Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 5:20

Ήλθε για χάρη σου, έδωσε τη ζωή του για σένα· και μετά από όλα αυτά δεν παραιτείται ούτε από το να σε ικετεύει. Διότι, λέει, είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών. Και ποιος είναι τόσο παράφρων, θα πει κανείς, ώστε να μην αγαπά τον ίδιο του τον Δεσπότη; Αυτό λέω και εγώ, και γνωρίζω βέβαια ότι κανένας από εμάς δεν θα το αρνιόταν αυτό με τα λόγια και με τη διάνοια. Αλλά Εκείνος που αγαπάται επιθυμεί να αποδεικνύεται αυτό όχι μόνο από τα λόγια, αλλά και από τις πράξεις.

Έτσι και ο ιερέας, αν μεν απολαμβάνει την εκ μέρους σας τιμή, θα μπορέσει να ρυθμίσει καλώς και τα δικά σας ζητήματα· αν όμως τους περιβάλλετε με αποθάρρυνση, παραλύοντας τα χέρια τους, θα τους καταστήσετε, μαζί με εσάς, εύκολη λεία στα κύματα, ακόμη και αν είναι εξαιρετικά γενναίοι. Αναλογίσου τι λέει ο Χριστός για τους Ιουδαίους: «Στην καθέδρα του Μωυσή κάθισαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι. Όλα λοιπόν, όσα σας λένε να κάνετε, να τα κάνετε». Τώρα όμως δεν αρμόζει να πούμε: «Στην καθέδρα του Μωυσή κάθισαν οι ιερείς», αλλά, «Στην καθέδρα του Χριστού». Διότι τη δική Του διδασκαλία διαδέχθηκαν. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Υπέρ του Χριστού τελούμε χρέη πρεσβευτών, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών».

Διότι, μολονότι είπαν «όχι κατά τη διάρκεια της εορτής», επειδή βρήκαν τον προδότη, δεν έκαναν υπομονή περιμένοντας τον κατάλληλο χρόνο, αλλά τον έσφαξαν μέσα στην ίδια την εορτή. Γιατί όμως τον συνέλαβαν τότε; Επειδή και έβραζαν από θυμό, όπως προείπα, και περίμεναν ότι τότε θα τον έβρισκαν, και έπρατταν τα πάντα σαν να ήταν τυφλωμένοι. Και αν βεβαίως ο ίδιος χρησιμοποίησε σε υπέρτατο βαθμό τη δική τους πονηριά για τη δική του οικονομία, δεν είναι γι' αυτόν τον λόγο ανεύθυνοι, αλλά είναι άξιοι για αναρίθμητες τιμωρίες εξαιτίας της προαίρεσής τους. Όταν, λοιπόν, έπρεπε να απελευθερώνονται όλοι, ακόμη και οι ένοχοι, τότε αυτοί εξόντωσαν τον αθώο, αυτόν που τους είχε ευεργετήσει αμέτρητες φορές, και ο οποίος έως τότε είχε παραβλέψει τα έθνη για χάρη τους. Αλλά, ω της φιλανθρωπίας! Αυτούς που ήταν τόσο μοχθηροί, τόσο σκληροί και γεμάτοι από αναρίθμητα κακά, πάλι τους σώζει, και στέλνει τους αποστόλους να σφαγιαστούν υπέρ αυτών, και μέσω αυτών τούς απευθύνει ικεσία. «Διότι ως πρεσβευτές υπέρ του Χριστού ενεργούμε».

Είναι ανάγκη να ανατρέξουμε με τον λόγο λίγο πιο πίσω, ώστε να σας καταστήσω σαφέστερη τη διδασκαλία. Διότι, αφού ο Ιησούς ανελήφθη στους ουρανούς, έχοντας εκπληρώσει τη θεία οικονομία για εμάς, άφησε τον λόγο της διδασκαλίας στους αποστόλους Του, όπως λέει ο Παύλος: «Εμπιστευόμενος σε εμάς τον λόγο της καταλλαγής»· και πάλι: «Είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να σας παρακαλούσε ο Θεός μέσω ημών», δηλαδή, αντί του Χριστού. Τότε, λοιπόν, όταν αυτοί κήρυτταν σε ολόκληρη την οικουμένη, δεν υπήρχε καμία αίρεση· αντίθετα, ολόκληρο το ανθρώπινο γένος κατείχε αυτά τα δύο δόγματα, αφενός το υγιές, αφετέρου το διεφθαρμένο. Διότι όλοι όσοι κατοικούσαν τη γη ήταν είτε Έλληνες είτε Ιουδαίοι· δεν υπήρχε ούτε Μανιχαίος, ούτε Μαρκίων, ούτε Ουαλεντίνος, ούτε κανένας άλλος απολύτως. Διότι τι ανάγκη υπάρχει να απαριθμήσω όλες τις αιρέσεις; Επειδή τότε μετά το σιτάρι σπάρθηκαν τα ζιζάνια, δηλαδή η παντοειδής διαφθορά των αιρέσεων. Τους μεν Ιουδαίους, λοιπόν, τους ανέθεσε στον Πέτρο, ενώ στους Έλληνες ο Χριστός όρισε υπεύθυνο τον Παύλο.

