Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 4:16

Διότι θα βρεθούν άνθρωποι κατά την ημέρα εκείνη που δεν θα δουν θάνατο, όμως δεν πρόκειται να προηγηθούν των κεκοιμημένων. Επειδή πρώτοι θα αναστηθούν όσοι έχουν πεθάνει, και έπειτα οι ζωντανοί θα μεταμορφωθούν, και θα αρπαγούν ταυτόχρονα για να προϋπαντήσουν τον Κύριο στον αέρα. Το πώς όμως θα γίνει αυτή η αρπαγή, άκουσε.

Καθώς ο Κύριος με κέλευσμα, δηλαδή με προσταγή, και ενώ οι άγγελοι θα κραυγάζουν: «Εγερθείτε, ήλθε ο Νυμφίος», τότε θα καταβεί από τον ουρανό. Και πρώτα θα αναστηθούν οι νεκροί· έπειτα δε από αυτά και οι ζώντες θα μεταβληθούν και θα γίνουν άφθαρτοι. Και μετά από αυτό, όλοι οι άγιοι και οι άξιοι θα αρπαγούν από τις νεφέλες, και θα υποδεχθούν τον Κύριό μας που έρχεται από τους ουρανούς, καθώς λέγει: «Και εμείς θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα». Διότι αυτή είναι η δόξα και ο στέφανος των δικαίων. Οι δε αμαρτωλοί περιμένουν απλώς να καταβεί.

Αυτό δε συμβαίνει, όπως ακριβώς στην περίπτωση ενός βασιλιά που μεταβαίνει σε κάποια πόλη· οι μεν πρώτοι και ένδοξοι της πόλης εξέρχονται για να τον προϋπαντήσουν, οι δε φτωχοί και ασήμαντοι παραμένουν περιμένοντας, έως ότου εκείνος αφιχθεί στην πόλη. Έτσι να αντιλαμβάνεσαι ότι θα συμβεί και με τον Χριστό, ότι δηλαδή, καθώς Αυτός θα κατέρχεται από τον ουρανό, όλοι οι δίκαιοι και αγαθοί θα αρπαγούν στον ουρανό, για να προϋπαντήσουν τον Κύριό μας Ιησού που κατέρχεται· οι δε αμαρτωλοί στέκονται στη γη αναμένοντας.

Διότι αυτό σας το λέμε σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζωντανοί, που θα έχουμε απομείνει μέχρι την παρουσία του Κυρίου, δεν πρόκειται να προηγηθούμε από εκείνους που έχουν κοιμηθεί· διότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέβει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι.

«Και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο·» καθώς από τη μια πλευρά ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ζητά από τον Πατέρα και λέει: «Δώσε, Πατέρα, ώστε όπου είμαι εγώ, να είναι μαζί μου και αυτοί·» και μας δίνει παραγγελία και υπόσχεση λέγοντας: «Όποιος διακονεί εμένα, ας με ακολουθεί· και όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος·» και από την άλλη ο απόστολος Παύλος μαρτυρεί και προφητεύει εν Χριστώ, γράφοντας τα εξής: «Διότι αυτό σας το λέμε βασισμένοι στον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς που ζούμε, που θα έχουμε απομείνει κατά την παρουσία του Κυρίου, δεν πρόκειται να προηγηθούμε από αυτούς που έχουν κοιμηθεί. Επειδή ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατεβεί από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι. Έπειτα εμείς που ζούμε, που θα έχουμε απομείνει, θα αρπαγούμε συγχρόνως μαζί τους μέσα σε νεφέλες προς προϋπάντηση του Κυρίου στον αέρα, και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο.» Και κατ' αυτόν τον τρόπο, για όσους διαφύλαξαν τώρα το, «Διότι αν έχουμε γίνει σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του», τότε εκπληρώνεται η υπόσχεση: «Αλλά θα γίνουμε σύμφυτοι και με την ανάστασή του», όπως ακριβώς λέει και αλλού: «Διότι αν συναποθάναμε, θα συζήσουμε· αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε.» Γνώριζε άλλωστε ο Απόστολος ότι η ταυτολογία είναι ωφελιμότερη για την ασφάλεια των ακροατών, και μέσω της επανάληψης των ίδιων πραγμάτων καθιστά πιο σταθερή την πλήρη βεβαιότητα της αλήθειας.

Αυτό που προέρχεται από τη γη, το οποίο έχει ατιμαστεί από τον θάνατο εξαιτίας εκείνης της αρχαίας κατάρας, την οποία έλυσε ο Χριστός «αφού έγινε κατάρα για χάρη μας»· και ο μετασχηματισμός δεν θα μας μεταφέρει σε κάποια άλλη φύση, διότι θα είμαστε αυτό ακριβώς που είμαστε, δηλαδή άνθρωποι, αλλά ασυγκρίτως καλύτεροι· διότι θα είμαστε άφθαρτοι και ανώλεθροι, και επιπλέον δοξασμένοι. Το τι θέλει να δηλώσει η έσχατη σάλπιγγα που ανασταίνει τους νεκρούς, θα μας το σαφηνίσει ο ίδιος ο θεσπέσιος Παύλος λέγοντας: «Ότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα καταβεί από τον ουρανό·» και οι νεκροί θα αναστηθούν άφθαρτοι. Επομένως, παρομοιάζει με σάλπιγγα τη φωνή του αρχαγγέλου και εκείνο το θείο και φρικωδέστατο πρόσταγμα. Αν και ο αρχάγγελος είναι αυτός που θα κραυγάσει και θα δώσει το σύνθημα της αναστάσεως σε αυτούς που κείτονται στη γη, εντούτοις η φωνή θα είναι του Χριστού· διότι Αυτός είναι που με τη δική Του δύναμη ανασταίνει τους νεκρούς, και όχι βέβαια η φωνή του αρχαγγέλου· διότι στα δεσποτικά προστάγματα υποτάσσεται κάθε λογική κτίση. Ποια λοιπόν ανάσταση θα υπάρξει στα αλήθεια, αν δεν πούμε ότι θα αναβιώσει αυτό ακριβώς που έχει ατιμαστεί από τον θάνατο; Ή με ποιον τρόπο θα πούμε, σχεδόν θριαμβολογώντας κατά της φθοράς: Καταπόθηκε ο θάνατος εις νίκος, και τα εξής; Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου;

Διότι το ότι ο Μονογενής είναι ζωή εκ φύσεως, και όχι μέτοχος ζωής από άλλον, και ότι ζωογονεί όπως ακριβώς και ο Πατέρας, θεωρώ περιττό να το πω προς το παρόν, επειδή έχουμε αναλώσει όχι λίγο λόγο σε αυτό στην αρχή του βιβλίου, με αφορμή το ρητό «Ό,τι έγινε, σε αυτόν ήταν ζωή». «Μην απορείτε γι' αυτό· διότι έρχεται ώρα κατά την οποία όλοι όσοι είναι στα μνημεία θα ακούσουν τη φωνή του και θα εξέλθουν, όσοι έκαναν τα αγαθά σε ανάσταση ζωής, και όσοι έπραξαν τα φαύλα σε ανάσταση κρίσεως.» Σημαίνει μεν μέσα από αυτά τον καιρό της ανάστασης όλων, όταν, όπως μας έγραψε ο θεσπέσιος Παύλος «Ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα καταβεί από τον ουρανό» για να κρίνει «την οικουμένη με δικαιοσύνη», και να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Όμως, με την επανάληψη των ίδιων πραγμάτων, καθοδηγεί την εξαιρετικά αμαθή διάνοια των Ιουδαίων ώστε να μπορέσουν να κατανοήσουν σαφώς ότι θα είναι αυτουργός και μεγαλύτερων θαυμάτων από αυτά που συνέβησαν στον παράλυτο, και θα αναδειχθεί κριτής της οικουμένης. Αντιπαραβάλλοντας δε χρησίμως τη θεραπεία ενός ασθενούς με την ανάσταση των νεκρών, αποδεικνύει μεγαλύτερη και πιο αξιόλογη την ενέργεια που καταλύει τον θάνατο και αναιρεί τη φθορά όλων, και εύλογα και αναγκαία, ως προς το μικρότερο παράδοξο λέει: Μην απορείτε γι' αυτό.

