Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 4:17

ΙΕ΄. Τότε ο Μωυσής, όπως ήταν φυσικό, αναφώνησε: Άκουε, νοητέ Ισραήλ, αυτά που ο αισθητός Ισραήλ δεν μπόρεσε να ακούσει. Κύριος ο Θεός σου, ο Κύριος είναι ένας. Διότι είναι ένας Θεός, ο οποίος γνωρίζεται σε τρεις υποστάσεις. Διότι μία είναι η ουσία της θεότητας Εκείνου που δίνει τη μαρτυρία, του Υιού για τον οποίο δίνεται η μαρτυρία, και του Πνεύματος που επισκιάζει. Αυτός είναι που τώρα μαρτυρείται από τον Πατέρα, η ζωή των ανθρώπων. Αυτήν (τη ζωή) θα δουν οι αγνώμονες κρεμασμένη πάνω στο ξύλο, και δεν θα πιστέψουν στη ζωή τους. Στη συνέχεια ο Ηλίας αποκρίθηκε: Αυτός είναι εκείνος τον οποίο είδα παλαιά ασώματο, πνευματικά, μέσα σε λεπτή αύρα. Διότι τον Θεό κανείς δεν τον έχει δει ποτέ, όπως είναι κατά τη φύση Του. Και αυτό που έχει δει κανείς, το έχει δει εν πνεύματι. Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου. Αυτά είναι εκείνα τα οποία μάτι δεν είδε, και αυτί δεν άκουσε, και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν ποτέ. Έτσι, στον μέλλοντα αιώνα θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο, βλέποντας τον Χριστό να αστράφτει με το φως της θεότητας.

Υποσχέθηκε, λοιπόν, και εδώ ο Κύριος ότι θα είναι μαζί μας έως τη συντέλεια, όχι πως πρόκειται να μας αποχωριστεί μετά τη συντέλεια του αιώνος. Λέει εξάλλου ο θείος Απόστολος ότι, μετά την κοινή ανάσταση, θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλες προς προϋπάντηση του Κυρίου στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο.

Παραμένει, λοιπόν, παρθένος η αειπάρθενος και μετά τον τοκετό, χωρίς να έλθει καθόλου σε συζυγική σχέση με άνδρα μέχρι τον θάνατό της. Διότι, μολονότι έχει γραφεί: «Και δεν την εγνώρισε, έως ότου εγέννησε τον υιό της τον πρωτότοκο», πρέπει να γνωρίζουμε ότι πρωτότοκος είναι αυτός που γεννιέται πρώτος, έστω κι αν είναι μονογενής· διότι ο όρος δηλώνει μεν ότι γεννήθηκε πρώτος, δεν υποδηλώνει όμως οπωσδήποτε και τη γέννηση άλλων. Η δε λέξη «έως» σημαίνει μεν το χρονικό όριο ενός καθορισμένου χρόνου, δεν αποκλείει όμως ό,τι ακολουθεί έπειτα από αυτόν· διότι λέει ο Κύριος: «Και ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες έως τη συντέλεια του αιώνος», όχι με την έννοια ότι θα χωριστεί από αυτούς μετά τη συντέλεια του αιώνος. Λέει, εξάλλου, ο θείος απόστολος: «Και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο», ομιλώντας για την περίοδο μετά την κοινή ανάσταση.

Γι' αυτό ίσως και ο θείος απόστολος, αφού προδιέγραψε όλα τα σχετικά με την ανάσταση και αφού είπε ότι όσοι επιζήσουν θα αρπαγούν μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουν τον Κύριο στον αέρα, μετά από αυτό πρόσθεσε: «Και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο», επειδή προηγουμένως δεν ήμασταν πάντοτε με τον Κύριο εξαιτίας της ροπής προς το σώμα, το οποίο από τη φύση της επιθυμεί να αναλάβει και πάλι η ψυχή, καθώς και εξαιτίας της επιστροφής προς τον κόσμο αυτόν και της μέριμνας για τους συνανθρώπους. Και ο θείος Διονύσιος, ακολουθώντας την αποστολική σκέψη, λέει: «Όταν γίνουμε άφθαρτοι και αθάνατοι και φτάσουμε στη χριστοειδή και μακάρια κατάσταση (πράγμα που βέβαια θα συμβεί οπωσδήποτε στον μέλλοντα αιώνα), πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο, σύμφωνα με τον λόγο της Γραφής». Μόνο, επομένως, για τον αιώνα εκείνο, μετά την παρέλευση αυτού του κόσμου, έχει ταμιευθεί η τέλεια θεωρία και απόλαυση του Θεού και το να είμαστε πάντοτε μαζί Του.