Αν και δεν έχουμε καμία σαρκική συγγένεια μεταξύ μας, η πνευματική συγγένεια μας έκανε πιο στοργικούς και από πατέρες. Εάν θέλετε, ας πάρουμε μαζί μας και τον μάρτυρα· διότι δεν ντρέπεται να έλθει και να σώσει τους αδελφούς. Ας τον φέρουμε ενώπιον των ματιών τους, ας τον φοβηθούν βλέποντάς τον παρόντα, ας τον σεβαστούν όταν παρακαλεί και δέεται· διότι δεν ντρέπεται ακόμη και να παρακαλέσει. Διότι, εάν ο Δεσπότης του παρακαλεί την ανθρώπινη φύση μας (όπως λέει ο Παύλος: «Υπέρ Χριστού πρεσβεύουμε, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· συμφιλιωθείτε με τον Θεό»), πολύ περισσότερο θα το πράξει αυτό ο δούλος. Ένα μόνο πράγμα τον λυπεί, η δική μας απώλεια· ένα πράγμα τον ευφραίνει, η δική μας σωτηρία, και γι' αυτό δεν θα αρνηθεί να πράξει το παν υπέρ αυτής. Ας μην ντραπούμε λοιπόν ούτε εμείς, ούτε ας θεωρήσουμε πως κάτι τέτοιο είναι περιττό. Διότι, εάν οι κυνηγοί πηγαίνουν σε γκρεμούς και βουνά και βάραθρα και σε κάθε άβατο τόπο, θέλοντας να θηρεύσουν είτε έναν λαγό είτε ένα ζαρκάδι είτε κάτι άλλο παρόμοιο, ή πολλές φορές και αυτά τα άγρια πτηνά, εσύ, που πρόκειται να επαναφέρεις από την απώλεια όχι κάποιο ευτελές άλογο ζώο αλλά έναν πνευματικό αδελφό, για τον οποίο πέθανε ο Χριστός, και μάλιστα δεν καλείσαι να βγεις σε βουνά και φαράγγια παρά μόνο να περάσεις την πύλη σου, διστάζεις και κοκκινίζεις από ντροπή; Και ποια δικαιολογία θα έχεις, πες μου; Δεν ακούς κάποιον σοφό που συμβουλεύει και λέει: «Υπάρχει ντροπή που οδηγεί στην αμαρτία»; Μήπως όμως φοβάσαι μην τυχόν σε κατηγορήσει κανείς;

Γνωρίζοντας, λοιπόν, όλα αυτά κι εμείς, αγαπητοί, πρέπει συνεχώς και διαρκώς να νουθετούμε και να αγαπάμε τους αμελείς αδελφούς μας, έστω κι αν δεν προκύπτει κανένα όφελος από τη συμβουλή. Διότι, εάν Εκείνος, που γνώριζε ότι τέτοια επρόκειτο να είναι η έκβαση, έδειξε τόση πρόνοια για εκείνον που δεν επρόκειτο να ωφεληθεί καθόλου από αυτή την παραίνεση, ποιας συγχωρήσεως θα ήμασταν άξιοι εμείς, όταν, χωρίς καν να γνωρίζουμε την έκβαση των πραγμάτων, αδιαφορούμε τόσο πολύ για τη σωτηρία των πλησίον μας, εγκαταλείποντάς τους μετά την πρώτη και τη δεύτερη συμβουλή; Μαζί δε με όλα όσα ειπώθηκαν, ας αναλογιστούμε και τα δικά μας, ότι, δηλαδή, ενώ ο Θεός μάς μιλάει καθημερινά μέσω των προφητών και των αποστόλων, εμείς καθημερινά παρακούμε· και όμως, δεν απομακρύνεται, αλλά συνεχίζει πάντοτε να μιλάει και να παρακαλεί αυτούς που απειθούν και δεν δίνουν προσοχή. Και ο Παύλος αναφωνεί λέγοντας: «Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, είμαστε πρεσβευτές, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· σας ικετεύουμε για χάρη του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Διότι, εάν πρέπει να πούμε κάτι το αξιοθαύμαστο, δεν είναι τόσο άξιος επαίνων εκείνος που γνωρίζει εκ των προτέρων ότι αυτός που δέχεται τη συμβουλή οπωσδήποτε θα πειστεί, και έτσι τον συμβουλεύει, όσο εκείνος που, αν και μίλησε και συμβούλευσε πολλές φορές και απέτυχε, δεν παραιτείται ούτε και τότε.

