ούτε υπό αυτές τις συνθήκες δεν λυπήθηκε τη μία χούφτα που διέθετε. Εμείς όμως, που και στις προφητείες μετέχουμε, και θεϊκά διδάγματα απολαμβάνουμε, και έχουμε λάβει πλούσια διδασκαλία για τα μέλλοντα αγαθά, και δεν βλέπουμε να μας απειλεί λιμός, και κατέχουμε πολύ περισσότερα από εκείνη τη γυναίκα, ποια απολογία θα μπορέσουμε να προβάλουμε, εάν τσιγκουνευόμαστε τα υπάρχοντά μας και αδιαφορούμε για την ίδια μας τη σωτηρία;

Είναι άτοπο, ω Ηλία, οι μεν κόρακες να γίνονται μεσίτες της δικής μου φιλανθρωπίας προς εσένα, και εσύ να μη γίνεσαι μεσίτης για τους Ιουδαίους απέναντι στη δική μου τιμωρία εναντίον τους. Σεβάσου τη μεταβολή των κοράκων και γίνε επιεικής απέναντι στους Ιουδαίους· διότι εγώ βέβαια τιμώ τη δική σου απόφαση, αλλά και εκείνους που τιμωρούνται τους σπλαχνίζομαι. Όταν λοιπόν ο Θεός είδε τον Ηλία να μην ενδίδει, διακόπτει πάλι την παροχή της τροφής μέσω των κοράκων, πιέζοντάς τον προς συμφιλίωση, ώστε, εξαναγκαζόμενος από την πείνα, να αναιρέσει τουλάχιστον από μόνος του την απόφασή του. Εκείνος όμως, αν και αποσύρθηκαν οι κόρακες, το υπέμενε· Ας πεινάσω, έλεγε, αρκεί μόνο να βλέπω τους ασεβείς να τιμωρούνται· ας χαθεί και το δικό μου σώμα μαζί τους, τιμωρούμενο από την πείνα. Αφού λοιπόν έλειψε η τροφή από τους κόρακες, και έχοντας περάσει πολύς χρόνος, ο Ηλίας, πιεζόμενος πάλι, μεταβαίνει σε άλλον τόπο, και κατατρυχόμενος από την πείνα αναχωρεί, και γίνεται ικέτης μιας εθνικής γυναίκας, και μάλιστα χήρας και φτωχής. Θέλοντας δε ο Θεός να τον κάνει πιο φιλάνθρωπο, επειδή τότε στους Ιουδαίους απαγορευόταν η συναναστροφή με τους εθνικούς, προλαμβάνει και του προαναγγέλλει αυτό που πρόκειται να συμβεί: «Σήκω», λέει, «από εδώ, και πήγαινε στα Σαρεπτά της Σιδωνίας, και εγώ θα δώσω εντολή εκεί σε μια χήρα εθνική γυναίκα να σε τρέφει»· ώστε, ακούγοντας τη λέξη «εθνική», να βδελυχθεί την τροφή και να παρακαλέσει τον Θεό να χορηγήσει τις βροχές.

«Ζει Κύριος ο Θεός σου». Και από πού μπορούσε η εθνική να πει, «Ζει Κύριος ο Θεός σου»; Ο Θεός έδειξε προκαταβολικά τον προφήτη στη χήρα μέσω οπτασίας· διότι αυτό είναι εκείνο που ο Θεός διακήρυξε στον προφήτη: «Θα δώσω εντολή εκεί σε μία χήρα γυναίκα να σε θρέψει». Ο Θεός έδειξε από πριν στη γυναίκα την εμφάνιση του προφήτη, τη μορφή, το ανάστημα και το μελλοντικό του αίτημα. Γι' αυτό, όταν παρουσιάστηκε ο προφήτης, η χήρα θυμήθηκε την οπτασία· τον είδε τέτοιον, όπως ακριβώς της είχε φανεί στην οπτασία. Κατανοώντας, λοιπόν, από αυτό ότι η αποκάλυψη ήταν θεία, αμέσως μόλις στάθηκε μπροστά της ο προφήτης και της ζήτησε τροφή, εκείνη αναφώνησε: «Ζει Κύριος ο Θεός σου· δεν έχω άρτο, παρά μόνο μια χούφτα αλεύρι στη στάμνα και λίγο λάδι στο δοχείο· και, αφού μπω μέσα, θα το ετοιμάσω για τον εαυτό μου και για τα τέκνα μου, και θα φάμε και θα πεθάνουμε».