Αυτή τη γη, η οποία εκ φύσεως καταλαμβάνει τη μεσαία θέση του σύμπαντος, ο Θεός δεν την υποσχέθηκε ως κληρονομιά σε όσους τον αγαπούν, εφόσον αληθεύει λέγοντας: «Διότι όταν αναστηθούν εκ νεκρών, ούτε νυμφεύονται, ούτε παντρεύονται, αλλά είναι σαν άγγελοι στους ουρανούς» και «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου» και αλλού πάλι, σε άλλον που υπηρέτησε με αφοσίωση: «Είσελθε στη χαρά του κυρίου σου» και, σύμφωνα με αυτόν, ο θείος Απόστολος: «Διότι θα σαλπίσει και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι άφθαρτοι· έπειτα εμείς οι ζώντες που απομένουμε, θα αρπαγούμε μαζί τους μέσα σε νεφέλες στον αέρα προς προϋπάντηση του Κυρίου και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο». Εφόσον, λοιπόν, αυτά έχουν υποσχεθεί σε όσους αγαπούν τον Κύριο, ποιος, έχοντας προσηλώσει τον νου του μόνο στο γράμμα της Γραφής, θα ισχυριζόταν ποτέ ότι ταυτίζονται με τη γη ο ουρανός, και η ετοιμασμένη από την καταβολή του κόσμου βασιλεία, και η μυστικώς αποκρυμμένη χαρά του Κυρίου, και η διηνεκής και παντελώς αδιάσπαστη διαμονή και εγκατάσταση των αξίων μαζί με τον Κύριο, εφόσον κινείται από τον λόγο και επιθυμεί να είναι υπηρέτης του λόγου;

νϛ. Εκείνος που προσεύχεται να λάβει τον επιούσιο άρτο, δεν τον δέχεται πάντοτε ολόκληρο, όπως ακριβώς είναι αυτός καθαυτός ο άρτος, αλλά ανάλογα με το πόσο δύναται ο ίδιος να τον δεχθεί. Διότι ο άρτος της ζωής, ως φιλάνθρωπος, προσφέρει τον εαυτό του σε όλους όσους τον ζητούν, όχι όμως σε όλους κατά τον ίδιο τρόπο, αλλά περισσότερο σε όσους έχουν επιτελέσει μεγάλα έργα δικαιοσύνης, και λιγότερο σε όσους υστερούν σε αυτά· στον καθένα, ανάλογα με το πόσο δύναται να δεχθεί η πνευματική του αξία. νζ. Ο Κύριος άλλοτε αποδημεί και άλλοτε ενδημεί· αποδημεί ως προς τη θεωρία πρόσωπο με πρόσωπο, ενώ ενδημεί ως προς τη θεωρία μέσα από κάτοπτρο και με αινίγματα. νη. Στον πρακτικό άνθρωπο ο Κύριος ενδημεί μέσω των αρετών, ενώ από εκείνον που δεν μεριμνά καθόλου για την αρετή αποδημεί. Και πάλι, στον θεωρητικό άνθρωπο ενδημεί μέσω της αληθούς γνώσεως των όντων, ενώ από εκείνον που παρεκκλίνει έστω και λίγο από αυτήν αποδημεί. νθ. Αποδημεί από τη σάρκα εκείνος που μεταβαίνει από την πρακτική στη γνωστική έξη, αρπαζόμενος σαν μέσα σε νεφέλες μέσω των υψηλοτέρων νοημάτων προς τον διαφανή αέρα της μυστικής θεωρίας, όπου θα δύναται να είναι πάντοτε μαζί με τον Κύριο. Εκδημεί όμως μακριά από τον Κύριο εκείνος που δεν δύναται ακόμη, αποκομμένος από τις ενέργειες των αισθήσεων, να θεωρήσει με καθαρό νου, κατά το εφικτό, τα νοήματα, και ο οποίος δεν μπορεί να χωρέσει τον απλό, χωρίς αινίγματα, λόγο περί του Κυρίου. ξ.

Επειδή στον άγιο Διάδοχο, στο εκατοστό κεφάλαιο, είναι γραμμένο ότι κάποιοι θα κριθούν διά πυρός και θα καθαρθούν στον μέλλοντα αιώνα, παρακαλώ να μου αποκαλυφθεί με σαφήνεια ο σκοπός του πατρός. Εκείνοι που έχουν αποκτήσει την τελειότητα της προς τον Θεό αγάπης και έχουν ανυψώσει το φτερό της ψυχής μέσω των αρετών, σύμφωνα με τον Απόστολο, αρπάζονται μέσα σε νεφέλες και δεν έρχονται σε κρίση.

