Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 5:20

Ότι η Τριάδα παρηγορεί· διότι Παράκλητος ονομάζεται επειδή παρηγορεί και σώζει, ως Θεός και Σωτήρας. Σχετικά με τον Πατέρα, ο Παύλος λέει: «Είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών.» Και ο Ησαΐας προς την Ιερουσαλήμ: «Σε παρηγορεί εκείνος που σε ονόμασε.» Παρηγορεί και ο Υιός, όπως έλεγε: «Πνεύμα Κυρίου είναι πάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε· με απέστειλε να ευαγγελιστώ τους φτωχούς, να παρηγορήσω όλους όσοι πενθούν.» Ο Ιωάννης στην Επιστολή του γράφει: «Εάν κάποιος αμαρτήσει, έχουμε Παράκλητο προς τον Πατέρα, τον Ιησού Χριστό τον δίκαιο, και αυτός είναι ιλασμός για τις αμαρτίες μας.» Σχετικά με το Πνεύμα, ο Σωτήρας λέει προς τους μαθητές του: «Εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου. Και εγώ ανεβαίνω προς τον Πατέρα μου· και θα τον παρακαλέσω, και θα σας στείλει άλλον Παράκλητο, το Πνεύμα της αληθείας.»

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣΙΕ΄. Ποιος είναι ο ειρηνοποιός που μακαρίζεται από τον Κύριο; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Εκείνος που συνεργάζεται με τον Κύριο, σύμφωνα με τον Απόστολο που λέει: «Υπέρ του Χριστού γινόμαστε πρεσβευτές, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· σας ικετεύουμε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό»· και πάλι: «Έχοντας δικαιωθεί εκ πίστεως, έχουμε ειρήνη με τον Θεό». Διότι κάθε άλλου είδους ειρήνη απορρίφθηκε από τον Κύριο, ο οποίος είπε: «Την ειρήνη τη δική μου σας δίνω· όχι όπως τη δίνει ο κόσμος σας τη δίνω εγώ».

Διότι αυτό θα αποδείξει αβάσιμο τον απατηλό λόγο των ετεροδόξων. Α. Ας γίνει λοιπόν έτσι, αν συμφωνείς, και ας στραφεί τώρα η συζήτησή μας προς αυτό. Πρέπει δε να εξετάσουμε με προσοχή πριν από οτιδήποτε άλλο το πότε η Γραφή τοποθέτησε τον Υιό σε θέση μεσίτη. Είπε λοιπόν ο Παύλος ότι «Μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων είναι ο άνθρωπος Χριστός Ιησούς, ο οποίος έδωσε τον εαυτό του ως αντίλυτρο για εμάς», καθορίζοντας, νομίζω, ότι κανένας άλλος καιρός δεν αρμόζει στη μεσιτεία του Υιού παρά ο έσχατος, όταν, όπως λέει ο ίδιος, «ενώ υπήρχε σε μορφή Θεού, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά κένωσε τον εαυτό του, παίρνοντας μορφή δούλου», μολονότι ήταν Θεός και Κύριος, ώστε μέσα από τον εαυτό του να μας κερδίσει για τον Θεό και Πατέρα και να συμφιλιώσει τα πάντα, σύμφωνα με το γεγραμμένο, «ειρηνοποιώντας διά του σταυρού και τα επουράνια και τα επίγεια», μεσιτεύοντας ως άνθρωπος. «Παρακαλούμε, λοιπόν, υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό», είπε πάλι ο Παύλος, λαμβάνοντας το πρόσωπο του Χριστού.

Α. Διότι, πες μου, τι νομίζεις ότι σκεφτόταν ο Παύλος, όταν έγραφε γι' αυτόν και έλεγε: «Ότι ο Θεός ήταν εν Χριστώ συμφιλιώνοντας τον κόσμο με τον εαυτό του, μη λογαριάζοντας σε αυτούς τα παραπτώματά τους και θέτοντας σε εμάς τον λόγο της καταλλαγής. Υπέρ του Χριστού λοιπόν είμαστε πρεσβευτές· και σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών, δεόμαστε υπέρ του Χριστού: συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Εφόσον λοιπόν, όταν κάποιος προσέρχεται στον Χριστό για συμφιλίωση, συμφιλιώνεται με τον Θεό, και εν Χριστώ ο κόσμος πετυχαίνει τη συμφιλίωση με τον Θεό, δεν θα ήταν άραγε γελοίο, και μάλιστα πολύ δικαιολογημένα, να θεωρεί κανείς ότι ο Λόγος που γεννήθηκε από αυτόν και υπάρχει μέσα σε αυτόν έχει εκπέσει από την ουσία του Πατέρα; Β. Απολύτως. Α. Το να πρέπει, λοιπόν, να εξουσιάζει τα πάντα και να υπερέχει μεγαλοπρεπώς πάνω σε καθετί που έχει δημιουργηθεί και έχει κληθεί στην ύπαρξη, σε ποιον από τα όντα θα το απέδιδες κατά κύριο λόγο, χωρίς να σφάλεις ως προς τον ορθό συλλογισμό; Β. Στον Θεό προφανώς. Διότι κάπου ψάλλει ο Δαβίδ: «Επειδή τα σύμπαντα είναι δούλα σου». Και επίσης: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε αυτόν, διότι αυτός μας δημιούργησε και όχι εμείς. Εμείς είμαστε λαός της βοσκής του και πρόβατα της χειρός του». Α. Πολύ σωστά, φίλε μου· διότι σε αυτά είναι σαφές ότι ο Θεός είναι αυτός που ρητώς υμνείται. Επομένως, σε κανένα από τα δημιουργήματα δεν ανήκει το δικαίωμα να θεωρεί τα κτίσματα ως δικά του, δηλαδή το να λέει ότι τα όντα είναι δικά του και να αποτολμά να τα υποτάσσει στα δικά του σκήπτρα.

Παρατήρησε πάλι ότι, μολονότι ο Χριστός τούς έδωσε τη διακονία της συνδιαλλαγής –διότι χειροτονήθηκαν από αυτόν για την αποστολή– ονόμασε Θεό εκείνον που την έδωσε· τον διακηρύττουν λοιπόν Θεό και ισόδοξο με τον Πατέρα, γνωρίζοντας ότι η κυριότητα και η εξουσία και των δύο είναι μία. Ποιος είναι λοιπόν, ποιος είναι αυτός ο λόγος περί της διακονίας, ή ποιος είναι ο τρόπος της συνδιαλλαγής; Προσθέτει λέγοντας: «Ο Θεός ήταν εν Χριστώ συνδιαλλάσσοντας τον κόσμο με τον εαυτό του», δηλαδή εκείνος που εν Χριστώ συνδιαλλάσσει τον κόσμο με τον εαυτό του, ήταν ο Θεός· διότι μέσω της πίστης προς τον Χριστό, όπως είπα, ειρηνεύσαμε με τον Θεό, δηλαδή συνδιαλλαγήκαμε. Και σαφής απόδειξη αυτού είναι η άφεση των παραπτωμάτων, την οποία χαρίζει αφενός ο Θεός και Πατέρας, την προσφέρει όμως αφετέρου με εξουσία ως Θεός ο Υιός, λέγοντας στον παραλυτικό: «Σου συγχωρούνται οι αμαρτίες». Επομένως, εν Χριστώ, δηλαδή στο πρόσωπο του Χριστού, ο Θεός συνδιαλλάσσει τον κόσμο με τον εαυτό του, μην καταλογίζοντας σε αυτούς που αμάρτησαν τα παραπτώματά τους. Και επειδή έχουμε ταχθεί, λέει, στην ιερουργία των ευαγγελικών θεσπισμάτων, και έχει εναποτεθεί σε εμάς ο λόγος της συνδιαλλαγής –διότι είμαστε διάκονοι του Θεού– αναγκαστικά, απέναντι σε όσους έχουν πιστέψει αναλαμβάνουμε τις ικεσίες υπέρ αυτών των ιδίων, και έχοντας αναλάβει θα λέγαμε το πρόσωπο του ίδιου του Χριστού, λέμε σε όσους θέλουν να απομακρυνθούν: Παρακαλούμε υπέρ του Χριστού, συνδιαλλαγείτε με τον Θεό, πιστεύοντας σε αυτόν, προφανώς σε αυτόν υπέρ του οποίου πρεσβεύουμε· διότι ο Χριστός είναι η θύρα και ο ίδιος είναι η οδός.