Διότι η χήρα, όταν πέθανε το παιδί της, πλησίασε τον προφήτη με δάκρυα. «Μακάρι», λέει, «να είχα πεθάνει νωρίτερα από την πείνα, και να είχα πεθάνει πριν από την ευλογία σου, παρά να δω τον γιο μου νεκρό». Ο προφήτης αισθάνθηκε ντροπή για αυτό που συνέβη· «Αυτές», λέει, «είναι οι ανταμοιβές στη χήρα για τη φιλοξενία της προς εμένα; Πριν από τη δική μου υποδοχή, είχε το παιδί της· μετά την υποδοχή μου, θρηνεί για το αγαπημένο της τέκνο». Αισθανόμενος ντροπή για το συμβάν ο Ηλίας, και αναλογιζόμενος το γεγονός μέσα του, αντιλήφθηκε ότι αυτό που έγινε ήταν σχέδιο του Δεσπότη των πάντων, αντιλήφθηκε το θείο σχέδιο. Και τι λέει; «Αλίμονο, Κύριε, ο μάρτυρας της χήρας, μαζί με την οποία εγώ κατοικώ!» Και τι θέλει να πει με αυτό; «Από εσένα», λέει, «προήλθε σε μένα η μαρτυρία για τη γυναίκα· εσύ», λέει, «είπες: "Θα δώσω εντολή σε μια χήρα γυναίκα να σε θρέψει", δίνοντας με κάθε τρόπο μαρτυρία για την ευσεβή της προαίρεση. Σε αυτήν με μετέφερες από εκείνους τους τόπους, και αυτήν που τίμησες με τη δική σου μαρτυρία, τώρα την τιμωρείς με τον θάνατο του παιδιού της; Αλίμονο, Κύριε, ο μάρτυρας της χήρας, μαζί με την οποία εγώ κατοικώ, εσύ θανάτωσες τον γιο της!»

Τον Ηλία τον οποίο σέβεσαι, τον οποίο προσδοκάς να έλθει, για τον οποίο κάνεις πολύ λόγο και τον αποκαλείς προφήτη, πώς αυτός τρεφόταν από κόρακα; Διότι ο κόρακας, σύμφωνα με τον νόμο, είναι ακάθαρτος, και έτσι ρητά όρισε ο νόμος, ότι δηλαδή ο κόρακας είναι ακάθαρτος. Και πώς, λοιπόν, ο προφήτης τρεφόταν από τον ακάθαρτο κόρακα; Διότι, εάν ο νόμος χαρακτήριζε τον κόρακα ακάθαρτο, οπωσδήποτε και εκείνος που τρέφεται από τον κόρακα θα ήταν ακάθαρτος. Αλλά δεν συνέβαινε αυτό, άπαγε, μη γένοιτο! Αντιθέτως, ο Ηλίας τρεφόταν από τον κόρακα, θεωρώντας πως τίποτα από όσα δημιουργήθηκαν από τον Κύριο δεν είναι ακάθαρτο. Έπειτα από εκεί, αφού παρήλθε ο καιρός και πλέον ο ποταμός ξηράνθηκε, παρακινεί τον προφήτη να αναχωρήσει για να βρει τροφή. «Πήγαινε», του λέει, «στα Σαρεπτά της Σιδωνίας, και θα δώσω εντολή σε μια χήρα γυναίκα να σε διατρέφει εκεί». Αυτό δε ο Θεός το έπραξε κατά κάποια θεία οικονομία.

Αναλογίσου πώς τίποτα από αυτά δεν είπε ο θεράπων· διότι είχε εμπιστοσύνη στον Δεσπότη του, σε Εκείνον που κάνει τα αδύνατα δυνατά. «Πήγαινε», του λέει, «στα Σαρεπτά της Σιδώνας, και ιδού μία χήρα που μαζεύει ξύλα». Γιατί, λοιπόν, προχωράς ακόμη, Ηλία; Και γιατί προστρέχεις στη χήρα; Είδες τα προπύλαια της φτώχειας, μη ρωτάς για τα βάσανα της ανέχειας· είδες την είσοδο της φτώχειας, μη ρωτάς τίποτα για τα όσα βρίσκονται μέσα. Πού εισέρχεσαι, Ηλία; Την είδες να μαζεύει ξύλα, και ζητάς να τραφείς από αυτήν;