Διότι, εάν μαζί με τα άλλα μυστήρια, τα οποία κανένας λόγος δεν θα μπορούσε να προσεγγίσει, ο Θεός έγινε άνθρωπος και ήλθε και για τον εξής σκοπό, για να εκπληρώσει τον νόμο πνευματικά με την κατάργηση του γράμματος, και για να εδραιώσει και να καταστήσει φανερό το ζωοποιό στοιχείο του —εννοώ του νόμου— με την αφαίρεση εκείνου που θανατώνει (και αυτό που θανατώνει στον νόμο, σύμφωνα με τον θείο απόστολο, είναι το γράμμα, όπως ακριβώς και το ζωοποιό στοιχείο του νόμου κατ' αυτόν είναι το πνεύμα· διότι λέγει, «το μεν γράμμα θανατώνει, το δε πνεύμα ζωοποιεί»), τότε ρητώς επέλεξαν τη μερίδα που αντιτίθεται στον Χριστό και αγνόησαν ολόκληρο το μυστήριο της σαρκώσεώς Του εκείνοι που έθαψαν τη δύναμη της διάνοιάς τους μόνο στο γράμμα και δεν θέλησαν να είναι κατ' εικόνα και ομοίωση του Θεού, αλλά αντίθετα προτίμησαν το να είναι γη, σύμφωνα με την απειλή, και να επιστρέψουν στη γη, εξαιτίας της σχέσης του γράμματος με τη γη, παρά να αρπαγούν προς τον ουρανό, εννοώ δηλαδή το πνεύμα, στον αέρα, δηλαδή στον νοερό φωτισμό, μέσα σε νεφέλες, δηλαδή στις υψηλές θεωρίες, εις προϋπάντηση του Κυρίου, και με αυτόν τον τρόπο να βρίσκονται πάντοτε μαζί Του μέσω της γνώσης.

«Έπειτα και εμείς οι ζωντανοί, όσοι απομένουμε, θα αρπαγούμε μαζί τους μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα· και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο», δηλαδή δεν θα αρπαγούν απλώς όλοι για την προϋπάντηση του Κυρίου, αλλά όσοι είναι άξιοι να βρίσκονται για πάντα μαζί Του και να συνευφραίνονται.

Πάλι, εάν ο Θεός πρόκειται να δημιουργήσει κατά τρόπο αισθητό νέο ουρανό και νέα γη, είναι αναγκαίο να τα κατασκευάσει για κάποια αιτία· και αυτή είναι ο άνθρωπος, όπως έχει ειπωθεί. Όσον αφορά δε τους ανθρώπους —για να εξετάσουμε και με άλλον τρόπο τα ορώμενα— από τη στιγμή που κάποιοι πρόκειται να αρπαγούν στον αέρα σε προϋπάντηση του Κυρίου και έτσι θα είναι πάντοτε μαζί με τον Κύριο, κατά τον Παύλο —«Διότι αυτό», λέει, «σας το λέμε με λόγο Κυρίου, ότι εμείς οι ζωντανοί που θα έχουμε απομείνει θα αρπαγούμε ταυτόχρονα μαζί τους μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο»—, και κάποιοι άλλοι θα αφεθούν στις τιμωρίες του άδη, ποια θα είναι πάλι η χρησιμότητα αυτών των νέων κτισμάτων, εφόσον ο Κύριος και Θεός μας βρίσκεται εκτός του σύμπαντος και υπεράνω των πάντων μέσα στη δόξα της άρρητης μακαριότητάς Του;

Όπως ακριβώς προηγουμένως την οικία, έτσι και τότε τον έκανε να λησμονήσει το σχήμα, τη θέση, τον όγκο και το είδος του σώματος, και σταμάτησε να δακρύζει. Ακούστηκε λοιπόν φωνή από το φως προς αυτόν και είπε: Έτσι έχει αποφασιστεί να μεταβληθούν οι ζώντες και εναπομείναντες άγιοι κατά την έσχατη σάλπιγγα, και όσοι γίνουν έτσι θα αρπαγούν, όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος.

Διότι, μόλις αστράψει επάνω στις νεφέλες, θα συγκεντρώσει από παντού τα δικά Του μέλη, ως Θεός ανάμεσα σε θεούς, ωραίος κορυφαίος ενός ωραίου χορού. Και όπως ακριβώς τα αιωρούμενα βάρη, όταν κοπούν τα δεσμά που τα συγκρατούν, πέφτουν προς τη γη και αμέσως αναζητούν τον κεντρικό τόπο τους, έτσι και τα σώματα των αγίων είναι μεν προσηλωμένα στη γη, παραμένοντας δεμένα και τυραννισμένα από τη φθορά, και γι' αυτό λέει «στενάζουμε μέσα στο σκήνωμά μας», όμως όταν φανερωθεί η ελευθερία, με ακατάσχετη ορμή κατευθύνονται προς τον Χριστό, αποκτώντας τον οικείο τους τόπο. Γι' αυτό ο Παύλος, δείχνοντας ότι η πορεία εκείνη είναι ασταμάτητη, ονομάζει το γεγονός αρπαγή: «Διότι θα αρπαγούμε», λέει, «μέσα σε νεφέλες σε συνάντηση του Κυρίου στον αέρα». Και ο Σωτήρας λέει ότι αυτοί θα παραληφθούν: «Διότι τότε», λέει, «δύο θα είναι στο χωράφι, ο ένας παραλαμβάνεται και ο άλλος αφήνεται», υποδηλώνοντας με αυτό ότι τίποτα το ανθρώπινο δεν θα παρέμβει, ούτε καν από τους ίδιους, ώστε να υπάρξει περιθώριο για βραδύτητα, αλλά Εκείνος θα τους ελκύσει, Εκείνος θα τους αρπάξει, Αυτός που δεν είναι δυνατόν να υποδουλωθεί στον χρόνο.