Διότι λέει ότι πέντε ήταν οι φρόνιμες, και πέντε οι μωρές· αλλά επειδή αργούσε «ο νυμφίος, νύσταξαν όλες και κοιμήθηκαν· και τα μεσάνυχτα ακούστηκε κραυγή: Ιδού ο νυμφίος, εξέλθετε σε απάντησή του.» Βλέπεις πώς ο νυμφίος μάς αναγγέλλεται τα μεσάνυχτα; Και ποια είναι λοιπόν η κραυγή, και ποιος ο τρόπος της συνάντησης, θα το διευκρινίσει ο θεσπέσιος Παύλος λέγοντας, άλλοτε μεν «ότι αυτός ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατεβεί από τον ουρανό»· και άλλοτε πάλι σχετικά με τους αναστημένους αγίους, ότι και «εμείς οι ζωντανοί, όσοι απομένουμε, μαζί με αυτούς θα αρπαχτούμε μέσα σε νεφέλες σε συνάντηση του Κυρίου στον αέρα, και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο.» Το ότι κυριεύτηκαν από φόβο οι μαθητές, αν και τον έβλεπαν να έρχεται, και βρίσκονταν σε κόπο και εγρήγορση, δηλώνει εκείνο, ότι δηλαδή θα έλθει ως φοβερός κριτής για όλους, και θα πτοηθεί εντελώς και ο δίκαιος γι' αυτό, καθώς δοκιμάζεται δια πυρός, αν και πάντοτε περίμενε με προσμονή αυτόν που πρόκειται να έλθει, και δεν δείλιασε στους κόπους για την αρετή, έχοντας ανατραφεί με νήψη ομοίως και με αγαθή εγρήγορση. Και δεν εισέρχεται μαζί με τους μαθητές του, ο Κύριος, σαν να πρόκειται να συμπλεύσει μαζί τους, αλλά μάλλον οδηγεί το σκάφος στην ξηρά.

Αυτό κατανοώντας και ο Παύλος, στις δικές του επιστολές λέει τα εξής: «Διότι αυτό σας το λέμε βασισμένοι στον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζωντανοί, που θα απομείνουμε μέχρι την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προηγηθούμε αυτών που έχουν κοιμηθεί· διότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέλθει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς οι ζωντανοί που θα έχουμε απομείνει, θα αρπαγούμε μαζί τους μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο.» «Και όπου εγώ πηγαίνω το γνωρίζετε, και την οδό την γνωρίζετε.» Εγώ βέβαια θα αναχωρήσω πρώτος, λέει, για να σας ετοιμάσω τον τόπο της ανόδου σας στους ουρανούς· αλλά αν το επιθυμείτε, και σας είναι ευκταίο να καταλύσετε σε εκείνες τις μονές, και θεωρείτε πολύ σπουδαίο το να βρεθείτε στην άνω πόλη, και να συγκατοικήσετε με τα άγια πνεύματα, γνωρίζετε την οδό, δηλαδή εμένα· διότι οπωσδήποτε μέσω εμού, και όχι μέσω κανενός άλλου, θα αποκομίσετε αυτήν την τόσο αξιοθαύμαστη χάρη. Διότι κανένας άλλος δεν θα σας ανοίξει τους ουρανούς, ούτε θα καταστήσει ποτέ βατό τον εντελώς απάτητο και ασυνήθιστο για τους ανθρώπους της γης τόπο, παρά μόνο εγώ. Και ο λόγος είναι αληθινός.

Διότι θα βρίσκονται μαζί και θα συμβασιλεύσουν με τον Χριστό, και θα απολαύσουν τα επουράνια αγαθά, έχοντας γίνει σύμμορφοι με την ανάστασή του, και αφού αφενός διέφυγαν τις παγίδες της αρχαίας φθοράς, αφετέρου περιβλήθηκαν μακρά και ανεκδιήγητη ζωή, ζώντας ατελεύτητα μαζί με τον αιώνια ζωντανό Δεσπότη. Διότι το γεγονός ότι όσοι άσκησαν θεοφιλή και εξαίρετο βίο θα βρίσκονται αδιαλείπτως μαζί με τον Χριστό, θεωρώντας προφανώς το θείο και άρρητο κάλλος του, το αποσαφηνίζει ο Παύλος λέγοντας: «Επειδή ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέβει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς οι ζωντανοί που απομένουμε θα αρπαγούμε μαζί τους μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο»· και πάλι, προς εκείνους που επέλεξαν να νεκρώσουν τα κοσμικά πάθη: «Διότι πεθάνατε, και η ζωή σας έχει κρυφτεί μαζί με τον Χριστό στον Θεό· όταν ο Χριστός, η ζωή σας, φανερωθεί, τότε και εσείς θα φανερωθείτε μαζί του εν δόξη».

Επειδή, δηλαδή, είπε ότι ο νόμος και οι προφήτες φτάνουν έως τον Ιωάννη, για να μην υποθέσει κανείς ότι έχουν αποβληθεί και αθετηθεί, για τον λόγο αυτό πρόσθεσε ότι «δεν θα πέσει από τον νόμο ούτε ένα γιώτα ή μία κεραία», σύμφωνα με τον Ματθαίο. <Κάποιος άνθρωπος ήταν πλούσιος και ντυνόταν με πορφύρα και βύσσο.> (A f. 220, E f. 252 b) Θα μπορούσε λοιπόν κάποιος να ρωτήσει: Άραγε, σύμφωνα με την ευαγγελική ιστορία, η οποία λέει ότι ο μεν φτωχός απήλθε στην ανάπαυση, ενώ ο πλούσιος στην κόλαση, αυτά έχουν ήδη συμβεί, και κληρώθηκε στον καθένα η άξια ανταπόδοση, ή μήπως μέσα σε αυτά ανατυπώνει την εικόνα της μέλλουσας κρίσης; Αλλά βέβαια, λέει, εφόσον αναφέρει το όνομα του Λαζάρου, αυτό αληθινά συνέβη και έλαβε χώρα. Διότι γιατί δεν είπε, «κάποιος φτωχός άνθρωπος», αλλά, «Λάζαρος»; Για να δείξει με το όνομα, ότι αυτά συνέβησαν πραγματικά και αληθινά. Προς αυτόν θα πούμε: Ότι η κρίση θα γίνει μετά την ανάσταση των νεκρών, το λέει παντού η θεία Γραφή· και ανάσταση δεν θα υπάρξει, αν δεν κατέλθει σε εμάς ξανά ο Χριστός από τους ουρανούς, μέσα στη δόξα του Πατρός, μαζί με τους αγίους αγγέλους. Έτσι και ο πάνσοφος Παύλος λέει ότι «ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου, και με σάλπιγγα Θεού θα καταβεί από τον ουρανό».

