Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 5:17

Από την ομιλία στο ρητό του αποστόλου «Εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινή κτίση· τα αρχαία παρήλθαν, ιδού τα πάντα έγιναν καινά». Διότι λένε οι Ελληνιστές και όσοι ιουδαΐζουν: Τι κομπάζει ο Παύλος λέγοντας «Τα αρχαία παρήλθαν, ιδού τα πάντα έγιναν καινά· εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινή κτίση»; Επειδή εγώ, λέει, δεν βλέπω τίποτα το καινό. Διότι δεν έχεις οφθαλμούς για να τα δεις αυτά. Έλα, και θα σου φτιάξω οφθαλμούς, και θα δεις. Και εσύ φτιάχνεις οφθαλμούς; Ναι. Και είσαι δημιουργός; Και βέβαια. Έχεις παρανοήσει; Όχι. Λοιπόν, φτιάξε οφθαλμούς του σώματος. Όχι, αλλά το ανώτερο, της διανοίας.

Βλέπεις λοιπόν τι είναι η καινή κτίση. Διότι τι όφελος έχω, εάν γίνει νέος ουρανός και νέα γη, εγώ όμως έχω παλιώσει από τις αμαρτίες; Ο ουρανός είναι οικία, ενώ εγώ είμαι αυτός που κατοικεί μέσα σε αυτήν και ασθενεί. Εάν ένας ιατρός εισέλθει στην οικία του αρρώστου, και για εκείνον μεν δεν λάβει καμία πρόνοια, αλλά ασπρίζει τους τοίχους και διακοσμεί με χρυσό την οροφή, δεν θα του έλεγες: «Άνθρωπε, σήκωσε τον άρρωστο· γιατί καλλωπίζεις την οικία; Βοήθησε αυτόν που κείτεται». Έτσι και ο Χριστός εισήλθε σε τούτον τον κόσμο, στον οποίο βρήκε την φύση μου να κείτεται άρρωστη· και για την θεραπεία της αναλαμβάνει όλον τον αγώνα και ανακαινίζει και ανορθώνει τη φύση. Γιατί λοιπόν κατακρίνεις τον ιατρό επειδή δεν τα κάνει αυτά, ενώ τον Χριστό πάλι τον κατηγορείς επειδή τα κάνει αυτά; Έτσι παρήλθαν τα παλαιά, έτσι έγιναν τα πάντα νέα, έτσι και η κτίση. Και θα μπορούσε κανείς να προσθέσει αμέτρητα τέτοια παραδείγματα.

Ιδού πώς τον όρο, τον σκοπό και τον κανόνα της ευσέβειας και της τελειότητας τον καθιστά φανερό σε όλους με πολλά λόγια, ευχόμενος για τους δικούς του μαθητές να φθάσουν όλοι σε αυτόν. Διότι πάλι ο ίδιος σε άλλο σημείο, δείχνοντας την ανακαίνιση και τη μεταβολή που γίνεται εν Χριστώ στους πιστούς και σε όσους αγαπούν τον Κύριο, λέει: «Διότι ούτε η περιτομή έχει κάποια ισχύ ούτε η ακροβυστία, αλλά η νέα κτίση. Και όσοι ακολουθούν αυτόν τον κανόνα, ας είναι ειρήνη και έλεος σε αυτούς, και στον Ισραήλ του Θεού». Και πάλι: «Εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι νέα κτίση· τα παλαιά παρήλθαν». Με μία φράση, τη «νέα κτίση», κατέστησε φανερό τον αποστολικό κανόνα. Η δε νέα κτίση, τι άλλο είναι παρά, καθώς ο ίδιος αλλού λέει: «Για να παρουσιάσει ο ίδιος στον εαυτό του την Εκκλησία ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από αυτά, αλλά για να είναι αγία και άμωμη», την απόλυτη καθαρότητα από το αίσχος, που είναι η απόλυτη απαλλαγή από τα πάθη, και την πλήρη, άρρητη και μυστική κοινωνία της θείας δυνάμεως του Πνεύματος εν αγιασμώ, η οποία ενεργείται στις καρδιές των αγίων, οι οποίοι έχουν αξιωθεί μιας νεότερης, υπέρ φύσιν και πνευματικής απόλαυσης μέσα από τις αρετές. Αυτήν δίδαξε ο απόστολος ότι είναι η εν Χριστώ νέα κτίση. Αλλά και το «Καθαρίστε την παλαιά ζύμη, για να είστε νέο φύραμα» και το «Ας εορτάζουμε όχι με παλαιά ζύμη, αλλά με άζυμα ειλικρίνειας και αλήθειας», τον ίδιο σκοπό φανερώνει.