Επομένως, διότι πρέπει πάλι, συνοψίζοντας με λίγα λόγια τον σκοπό του προκειμένου θέματος, να τον καταστήσω σαφή στους ακροατές: πείθει τους μαθητές να έχουν τέτοια αγάπη προς τους άλλους και θέλει να επιδεικνύουν τέτοια προθυμία, ώστε να μη διστάζουν καθόλου να θηρεύουν με αγάπη προς την ευσέβεια τις ψυχές εκείνων που δεν έχουν πιστέψει ακόμη, αγάπη όπως ακριβώς εκείνη που πρώτος αυτός έδειξε προς εμάς, δηλαδή προς αυτούς. Διότι το ότι ο ίδιος επέλεξε τους μαθητές δεν είναι αμφίβολο, και θεωρώ περιττό να αναφέρω πώς και με ποιον τρόπο έγινε η κλήση του καθενός. Ωστόσο, το ότι ο λόγος του Σωτήρα εμπεριέχει έναν τέτοιο σκοπό, όπως αυτόν που μόλις ανέφερα, θα μας το επιβεβαιώσουν εξίσου τα όσα ακολουθούν. Διότι λέει: «Αυτά σας τα έχω πει, για να αγαπάτε ο ένας τον άλλον». Ή μήπως δεν θα παραδεχθούμε ότι αποτελεί έργο της ανώτερης από όλες τις μορφές αγάπης το να επιλέξει κανείς και να καλέσει σε υπακοή προς τον Θεό εκείνους που είναι ακόμη άπιστοι και πλανώνται; Βεβαίως και δεν είναι αμφίβολο. Αυτό ακριβώς έσπευδε να πράξει και ο Παύλος όταν έλεγε: «Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, γινόμαστε πρεσβευτές, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· σας παρακαλούμε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό»· και βέβαια ο Πέτρος, μιλώντας με παρρησία στα ιουδαϊκά πλήθη έλεγε: «Και τώρα, αδελφοί, γνωρίζω ότι πράξατε από άγνοια, όπως ακριβώς και οι άρχοντές σας· μετανοήστε λοιπόν, και ας βαπτιστεί ο καθένας από εσάς στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού».

Επομένως, έχοντας ενώσει τον εαυτό Του με εμάς λόγω της ανθρώπινης φύσης, ή μάλλον, πράγμα που είναι και το αληθές, καθώς εγκαινίασε για εμάς και αυτό το αγαθό, εννοώ το να βγούμε από τον κόσμο μέσω της υπερκόσμιας ζωής· διότι πάνω από τον κόσμο βρίσκεται ο ευαγγελικός τρόπος ζωής και η παιδεία· λέει ότι ο Ίδιος δεν είναι από τον κόσμο και ότι εμείς έχουμε επιτύχει το ίδιο, επειδή ο θείος λόγος Του κατοίκησε στις ψυχές μας· αλλά όπως ο κόσμος εμένα μισεί, λέει, έτσι και αυτούς. Μισεί δε ο κόσμος τον Χριστό, καθώς αντιμάχεται τα λόγια Του και δεν αποδέχεται την παραίνεση, έχοντας παραδώσει ολόκληρο το δικό του φρόνημα στις ροπές προς τη φαυλότητα· λόγω δε της μίμησης του Σωτήρα μας Χριστού, προφανώς έχει μισήσει και τους ίδιους τους μαθητές, οι οποίοι κηρύττουν ως πρεσβευτές τον λόγο από Αυτόν και για χάρη Του, πράγμα που έκανε και ο Παύλος λέγοντας: «Είμαστε λοιπόν πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· σας παρακαλούμε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Ποιο είναι λοιπόν το αίτημα, μετά την απόδειξη ότι οι μαθητές μισούνται από αυτούς που είναι προσηλωμένοι στα κοσμικά κακά; Δεν παρακαλώ, λέει, να τους πάρεις από τον κόσμο, αλλά να τους προφυλάξεις από τον πονηρό.

Γι' αυτό ακριβώς και ο Παύλος, ευχόμενος να υπάρξουν τα καλύτερα από όλα για όσους έχουν κληθεί, λέει: «Χάρις σε σας και ειρήνη από τον Θεό τον Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό». Και προτρέποντας πάλι σε ειρήνη με τον Θεό όσους δεν είχαν ακόμη πιστέψει, λέει: «Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, είμαστε πρεσβευτές, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· σας παρακαλούμε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Αλλά και ο προφήτης Ησαΐας δεν μας προτρέπει λιγότερο φωνάζοντας: «Ας κάνουμε ειρήνη μαζί του, ας κάνουμε ειρήνη εμείς που ερχόμαστε». Ταιριαστή είναι, λοιπόν, η δύναμη του λόγου σε αυτόν που χορηγεί την ειρήνη, ή μάλλον στην ειρήνη των πάντων, δηλαδή στον Χριστό· «Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας», σύμφωνα με τις Γραφές. <Και τους είπε πάλι: Ειρήνη σε σας· καθώς με απέστειλε ο ζωντανός Πατέρας, κι εγώ αποστέλλω εσάς.> Με αυτά τα λόγια ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός χειροτόνησε τους καθοδηγητές και δασκάλους της οικουμένης και τους οικονόμους των θείων του μυστηρίων, τους οποίους προστάζει, σαν φωστήρες, να αναλάμψουν πλέον και να καταυγάσουν όχι μόνο τη χώρα των Ιουδαίων, σύμφωνα με το μέτρο της νομικής εντολής που εκτεινόταν «από τον Δαν έως τη Βηρσαβεέ», σύμφωνα με το γεγραμμένο, αλλά μάλλον ολόκληρη την υφήλιο και όσους είναι διασκορπισμένοι και κατοικούν παντού. Αληθινά, λοιπόν, λέει ο Παύλος ότι «κανείς δεν παίρνει από μόνος του την τιμή αυτή, αλλά εκείνος που καλείται από τον Θεό».

Ο Ησαΐας λοιπόν λέει: «Ας κάνουμε ειρήνη μαζί του, ας κάνουμε ειρήνη εμείς που ερχόμαστε». Αλλά και οι θεσπέσιοι μαθητές διακήρυτταν δυνατά: «Είμαστε λοιπόν πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών, σας ικετεύουμε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Συμφιλιωνόμαστε δε με τον Θεό, όταν προσερχόμαστε στον Χριστό μέσω της πίστης. Διότι, όπως πάλι λέει κάπου ο ιερότατος Παύλος: «Ο Θεός εν Χριστώ συμφιλίωνε τον κόσμο με τον εαυτό του». Επειδή εν Χριστώ ο κόσμος συμφιλιώνεται με τον Θεό. Καθιστά λοιπόν ολοφάνερη τη διακονία της ενανθρώπησης λέγοντας ότι πλάστηκε ως δούλος από τον Πατέρα εκ κοιλίας, για να συγκεντρώσει τον Ισραήλ και τον Ιακώβ. Και αν κάποιος έλεγε ότι μέσω αυτών εννοείται το έθνος των Ιουδαίων, δεν θα βρισκόταν εκτός σκοπού. Διότι είπε κάπου ο Χριστός: «Δεν στάλθηκα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Αν όμως θα ήθελε να ονομάσει Ισραήλ και Ιακώβ όλους όσους έχουν σωθεί μέσω της πίστης, θα ήταν εξίσου ορθό. Εφόσον είναι αληθές ότι Ιουδαίος δεν είναι μόνο αυτός που είναι φανερά, ούτε βέβαια η σαρκική περιτομή μπορεί να λέγεται πραγματική περιτομή, αλλά Ιουδαίος μάλλον είναι αυτός που είναι στα κρυφά, και που έχει την περιτομή της καρδιάς εν πνεύματι και όχι κατά το γράμμα, του οποίου ο έπαινος δεν προέρχεται από τους ανθρώπους, αλλά από τον Θεό. Αν λοιπόν Ιουδαίος είναι αυτός που έχει περιτομή στο πνεύμα, δεν θα ήταν καθόλου αβάσιμο να ονομάζεται ο καθένας από αυτούς Ισραήλ και Ιακώβ.