Και ο Ιωσήφ· κι εκείνος πόση φιλοσοφία και σωφροσύνη επέδειξε απέναντι στην Αιγύπτια; Εκείνη έσκισε τον χιτώνα του, αλλά δεν διέρρηξε την πίστη του· αυτός νίκησε την αναισχυντία της, και δεν ικανοποίησε την επιθυμία της. Αλλά τι είσαι; [Χήρα; Και η Σιδωνία, η οποία υποδέχθηκε τον προφήτη Ηλία και τον έθρεψε με άρτο και νερό· και εκείνον που ήταν ο αίτιος του λιμού, ο λιμός δεν τον εξόντωσε. Αλλά τι είσαι;] Πόρνη; Και η Ραάβ, η οποία έκρυψε τους κατασκόπους, και αφού οι υιοί του Ισραήλ παρέλαβαν τη γη της επαγγελίας, σώθηκε και η ίδια και ο οίκος της και το γένος της. Αλλά τι είσαι; Φτωχός; Και ο Λάζαρος, ακόμη και μέσα στη φτώχεια του, πόση φιλοσοφία και υπομονή επέδειξε, και δεν δυσανασχέτησε παρότι βρισκόταν σε τόσο μεγάλη ανάγκη! Αλλά τι είσαι; Φιλογύνης; Και ο Σαμψών· διότι, αν και προδόθηκε από γυναίκα, εντούτοις ο Θεός του έδωσε τη δυνατότητα της εκδίκησης, και εκδικήθηκε τους αλλοφύλους. Αλλά τι είσαι; Φιλότεκνος; Και ο Ιακώβ. Βλέπεις πόσοι σώθηκαν;

γ΄. Μη μου φέρεις ως παράδειγμα τον πλεονέκτη, και τον δούλο της κοιλιάς, και εκείνον που έχει προδώσει την ευγένεια της φύσεως στην πονηρία, αλλά αυτόν και τους άνδρες που του μοιάζουν, οι οποίοι διατηρούν το αρχέτυπο και δεν φθείρουν τον βασιλικό χαρακτήρα, και τότε θα μάθεις τι πραγματικά είναι ο άνθρωπος. Διότι και αυτός ήταν άνθρωπος, και από γυναίκα γεννήθηκε, και με γάλα τράφηκε, και κατοίκησε στη γη, και ανέπνευσε αέρα, και όλα ήταν κοινά ανάμεσα σε αυτόν και σε εμάς, δηλαδή τα κοινά γνωρίσματα της φύσεως. Επειδή όμως τα έργα της προαιρέσεώς του υπήρξαν εξαίρετα, για τον λόγο αυτό έλαμψε με τέτοια χάρη. Καίτοι ούτε χρήματα διέθετε, ούτε περιφανή καταγωγή, ούτε μεγάλη πατρίδα, ούτε ρητορική δεινότητα, ούτε ακονισμένη γλώσσα, ούτε πλήθη δούλων, ούτε σμήνος ευνούχων, ούτε χρυσοσκέπαστη οικία, ούτε μεταξωτά ενδύματα, ούτε τραπέζι γεμάτο απολαύσεις, ούτε κανένα άλλο από εκείνα που θεωρούνται από τους πολλούς αξιοζήλευτα, παρά μόνο την έσχατη πενία. Διότι δεν είχε ούτε καν την αναγκαία τροφή, αλλά έγινε επαίτης μιας χήρας γυναίκας, και μάλιστα Σιδωνίας, απλώνοντας το χέρι και ζητώντας άρτο. Και κατοικία του ήταν ένα σπήλαιο, ένδυμά του ένα δέρμα, τραπέζι του η γη, οι πρόγονοί του άσημοι και ανώνυμοι, η πατρίδα του ασήμαντη και ο βίος του αγροτικός.

Ο προφήτης Ηλίας απειλεί τον Αχαάβ με την ανομβρία που διήρκεσε τρία έτη και έξι μήνες. Τότε ο προφήτης διατρέφεται από τους κόρακες. Εδώ εξιστορούνται τα γεγονότα σχετικά με τη χήρα στα Σάρεπτα, τον καμψάκη του ελαίου και την υδρία του αλεύρου, τον θάνατο του παιδιού και την έγερσή του από τον θάνατο. Ο Ηλίας αποστέλλεται προς τον Αχαάβ, τελεί τη θυσία, κατεβάζει πυρ από τον ουρανό και την καταναλώνει. Τότε, συλλαμβάνοντας τους ιερείς του Βάαλ, τους κατέσφαξε. Έπειτα ευαγγελίζεται στον Αχαάβ τον υετό. Και αφού ανέβηκε στο όρος Κάρμηλο, ο Ηλίας προσευχήθηκε και τελεί τη θυσία· και ιδού, έρχεται υετός. Η Ιεζάβελ, η σύζυγος του Αχαάβ, απειλεί τον Ηλία με θάνατο, και εκείνος πηγαίνει στην έρημο, όπου, αφού αποκοιμήθηκε και εξυπνήθηκε από άγγελο του Θεού, βρήκε έναν άρτο εγκρυφία από όλυρα, και αφού τον έφαγε, ενδυναμώθηκε. Με τη δύναμη εκείνης της τροφής πορεύθηκε επί σαράντα ημέρες και έφθασε στο Χωρήβ. Τότε λέγει: Κύριε, κατέσκαψαν τα θυσιαστήριά Σου. Αφήνοντας τα ζεύγη των βοών, ο Ελισσαίος ακολουθεί τον Ηλία. Στη συνέχεια ακολουθεί η διήγηση σχετικά με τον αμπελώνα του Ναβουθαί· καθώς και η απειλή εναντίον της Ιεζάβελ και του Αχαάβ, και η κατάνυξη του Αχαάβ. Επέδραμε εναντίον του Ισραήλ ο Σύρος Άδερ μαζί με τριάντα δύο βασιλείς· ο Ισραήλ όμως τους κατανίκησε. Και όταν εξεστράτευσε για δεύτερη φορά, υπέστη μεγάλη πανωλεθρία.