Λέει δε ότι ο ήλιος και η σελήνη θα σκοτεινιάσουν, και ότι οι ίδιοι οι αστέρες θα χάσουν το φως τους. Και αυτό δεν σημαίνει βεβαίως ότι τα ίδια τα ουράνια σώματα θα πάθουν απολύτως κάτι τέτοιο εκείνη την εποχή, αλλά λέγεται επειδή ο πόλεμος προκαλεί σκότος και ρίχνει σαν μια καταχνιά στα μάτια των ηττημένων. Διότι ο φόβος του θανάτου πάντοτε σκοτίζει, και το μέγεθος μιας απροσδόκητης συμφοράς αμβλύνει τον νου, και σαν με ζόφο μαυρίζει την καρδιά με την υπερβολή των δεινών. Λέει δε ότι ο Κύριος θα κραυγάσει, ως συμπαριστάμενος και υπερασπιστής, και δίκην στρατηγού θα παροτρύνει τους Ισραηλίτες εναντίον των εχθρών. Θα ταίριαζε δε μάλιστα στον καιρό της αναστάσεως να λεχθεί για τον Κύριο ότι θα κραυγάσει από τη Σιών. Διότι, όπως λέει ο θεσπέσιος Παύλος: «Ο ίδιος ο Κύριος με κέλευσμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέβει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν άφθαρτοι». Αυτό προτύπωνε και ο νόμος του Μωυσή, διότι διέταζε τους Ισραηλίτες να σαλπίζουν κατά τη νουμηνία. Και η μεν νουμηνία θα μπορούσε να νοηθεί ως τύπος, και μάλιστα πολύ σαφής, του μέλλοντος και νέου αιώνα μετά τον πρώτο. Η δε σάλπιγγα, ως τύπος της διαπεραστικής ηχούς της φωνής του αρχαγγέλου, της σάλπιγγας του Θεού, η οποία θα εγείρει όλους όσους αναπαύονται στη γη, εκπέμποντας έναν εξαίσιο και δυνατό ήχο.

Επειδή, λοιπόν, ο Χριστός ανέβηκε, οικοδόμησε τη δική του ανάβαση και για εμάς, αν βέβαια είναι αληθινός ο μακάριος Παύλος όταν λέει: «Διότι αυτό σας το λέμε με τον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζωντανοί, που θα έχουμε απομείνει μέχρι την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προλάβουμε αυτούς που έχουν κοιμηθεί. Διότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα καταβεί από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι. Έπειτα εμείς οι ζωντανοί που θα έχουμε απομείνει, θα αρπαγούμε μαζί με αυτούς μέσα σε νεφέλες, για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο». Ανέβηκε, λοιπόν, ως άνθρωπος, για να καταστήσει και σε εμάς που πιστέψαμε βατή την ανάβαση που αρμόζει σε αυτόν και μόνο, επειδή είναι Θεός και εκ Θεού. Ο ίδιος θεμελιώνει την ίδια του την επαγγελία πάνω στη γη. Διότι δεν έχει διαψευστεί καθόλου, αλλά μάλλον θα φέρει σε πέρας όλα όσα μας έχει υποσχεθεί να κατορθώσει. Διότι είπε: «Σας συμφέρει να φύγω εγώ. Διότι, αν δεν φύγω, ο Παράκλητος δεν θα έρθει σε εσάς. Όταν όμως φύγω, θα τον στείλω σε εσάς». Γι' αυτό λοιπόν διέταξε και τους αγίους αποστόλους «να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατέρα που» άκουσαν από αυτόν. Αλλά εξέχεε πλούσια σε αυτούς τη χάρη. Γι' αυτό και έγιναν «Μάρτυρες της δόξας του και στην Ιερουσαλήμ και στην Ιουδαία» και σε όλη τη γη.

ΕΠΙΛΥΣΗ. Η θεία Γραφή λέγει παντού ότι η κρίση θα γίνει μετά την ανάσταση των νεκρών. Ανάσταση όμως δεν πρόκειται να υπάρξει, αν δεν έλθει ξανά σε εμάς ο Χριστός από τους ουρανούς, εν τη δόξη του Πατρός, μαζί με τους αγίους αγγέλους. Έτσι λέγει και ο πάνσοφος Παύλος: «Επειδή ο ίδιος ο Κύριος με κέλευσμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα καταβεί από τον ουρανό. Διότι θα σαλπίσει, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν άφθαρτοι». Αφού λοιπόν ο Κριτής των πάντων δεν έχει κατεβεί ακόμη από τον ουρανό, ούτε η ανάσταση των νεκρών έχει γίνει. Τότε πώς δεν είναι απίθανο να σκεφτούμε ότι έχει ήδη γίνει σε κάποιους η ανταπόδοση είτε για τα πονηρά είτε για τα αγαθά έργα; Συνεπώς, όσα ειπώθηκαν από τον Χριστό για τον πλούσιο και τον Λάζαρο αποτελούν έναν τρόπο παραβολής, κομψά διαμορφωμένο. Και λέγεται, όπως αναφέρει η παράδοση των Εβραίων, ότι υπήρχε κάποιος Λάζαρος εκείνο τον καιρό στα Ιεροσόλυμα, ο οποίος έπασχε από έσχατη φτώχεια και αρρώστια, τον οποίο και μνημόνευσε ο Κύριος, λαμβάνοντάς τον ως παράδειγμα για την πιο σαφή δήλωση του λόγου Του.

Αλλά κατά τη νουμηνία, λέει, του μήνα, κατά τον οποίο συγκεντρώνετε τους καρπούς, θα υπάρχει για εσάς ανάπαυση, σε ανάμνηση των σαλπίγγων. Διότι ο καθένας θησαυρίζει τα αγαθά που προέρχονται από τους δικούς του ιδρώτες, και θα προνοήσει και θα επιμεληθεί για την αιώνια τρυφή και ανάπαυση, ενθυμούμενος ότι, καθώς λέει ο θεσπέσιος Παύλος, «Ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατεβεί από τον ουρανό». «Διότι θα σαλπίσει», λέει, «και οι νεκροί θα αναστηθούν άφθαρτοι». —«Διότι όλοι μας πρέπει να φανερωθούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού, για να λάβει ο καθένας την αμοιβή για όσα έπραξε δια του σώματος, είτε αγαθό είτε φαύλο». Ενθυμούμαστε λοιπόν αυτή την ιερή και φοβερότατη σάλπιγγα, όταν είναι και η επισημότατη εορτή των αγίων, κλητή και άγια, κατά την οποία αυτοί που έζησαν με ελπίδες λαμβάνουν πλέον ως κλήρο πλούσια ανταπόδοση για τα λαμπρά τους ανδραγαθήματα. Είναι αναγκαίο λοιπόν για εμάς, υψώνοντας τον νου μας με αυτές τις σκέψεις προς την άκρα αρετή, να απέχουμε από κάθε έργο που γνωρίζουμε ότι δεν ωφελεί καθόλου, αλλά μάλλον συνηθίζει και να κηλιδώνει. Διότι αυτό νομίζω είναι που μας είπε σοφά και ο Παύλος: «Ο καιρός είναι πλέον συνεσταλμένος, ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και εκείνοι που χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο να είναι σαν να μην τον καταχρώνται». ΠΑΛΛ. Έτσι φαίνεται. ΚΥΡ. Έπειτα λέει ότι: «Κατά τη δεκάτη ημέρα αυτού του έβδομου μήνα, που είναι ημέρα εξιλασμού, θα είναι για εσάς κλητή και άγια».