Πώς λοιπόν διώκετε τους αγίους, στους οποίους έχω εμπιστευθεί τους λόγους μου, τους οποίους αποδέχθηκα ως αγαθούς, σαν να βαδίζουν την ίδια με εμένα οδό των θελημάτων μου; Διότι ό,τι εγώ θέλω, αυτό είναι και δικό τους θέλημα. Επομένως, το να επιτιμάτε τους προφήτες δεν είναι τίποτε άλλο, παρά να στρέφετε την επίπληξη εναντίον μου. Κάτι τέτοιο είπε και ο Σωτήρας στους αγίους μαθητές: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα· και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με απέστειλε». Και πρόσταζε όσους εκδιώκονται να τινάζουν ακόμη και τη σκόνη από τα πόδια τους, λέγοντας: «Ότι θα είναι πιο ανεκτή η κατάσταση για τη γη των Σοδόμων την ημέρα της κρίσεως, παρά για την πόλη εκείνη». Είναι λοιπόν αναγκαίο να αποδεχόμαστε εκείνους που είναι πρεσβευτές του Θεού και που μεταφέρουν σε εμάς το θέλημά Του, όπως ήταν ο θεσπέσιος Παύλος, ο οποίος γράφει στις επιστολές του λέγοντας: «Είμαστε λοιπόν πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· σας δεόμαστε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». <Θα βρυχηθεί ο λέοντας μέσα από το δάσος του χωρίς να έχει θήραμα; Θα βγάλει καθόλου φωνή το μικρό λιοντάρι από τη φωλιά του, εάν δεν έχει αρπάξει κάτι;> Εκείνοι που ερευνούν τις συνήθειες των θηρίων, λένε ότι ο λέοντας, όταν βρεθεί σε έλλειψη τροφής, περιπλανιέται με ρώμη σε όρη, σε κοιλάδες και δάση, στρέφοντας το βλέμμα του εδώ κι εκεί και αναζητώντας να αρπάξει κάτι από όσα βόσκουν στα δάση.

Περί του Δαν. «Ο Δαν θα κρίνει τον λαό του, όπως και μία φυλή του Ισραήλ. Και ας γίνει ο Δαν φίδι στον δρόμο, που κάθεται στο μονοπάτι, δαγκώνοντας τη φτέρνα του αλόγου, και ο αναβάτης θα πέσει προς τα πίσω, περιμένοντας τη σωτηρία από τον Κύριο.» Ο λόγος ακολουθεί και πάλι την ετυμολογία του ονόματος. Διότι Δαν σημαίνει κριτής ή κρίση. Θα μπορούσε δε να υποδηλώνει και αυτός πάλι, στο πρόσωπό του, τον ένδοξο και περίβλεπτο χορό των αγίων αποστόλων, οι οποίοι τοποθετήθηκαν ως άρχοντες αυτών που έχουν πιστέψει, και έλαβαν τον κλήρο να κρίνουν, καθώς ο Χριστός τους μοίρασε αυτό το έργο. Και βέβαια ο θεσπέσιος Παύλος λέει: «Δεν γνωρίζετε ότι θα κρίνουμε αγγέλους; Πόσο μάλλον βιοτικά ζητήματα;» Σύμφωνα με τις Γραφές, λοιπόν, ένας είναι ο κριτής και νομοθέτης, ο Χριστός. Εάν όμως οι απόστολοι είναι πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, και σε αυτούς έχει εναποτεθεί ο λόγος της καταλλαγής, δεν είναι καθόλου παράδοξο αν νοούνται και αυτοί κριτές καθ' ομοίωση του Χριστού. Διακηρύσσει δε κάπου και ο μέγας Ησαΐας, καθιστώντας φανερή τόσο τη θεοπρεπή βασιλεία του ίδιου του Χριστού όσο και την ανάδειξη των αγίων αποστόλων: «Ιδού, ένας δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα εξουσιάζουν με κρίση.» Διότι κατά το παρελθόν βασίλευαν στην Ιερουσαλήμ εκείνοι από τη φυλή του Ιούδα. Είχαν όμως ταχθεί για να κρίνουν όσοι υπηρετούσαν στην αγία σκηνή και είχαν λάβει τον κλήρο της ιεροσύνης: «Διότι τα χείλη του ιερέα θα διαφυλάξουν την κρίση, και από το στόμα του θα αναζητήσουν τον νόμο.»

Άλλο. «Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, είμαστε πρεσβευτές, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών. Δεόμαστε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό. Διότι εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε για χάρη μας αμαρτία, για να γίνουμε εμείς δικαιοσύνη του Θεού σε αυτόν.» Επομένως, όπως ακριβώς ο μονογενής Υιός του Θεού, αφού πήρε ομοίωμα σάρκας υποκείμενης στην αμαρτία, ονομάστηκε ο ίδιος αμαρτία, έτσι και εμείς, αφού αναμορφωθήκαμε σύμφωνα με αυτόν δια της πίστεως, λέγεται ότι έχουμε γίνει δικαιοσύνη του Θεού, πράγμα το οποίο είναι κατεξοχήν ο Υιός. Διότι εμείς αξιωθήκαμε τα αγαθά που του ανήκουν εκ φύσεως, αφού γίναμε μέτοχοί του δια του Πνεύματος, ενώ αυτός πάλι αναλαμβάνει στον εαυτό του τα ανθρώπινα, αναζωγραφίζοντας μέσα του τη φύση μας προς το θείο κάλλος. Αφού λοιπόν ο Χριστός είναι η δικαιοσύνη του Πατέρα, πώς θα μπορούσε να είναι γενητός, και όχι μάλλον συναΐδιος με εκείνον που τον γέννησε, εφόσον ο Θεός και Πατέρας ήταν πάντοτε δίκαιος, και προφανώς συνυπήρχε μαζί του η δικαιοσύνη του, δηλαδή ο Υιός;

ΑΛΛΟ. «Διότι ένας είναι ο Θεός, ένας και ο μεσίτης Θεού και ανθρώπων, ο άνθρωπος Χριστός Ιησούς, που έδωσε τον εαυτό του ως αντίλυτρο υπέρ πάντων». Εάν ο Ιησούς Χριστός είναι μεσίτης Θεού και ανθρώπων, όχι με το να ενώνεται εκ φύσεως και κατ' ουσίαν με τον Θεό και με τους ανθρώπους, αλλά επειδή απλώς συμφιλιώνει και εισάγει σε φιλία εκείνα που είχαν αποστατήσει από τη μεταξύ τους κοινωνία, δηλαδή τον άνθρωπο και τον Θεό, τότε πώς ο Παύλος τον αποκαλεί «έναν»; Αφού και πολλοί άλλοι άγιοι αξιώθηκαν τέτοιας λειτουργίας, και πρώτος ο ίδιος (ο Παύλος), που αναφωνεί: «Σας παρακαλούμε στο όνομα του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Μεσίτης έγινε και ο μακάριος Μωυσής, όταν διακόνησε στους υιούς του Ισραήλ τον νόμο του Θεού. Μεσίτης υπήρξε και ο πάνσοφος Ιερεμίας, όταν έλεγε προς τον Θεό για εκείνους που κατάγονταν από τον Ισραήλ: «Θυμήσου ότι στάθηκα ενώπιόν σου για να μιλήσω υπέρ αυτών». Αλλά και καθένας από τους αγίους προφήτες διαπιστώνεται ότι έχει πράξει το ίδιο.