ΟΜΙΛΙΑ ΜΔ'. Εκείνος που προσέρχεται στον Θεό και θέλει να είναι αληθινά ακόλουθος του Χριστού, οφείλει να προσέρχεται με αυτόν τον σκοπό, δηλαδή για να αλλάξει και να μεταβληθεί από την προηγούμενη κατάσταση και διαγωγή του, και να αναδειχθεί καλός και καινός άνθρωπος, χωρίς να φέρει επάνω του τίποτα από τον παλαιό άνθρωπο. Διότι, όπως λέει, «αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινή κτίση». Και γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ήρθε ο Κύριός μας, για να αλλάξει και να μεταβάλει τη φύση μας, και να ανακαινίσει και να αναδημιουργήσει αυτήν την ψυχή που είχε καταστραφεί από τα πάθη εξαιτίας της παραβάσεως, αναμειγνύοντάς την με το δικό Του Πνεύμα της θεότητας. Ήρθε για να κατασκευάσει νέο νου και νέα ψυχή, νέα μάτια, νέα αυτιά, νέα πνευματική γλώσσα, και με μια λέξη, να κάνει όσους πιστεύουν σε Αυτόν νέους ανθρώπους, δηλαδή καινούς ασκούς, χρίοντάς τους με το δικό Του φως της γνώσεως, ώστε να βάλει μέσα τους νέο οίνο, που είναι το Πνεύμα Του. Διότι λέει: «τον νέο οίνο πρέπει να τον βάζουν σε καινούς ασκούς». Επειδή ακριβώς όπως ο εχθρός, αφού πήρε τον άνθρωπο υποχείριό του, τον αναμόρφωσε σύμφωνα με τον εαυτό του, περιβάλλοντάς τον με τα πάθη της κακίας και χρίοντάς τον με το πνεύμα της αμαρτίας, και έβαλε μέσα του τον οίνο κάθε ανομίας και κακής διδασκαλίας, έτσι και ο Κύριος, αφού τον λύτρωσε από τον εχθρό, τον έκανε καινό, χρίοντάς τον με το δικό Του Πνεύμα, και έχυσε μέσα του τον οίνο της ζωής, τη νέα διδασκαλία του Πνεύματος.

Επομένως, η αλλοίωση των Χριστιανών δεν συνίσταται σε εξωτερικά σχήματα και τύπους, όπως οι περισσότεροι νομίζουν ότι η διαφορά και η διάκριση μεταξύ του κόσμου και αυτών έγκειται σε σχήματα και τύπους. Και ιδού, τόσο κατά τον νου όσο και κατά τη διάνοια τυγχάνουν όμοιοι με τον κόσμο, έχοντας κλονισμό και ακαταστασία λογισμών, απιστία, σύγχυση, ταραχή και δειλία. Και ως προς το σχήμα και το φαίνεσθαι ή και ως προς ορισμένα εξωτερικά κατορθώματα διαφέρουν από τον κόσμο, ως προς την καρδιά όμως και τον νου σέρνονται πάνω στη γη, και είναι δεμένοι μέσα στον κόσμο και στα γήινα δεσμά, μη έχοντας αποκτήσει στην καρδιά τους την ουράνια ανάπαυση και ειρήνη του Πνεύματος, επειδή δεν ζήτησαν τίποτα από τον Θεό ούτε πίστεψαν ότι θα αξιωθούν αυτών των δωρεών. Διότι ως προς την ανακαίνιση του νου, την ειρήνη των λογισμών, την αγάπη του Κυρίου και τον ουράνιο έρωτα, η «καινή κτίση» των Χριστιανών διαφέρει από όλους τους ανθρώπους του κόσμου. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε έγινε η έλευση του Κυρίου, για να καταξιώσει με αυτά τα πνευματικά αγαθά όσους αληθινά πιστεύουν σε αυτόν. Διότι η δόξα, το κάλλος και ο ουράνιος πλούτος των Χριστιανών είναι ανείπωτα και αποκτώνται με πόνους, ιδρώτες, δοκιμασίες και πολλούς αγώνες, ενώ στο σύνολό τους χορηγούνται μέσω της χάριτος.