Ας περιμένουμε, λοιπόν, και ας προσδοκούμε τον Κύριο που έρχεται από τους ουρανούς πάνω στις νεφέλες. Αγγελικές σάλπιγγες τότε ηχούν. Οι νεκροί εν Χριστώ πρώτα ανασταίνονται. Οι ζωντανοί ευλαβείς αρπάζονται μέσα σε νεφέλες, λαμβάνοντας ως έπαθλο των κόπων τους το να τιμηθούν πάνω από τα ανθρώπινα μέτρα, επειδή αγωνίστηκαν και πάνω από τις ανθρώπινες δυνάμεις. Καθώς γράφει ο απόστολος Παύλος λέγοντας: ότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέβει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι. Έπειτα εμείς που ζούμε, όσοι θα έχουμε απομείνει, θα αρπαγούμε μαζί τους μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο.

Βλέπεις πώς προλέγουν όλοι την παρουσία του Κυρίου. Βλέπεις πώς γνωρίζουν τη φωνή του στρουθίου. Ποια φωνή, ας δούμε. «Ότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατεβεί από τον ουρανό». Ο αρχάγγελος προσφωνεί και λέει προς όλους: Σηκωθείτε για την προϋπάντηση του Κυρίου. Και είναι φοβερή η κάθοδος του Δεσπότη. Ο Δαβίδ λέει: «Ο Θεός θα έλθει φανερά, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει. Φωτιά θα καίει ενώπιόν του και γύρω του σφοδρή καταιγίδα», και τα εξής.

Να θυμάστε δε όλα όσα ειπώθηκαν στην Πρώτη προς Κορινθίους επιστολή, τα οποία έγραψε ο Παύλος προς αυτούς που έλεγαν: «πώς ανασταίνονται οι νεκροί; και με τι είδους σώμα έρχονται;», και ότι, αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί, και ότι αποκάλεσε άφρονες αυτούς που δεν πιστεύουν, καθώς και όλη την εκεί διδασκαλία περί της αναστάσεως των νεκρών, και ότι προς τους Θεσσαλονικείς έγραψε: «δεν θέλουμε δε να αγνοείτε, αδελφοί, σχετικά με αυτούς που έχουν κοιμηθεί, για να μην λυπάστε όπως και οι υπόλοιποι, οι οποίοι δεν έχουν ελπίδα», και όλα τα επόμενα, και μάλιστα το «και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι».

Βλέπεις, άθλιε, πόσους Αγίους κατέστησες ψεύτες διά του μιαρού σου στόματος; Και όχι μόνο τους Αγίους, αλλά και τον Δεσπότη όλων των Αγίων. Τι θα πράξεις, άθλιε, αφού κατέστησες τον εαυτό σου εχθρό όλων των Αγίων και αποξενωμένο από τον Χριστό, όπως και οι υπόλοιποι που δεν έχουν ελπίδα; Ποιον, λοιπόν, θα παρακαλέσεις; Σε ποιον θα καταφύγεις; Διότι κατέστησες τον εαυτό σου ξένο και του Θεού και των Αγίων. Πώς δεν αισχύνεσαι να εισέλθεις στην εκκλησία του Θεού, όπου ο Παύλος βροντοφωνάζει λέγοντας: ότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέλθει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς οι ζώντες που θα έχουμε εναπομείνει θα αρπαγούμε μαζί με αυτούς μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο; Με ποια χέρια θα υποδεχθείς το τίμιο σώμα του Θεού, και θα το φέρεις στο μιαρό και βλάσφημό σου στόμα, το οποίο ύβρισε τον Δεσπότη;

Ανέφερε δε πρώτη και δεύτερη ανάσταση, επειδή δύο είναι τα τάγματα των Αγίων, των δύο Διαθηκών, θέλοντας να δείξει ότι οι της Καινής Διαθήκης θα αναστηθούν με το πρώτο αξίωμα, και με το δεύτερο οι της Παλαιάς Διαθήκης, παρόλο που η ανάσταση είναι μία και θα πραγματοποιηθεί την ίδια χρονική στιγμή. καθώς είπε και ο Παύλος: διότι θα ηχήσει η σάλπιγγα, και όλοι οι νεκροί θα αναστηθούν. Και ότι ανέφερε δύο τάγματα, πρώτη και δεύτερη ανάσταση, το λέει ο Απόστολος: απαρχή ο Χριστός, έπειτα οι του Χριστού, ύστερα το τέλος. Και ότι πάλι η ανάσταση όλων θα είναι μία και θα γίνει σε έναν καιρό, πάλι ο Παύλος λέει: ότι αυτός ο Χριστός με πρόσταγμα, με φωνή Αρχαγγέλου θα κατεβεί από τον ουρανό, και με σάλπιγγα θα ηχήσει, λέει, και οι νεκροί θα αναστηθούν πρώτα, έπειτα εμείς οι ζωντανοί θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλες. Ιδού και τώρα έχει διατυπωθεί η ανάσταση με πρωθύστερο σχήμα. όχι σύμφωνα με την έκθεση της Αποκαλύψεως, αλλά την παραλλάσσει. Διότι εκεί ανέφερε πρώτη την ανάσταση των δικαίων, έπειτα όλων των ανθρώπων, ενώ εδώ πρώτη την ανάσταση όλων, έπειτα των δικαίων. Επομένως, το πρωθύστερο δεν παρέχει κάποια προτεραιότητα. διότι η ερμηνεία επιλύει το ζητούμενο. και ότι αποκαλεί αγιοσύνη τους δικαίους και τον εαυτό του. Και ο Μωυσής είπε: ο Θεός του Αβραάμ και του Ισαάκ και του Ιακώβ, είναι Θεός ζώντων και όχι νεκρών. ώστε μέσα σε αυτά τα δύο πράγματα να τεκμηριωθεί το γεγονός ότι ειπώθηκαν δύο αναστάσεις, όχι χρονικές, αλλά τακτικές.