ΑΛΛΟ. «Την επομένη, λέει, θέλησε να αναχωρήσει για τη Γαλιλαία, και βρίσκει τον Φίλιππο, και του λέει: Ακολούθησέ με.» Με αυτά ο Σωτήρας αναδεικνύει τον Φίλιππο σε μαθητή. Πρόσεξε λοιπόν αν δεν έχει συγκροτηθεί κάποιος σοφός λόγος γι' αυτόν, ο οποίος πείθει να συμφωνήσουμε ότι ο Υιός είναι Θεός κατά φύση. Καθώς πολλοί βρίσκονταν πάντοτε κοντά στον Σωτήρα, και καθώς ένα πολυάριθμο πλήθος περιέβαλλε τους μαθητές, ο Σωτήρας υψώνοντας τα μάτια του, τους είπε: «Ο μεν θερισμός είναι πολύς, οι δε εργάτες λίγοι· παρακαλέστε λοιπόν τον Κύριο του θερισμού, να βγάλει εργάτες για τον θερισμό του·» αποκαλώντας θερισμό τίποτε άλλο παρά αυτούς που μέσω της πίστης σε αυτόν αναβλαστάνουν προς την ευλάβεια σαν τα στάχυα. Ποιος θα μπορούσε να είναι ο Κύριος αυτών, παρά ο Θεός των πάντων; Με τον οποίο και ο Παύλος παρακαλεί αυτούς που είναι κληρονόμοι να ενωθούν μέσω της μετάνοιας φωνάζοντας: «Σας παρακαλούμε στο όνομα του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό.» Επειδή, λοιπόν, μόνος Κύριος του θερισμού είναι ο Θεός, εφόσον είναι ο Δεσπότης και ο δημιουργός των πάντων, ο Σωτήρας είπε ότι σε αυτόν μόνο ανήκει και η ανάδειξη των εργατών· έπειτα φαίνεται να το κάνει αυτό ο ίδιος με δική του αυθεντία· διότι προστάζει τον Φίλιππο να τον ακολουθήσει. Είναι άρα αληθινός Θεός, εφόσον αποδεικνύεται από αυτό το ίδιο το γεγονός να είναι και Κύριος του θερισμού.

Γι' αυτό, λοιπόν, και ο σοφός Παύλος απέδιδε νομική έκφραση στον Χριστό, λέγοντας: «Παρακαλούμε στο όνομα του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό· διότι εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε αμαρτία για χάρη μας.» Επειδή ο Υιός θυσιάστηκε για τις αμαρτίες μας, σύμφωνα με τις Γραφές, ως άκακο αρνίο.

Βλέπεις μέσα από πόσα απέδιδε τον λόγο περί της παρακλήσεως και σε άλλα σημεία, σαν να υπάκουε σε προφητικό πρόσταγμα, αναφωνούσε: «παρακαλούμε», λέγοντας, «στο όνομα του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό», και πάλι: «Σας παρακαλώ, λοιπόν, εγώ ο δέσμιος εν Χριστώ Ιησού». Με τον ίδιο δε τρόπο και οι υπόλοιποι μαθητές του Χριστού, όντες παράκλητοι, παρακαλούσαν τον λαό του Θεού, αλλά και «μιλούσαν στην καρδιά της Ιερουσαλήμ», δηλαδή αυτήν που νοείται πνευματικά, εννοώ δηλαδή το ανώτερο τάγμα του σώματος του λαού ή, σύμφωνα με άλλη εκδοχή, τους πιο λογικούς από όσους κατοικούσαν στην ίδια την Ιερουσαλήμ. Διότι, επειδή το υπόλοιπο πλήθος ήταν σαρκικό και σαν ένα παχύτατο σώμα, εκείνοι ανάμεσά τους που υπερείχαν στη σύνεση, τη φρόνηση και τη διάνοια, εύλογα θα μπορούσαν να νοηθούν ως η «καρδιά της Ιερουσαλήμ», στους οποίους ακριβώς επιθυμεί να μιλούν όσοι έχουν λάβει το πνεύμα της παρακλήσεως και να τους παρακαλούν, εφόσον αποτελούν την «καρδιά της Ιερουσαλήμ», με το να ευαγγελίζονται και σε αυτούς την άφεση των αμαρτιών, εξαιτίας της προφητείας περί της παρουσίας του Χριστού που ακολουθεί αμέσως μετά.

Αυτά λέγονται από εμάς προς εκείνους που μιλούν με αινίγματα, ακούσια μεν, διότι δεν είναι ευχάριστη στους πιστούς η φλυαρία και η αντιπαράθεση λόγων, αφού αρκεί και ένας μόνο αντίπαλος· αλλά λέγονται αναγκαστικά εξαιτίας εκείνων που μας επιτίθενται, όπως ακριβώς υπάρχουν τα φάρμακα για τις ασθένειες, προκειμένου να κατανοήσουν ότι δεν είναι απολύτως σοφοί ούτε αήττητοι στα περιττά ζητήματα που αποκενούν το Ευαγγέλιο. Διότι, όταν προβάλλουμε τη δύναμη της λογικής εγκαταλείποντας την πίστη, και καταλύουμε την αξιοπιστία του Πνεύματος με τις έρευνές μας, και έπειτα ο ανθρώπινος λόγος ηττηθεί από το μέγεθος των πραγμάτων —και οπωσδήποτε θα ηττηθεί, εφόσον εκπορεύεται από το ασθενές όργανο της δικής μας διάνοιας— τι συμβαίνει τότε; Η αδυναμία του λόγου εμφανίζεται ως αδυναμία του μυστηρίου. Και έτσι, η κομψότητα του λόγου αναδεικνύεται σε κένωση του σταυρού, όπως διδάσκει και ο Παύλος. Διότι η πίστη αποτελεί την πλήρωση της δικής μας αδυναμίας λόγου. Εκείνος, λοιπόν, που αποκαλύπτει τα απόκρυφα και λύνει τα δεσμά, ο Οποίος φώτισε και τον δικό μας νου για να διαλύσουμε τις πλεκτάνες των βίαιων δογμάτων, μακάρι να μεταστρέψει πρωτίστως αυτούς και να τους καταστήσει πιστούς αντί για τεχνολόγους, και Χριστιανούς αντί για τα ονόματα που φέρουν τώρα. Αυτό ακριβώς παρακαλούμε· σας ικετεύουμε στο όνομα του Χριστού: συμφιλιωθείτε με τον Θεό και μην αποσβέννυτε το Πνεύμα. Ή μάλλον, είθε ο Χριστός να συμφιλιωθεί μαζί σας, και το Πνεύμα, έστω και αργά, να αναλάμψει.

Διότι τώρα μεν ο Παύλος παρουσιάζει τη θεραπευτική για εμάς δύναμη του Θεού μέσω της δικής μας παρηγοριάς, λέγοντας: «Εκείνος που παρηγορεί τους ταπεινούς, μας παρηγόρησε με την παρουσία του Τίτου», και πάλι όμως, σύμφωνα με την άλλη έννοια, γράφοντας προς τους Κορινθίους εκθέτει τα εξής: «Είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· δεόμαστε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό».

Διότι αυτό ακριβώς υποδηλώνει η έκφραση ότι «θα καταργηθεί»· ώστε μέσα από αυτό να γίνει φανερό ότι η κυριαρχία των κακών θα αδρανοποιηθεί ολοκληρωτικά. Εκείνοι δε, οι οποίοι εξαιτίας της παρακοής ονομάστηκαν εχθροί του Θεού, αυτοί μέσω της υποταγής θα γίνουν φίλοι του Κυρίου, όταν πεισθούν σε εκείνον που λέει: «Υπέρ του Χριστού ενεργούμε ως πρεσβευτές, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· σας ικετεύουμε στο όνομα του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό», και σύμφωνα με την υπόσχεση που δόθηκε στο Ευαγγέλιο, αφού συμφιλιωθούν, δεν θα συγκαταλέγονται πλέον από τον Κύριο ανάμεσα στους δούλους, αλλά ανάμεσα στους φίλους.