Επειδή δε, μετά από κάποιες ημέρες, στέρεψε και ο χείμαρρος από τον οποίο έπινε νερό, πάλι Εκείνος που του αποκάλυπτε το θέλημά Του, σαν φίλος προς φίλο, ο Δεσπότης προς τον υπηρέτη, του λέει: «Πήγαινε από εδώ στα Σάρεπτα της Σιδωνίας και εκεί θα συναντήσεις μια χήρα, από την οποία θα τραφείς και θα έχεις κατοικία, και δεν θα στερηθείς τίποτε από τα αναγκαία». Και αυτός, όταν έφτασε —διότι γνώριζε να υπακούει σε όλα σε Εκείνον που τον καλούσε— βρήκε τη χήρα να μαζεύει ξύλα και να ετοιμάζεται να ψήσει ψωμί στη χόβολη· διότι διέθετε μόνο μια χούφτα αλεύρι και λίγο λάδι στο λαγήνι, από τα οποία η ίδια και τα παιδιά της σκόπευαν να τραφούν με φειδώ. Την συνάντησε, λοιπόν, και της είπε: «Σε εμένα πρώτα, γυναίκα, παράθεσε αυτό το ψωμί και το λίγο λάδι από το λαγήνι, και έπειτα θα προσφέρεις στον εαυτό σου και στα παιδιά σου ό,τι απομείνει· διότι από εδώ και στο εξής, ούτε το πιθάρι με το αλεύρι θα αδειάσει, ούτε το λαγήνι με το λάδι θα λιγοστέψει, μέχρις ότου πέσει βροχή από τον ουρανό πάνω στη γη». Και η μεν χήρα έπραξε σύμφωνα με τις εντολές, παραθέτοντας πρώτα γεύμα στον προφήτη με προθυμία, και δεύτερον, η ίδια και τα παιδιά της έλαβαν τη μερίδα τους από την τροφή που είχε περισσέψει.

Όταν ο προφήτης επισκέφθηκε τη χήρα των Σαρεπτών, όταν ο πεινασμένος ξένος παρουσιάστηκε στην πεινασμένη οικοδέσποινα, μετατρέπει μια χούφτα αλεύρι σε αστείρευτη πηγή μέσα στο πιθάρι, χωρίς να εξετάσει την ποσότητα της δωρεάς, αλλά ανταποδίδοντας την αμοιβή σύμφωνα με την προθυμία της φιλοξενίας. Διότι τέτοια είναι τα έργα της χάριτος· λαμβάνοντας μικρά, χαρίζει μεγάλα.

Διότι εγώ θα σπλαγχνιστώ όλους αυτούς ως πλάστης τους, ο μόνος φιλάνθρωπος. Ο προφήτης όμως εξαγριωνόταν με αυτά· αποκρίθηκε τότε στον Δεσπότη: «Ούτε κόρακες ως υπηρέτες για να με θρέψουν μην προτρέψεις, ω Δέσποτα· προτιμώ να πεθάνω από την πείνα, Πανάγιε, αρκεί μόνο να τιμωρήσω τους ασεβείς, και αυτό θα είναι για εμένα μεγάλη ανάπαυση· δεν διστάζω να χαθώ μαζί με όλους εκείνους που σε απαρνούνται· μην με σπλαγχνιστείς λοιπόν, μην με λυπηθείς που πεινώ, αλλά μόνο εξολόθρευσε από τη γη τους ασεβείς, εσύ ο μόνος φιλάνθρωπος.» Όταν ο Κτίστης άκουσε αυτούς τους λόγους, μετέθεσε τον προφήτη από τον τόπο εκείνο, δίνοντας εντολή στα πτηνά να μην του χορηγούν πλέον τροφή όπως προηγουμένως, και στέλνει στα Σάρεπτα, προς τη χήρα, τον πεινασμένο, λέγοντάς του «θα δώσω εντολή σε μια γυναίκα να σε θρέψει», βουλευόμενος πάνσοφα.