Ο δε Παύλος πεθαίνει επί Νέρωνος και έχει ταφεί στα προάστια της Ρώμης. Πώς, λοιπόν, θα μπορούσε να νομίσει κανείς, ενώ υπάρχει ακόμη πλήθος ανθρώπων πάνω στη γη, ότι ο Χριστός έκανε διαχωρισμό; Το ότι πάλι δεν είπε το «εμείς οι ζωντανοί» με την έννοια ότι κάποιοι δίκαιοι είχαν ήδη αναστηθεί και βασιλεύσει χίλια χρόνια επί της γης και μετέπειτα μετατέθηκαν από τη γη, είναι φανερό από το ότι ο Χριστός δεν είναι μαζί τους στη γη· διότι, αν δεν ήταν μαζί τους, ούτε και θα συμβασίλευαν. Και αν δεν συμβασίλευαν, τότε γιατί αναστήθηκαν; Πώς, λοιπόν, θα εκπληρωθεί ο λόγος της Αποκαλύψεως, αφού ο Ιωάννης είπε ότι ο Χριστός βασιλεύοντας θα ηγηθεί των δικαίων, πράγμα το οποίο βέβαια και θα γίνει;

Εάν δε είπε ότι τότε κατέβηκε από τον ουρανό, προστάζοντας τον Άγγελο να σαλπίσει την ανάσταση —διότι αυτό σημαίνει το «θα κατέβει με φωνή Αρχαγγέλου», του προδρόμου και κήρυκα, και «με κέλευσμα και με σάλπιγγα» αποδεικνύεται ότι δεν βρισκόταν στη γη επί χίλια χρόνια, αλλά τότε ακριβώς ήλθε— πώς λοιπόν είχαν αναστηθεί προηγουμένως κάποιοι δίκαιοι για να βασιλεύσουν χίλια χρόνια, χωρίς να είναι ο Χριστός μαζί τους πάνω στη γη; Αλλά ούτε και σε αυτή την κατάσταση πάνω στη γη, κατά την παρουσία του, θα έλθει ο Χριστός με ταπείνωση, αλλά με δόξα. Διότι ο ίδιος είπε ότι, όπως η αστραπή που φαίνεται φτάνει από την ανατολή έως τη δύση, έτσι θα είναι και η παρουσία του Υιού του ανθρώπου.

Άρα λοιπόν, η Αποκάλυψη ανέφερε ότι η πόλη Ιερουσαλήμ από τον ουρανό θα βρίσκεται στον παράδεισο· διότι αυτή είναι η καινή γη, η οποία έχει την κατάσταση της αθανασίας. Σφάλλουν λοιπόν τα μέγιστα όσοι υποστηρίζουν ότι η δευτέρα παρουσία του Χριστού θα είναι τοπική, εφόσον ο ίδιος ο Χριστός δήλωσε ρητά: ιδού εδώ ή εκεί, μην πιστέψετε· ιδού στην έρημο, μην εξέλθετε· διότι το ότι θα κατέλθει από τον ουρανό, δεν το είπε με την έννοια ότι θα κατέλθει αυτοτελώς ο ίδιος, αλλά με φωνή Αρχαγγέλου, δηλαδή του Αγγέλου που θα αναγγέλλει την παρουσία του· και μέσω του Αγγέλου θα γίνει κατανοητό ότι ο Χριστός επιτελεί τη δεύτερη παρουσία του για τον διαχωρισμό των δικαίων και των αδίκων πάνω στη γη. Γι' αυτό λέει ότι με το πρόσταγμα του Χριστού θα κατέλθει ο Άγγελος· και μέσω του προστάγματός του που δόθηκε στον Άγγελο, θα πραγματοποιηθεί η κατάβαση από τον ίδιο τον Χριστό, προκειμένου να εκπληρωθεί η Θεία Γραφή σχετικά με τη δεύτερη παρουσία του.

Επισημαίνοντας και κάτι άλλο ο Παύλος, ότι ένας Άγγελος σαλπίζοντας με προσταγή του Χριστού θα επιτελέσει την ανάσταση, ώστε όλοι οι άνθρωποι να δουν την παρουσία Του· γι' αυτό τον λόγο άλλωστε είπε: «οι νεκροί θα αναστηθούν πρώτα». Γιατί; Για να δουν τον Χριστό. Στη συνέχεια, επανέφερε τον διαχωρισμό, τον οποίο ανέφερε και ο Χριστός, σε αμνούς και ερίφια. Επομένως, επειδή και ο ίδιος ο Παύλος είναι δίκαιος, γι' αυτό είπε: «εμείς οι ζωντανοί». Γιατί οι Άγιοι ονομάζονται ζωντανοί; Επειδή ο Χριστός είπε: «αυτοί θα πορευθούν σε ζωή αιώνια», και επειδή αποτελεί αξίωμα το να αποκαλούνται οι δίκαιοι ζωντανοί. Ίσως όμως θα πεις: ιδού, και οι άνομοι που κολάζονται αιώνια, δεν ονομάστηκαν ζωντανοί. Αν δεν ήταν στη ζωή, πώς θα κολάζονταν; Αλλά υπονόησε ότι η ζωή των αμαρτωλών είναι νεκρή. Ο Χριστός είπε: «και αυτοί θα πορευθούν σε κόλαση αιώνια».

Από εδώ νομίζω ότι ορμάται ο απόστολος Παύλος όταν γράφει για τη δεύτερη έλευση του Χριστού τα εξής: Ότι ο ίδιος ο Κύριος με κέλευσμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέβει από τον ουρανό, και τα εξής. Ο ίδιος δε απόστολος παρουσιάζει και την έσχατη έλευση του Αντιχρίστου, η οποία είναι και απώλεια, και μετά από αυτήν την ένδοξη παρουσία του Σωτήρα μας, σύμφωνα με την προφητεία, λέγοντας: Να μη σας εξαπατήσει κανείς με κανέναν τρόπο· διότι εάν δεν έλθει πρώτα η αποστασία και δεν αποκαλυφθεί ο άνθρωπος της αμαρτίας, ο υιός της απώλειας, εκείνος που αντιτάσσεται και υπερυψώνει τον εαυτό του πάνω από καθετί που λέγεται Θεός ή σέβασμα, ώστε να καθίσει ο ίδιος στον ναό του Θεού, προβάλλοντας τον εαυτό του ότι είναι Θεός· δεν θυμάστε ότι, ενώ ήμουν ακόμη μαζί σας, σας τα έλεγα αυτά; και τα εξής. Τόσα ανέπτυξε ο θαυμάσιος Απόστολος στους λόγους του περί της συντέλειας του βίου, επιβεβαιώνοντας τα όσα προφητεύθηκαν μέσω του προφήτη Δανιήλ για τον Αντίχριστο και για την ένδοξη βασιλεία του Σωτήρα μας.

Και όπως παλαιότερα αυτό είχε εδραιωθεί στους Ιουδαίους, κατά την εποχή που ήκμαζαν ανάμεσά τους προφήτες και δίκαιοι και πλήθος θεοσεβών και θεοφιλών ανδρών, και ήταν πραγματικά πόλη του Θεού η θεοσέβεια που επιτελούνταν ανάμεσά τους σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, αλλά επειδή όλοι όσοι ήταν ανάμεσά τους, αφού τελειώθηκαν προσδοκώντας την παρουσία του Χριστού που εξαγγελλόταν μέσω των προφητών, αναχωρούσαν από αυτήν τη ζωή, ήλπιζαν όμως ότι Αυτός θα κατέβαινε «μέχρι θανάτου» για τη δική τους σωτηρία. Για τον λόγο αυτό, επειδή «κάθονταν στο σκοτάδι», ο Λόγος τούς ευαγγελίζεται την παρουσία του φωτός λέγοντας: «Φωτίζου, Ιερουσαλήμ, διότι έχει έλθει το φως σου», ώστε αυτά να μπορούν να εκπληρωθούν κατά την πρώτη παρουσία του Σωτήρα μας, αλλά βεβαίως να βρουν την τελική τους εκπλήρωση και κατά τη δεύτερη και ένδοξη θεοφάνειά Του. Όπως είναι φυσικό, τότε δεν θα υπάρχει πλέον ούτε ήλιος, ούτε σελήνη, ούτε αστέρια, αλλά θα αρκεί ο ίδιος ο Χριστός του Θεού, «το αληθινό φως» και «ο ήλιος της δικαιοσύνης», για τον φωτισμό των ψυχών εκείνων που θα καταξιωθούν τη βασιλεία Του. Διότι τότε, σύμφωνα με τον ιερό Απόστολο, «ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα και με φωνή αρχαγγέλου θα κατέβει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς που απομένουμε ζωντανοί, θα αρπαγούμε μαζί με αυτούς μέσα σε νεφέλη για να συναντήσουμε τον Κύριο στον αέρα· και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο».