Διότι, όπως αναφέρει, παρουσιάστηκε πλήθος ουράνιας στρατιάς που υμνούσαν τον Θεό. Και ο Δανιήλ ορά μυριάδες μυριάδων να παρίστανται και χιλιάδες χιλιάδων βλέπει να λειτουργούν. Και οι προφήτες το ίδιο μαρτυρούν, ονομάζοντας τον Κύριο των πάντων «Κύριο των στρατιών» και «Κύριο των δυνάμεων». Και προς τον Ιησού του Ναυή, ο δυνατός στον πόλεμο λέει: «Εγώ είμαι ο αρχιστράτηγος της δυνάμεως». Εάν, λοιπόν, έχουμε κατανοήσει ποια είναι η αγαθή συμμαχία και ποιος είναι ο ηγέτης αυτών των συμμάχων, ας συνάψουμε συνθήκη ειρήνης μαζί του, ας προστρέξουμε στην εξουσία του, ας γίνουμε φίλοι με εκείνον που κατέχει τόση δύναμη. Το ποιος είναι δε ο τρόπος της οικειώσεως με αυτόν, μας το διδάσκει εκείνος που συνάπτει αυτή τη φιλία, ο μέγας Απόστολος, στα όσα λέει: «Αφού, λοιπόν, δικαιωθήκαμε εκ πίστεως, ας έχουμε ειρήνη με τον Θεό», και πάλι: «Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, εκτελούμε χρέη πρεσβευτή, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· σας ικετεύουμε στο όνομα του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Διότι, για όσο διάστημα ήμασταν από τη φύση μας τέκνα οργής, κάνοντας τα μη πρέποντα, είχαμε ταχθεί με το μέρος εκείνων που αντιτάσσονταν στη δεξιά του Υψίστου· αποβάλλοντας, όμως, την ασέβεια και τις κοσμικές επιθυμίες με το να ζούμε όσια, δίκαια και ευσεβώς, μέσω αυτής της ειρήνης θα ενωθούμε με την αληθινή ειρήνη. Διότι έτσι λέει γι’ αυτόν ο Απόστολος, ότι «Αυτός είναι η ειρήνη μας». Αυτός ο λόγος αποτελεί το τέλος και το επιστέγασμα όλων όσων συνέβησαν μέσα στον χρόνο.

Τώρα, λοιπόν, εμείς έχουμε ήδη φθάσει, και βρισκόμαστε μαζί σας εν Χριστώ, και πρεσβεύουμε υπέρ του Χριστού, σαν να σας παρακαλεί ο ίδιος μέσω ημών. Συμφιλιωθείτε με τον Θεό. Αναγνωρίστε τη μεταξύ σας συγγένεια, η οποία δεν υφίσταται μόνο κατά ψυχήν, αλλά και κατά σώμα και προέρχεται από τους προγόνους σας. Αναμνησθείτε εκείνες τις προηγούμενες ημέρες της ειρήνης, πόσα αγαθά απολαμβάνατε μέσω αυτής, τα οποία όλα έχετε στερηθεί τώρα. Μη διαλογίζεστε το κακό, ούτε να θελήσετε να ανταποδώσετε κακό αντί κακού, αλλά να νικήσετε το κακό με το αγαθό. Ενστερνιστείτε την αγάπη μεταξύ σας, για να αποκτήσετε και την αγάπη του Θεού και να επιδείξετε την αγάπη σας προς αυτόν· διότι δεν είναι δυνατόν να έχουν αγάπη προς τον Θεό ή να καρπώνονται τη δική του χάρη και προστασία αυτοί που δεν αγαπούν τους δικούς τους αδελφούς.

Είμαστε, λοιπόν, μαζί σας εν Χριστώ και στο όνομα του Χριστού ενεργούμε ως πρεσβευτές, σαν να σας παρακαλεί ο Ίδιος μέσω ημών: συμφιλιωθείτε με τον Θεό, αναγνωρίστε τη μεταξύ σας συγγένεια, η οποία υπάρχει σε σας όχι μόνο κατά ψυχή, αλλά και κατά σώμα. Διότι έτσι θα γίνετε και υιοί και κληρονόμοι της ειρήνης, ή, για να το πούμε ταυτοσήμως, του Θεού. Διότι Αυτός είναι η ειρήνη μας, ο οποίος έκανε τα δύο ένα, γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, κατήργησε την έχθρα πάνω στον σταυρό και εμφύτευσε την ειρήνη στις ψυχές μας. Επειδή, πράγματι, ολόκληρο το έργο της παρουσίας του είναι η ειρήνη, και για χάρη της έκλινε τους ουρανούς και κατήλθε στη γη. Γι' αυτό και ο Δαβίδ προείπε γι' αυτόν: «Στις ημέρες του θα ανατείλει δικαιοσύνη και πλήθος ειρήνης»· και σε άλλον ψαλμό λέει πάλι γι' αυτόν ότι «θα μιλήσει με λόγια ειρήνης προς τον λαό του, και προς εκείνους που στρέφουν την καρδιά τους σε αυτόν».

Και το μαρτυρεί ο Παύλος λέγοντας: Υπέρ του Χριστού είμαστε πρεσβευτές, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών. Σας παρακαλούμε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό. Και θα καταφλέξει ολόγυρα τους εχθρούς του· δηλαδή, όλους. Διότι το πυρ δεν θα σταματήσει να περικυκλώνει και να τρέχει, έως ότου συλλάβει όλους τους ενόχους. Αυτό το πυρ μνημόνευσε και ο Δανιήλ, ως προπορευόμενο του κριτή. Κοιτούσα, λέει, μέχρι που στήθηκαν θρόνοι και κάθισε ο Παλαιός των Ημερών· και το ένδυμά του ήταν λευκό σαν χιόνι, και τα μαλλιά της κεφαλής του σαν καθαρό μαλλί.

Αλλά πώς συνέβη αυτό το θαυμαστό και μεγάλο; Πώς εμείς, που πταίσαμε απέναντί Του, που αποδειχθήκαμε ανάξιοι της γης και εκπέσαμε από την επίγεια εξουσία, ανυψωθήκαμε σε τόσο μεγάλο ύψος; Πώς καταλύθηκε ο πόλεμος, πώς αναιρέθηκε η οργή; Πώς; Διότι αυτό ακριβώς είναι το θαυμαστό, ότι η ειρήνη έγινε όχι επειδή παρακαλέσαμε εμείς, που άδικα οργιζόμασταν εναντίον του Θεού, αλλά επειδή μας παρακάλεσε Εκείνος, που δίκαια αγανακτούσε. Διότι «υπέρ του Χριστού πρεσβεύουμε, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών». Τι είναι αυτό; Εκείνος έχει υβριστεί, και Εκείνος παρακαλεί; Ναι· διότι είναι Θεός, και γι' αυτό, ως φιλάνθρωπος πατέρας, παρακαλεί.