Διότι αυτό το «πάντοτε» θα αφορά μόνο στο μέλλον, και αυτό το απέδειξε ο ίδιος, αφού, όταν αναφέρθηκε στην Παρουσία εκείνη, πρόσθεσε: «Και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο». Επομένως, εάν κάποιος ζει εν Χριστώ μαζί με το σώμα και μπόρεσε από αυτήν εδώ τη ζωή να γευθεί την αιώνια ζωή, όπως παρακίνησε ο Παύλος, την κατέχει αυτήν στο φρόνημά του, φτάνοντας μέσω της αγάπης στην ανέκφραστη χαρά — ενώ η καθαρή όραση του νου φυλάσσεται γι' αυτόν για το μέλλον, και η πίστη τον οδηγεί στην αγάπη. Αυτό ακριβώς καταδεικνύοντας ο μακάριος Πέτρος αναφέρει: «Στον οποίο, αν και δεν τον βλέπετε τώρα, επειδή πιστεύετε, αγαλλιάσθε με χαρά ανεκλάλητη και δεδοξασμένη».

Εκείνος αναλήφθηκε και η Εκκλησία θα αναληφθεί «εν νεφέλαις εις απάντησιν» αυτού. Και γενικά, αν ερευνήσουμε το καθετί, θα βρούμε μεγάλη την κοινωνία τους. Και κάποιος από τους θεοφόρους πατέρες είπε ότι ο ιδρώτας του Χριστού κατά το πάθος την ώρα της προσευχής, που ήταν ωσάν θρόμβοι αίματος, προσημαίνει τα αίματα των μαρτύρων και ότι η Εκκλησία θα συγκροτηθεί δι' αίματος. Γι' αυτόν τον λόγο, στον ιερουργούμενο άρτο και οίνο, μετά τον αγιασμό, όταν πλέον βρίσκονται πάνω στην τράπεζα αληθινά ως σώμα και αίμα του Χριστού, ο ιερέας, αφού ρίξει θερμό ύδωρ, έτσι μεταλαμβάνει από αυτά και μεταδίδει και στους άλλους, πράγμα που σημαίνει την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος στην Εκκλησία, η οποία έγινε αφού ολοκληρώθηκε η οικονομία του Χριστού, και γίνεται πάντοτε όταν προσφέρεται η θυσία. Διότι η ίδια μεσιτεία και ο ίδιος μεσίτης και η ίδια θυσία, η οποία προσφέρθηκε επί Ποντίου Πιλάτου, προσφέρεται πάντοτε· γι' αυτό «ο Χριστός είναι ιερέας εις τον αιώνα». Επομένως, και το Άγιο Πνεύμα δεν παύει να κατέρχεται. Σύμβολο δε του Αγίου Πνεύματος είναι το ζέον ύδωρ, διότι και ως πυρ εμφανίστηκε όταν κατήλθε στους αποστόλους και ύδωρ ονομάζεται. Σε αυτό δε υπάρχουν και τα δύο· διότι με το ύδωρ ενώθηκε το πυρ. Και ο τρόπος επίσης της μετοχής του Αγίου Πνεύματος σημαίνεται στο σύμβολο· διότι μέσω της σαρκός του Σωτήρος μετέχουμε στο Άγιο Πνεύμα.