Όταν λοιπόν πραγματοποιήσει την ένδοξη παρουσία του, τότε, απευθυνόμενος σε εκείνους που είναι άξιοι αυτής, ο λόγος λέει: «Φωτίζου, φωτίζου, Ιερουσαλήμ, διότι έφθασε το φως σου», ή σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «Σήκω, φωτίσου, διότι ήρθε το φως σου», και πρόσεξε αν δεν προφήτευσε σαφώς την εκ νεκρών ανάσταση λέγοντας: «Σήκω»· η αιτία δε της εκ νεκρών αναστάσεως ήταν η παρουσία του «φωτός»· διότι, αφού αναζωπυρωθούν από τις ζωοδόχες ακτίνες, οι ψυχές των αγίων που έχουν πεθάνει προ πολλού θα απολαύσουν τα υπεσχημένα αγαθά. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Απόστολο, «ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα και με φωνή αρχαγγέλου θα κατέβει, και έπειτα οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν»· έπειτα, αφού αναστηθούν, θα αντικρίσουν τη «δόξα» του.

Τα επόμενα προστίθενται εκ μέρους αυτών των ιδίων, μέσω των οποίων λέγεται: «ποιοι είναι αυτοί που πετούν σαν νεφέλες και σαν περιστέρια με τα μικρά τους προς εμένα;». Και αυτό θα το κατανοήσουμε στρέφοντας την προσοχή μας στη φωνή του Παύλου, η οποία διδάσκει ότι «εμείς που ζούμε και απομένουμε κατά την παρουσία του Χριστού θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλες σε προϋπάντηση του Κυρίου στον αέρα· και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο», έχοντας δηλαδή ενωθεί και συγκαταλεχθεί στη χορεία εκείνων από τον παλαιότερο λαό που έχουν διαπρέψει στην αρετή. Γι' αυτό, θαυμάζοντας τη χάρη του Χριστού που εκχύθηκε στους ανθρώπους και το πλήθος αυτών που σώζονται από τα έθνη, καθώς και το πέταγμά τους προς τους ουρανούς μετά την έξοδό τους από τη ζωή, λένε: «ποιοι είναι αυτοί που πετούν σαν νεφέλες και σαν περιστέρια με τα μικρά τους προς εμένα; εμένα περίμεναν οι νήσοι»· διότι με τον όρο «νήσους» ο λόγος πολλές φορές και στα προηγούμενα υπονοούσε τις εκκλησίες. Επειδή, λοιπόν, τις υποσχέσεις που είχαν δοθεί στους πατέρες τις προσδοκούσαν οι εκκλησίες του Θεού μελετώντας τις προφητείες, δικαιολογημένα λέει: «εμένα περίμεναν οι νήσοι», αλλά «και τα πλοία της Θαρσείς πρώτα, για να φέρουν τα τέκνα σου»· ως «πλοία της Θαρσείς» υπονοεί τα σώματα, με τα οποία διέπλευσαν οι ψυχές κατά τον θνητό βίο. Η Θαρσείς, εξάλλου, ήταν χώρα αλλοφύλων· γι' αυτό, σχετικά με τους αλλόφυλους απίστους έχει ειπωθεί κάπου: «με βίαιο άνεμο θα συντρίψεις τα πλοία της Θαρσείς».

Γι' αυτό αναφέρει ότι πήγε να λάβει για τον εαυτό του βασιλεία και να επιστρέψει. Και το πώς θα πραγματοποιήσει την επάνοδο, ο θείος Απόστολος το αποσαφηνίζει λέγοντας: Ότι αυτός ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέβει από τον ουρανό. Η δε αποδημία δηλώνει και τη μακροθυμία. Ήταν δε αναγκαίο αυτός να πορευθεί στη μακρινή χώρα που αναφέρθηκε, και να περάσει εκεί χρόνο για πολλούς λόγους· ώστε στο μεταξύ οι υπηρέτες του να δώσουν αποδείξεις της εργασίας τους.

Το ότι δε τα αποτελέσματα των πιο απόρρητων μυστηρίων θα συντελεστούν μέσω αγγέλων, το διδάσκει εκείνος που είπε: «Διότι θα ηχήσει η σάλπιγγα, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι»· και πάλι: «Σε μία στιγμή, σε ριπή οφθαλμού, με την έσχατη σάλπιγγα»· και πάλι: «Ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα καταβεί».

Και όχι μόνο τη βασιλεία του Υιού του Ανθρώπου προφητεύει ο προφήτης, αλλά αναφέρει και για περισσότερους, ότι δηλαδή θα συμβασιλεύσουν και αυτοί με τον Θεό. Και ποιοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί παρά οι «κληρονόμοι του Θεού και συγκληρονόμοι του Χριστού», στους οποίους έχει επαγγελθεί η βασιλεία των ουρανών, μια βασιλεία που πρόκειται να εγκαθιδρυθεί μετά τις τέσσερις βασιλείες που είδε ο προφήτης, για τις οποίες μόλις προηγουμένως μιλήσαμε με συντομία. Από εδώ θεωρώ ότι λαμβάνει αφορμή ο ιερός απόστολος Παύλος, όταν γράφει για τη δεύτερη έλευση του Χριστού τα εξής: «ότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα καταβεί από τον ουρανό», και τα εξής. Ο ίδιος δε απόστολος παρουσιάζει, σύμφωνα με την προφητεία, και την έσχατη έλευση και καταστροφή του αντιχρίστου, και κατόπιν αυτής την ένδοξη παρουσία του Σωτήρα μας, λέγοντας: «ας μη σας εξαπατήσει κανείς με κανέναν τρόπο, διότι εάν δεν έλθει πρώτα η αποστασία και δεν αποκαλυφθεί ο άνθρωπος της αμαρτίας, ο υιός της απώλειας, αυτός που αντιτάσσεται και υπερυψώνει τον εαυτό του πάνω από καθετί που λέγεται Θεός ή σέβασμα, ώστε να καθίσει ο ίδιος στον ναό του Θεού, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ότι είναι Θεός».