Διότι το θαυμαστό και γεμάτο από μεγάλη έκπληξη είναι τούτο: ότι δεν προστρέξαμε εμείς, αλλά Εκείνος, που δικαίως ήταν αγανακτισμένος εναντίον μας, παρακάλεσε για εμάς, και με αυτόν τον τρόπο επήλθε η ειρήνη. Και φωνάζει ο Παύλος λέγοντας: «Υπέρ του Χριστού εκτελούμε χρέη πρεσβευτή, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών». Είδες επινοητική σοφία; Είδες άφατη φιλανθρωπία του Δεσπότη; Είδες υπερβάλλουσα πρόνοια; Τώρα το κεντρί του θανάτου διαλύθηκε· τώρα η νίκη του άδη συντρίφτηκε· τώρα η δυναστεία του θανάτου καταργήθηκε· τώρα η έχθρα έχει καταλυθεί· τώρα ο μακροχρόνιος πόλεμος έχει σβήσει· άνθρωποι τότε εξομοιώθηκαν με τους αγγέλους, άνθρωποι ενώθηκαν με τους αγγέλους, και μεγάλος δεσμός αναπτύχθηκε ανάμεσα στα δύο μέρη. Διότι ανελήφθη ο κοινός Δεσπότης, αφού συμφιλίωσε τον δικό Του Πατέρα με το γένος των ανθρώπων. Και ότι γι' αυτόν τον λόγο ανελήφθη, άκουσέ Τον να λέει: «Συμφέρει σε εσάς να αναχωρήσω εγώ· διότι, εάν εγώ δεν αναχωρήσω, ο Παράκλητος δεν θα έλθει προς εσάς». Και ως σημείο της συμφιλίωσης, υπόσχεται να μας δωρίσει την παρουσία του Παρακλήτου.

Δείχνει πολλή στοργή· όπως ακριβώς έγραφε στη Δεύτερη προς Κορινθίους Επιστολή λέγοντας: «Μας ανέθεσε τη διακονία της καταλλαγής»· και πάλι: «Είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών»· αυτό λέει και εδώ: «Πάσχω υπέρ αυτού», για να τους ελκύσει περισσότερο. Δηλαδή: «Αν και Εκείνος που είχε οφειλή απέναντί σας αναχώρησε, εντούτοις εγώ την αποδίδω». Διότι γι' αυτόν τον λόγο μίλησε και για «υστερήματα», για να δείξει ότι δεν θεωρεί πως έχει υποστεί τα πάντα ακόμη. «Υπέρ υμών», λέει, πάσχει ακόμη και μετά τον θάνατο, εφόσον βέβαια παρέμειναν ακόμη ελλείμματα. Αυτό το πράττει με διαφορετικό τρόπο στην προς Ρωμαίους Επιστολή λέγοντας: «Ο οποίος και μεσιτεύει υπέρ ημών»· δείχνοντας ότι δεν αρκέστηκε μόνο στον θάνατο, αλλά και μετά από αυτόν πράττει αναρίθμητα έργα. Επομένως, δεν τα λέει αυτά για να εξυψώσει τον εαυτό του, αλλά επειδή θέλει να δείξει ότι ο Χριστός ακόμη και τώρα φροντίζει γι' αυτούς. Και καθιστά τον λόγο του αξιόπιστο με το να προσθέσει: «Υπέρ του σώματός του». Διότι το ότι έτσι έχουν τα πράγματα, και δεν υπάρχει τίποτε το παράδοξο, είναι φανερό από το γεγονός ότι αυτά γίνονται υπέρ του σώματός Του. Δες πώς μας ένωσε με τον εαυτό Του. Γιατί, λοιπόν, παρεμβάλλετε στο ενδιάμεσο αγγέλους; «Της οποίας εγώ», λέει, «έγινα διάκονος».

Έτσι πρέπει και εμείς να συγχωρούμε τους εχθρούς, ώστε να τύχουμε και εμείς της ίδιας άφεσης. Και έθεσε μέσα μας τον λόγο της καταλλαγής. Διότι ούτε εμείς ήρθαμε τώρα για κάτι φορτικό, αλλά για να κάνουμε τους πάντες φίλους με τον Θεό. Επειδή, λέγει, δεν πείστηκαν σε εμένα, παραμείνετε εσείς παρακαλώντας, μέχρι να τους πείσετε. Γι' αυτό και πρόσθεσε: Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, είμαστε πρεσβευτές, σαν να παρακαλεί ο Θεός δι' ημών. Δεόμαστε υπέρ του Χριστού, καταλλαγείτε με τον Θεό.

γ΄. Είδες πώς ανύψωσε το ζήτημα, παρουσιάζοντας τον Χριστό να καταθέτει αυτήν την ικεσία; Ή μάλλον όχι μόνο τον Χριστό, αλλά και τον Πατέρα; Διότι αυτό που λέει είναι το εξής: Έστειλε ο Πατέρας τον Υιό για να παρακαλέσει και να αναλάβει πρεσβεία προς την ανθρώπινη φύση εκ μέρους Του. Επειδή, λοιπόν, Εκείνος απήλθε αφού σφαγιάστηκε, εμείς διαδεχθήκαμε την πρεσβεία, και αντί για Εκείνον και τον Πατέρα παρακαλούμε εσάς. Τόσο πολύ τιμάται το γένος των ανθρώπων, ώστε και τον Υιό παρέδωσε, και μάλιστα γνωρίζοντας ότι θα σφαγιαστεί, και εμάς κατέστησε αποστόλους για χάρη σας· ώστε δικαιολογημένα έλεγε: «Όλα για χάρη σας». Επομένως, πρεσβεύουμε υπέρ του Χριστού.

Δηλαδή, αντί του Χριστού· διότι εμείς αναλάβαμε τα δικά του. Εάν όμως αυτό σου φαίνεται μεγάλο, άκουσε και τα επόμενα, διά των οποίων αποδεικνύει ότι δεν πράττουν τούτο μόνο αντί εκείνου, αλλά και αντί του Πατρός. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε και πρόσθεσε: «Σαν να παρακαλεί ο Θεός δι' ημών». Διότι δεν παρακαλεί μόνο διά του Υιού του, αλλά και δι' ημών, οι οποίοι αναλάβαμε το δικό του έργο. Μη νομίσετε λοιπόν, λέει, ότι παρακαλείσθε από εμάς· ο ίδιος ο Χριστός σας παρακαλεί, ο ίδιος ο Πατέρας του Χριστού δι' ημών. Τι θα μπορούσε να είναι ίσο με αυτήν την υπερβολή;

ΟΜΙΛΙΑ ΙΓʹ. Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι, η καρδιά μας έχει πλατυνθεί. Δεν αισθάνεστε στενοχώρια από εμάς, αλλά αισθάνεστε στενοχώρια στα ίδια σας τα σπλάγχνα. αʹ. Αφού διηγήθηκε τους δικούς του πειρασμούς και τις θλίψεις: «Διότι», λέει, «με υπομονή, με θλίψεις, με ανάγκες, με στενοχώριες, με πληγές, με φυλακίσεις, με ακαταστασίες, με κόπους, με αγρυπνίες»· και αφού έδειξε ότι τούτο είναι μεγάλο αγαθό: «Διότι, ως λυπημένοι», λέει, «αλλά πάντοτε χαίροντες· ως φτωχοί, που όμως πλουτίζουν πολλούς· ως μη έχοντες τίποτα, και όμως κατέχοντας τα πάντα»· και αφού τα ονόμασε όπλα: «Ως παιδευόμενοι», λέει, «και μη θανατούμενοι»· και αφού φανέρωσε μέσα από αυτά την πολλή κηδεμονία και τη δύναμη του Θεού: «Για να φαίνεται», λέει, «ότι η υπερβολή της δυνάμεως είναι από τον Θεό και όχι από εμάς»· και αφού απαρίθμησε τους άθλους του: «Διότι πάντοτε», λέει, «περιφέρουμε τη νέκρωση αυτού»· και αφού έδειξε ότι αυτό αποτελεί σαφή απόδειξη της αναστάσεως: «Για να φανερωθεί», λέει, «και η ζωή του Ιησού στη θνητή μας σάρκα»· και σε ποια πράγματα έγινε κοινωνός, και το τι του εμπιστεύθηκαν: «Είμαστε λοιπόν πρεσβευτές υπέρ του Χριστού», λέει, «σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών»· και τίνος πράγματος είναι διάκονος, ότι δηλαδή δεν είναι του γράμματος, αλλά του πνεύματος· και ότι δεν είναι αξιοσέβαστος μόνο γι' αυτό, αλλά και για τους πειρασμούς του: «Ας είναι η χάρις στον Θεό», λέει, «ο οποίος πάντοτε μας οδηγεί σε θρίαμβο»· πρόκειται πλέον να τους επιτιμήσει, επειδή δεν διάκεινται με πολλή θέρμη απέναντί του.