Εφόσον, λοιπόν, πιστεύεται ότι ολόκληρη η θεότητα και η ανθρωπότητα, αφού μετείχαν η μία της άλλης, παρέμειναν αχώριστες, ποιος, έχοντας τέτοια πίστη, θα αποδεχόταν ότι κάτι από τα υπόλοιπα μετέχεται χωριστά, πράγμα το οποίο ο σοφός αυτός προέθετο να αποδείξει στο προηγούμενο κεφάλαιο; Αλλά με αυτόν τον τρόπο η θεία φύση, αφού στράφηκε προς εμάς και μετείχε στη δική μας φύση, παρέμεινε αχώριστη από αυτήν. Ότι εξάλλου και η δική μας φύση, επιστρέφοντας προς τον Θεό μέσω της εφικτής ομοίωσης και θεούμενη κατά χάριν, μετέχει σε Αυτόν αχωρίστως, το δηλώνουν όσοι αποφαινονται με θάρρος, σύμφωνα με τον μακάριο Παύλο: τίποτα δεν μπορεί να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού την εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, ούτε το τάδε δεινό ούτε το δείνα, ούτε καν ο ίδιος ο θάνατος που διαιρεί και διαχωρίζει τα πάντα σε όσους επέλθει, αλλά και μετά την εκ νεκρών ανάσταση, λέει, πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο. Για τις αμοιβαίες επιστροφές της κάθε φύσης της μιας προς την άλλη, ικανός μάρτυρας, και ο μόνος αξιόπιστος, είναι Εκείνος που είπε μέσω του προφήτη: «επιστρέψτε σε εμένα και θα επιστρέψω σε εσάς», ο Οποίος στέκεται υπεράνω όχι μόνο κάθε σωματικής, αλλά και κάθε ασώματης ουσίας, γνωρίζοντας μόνος τον Εαυτό Του και κατ' αυτόν τον τρόπο επιστρέφοντας μόνος προς τον Εαυτό Του.

Πρόσεξε δε πώς ευφυώς και λεπτομερώς περιγράφει την ανάσταση των νεκρών, ώστε να εντυπωθεί περισσότερο στις διάνοιες των ακροατών. «Σάλπιγγες» ονομάζει τις αγγελικές δυνάμεις, διότι, όπως ακριβώς η σάλπιγγα δεν ηχεί τίποτα δικό της παρά μόνο ό,τι εμφυσήσει ο τεχνίτης, έτσι και οι σάλπιγγες του Θεού δεν τολμούν να ηχήσουν τίποτα δικό τους, παρά μόνο ό,τι τους προστάξει ο κοινός Δεσπότης και δημιουργός μέσω του αρχαγγέλου. 1 Θεσ. 4,17-18. Θα παρατηρήσεις ότι, περιγράφοντας την ανάσταση, δεν μνημόνευσε ρητώς όσους ανασταίνονται για τιμωρία και κόλαση. Και αυτό, νομίζω, το κάνει για τρεις αιτίες: πρώτον μεν, διότι μνημονεύει την ανάσταση για να παρηγορήσει τους Θεσσαλονικείς. «Διότι δεν θέλω», λέει, «να αγνοείτε σχετικά με τους κεκοιμημένους, για να μην λυπάστε». Δεν έπρεπε λοιπόν, εφόσον επρόκειτο να παρηγορήσει, να αναμείξει τα θλιβερά πράγματα· διότι τι είδους παρηγοριά είναι η διαρκής τιμωρία και κόλαση, το σκοτάδι, το σκουλήκι και το πυρ; Μάλλον, λοιπόν, αν έγραφε έτσι, θα επέτεινε τη λύπη και δεν θα παρηγορούσε διόλου τις ψυχές τους. Δεύτερον δε, διηγούνταν την ανάσταση σε πιστούς. Εύλογα λοιπόν δεν μνημονεύει όσους πρόκειται να οδηγηθούν σε τιμωρία· διότι οι πιστοί, πολιτευόμενοι σύμφωνα με τις δεσποτικές εντολές, δεν δοκιμάζουν καμία τιμωρία, αλλά διατελούν σε αιώνια χαρά και ευφροσύνη.

Σχετικά με το: «Και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτα, έπειτα και εμείς οι ζωντανοί», ο άγιος Μεθόδιος λέει τα εξής: δηλαδή ακριβώς αυτά τα σώματά μας. Διότι «εμείς οι ζωντανοί» είμαστε οι ψυχές, οι οποίες παραλαμβάνουμε τους νεκρούς που έχουν εγερθεί από τη γη, προκειμένου αφού αρπαγούμε μαζί τους «σε προϋπάντηση» του Κυρίου, να εορτάσουμε ένδοξα μαζί Του τη λαμπρή εορτή της αναστάσεως, επειδή ανακτήσαμε τις αιώνιες σκηνές μας, οι οποίες δεν πρόκειται πλέον να πεθάνουν ή να διαλυθούν.