Έτσι, λοιπόν, και το «κάθισε στα δεξιά μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου» και το «τον οποίο πρέπει ο ουρανός να δεχθεί μέχρι τους χρόνους της αποκαταστάσεως» δεν έχει λεχθεί με την έννοια ότι δεν θα υπάρχει πλέον μετά από αυτά, αλλά με την έννοια ότι πρόκειται, κατά τον καιρό της συντέλειας, να εγερθεί από τον πατρικό θρόνο και να πραγματοποιήσει δεύτερη κάθοδο από τον ουρανό, για την οποία διδάσκει ο απόστολος λέγοντας: «ότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού, θα κατέβει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς που ζούμε και απομένουμε, θα αρπαγούμε μαζί με αυτούς μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα· και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο». Πρέπει, επομένως, ο Σωτήρας να παραμένει στον ουρανό και να κάθεται στα δεξιά του Πατρός «έως τη συντέλεια», και κατά την ίδια τη συντέλεια των πάντων, πραγματοποιώντας την ένδοξη και δεύτερη παρουσία του, θα παραλάβει τους αγίους του για να είναι πάντοτε μαζί του, όχι μέχρι κάποιο χρονικό διάστημα, αλλά στον άπειρο αιώνα· διότι λέει: «έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο». Επομένως, οι άγιοι, αφού θα είναι πάντοτε μαζί του, θα απολαύσουν τη βασιλεία του στην εξαγγελθείσα βασιλεία των ουρανών. Αλλά ο γενναίος αυτός, μην κατανοώντας αυτά, μολονότι ο θείος απόστολος έχει πει για τον Σωτήρα μας το: «διότι πρέπει αυτός να βασιλεύει, μέχρις ότου θέσει τους εχθρούς κάτω από τα πόδια του».

Διότι δεν ανασταίνεται κάποιος από βαριά ασθένεια, ούτε επανέρχεται στη ζωή ενώ βρίσκεται στις τελευταίες του αναπνοές, ούτε ζωοποιείται ένα μικρό παιδί που μόλις έχει πεθάνει, ούτε κάποιος νέος που πρόκειται να οδηγηθεί στον τάφο επιστρέφει πάλι από το φέρετρο· αλλά ένας άνδρας νεκρός από μέρες, αλλοιωμένος, ήδη πρησμένος και σε αποσύνθεση, σε σημείο που να μην είναι ανεκτό ούτε στους οικείους του να πλησιάσει ο Κύριος το μνήμα, εξαιτίας της αποκρουστικής κατάστασης του αποσυντεθειμένου σώματος, ζωοποιείται με ένα μόνο κάλεσμα και επιβεβαιώνει το κήρυγμα της αναστάσεως, δηλαδή αυτό που προσδοκάται γενικά για όλους, το οποίο γνωρίσαμε εμπειρικά μέσω μιας μεμονωμένης περίπτωσης. Διότι, όπως ακριβώς κατά την αναστοιχείωση των πάντων, λέει ο Απόστολος, ότι ο ίδιος ο Κύριος θα κατέλθει με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου, και μέσω της σάλπιγγας θα αναστήσει τους νεκρούς στην αφθαρσία· έτσι και τώρα, αυτός που βρισκόταν στον τάφο, αφού απέσεισε τον θάνατο σαν κάποιον ύπνο με τη φωνή του προστάγματος, και αφού αποτίναξε από πάνω του τη φθορά που είχε επέλθει λόγω της νεκρώσεως, πετάγεται έξω από το μνήμα άρτιος και σώος, χωρίς καν να εμποδιστεί στην έξοδό του από τα δεσμά των σαβάνων που ήταν τυλιγμένα γύρω από τα πόδια και τα χέρια του.

«Διότι αυτό σας το λέμε βασισμένοι στον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς που ζούμε και απομένουμε μέχρι την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προηγηθούμε από εκείνους που έχουν κοιμηθεί, επειδή ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέβει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς που ζούμε και απομένουμε, μαζί με αυτούς θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Χριστό στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο.» Αυτά, αγαπητέ μου αδελφέ Θεόφιλε, στα προσφέρω εν συντομία από αγάπη προς τον Κύριο, έχοντας αντλήσει από τις άγιες γραφές σαν από εύοσμα άνθη, και έχοντας πλέξει ένα επουράνιο στεφάνι, ώστε, φυλάγοντας με πίστη τα όσα έχουν γραφτεί και προβλέποντας τα όσα πρόκειται να γίνουν, να διατηρήσεις τον εαυτό σου απρόσκοπτο και ενώπιον του Θεού και ενώπιον των ανθρώπων, «προσμένοντας τη μακάρια ελπίδα και την επιφάνεια του Θεού και σωτήρα μας», κατά την οποία, αφού αναστήσει τους αγίους, θα ευφρανθεί μαζί με αυτούς δοξάζοντας τον Πατέρα, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Ας αφυπνιστούμε λοιπόν, αγαπητοί, και ας αποβλέψουμε προς εκείνη την επάνοδο. Διότι και ο Παύλος λέγει: «Ο ίδιος ο Κύριος θα κατέλθει από τον ουρανό με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου· και εμείς οι ζωντανοί, όσοι απομένουμε, θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλες προς προϋπάντηση του Κυρίου στον αέρα», αλλά όχι όλοι. Διότι για το ότι δεν θα αρπαγούμε όλοι, αλλά κάποιοι θα παραμείνουν, ενώ άλλοι θα αρπαγούν, άκουσε τι λέγει ο Χριστός: Τότε θα βρεθούν δύο γυναίκες να αλέθουν στον μύλο· η μία παραλαμβάνεται, και η άλλη εγκαταλείπεται· και δύο θα βρίσκονται σε μία κλίνη· ο ένας παραλαμβάνεται, και ο άλλος εγκαταλείπεται. Τι υποδηλώνει αυτό το αίνιγμα; Τι σημαίνει αυτό το απόρρητο μυστήριο; Με τον μύλο μάς υπέδειξε όλους εκείνους που ζουν μέσα στην πενία και την ταλαιπωρία· με την κλίνη δε και την ανάπαυση, υποδήλωσε όλους όσους ζουν μέσα στον πλούτο και την τιμή. Και θέλοντας να δείξει ότι και από τους πένητες κάποιοι σώζονται και κάποιοι χάνονται, είπε ότι και από εκείνες που βρίσκονται στον μύλο, η μία παραλαμβάνεται, και η άλλη εγκαταλείπεται· και από εκείνους που βρίσκονται στην κλίνη, ο ένας παραλαμβάνεται, και ο άλλος εγκαταλείπεται, δηλώνοντας ότι οι μεν αμαρτωλοί εγκαταλείπονται εδώ και αναμένουν την τιμωρία, ενώ οι δίκαιοι αρπάζονται στις νεφέλες.

Γι' αυτό έλεγε στους μαθητές του ο Κύριος ότι «έρχομαι προς εσάς, και θα σας παραλάβω, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε και εσείς, και την οδό προς τα εκεί όπου εγώ πηγαίνω τη γνωρίζετε»· αυτή λοιπόν είναι η παραγγελία του, ότι θα έλθει και θα τους παραλάβει, και όχι μόνο αυτούς, αλλά και όσους πίστεψαν σε αυτόν μέσω του λόγου τους και φύλαξαν τις εντολές του, όπως ακριβώς έλεγε και ο Παύλος γράφοντας στους Θεσσαλονικείς, ότι «ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέλθει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς οι ζωντανοί που απομένουμε, θα αρπαγούμε μαζί με αυτούς μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο»· αυτή λοιπόν είναι η επαγγελία του μεγάλου Βασιλέως που λέει ότι «έρχομαι προς εσάς»· εννοεί τον εαυτό του, και πάλι λέει προς αυτούς, «για να τρώτε», αναφέρει, «και να πίνετε μαζί μου στο τραπέζι μου»· αυτή λοιπόν είναι η επαγγελία της αθανάτου τραπέζης, το να αρπαγούν δηλαδή μέσα σε νεφέλες και να είναι πάντοτε μαζί με τον Θεό. «Τότε επέστρεψαν», λέει, «οι απόστολοι από το όρος που ονομάζεται των Ελαιών, το οποίο είναι κοντά στην Ιερουσαλήμ». Διότι από παλαιά αναφέρει ο προφήτης: «και θα σταθούν τα πόδια του πάνω στο όρος των Ελαιών προς ανατολάς, απέναντι από την Ιερουσαλήμ».