Ας μην νομίζουμε, λοιπόν, ότι αυτό είναι ντροπή, ούτε να το απευχόμαστε και να λέμε: «Μη δώσεις να βρεθούμε στην ανάγκη κάποιου»· αλλά ας προσευχόμαστε λέγοντας: «Μην επιτρέψεις, όταν βρεθούμε σε ανάγκη, να μας αρνηθούν τη βοήθεια αυτοί που μπορούν να μας ωφελήσουν». Το να βρεθεί κανείς στην ανάγκη των άλλων δεν είναι επαχθές· επαχθές είναι το να αρπάζει κανείς τα ξένα. Εμείς όμως τώρα για αυτά τα τελευταία ποτέ δεν προσευχηθήκαμε, ούτε είπαμε: «Μην επιτρέψεις να επιθυμήσω τα ξένα»· το να βρεθούμε, αντίθετα, σε ανάγκη, αυτό μας φαίνεται απευκταίο. Καίτοι ο Παύλος βρέθηκε πολλές φορές σε ανάγκη, και δεν ντρεπόταν, αλλά και σεμνυνόταν και εγκωμίαζε εκείνους που τον διακόνησαν, λέγοντας: «Διότι και μία και δύο φορές στείλατε βοήθεια για τις ανάγκες μου»· και πάλι: «Άλλες Εκκλησίες σύλησα, λαμβάνοντας μισθό για τη δική σας διακονία». Επομένως, το να ντρέπεται κανείς για αυτά δεν αποτελεί γνώρισμα ελευθερίας, αλλά ψυχής μαλθακής, βάναυσης και ανόητης. Διότι και ο Θεός έκρινε σωστό το να έχουμε ανάγκη ο ένας τον άλλον. Μην κάνεις λοιπόν τον φιλόσοφο πέρα από το μέτρο. «Αλλά δεν μπορώ», λέει κάποιος, «να υποφέρω τον άνθρωπο τον οποίο παρακαλώ πολλές φορές και δεν ενδίδει». Και πώς θα σε υποφέρει ο Θεός, όταν παρακαλείσαι από Αυτόν και δεν πείθεσαι, και μάλιστα όταν παρακαλείσαι για όσα σε συμφέρουν; «Διότι υπέρ του Χριστού είμαστε πρεσβευτές», λέει, «σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· συμφιλιωθείτε με τον Θεό». «Αλλά βέβαια είμαι δούλος Του», λέει. Και τι σημαίνει αυτό;

Εδώ όμως δεν συμβαίνει έτσι. Διότι δεν με απασχολεί αυτό, λέει, το να μειωθεί η εκτίμησή μου ανάμεσά σας, αλλά το να μη σας δω να έχετε διαφθαρεί. Διότι τέτοιος είναι ο ζήλος του Θεού, τέτοιος είναι και ο δικός μου, ταυτόχρονα σφοδρός και καθαρός. Έπειτα και η αιτία είναι αναγκαία: Διότι σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, για να σας παραδώσω ως αγνή παρθένο. Επομένως, δεν επιδεικνύω ζήλο για τον εαυτό μου, αλλά για εκείνον με τον οποίο σας αρραβώνιασα. Διότι ο παρών καιρός είναι καιρός μνηστείας, ενώ ο καιρός των νυμφικών θαλάμων είναι άλλος, όταν δηλαδή θα πουν: «Εγέρθηκε ο νυμφίος». Ω, πρωτόγνωρα πράγματα! Στον κόσμο παραμένουν παρθένες πριν από τον γάμο, μετά τον γάμο όμως δεν είναι πλέον. Εδώ όμως δεν συμβαίνει έτσι· αντίθετα, ακόμη και αν δεν είναι παρθένες πριν από αυτόν τον γάμο, μετά τον γάμο γίνονται παρθένες. Έτσι όλη η Εκκλησία είναι παρθένος. Διότι απευθυνόμενος προς όλους τα λέει αυτά, και προς τους νυμφευμένους και προς τις νυμφευμένες. Αλλά ας δούμε τι προσκόμισε για να μας αρραβωνιάσει, ποια γαμήλια δώρα. Ούτε χρυσό ούτε άργυρο, αλλά τη βασιλεία των ουρανών· γι' αυτό και έλεγε: «Είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού»· και παρακαλεί, όταν επρόκειτο να παραλάβει τη νύμφη.

Και τι άλλο χρειάζεται να πει κανείς, παρά ότι αυτό που έπραττε ο Χριστός όταν ήρθε, το εμπιστεύτηκε σε αυτούς και αναχώρησε; Αυτό ακριβώς διακηρύσσει και ο Παύλος, υψώνοντας το αξίωμα των αποστόλων: «Είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών», δηλαδή αντί του Χριστού. «Ξεχωρισμένος για το Ευαγγέλιο του Θεού». Όπως ακριβώς σε ένα σπίτι ο καθένας έχει ξεχωριστεί για διαφορετικά έργα, έτσι και στην Εκκλησία υπάρχουν διαφορετικές κατανομές των διακονιών. Σε μένα όμως φαίνεται ότι εδώ δεν υπονοείται μόνο η εκλογή του, αλλά ότι από παλιά και άνωθεν ήταν τεταγμένος σε αυτό. Το ίδιο ακριβώς αναφέρει και ο Ιερεμίας ότι του είπε ο Θεός: «Προτού να βγεις από τη μήτρα σε αγίασα, προφήτη στα έθνη σε εγκατέστησα». Επειδή δηλαδή έγραφε σε μια πόλη αλαζονική και γεμάτη έπαρση από κάθε άποψη, δείχνει με κάθε τρόπο ότι η χειροτονία του προέρχεται από τον Θεό· διότι Αυτός τον κάλεσε και Αυτός τον ξεχώρισε. Και το κάνει αυτό, για να καταστήσει την επιστολή του αξιόπιστη και ευπρόσδεκτη. «Για το Ευαγγέλιο του Θεού». Δεν είναι λοιπόν ευαγγελιστής μόνο ο Ματθαίος ούτε ο Μάρκος, όπως ακριβώς δεν είναι απόστολος μόνο αυτός (ο Παύλος), αλλά είναι και εκείνοι, έστω κι αν κατ' εξοχήν ο ένας ονομάζεται το ένα και οι άλλοι το άλλο. Και το ονομάζει Ευαγγέλιο όχι μόνο εξαιτίας των αγαθών που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, αλλά και εξαιτίας εκείνων που πρόκειται να έρθουν.

Μετά από όλα αυτά, θανατώσαμε τους προφήτες, τους λιθοβολήσαμε, διαπράξαμε μύρια άλλα κακά. Τι έπραξε, λοιπόν, ως ανταπόδοση σε αυτά; Δεν έστειλε πλέον προφήτες, ούτε πλέον αγγέλους, ούτε πλέον πατριάρχες, αλλά έστειλε τον ίδιο τον Υιό. Ήλθε και ο Υιός και θανατώθηκε, και ούτε κι έτσι έσβησε τον έρωτά Του, αλλά τον άναψε ακόμη περισσότερο, και επιμένει να παρακαλεί ακόμη και μετά τη θανάτωση του Υιού Του, και να ικετεύει, και να πράττει τα πάντα προκειμένου να επιστρέψουμε σε Αυτόν. Και αναφωνεί ο Παύλος λέγοντας: «Είμαστε, λοιπόν, πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· συμφιλιωθείτε με τον Θεό».