Οφείλει, λοιπόν, ο καθένας μας να αγωνιστεί, να κοπιάσει και να επιδείξει ζήλο σε όλες τις αρετές, καθώς και να πιστέψει και να ζητήσει από τον Κύριο να γίνει από τώρα ο έσω άνθρωπος μέτοχος εκείνης της δόξας, και να κοινωνήσει η ψυχή σε εκείνη την αγιότητα του Πνεύματος. Έτσι ώστε, αφού καθαριστούμε από τους ρύπους της κακίας, να έχουμε κατά την ανάσταση εκείνο που θα ντύσει τα γυμνά σώματά μας καθώς ανασταίνονται, και θα καλύψει την ασχημοσύνη τους, θα τα ζωοποιήσει και θα τα αναπαύσει εις τους αιώνας στη βασιλεία των ουρανών. Διότι πρόκειται ο Χριστός να κατέλθει από τους ουρανούς και θα αναστήσει όλες τις φυλές του Αδάμ που έχουν κοιμηθεί ανά τους αιώνες, σύμφωνα με τις άγιες Γραφές. Και θα τους χωρίσει όλους σε δύο μέρη, και εκείνους που φέρουν το δικό του σημείο, δηλαδή τη σφραγίδα του Πνεύματος, αυτούς θα τους στήσει εκ δεξιών του, προσφωνώντας τους ως δικούς του. Διότι λέγει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου» και «γνωρίζω τα δικά μου και τα δικά μου με γνωρίζουν». Και τότε τα σώματα αυτών θα περιβληθούν με θεία δόξα εξαιτίας των αγαθών έργων, και θα είναι πλήρη από τη δόξα του Πνεύματος, την οποία κατείχαν από αυτή τη ζωή στις ψυχές τους. Και έτσι, αφού δοξαστούν μέσα στο θείο φως και αρπαγούν στους ουρανούς «για να προϋπαντήσουν τον Κύριο στον αέρα», σύμφωνα με το γεγραμμένο, «πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο», συμβασιλεύοντας μαζί του στους ατελεύτητους αιώνες. Αμήν.

Και όπως ακριβώς τα σώματα των αγίων κατά την ανάσταση αρπάζονται «εις απάντησιν του Κυρίου στον αέρα» σύμφωνα με τον λόγο του αποστόλου, έτσι συμβαίνει και με τα πνεύματα εκείνων που διαρκώς παραμένουν προσηλωμένοι στην αγαθή προαίρεση, στην άσκηση των αρετών, στη μεγάλη προθυμία της αναζήτησής του με πόθο, πίστη και αγάπη, και στην τήρηση των αγίων εντολών, και οι οποίοι πάντοτε προσδοκούν την επιφοίτηση και τη μετάληψη της χάριτός του προκειμένου να εξέλθουν σε προϋπάντησή του, ώστε να αξιωθούμε πνευματικών τιμών, λαμβάνοντας εξουσία κατά της πονηρίας και γινόμενοι άξιοι της ενοικήσεως του Πνεύματος, για να μπορέσουμε έτσι να επιτύχουμε την αθάνατη ζωή.

Οφείλει, λοιπόν, ο καθένας μας να αγωνιστεί, να κοπιάσει, να επιδείξει ζήλο σε όλες τις αρετές, να πιστέψει και να ζητήσει από τον Κύριο να γίνει ο έσω άνθρωπος από τώρα μέτοχος εκείνης της δόξας, και να καταστεί η ψυχή κοινωνός εκείνης της αγιότητας του Πνεύματος. Έτσι, αφού καθαριστούμε από τον ρύπο της κακίας, και όταν κατά την ανάσταση τα σώματά μας αναστηθούν γυμνά, θα έχουμε αυτό που θα ενδύσει τη γύμνια μας, θα μας ζωοποιήσει και θα μας αναπαύσει αιωνίως στη βασιλεία των ουρανών. Διότι ο Χριστός πρόκειται να έλθει από τον ουρανό και να αναστήσει όλες τις φυλές του Αδάμ, εκείνους που έχουν κοιμηθεί από την αρχή του κόσμου, σύμφωνα με τις Άγιες Γραφές, και θα τους χωρίσει όλους σε δύο μέρη. Όσους φέρουν το δικό του σημείο (δηλαδή τη σφραγίδα του Πνεύματος), αφού τους προσφωνήσει ως δικούς του, θα τους τοποθετήσει στα δεξιά του· διότι λέει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούν τη φωνή μου, και εγώ γνωρίζω τα δικά μου και αναγνωρίζομαι από τα δικά μου». Και τότε τα σώματα αυτών θα περιβληθούν με θεία δόξα προερχόμενη από τα αγαθά έργα και τη δόξα του Πνεύματος, την οποία κατείχαν από τώρα στις ψυχές τους. Και έτσι, αφού δοξαστούν με το θείο φως και αρπαγούν στους ουρανούς «προς προϋπάντηση του Κυρίου στον αέρα», όπως είναι γεγραμμένο, «θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο», συμβασιλεύοντας μαζί του στους απέραντους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Διότι κάθε ψυχή, η οποία διά της πίστεως και της προθυμίας σε όλες τις αρετές αξιώθηκε από τώρα να ενδυθεί τελείως τον Χριστό με δύναμη και πληροφορία και ενώθηκε με το επουράνιο φως της άφθαρτης εικόνας, καταξιώνεται πάντοτε να λαμβάνει εν υποστάσει γνώση των ουρανίων μυστηρίων και, κατά την ημέρα της αναστάσεως, όταν το σώμα συνδοξαστεί με την ψυχή στην ίδια επουράνια εικόνα της δόξας και αρπαγεί στους ουρανούς από το Πνεύμα, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, «σε συνάντηση του Κυρίου στον αέρα», και αφού καταξιωθεί να γίνει «σύμμορφο με το σώμα της δόξας Του», θα συμβασιλεύσει στους αιώνες μαζί με την ψυχή και τον Χριστό. Διότι, αφού φωτιστούν και ελλαμφθούν αιώνια και ακατάργητα από το επουράνιο φως του Πνεύματος από τώρα οι άξιες και φιλαλήθεις ψυχές, και αφού αξιωθούν από τώρα να τους αφαιρεθεί από το Πνεύμα το κάλυμμα της κακίας του σκότους, τότε λαμβάνουν και την παντελή απολύτρωση από τα πάθη της κακίας και καταξιώνονται να επιτελούν την κατόρθωση όλων των εντολών άμεμπτα και τέλεια και, όπως προελέχθη, δέχονται μέσω της πείρας τη γνώση των ουρανίων μυστηρίων, «τα οποία μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν». Διότι, λέει, «σε εμάς τα αποκάλυψε ο Θεός διά του Πνεύματός Του».