Διότι το ότι αυτό το δώρο είναι μεγάλο, άκουσε και τον Παύλο που το φανερώνει. Επειδή, βλέποντας τους Ιουδαίους να υπερηφανεύονται για το ότι οι προφήτες ήλθαν σε αυτούς, και θέλοντας να ταπεινώσει το φρόνημά τους, αποδεικνύοντας ότι εμείς απολαύσαμε μεγαλύτερη τιμή, εφόσον λάβαμε τη διδασκαλία όχι μέσω δούλου αλλά μέσω του Δεσπότη, λέει κάπως έτσι γράφοντας προς τους Εβραίους: «Ο Θεός, αφού παλαιά μίλησε στους πατέρες μας πολυμερώς και πολυτρόπως, τις έσχατες αυτές ημέρες μίλησε σε εμάς μέσω του Υιού». Και πάλι αλλού: «Και όχι μόνο αυτό, αλλά και καυχιόμαστε στον Θεό μέσω του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, διά του οποίου λάβαμε την καταλλαγή». Βλέπεις ότι δεν καυχάται μόνο για την καταλλαγή, αλλά και για το ότι λάβαμε την καταλλαγή μέσω του Χριστού; Και πάλι, εξυμνώντας την ανάσταση, λέει: «Ο ίδιος ο Κύριος θα κατεβεί από τον ουρανό». Πρόσεξε και εκεί ότι τα πάντα γίνονται μέσω του Δεσπότη· και εδώ έδωσε εντολή στον Αδάμ όχι μέσω κάποιου υπηρέτη, ούτε μέσω αγγέλου και αρχαγγέλου, αλλά ο Ίδιος αυτοπροσώπως, τιμώντας τον άνθρωπο με διπλή τιμή, και με το να του δώσει τον νόμο, και με το να του τον δώσει ο Ίδιος. Πώς λοιπόν ολίσθησε εκείνος; Εξαιτίας της δικής του ραθυμίας· και αυτό το φανερώνουν όσοι έλαβαν νόμο και δεν ολίσθησαν, αλλά έπραξαν ακόμη και περισσότερα από όσα τους είχαν προσταχθεί.

ΟΜΙΛΙΑ Η΄. Διότι σας λέμε τούτο σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζωντανοί, που θα έχουμε απομείνει μέχρι την Παρουσία του Κυρίου, δεν πρόκειται να προηγηθούμε των κεκοιμημένων. Επειδή ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέβει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι. Έπειτα, εμείς οι ζωντανοί που θα έχουμε απομείνει, θα αρπαγούμε μαζί τους μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο.

αʹ. Οι προφήτες, θέλοντας να καταδείξουν την αξιοπιστία των λεγομένων τους, πριν από όλα τα άλλα λένε τούτο: «Όραση, την οποία είδε ο Ησαΐας»· και πάλι, «Λόγος Κυρίου, που έγινε προς τον Ιερεμία»· και πάλι, «Αυτά λέει ο Κύριος», και όλα τα παρόμοια. Πολλοί δε βλέπουν και τον ίδιο τον Θεό να κάθεται, όσο τους είναι δυνατόν να Τον δουν. Ο Παύλος όμως, επειδή δεν Τον είδε να κάθεται, αλλά είχε μέσα του τον Χριστό να ομιλεί, αντί του «Αυτά λέει ο Κύριος», έλεγε: «Μήπως ζητάτε απόδειξη ότι μιλάει μέσα μου ο Χριστός;»· και πάλι, «Παύλος, απόστολος του Ιησού Χριστού», δείχνοντας ότι τίποτα δεν είναι δικό του· διότι ο Απόστολος εκφωνεί τα λόγια εκείνου που τον απέστειλε. Και πάλι, «Νομίζω δε ότι και εγώ έχω Πνεύμα Θεού». Όλα εκείνα λοιπόν τα εξέφραζε μέσω του Πνεύματος, αλλά αυτό που λέει τώρα, το άκουσε και ρητώς από τον Θεό· όπως ακριβώς και εκείνο που έλεγε όταν συνομιλούσε με τους πρεσβυτέρους των Εφεσίων, «Είναι μακάριο μάλλον να δίνει κανείς παρά να λαμβάνει», το άκουσε ως άγραφο λόγο. Ας δούμε λοιπόν τι λέει και τώρα. «Διότι τούτο σας το λέμε ως λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζωντανοί, που θα έχουμε απομείνει έως την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προηγηθούμε από εκείνους που έχουν κοιμηθεί· επειδή ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου, και με την έσχατη σάλπιγγα θα κατεβεί από τον ουρανό». Αυτό ακριβώς που και ο Χριστός λέει για τότε: «Οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν». Γιατί άραγε με σάλπιγγα; Διότι και στο όρος Σινά αυτό βλέπουμε, και αγγέλους επίσης εκεί.

Τι σημαίνει, «Στην έσχατη σάλπιγγα»; Δείχνει εδώ ότι θα ηχήσουν πολλές σάλπιγγες, και κατά την έσχατη θα κατεβεί ο Κριτής. Και οι νεκροί εν Χριστώ, λέει, θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς οι ζωντανοί που απομένουμε, θα αρπαχτούμε μαζί τους μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο. Ώστε, να παρηγορείτε ο ένας τον άλλον με τα λόγια αυτά. Αν λοιπόν πρόκειται να κατεβεί, για ποιον λόγο θα αρπαχτούμε; Για λόγους τιμής. Διότι, όταν ένας βασιλιάς εισέρχεται σε μία πόλη, οι μεν έντιμοι βγαίνουν για να τον προϋπαντήσουν, ενώ οι κατάδικοι παραμένουν μέσα περιμένοντας τον κριτή· και όταν καταφθάνει ένας φιλόστοργος πατέρας, τα μεν παιδιά του, και όσοι είναι άξιοι να ονομάζονται παιδιά του, βγαίνουν έξω πάνω σε άμαξα για να τον δουν και να τον καταφιλήσουν, ενώ οι υπηρέτες που έχουν σφάλλει παραμένουν μέσα. Μεταφερόμαστε πάνω στο όχημα του Πατέρα· διότι και Εκείνον μέσα σε νεφέλες τον ανέλαβε, και εμείς μέσα σε νεφέλες θα αρπαχτούμε. Βλέπεις πόση είναι η τιμή; Και την προϋπάντηση την κάνουμε ενώ Εκείνος κατεβαίνει, και το μακαριότερο από όλα, έτσι θα είμαστε διαρκώς μαζί Του. Ποιος θα αναγγείλει τα θαυμαστά έργα της δυνάμεως του Κυρίου και θα κάνει ακουστές όλες τις αινέσεις Του; Πόσων αγαθών αξίωσε το ανθρώπινο γένος! Πρώτοι ανασταίνονται εκείνοι που έχουν πεθάνει, και έτσι γίνεται από όλους μαζί η προϋπάντηση.