«Δώσε μου τη δόξα που σου έδωσε, Εύσπλαγχνε, ο Πατέρας, ώστε να γίνω όμοιός σου, όπως όλοι οι δούλοι σου, κατά χάριν θεός, και να είμαι μαζί σου συνεχώς, νυν και αεί και στους απέραντους αιώνες, αμήν.» Ναι, αγαπητέ μου αδελφέ, πίστεψε και πείσου ότι έτσι είναι, και αυτή είναι η πίστη μας. Αυτό λοιπόν είναι, πίστεψε, αδελφέ, το να αναγεννηθεί και να ανακαινιστεί κανείς και να ζήσει την εν Χριστώ ζωή. Ή μήπως δεν ακούς τον Μέγα Βασίλειο που λέει στον προτρεπτικό του λόγο για τα Φώτα: «Δεν επιθυμείς να δεις τον εαυτό σου, άνθρωπε, από γέροντα να γίνεται νέος;» και τον Παύλο: «Εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινούργια κτίση· τα παλαιά παρήλθαν, ιδού τα πάντα έγιναν καινούργια.» Ποια είναι λοιπόν αυτά τα πάντα που λέει; Πες, εσύ, πες. Μήπως άλλαξε ο ουρανός; Μήπως η γη; Αλλά ο ήλιος, ή τα άστρα, ή η θάλασσα, ή κάτι από τα ορατά έγινε καινούργιο και πρόσφατο; Όμως δεν μπορείς να πεις κάτι τέτοιο· διότι για εμάς και εξαιτίας μας το είπε αυτό. Διότι, ενώ είμαστε νεκροί, ανασταινόμαστε στη ζωή· φθαρτοί, και μεταποιούμαστε σε αφθαρσία· θνητοί, και μεταβαλλόμαστε σε αθανασία· γήινοι, και γινόμαστε επουράνιοι· σαρκικοί που έχουμε τη γέννησή μας από τη σάρκα, και γινόμαστε πνευματικοί, αναγεννώμενοι και αναπλαθόμενοι από το Άγιο Πνεύμα.

«Άρμεγε», λέει, «γάλα, και θα γίνει βούτυρο». Κατάλληλος είναι ο τόπος της προσευχής των δικαίων. Αφού προσευχήθηκαν στον παράδεισο, γέννησαν παράδεισο, πολύ πιο μακάριο από τον προηγούμενο. Εκεί ο όφις, ψιθυρίζοντας, εξαπάτησε την ευάλωτη Εύα. Εδώ ο αρχάγγελος Γαβριήλ, μιλώντας με λόγια ευφρόσυνα στη Μαρία, την τάραξε, αλλά δεν την εξαπάτησε. Εκεί η υπακοή στον όφι προξένησε τον αδυσώπητο θάνατο. Εδώ η πειθώ του αγγέλου εισήγαγε αντίθετα στους ανθρώπους τη ζωή της αιώνιας χαράς. Εκεί η απόφαση ήταν οδυνηρή για εκείνη που θα γεννούσε εξαιτίας της παρακοής· εδώ η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος έφερε χαρμόσυνα γεγονότα σε εκείνη που σύμφωνα με την προφητεία απέφυγε τις οδυνηρές ωδίνες. Ω, τι μεταβολή των γεγονότων! Ω, τι καινοτομία αυτών που τελούνται! Τα παλαιά παρήλθαν (ας ειπωθεί και εδώ), ιδού τα πάντα έγιναν καινούργια. Η παρούσα πανήγυρις προλάμπει ως αρχή του οίκου [του Θεού], σύμφωνα με την πιο ακριβή θεολογική θεωρία, και της ελεύσεως του Θεού προς τους ανθρώπους.