Αλλά είθε όλοι εμείς, ενώ καθαριζόμαστε και αφού καθαρθούμε, να αξιωθούμε να Τον δούμε. Διότι όσοι αναχωρούν από τη ζωή χωρίς αυτά τα δύο, έχουν άδηλο το τέλος της απόφασης γι' αυτούς. Το δε άδηλο και αβέβαιο είναι ανέλπιστο και χωρίς βεβαιότητα· διότι εκείνος που δεν βεβαιώνει την καρδιά του με τη χάρη, νομίζω πως από κανένα άλλο μέσο δεν πρόκειται ποτέ να αποκτήσει αδίστακτη την ακαταίσχυντη ελπίδα. Και εκείνος που δεν την έχει, με ποιο άλλο μέσο θα αρπαγεί στον αέρα μαζί με τους αγίους για να προϋπαντήσει τον Κύριο; Και με ποιο μέσο θα ανάψει τότε ξανά η λαμπάδα μας, αν έχει μείνει σβησμένη από την παρούσα ζωή; Πού και από πού θα βρεθεί το λάδι, και ποιο θα είναι το πυρ, πες μου, που πρόκειται να την ανάψει, ή από πού ή πώς, ώστε, αφού προετοιμαστούμε τότε, να προϋπαντήσουμε φαιδροί με λαμπρές τις λαμπάδες τον νυμφίο; Διότι, αφού αναστηθούμε σαν από ύπνο, αμέσως πρόκειται να τρέξουμε για την προϋπάντηση, όπως ακούτε. Εάν λοιπόν, ενώ καθόμαστε και κατοικούμε στα μνήματα, ηχήσει η σάλπιγγα και μας ξυπνήσει, εάν δεν έχουμε από την παρούσα ζωή τις ψυχές μας ως προαναμμένες λαμπάδες, αλλά βρεθούν είτε να μη φέγγουν καθόλου είτε να φέγγουν λίγο και αμυδρά και να είναι έτοιμες να σβήσουν από στιγμή σε στιγμή, κατά την ευαγγελική φωνή, πού θα βρούμε τότε τη δυνατότητα είτε να ανάψουμε τις παντελώς σβησμένες είτε να προσθέσουμε έστω και κάτι μικρό σε εκείνες που σβήνουν από την έλλειψη του λαδιού; Όντως, πουθενά δεν θα βρούμε τίποτα.

στο «Να δουλεύετε Θεό ζωντανό και αληθινό, και να αναμένετε τον Υιό Του από τους ουρανούς, τον οποίο ανέστησε από τους νεκρούς, τον Ιησού, που μας λυτρώνει από την ερχόμενη οργή», όπως έχει γραφτεί. Κανένας δούλος που αναμένει τον κύριό του, ούτε υπόδικος που περιμένει τον κριτή δεν κοιμάται, ούτε αναπαύεται, ούτε χαλαρώνει, αλλά νήφει και γρηγορεί και αγωνιά για τη συνάντηση, την οποία υποδεικνύοντας πάλι ο Απόστολος λέει: «Επειδή ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέβει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς οι ζωντανοί που απομένουμε, θα αρπαγούμε μαζί τους μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο.» Αλλά ποιοι; Οι πτωχοί τω πνεύματι, αυτοί που πενθούν, οι καθαροί στην καρδιά, οι πράοι, οι ειρηνοποιοί, οι ελεήμονες, εκείνοι που έφεραν σε πέρας τον ζυγό της υποταγής, εκείνοι που διαφύλαξαν την ομολογία χωρίς να την αρνηθούν, αυτοί θα είναι μαζί Του. Αντίθετα, εκείνοι που έπραξαν τα φαύλα, οι απείθαρχοι, οι ανυπότακτοι, οι αθετητές της ομολογίας, οι αρνητές της υποταγής, οι πράττοντες τα υπόλοιπα κακά, αυτοί ούτε θα αρπαγούν μέσα σε νεφέλες ούτε θα είναι μαζί με τον Κύριο, αλλά, το πλέον αξιοθρήνητο: «Θα υποστούν ως τιμωρία τον αιώνιο όλεθρο, μακριά από το πρόσωπο του Κυρίου, και από τη δόξα της ισχύος Του.» Πράγμα που απεύχομαι για εσάς, ακόμη και να το σκεφτώ ή να το πω.