Διότι είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών. Αλλά όμως, μολονότι και ο Θεός παρακαλεί, και άνθρωποι γίνονται πρεσβευτές υπέρ του Χριστού προς τους ανθρώπους, δεν θεωρούμε ότι εξάγεται από αυτά τίποτε το ανάξιο για την αξία Εκείνου, παρά μόνο ένα συμπεραίνουμε από όλα όσα ειπώθηκαν: την ένταση της αγάπης Του. Αυτό ακριβώς ας κάνουμε και εδώ. Εάν, λοιπόν, και το Πνεύμα μεσιτεύει με στεναγμούς αλάλητους, και ο Χριστός πέθανε και μεσιτεύει υπέρ ημών, και ο Πατέρας δεν λυπήθηκε τον ίδιο Του τον Υιό για χάρη σου, και σε εξέλεξε και σε δικαίωσε, τι λοιπόν φοβάσαι; Γιατί τρέμεις, ενώ απολαμβάνεις τόση αγάπη και τόση φροντίδα; Γι' αυτό ακριβώς, αφού κατέδειξε την άφθονη άνωθεν πρόνοια, με παρρησία πλέον προσθέτει τα εξής, και δεν λέει ότι «Οφείλετε και εσείς να Τον αγαπάτε έτσι», αλλά, σαν να κυριεύθηκε από θείο ενθουσιασμό από αυτήν την άφατη πρόνοια, λέει: Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Και δεν είπε: Του Θεού· τόσο αδιάφορο είναι γι' αυτόν το να τον ονομάζει Χριστό ή Θεό. Μήπως η θλίψη, ή η στενοχώρια, ή ο διωγμός, ή η πείνα, ή η γυμνότητα, ή ο κίνδυνος, ή η μάχαιρα; Δες τη σύνεση του μακαρίου Παύλου.

Και δεν σταμάτησε εδώ, αλλά προάγοντας τον λόγο σε κάτι ανώτερο, πράγμα που ήταν πολύ πιο συγκλονιστικό, μας δίδει ως ένδυμα τον ίδιο τον Δεσπότη, τον ίδιο τον βασιλέα. Διότι εκείνος που έχει ντυθεί αυτόν, κατέχει εξ ολοκλήρου όλη την αρετή. Όταν δε λέει, «Ενδυθείτε», μας προστάζει να τον περιβληθούμε από παντού· όπως ακριβώς λέει αλλού: «Εάν δε ο Χριστός είναι μέσα σας»· και πάλι, «Να κατοικήσει ο Χριστός στον εσωτερικό μας άνθρωπο». Διότι θέλει η ψυχή μας να αποτελεί κατοικία του, και να τον φορέσουμε ως ένδυμα, ώστε αυτός να είναι τα πάντα για εμάς, εσωτερικά και εξωτερικά. Διότι αυτός είναι το πλήρωμά μας (καθώς είναι το «Πλήρωμα εκείνου που γεμίζει τα πάντα σε όλα»)· και οδός και σύζυγος και νυμφίος («Διότι σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, ως αγνή παρθένο»)· και ρίζα και πόμα και τροφή και ζωή («Διότι δεν ζω πλέον εγώ», λέει, «αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός»)· και απόστολος και αρχιερέας και διδάσκαλος και πατέρας και αδελφός και συγκληρονόμος, και μέτοχος του τάφου και του σταυρού («Διότι συνταφήκαμε μαζί του», λέει, «και γίναμε σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του»)· και ικέτης («Διότι είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού»)· και συνήγορος προς τον Πατέρα («Διότι μεσιτεύει», λέει, «υπέρ ημών»)· και οίκος και ένοικος («Διότι όποιος μένει σε εμένα, κι εγώ μένω σε αυτόν»), και φίλος («Διότι εσείς είστε φίλοι μου»)· και θεμέλιο και ακρογωνιαίος λίθος· και εμείς είμαστε δικά του μέλη και γεώργιο και οικοδομή και κλήματα και συνεργοί.

Α'. Όταν σταθεί στα επείγοντα και στα τρέχοντα ζητήματα, και πρόκειται πλέον να προχωρήσει στα διαρκή και σε όσα πρέπει να ακούγονται συνεχώς, προτάσσει αυτή τη φράση: «Το λοιπόν», δηλαδή, πάντοτε και στο διηνεκές σας ζητούμε και σας παρακαλούμε εν Κυρίω. Ω! Ούτε για να παρακαλεί δεν θεωρεί τον εαυτό του αξιόπιστο, λέει· καίτοι ποιος ήταν τόσο αξιόπιστος; Αλλά επικαλείται τον Χριστό. Διά του Θεού σας παρακαλούμε, λέει. Διότι αυτό σημαίνει το «εν Κυρίω». Αυτό έλεγε και προς τους Κορινθίους: «Ο Θεός σας παρακαλεί δι' ημών». «Ώστε, καθώς παραλάβατε από εμάς».

Δ΄. Προσέξτε με ακρίβεια, για να γνωρίσετε ότι και αυτός που μιλάει κοπιάζει, και ότι ο Παύλος πάσχει ανθρώπινα. Διότι, αφού ο Χριστός ανελήφθη, ενεπιστεύθη σε αυτούς και το κήρυγμα και την αγαθή πρεσβεία. Επειδή ο Χριστός ήλθε σε εμάς ως πρεσβευτής, απεσταλμένος από τον Πατέρα για να πρεσβεύσει την ειρήνη. Διότι υπήρχε πόλεμος των ανθρώπων προς τον Θεό· και έστειλε πρεσβευτή όχι κάποιον δούλο, αλλά τον Υιό. Ω της μέριμνας του απεσταλμένου! Ω της φιλανθρωπίας αυτού που τον απέστειλε! Όταν ακούς για αυτόν που απέστειλε και για τον απεσταλμένο, μη νομίζεις ότι πρόκειται για τοπική μετάβαση, αλλά για συγκατάβαση της θείας οικονομίας. Διότι, αν και βρισκόταν μαζί μας, ήταν ταυτόχρονα και κοντά στον Πατέρα. Και ο Παύλος λέγει: «Υπέρ Χριστού πρεσβεύουμε, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός δι' ημών· συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Υπέρ Χριστού πρεσβεύεις;

Ενεργούμε ως πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών. Εκείνος που υβρίστηκε, παρακαλεί.

Προς τι; Συμφιλιωθείτε με τον Θεό. Ώ φιλανθρωπία! Ώ άφατη αγαθότητα! Επειδή λοιπόν ανελήφθη, και εμπιστεύθηκε την πρεσβεία στους αποστόλους· και τα πράγματα ήταν αδιόρθωτα, και η οικουμένη ήταν γεμάτη αγκάθια, και η ασέβεια τυραννούσε, και η κακία κυριαρχούσε, και βωμοί άναβαν, και η κνίσα μόλυνε, και αίματα χύνονταν, και η φύση καταπατούνταν, και οι ωδίνες καταφρονούνταν, και νέοι νόμοι και θεσμοί καταλύονταν, και θυσίαζαν τις θυγατέρες τους και τους υιούς τους στα δαιμόνια· και όλα τα άλλα ήταν πανηγύρια, και όμιλοι ρητόρων, και σύλλογοι φιλοσόφων, και βακχείες δαιμόνων, και δύναμη του διαβόλου, και ακονισμένα ξίφη, και παντού γκρεμοί, και παντού σκόπελοι, και η επικρατούσα συνήθεια, και οι ωδίνες των πατέρων, και η ασέβεια των προγόνων, η οποία ακολουθούσε την οδό της ηδονής, και οι διεφθαρμένοι νόμοι των βασιλέων, και δούλοι και δεσπότες, και άρχοντες και ιδιώτες, και πλούσιοι και πένητες, όλοι ήταν εμπλεγμένοι στην ασέβεια, έχοντας στη διάθεσή τους και πολλά τεχνάσματα· οι δε απόστολοι ήταν όλοι κι όλοι δώδεκα, ή μάλλον έντεκα· διότι ο ένας έγινε βορά του θηρίου· ήταν λοιπόν έντεκα.