Ας αναλογιστούμε πόσα δημιούργησε για εμάς: τον ίδιο τον ουρανό, τη γη, τη θάλασσα, τον αέρα, τα φυτά της γης και τα ποικίλα άνθη, τα κτήνη και τα ερπετά, τα πλάσματα της θάλασσας, όσα βρίσκονται στον αέρα, τα άστρα του ουρανού, τον ήλιο, τη σελήνη, γενικώς όλα ανεξαιρέτως τα ορατά, τις αστραπές, την ευταξία των εποχών, τη διαδοχή ημέρας και νύχτας, τις ετήσιες μεταβολές. Ενέπνευσε μέσα μας ψυχή, μας χάρισε το λογικό, μας τίμησε με τη μέγιστη εξουσία. Απέστειλε αγγέλους, έστειλε προφήτες, και ύστερα τον μονογενή Του Υιό. Και μετά από αυτά, πάλι και ο Ίδιος παρακαλεί, και αυτοπροσώπως και μέσω του μονογενούς Του Υιού, για να σωθείς εσύ· και ο Παύλος δεν παύει να πρεσβεύει λέγοντας: «Σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών, σας ικετεύουμε στο όνομα του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Και δεν σταμάτησε ούτε εκεί, αλλά, αφού έλαβε ως απαρχή τη δική σου φύση, την έθεσε να καθίσει υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και δυνάμεως, και υπεράνω κάθε ονόματος που ονομάζεται όχι μόνο στον παρόντα αιώνα, αλλά και στον μέλλοντα. Αληθώς είναι κατάλληλη η ευκαιρία να πούμε τώρα: «Ποιος θα εξαγγείλει τα θαυμαστά έργα της δυνάμεως του Κυρίου, ποιος θα κάνει ακουστούς όλους τους επαίνους Του;». Και εκείνο πάλι: «Τι να ανταποδώσω στον Κύριο για όλα όσα μου έχει προσφέρει;». Διότι τι θα μπορούσε να ισοσταθμίσει αυτήν την τιμή, από το γεγονός ότι η απαρχή του γένους μας, του γένους που έχει αμαρτήσει τόσο πολύ και έχει ατιμαστεί, κάθεται σε τόσο μεγάλο ύψος και απολαμβάνει τόση μεγάλη τιμή;

Πώς; Διότι αυτό είναι το θαυμαστό και το γεμάτο κατάπληξη: ότι δεν προστρέξαμε εμείς που είχαμε σφάλλει, ούτε καθυποταχθήκαμε ως εχθροί και πολέμιοι, αλλά μας παρακάλεσε Εκείνος, ο οποίος δικαίως ήταν αγανακτισμένος, και έτσι επήλθε η ειρήνη. Διότι «είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών». Τι είναι αυτό; Εκείνος έχει υβριστεί, και Εκείνος παρακαλεί;