Διότι φυλές της γης θα μπορούσαν να ονομαστούν όσοι είναι προσκολλημένοι στα γήινα· και αν ο Κύριος έρχεται μαζί με τον σταυρό, εντούτοις έρχεται και με δύναμη και με πολλή δόξα. «Και θα αποστείλει τους αγγέλους του με δυνατή φωνή σάλπιγγας, και θα συγκεντρώσουν τους εκλεκτούς του από τους τέσσερις ανέμους, από τα άκρα των ουρανών έως τα άλλα άκρα τους». Θα αποστείλει τους αγγέλους για να συγκεντρώσουν τους αγίους, και αυτούς που αναστήθηκαν από τους νεκρούς, ώστε να τον προϋπαντήσουν μέσα σε νεφέλες. Τους τιμά, λοιπόν, και με την πρόσκληση μέσω των αγγέλων. Και αν ο Παύλος λέει ότι θα αρπαγούν μέσω νεφελών, αυτό δεν είναι αντίθετο· διότι, αφού συγκεντρωθούν από τους αγγέλους, θα τους αρπάξουν οι νεφέλες. Και η σάλπιγγα ηχεί για να προκαλέσει μεγαλύτερη έκπληξη. «Από τη συκιά, δε, μάθετε την παραβολή.

«Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, αλλά τα λόγια μου δεν πρόκειται να παρέλθουν.» Βλέπεις ότι και ο Υιός στέλνει τους αγγέλους, όπως ακριβώς και ο Πατέρας; Πού είναι λοιπόν αυτοί που λέγουν ότι δεν είναι ίσος με τον Θεό και Πατέρα; Θα έλθουν, λοιπόν, οι άγγελοι για να συνάξουν τους εκλεκτούς, ώστε, αφού αρπαγούν μέσα σε νεφέλες, να προϋπαντήσουν τον Κύριο. Από τη συκιά, λοιπόν, μάθετε αυτό που λέγω: όπως ακριβώς, όταν η συκιά βγάλει ήδη φύλλα, έρχεται αμέσως το καλοκαίρι, έτσι και μετά τη θλίψη του Αντιχρίστου, αμέσως, χωρίς να μεσολαβήσει τίποτα, έρχεται η παρουσία του Χριστού, η οποία είναι πράγματι καλοκαίρι μετά τον χειμώνα για τους δικαίους, ενώ για τους αμαρτωλούς είναι χειμώνας μετά το καλοκαίρι. Αλήθεια σας λέγω ότι η γενεά αυτή, δηλαδή των πιστών, εννοώ των Χριστιανών, δεν πρόκειται να παρέλθει, έως ότου γίνουν όλα αυτά, και τα σχετικά με την Ιερουσαλήμ και η έλευση του Αντιχρίστου. Διότι, βεβαίως, δεν εννοεί τη γενεά των αποστόλων. Επειδή οι απόστολοι δεν ζουν μέχρι τη συντέλεια του κόσμου, αφού οι περισσότεροι δεν πρόλαβαν να ζήσουν ούτε καν μέχρι τη συντέλεια της Ιερουσαλήμ. Εννοεί, λοιπόν, τη γενεά των Χριστιανών, παρηγορώντας τους αποστόλους. Διότι, για να μην υποθέσουν ότι, με το να γίνονται τόσα κακά, ίσως εκλείψει η πίστη, λέγει: Έχετε θάρρος, δεν θα παρέλθει η γενεά των πιστών, ούτε θα εκλείψει. Διότι θα παρέλθουν πρωτύτερα τα ακίνητα αυτά στοιχεία, ο ουρανός εννοώ και η γη, παρά θα διαψευστούν σε οτιδήποτε τα λόγια μου.

Αυτήν την ανάσταση, ο Παύλος την ονομάζει εξανάσταση, λόγω της ανύψωσης από τη γη. Διότι οι αμαρτωλοί ανίστανται μεν από τα μνήματα, δεν εξανίστανται όμως από τη γη στον αέρα, επειδή παραμένουν κάτω ως κατάκριτοι. Ώστε οι δίκαιοι και ανίστανται και εξανίστανται, αρπαζόμενοι μέσα σε νεφέλες για την προϋπάντηση του Κυρίου, ενώ οι αμαρτωλοί ανίστανται μόνο.