Έτσι και ο ιερέας, αν μεν απολαμβάνει τη δική σας υποστήριξη, θα μπορέσει να διαχειριστεί καλά και τα δικά σας ζητήματα· αν όμως τους περιβάλετε με απογοήτευση, παραλύοντας τα χέρια τους, θα τους κάνετε, μαζί με εσάς, εύκολη λεία στα κύματα, έστω κι αν είναι εξαιρετικά γενναίοι. Σκέψου τι λέει ο Χριστός για τους Ιουδαίους: «Στην καθέδρα του Μωυσή κάθισαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι· όλα, λοιπόν, όσα σας λένε να κάνετε, να τα κάνετε». Τώρα όμως δεν μπορεί να πει κανείς, «στην καθέδρα του Μωυσή κάθισαν οι ιερείς», αλλά «στην καθέδρα του Χριστού»· διότι έχουν διαδεχθεί τη δική Του διδασκαλία. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών». Δεν βλέπεις στην περίπτωση των κοσμικών αρχόντων ότι όλοι υποκύπτουν σε αυτούς, αν και πολλές φορές είναι ανώτεροι και στην καταγωγή και στον βίο και στη σύνεση από εκείνους που τους δικάζουν; Αλλά όμως, χάριν εκείνου που έδωσε την εξουσία, δεν υπολογίζουν τίποτα από αυτά, αλλά σέβονται την επιλογή του βασιλιά, οποιοσδήποτε κι αν είναι αυτός που ανέλαβε την εξουσία. Έπειτα, αν μεν διορίσει άνθρωπος, υπάρχει τόσος φόβος· όταν όμως χειροτονεί ο Χριστός, περιφρονούμε τον χειροτονημένο και τον λοιδορούμε και τον λούζουμε με χιλιάδες ύβρεις; Και, ενώ μας έχει απαγορευθεί να κρίνουμε τους αδελφούς μας, ακονίζουμε τη γλώσσα μας εναντίον των ιερέων; Και πώς μπορούν να βρουν αυτά οποιαδήποτε δικαιολογία, όταν δεν αντιλαμβανόμαστε το δοκάρι που βρίσκεται στο δικό μας μάτι, αλλά εξετάζουμε με πικρόχολη αυστηρότητα το σκουπιδάκι του άλλου;

Ω, τι συμπονετικός ιατρός! Δεν εγκαλεί για το σφάλμα, αλλά για την αμέλεια· δεν είπε: «Γιατί πληγώθηκες;», αλλά: «Γιατί δεν θεραπεύτηκες;»· δεν είπε: «Γιατί έπεσες;», αλλά: «Γιατί δεν σηκώθηκες;». Και για το ότι ο Κύριος θέλει να σε παρουσιάσει λαμπρότερη διαμέσου της μετανοίας, άκουσέ τον να λέει μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το κατακόκκινο, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· και εάν είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί». Ούτε ο Απόστολος θα δοκίμαζε άκαιρο πόνο, εάν δεν είχε προηγουμένως αποδεχθεί τις υποσχέσεις της αγαθότητας του Δεσπότη· δεν θα έλεγε: «Τεκνία μου, για τα οποία πάλι δοκιμάζω ωδίνες τοκετού, μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα σας». Διότι, λέει, επειδή παρέδωσες την ψυχή, η οποία δημιουργήθηκε κατ' εικόνα Θεού, στον ψυχοφθόρο δαίμονα, κάνοντας τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης· δεν θα παύσω να πενθώ και να θλίβομαι, μέχρις ότου δω πάλι μορφωμένο μέσα σου τον Χριστό, και εσένα ενδεδυμένη το κάλλος της σωφροσύνης. Μην απορρίψεις το βραβείο της μετανοίας, σε παρακαλώ, σε ικετεύω και σε εκλιπαρώ· δείξε ανδρεία, εξαγνίσου, αλείψου πνευματικά· ο Απόστολος πολλαπλασιάζει την παράκληση: «Υπέρ του Χριστού πρεσβεύω, συμφιλιωθείτε με τον Θεό».

Και εμείς λοιπόν παρακαλούμε: Συμφιλιωθείτε με τον Θεό, και πες τα εξής, ω παρθένε: Θα νίψω τα χέρια μου με αθωότητα και θα κυκλώσω το θυσιαστήριό σου, Κύριε, διότι ανόρθωσες την πεσμένη, ζωοποίησες τη νεκρωμένη, λάμπρυνες τη μολυσμένη, ανέσυρες με το άγκιστρο της ευσέβειας αυτήν που ήταν βυθισμένη στην αμαρτία, έκανες δική σου την πλανημένη, εξαγόρασες την αιχμάλωτη, δεν εκδικήθηκες αυτήν που σε ύβρισε, ανακάλεσες αυτήν που δραπέτευσε, ξέπλυνες την αιματοβαμμένη, απέσπασας αυτήν που είχε αιχμαλωτιστεί από την ηδονή, έκανες πολίτιδα του ουρανού αυτήν που ήταν άξια για τα τάρταρα, την ελευθέρωσες από τη γέεννα, τη λύτρωσες από τη ρομφαία, την έλυσες από τα δεσμά, την αξίωσες της αιώνιας ζωής, την άρπαξες από τον κίνδυνο, καταντρόπιασες τον διάβολο, διέρρηξες το χειρόγραφο. Ω γεωργέ των αγαθών δακρύων, τι είναι πιο λαμπρό από αυτά τα θαύματα;

Δες λοιπόν και στα προοίμια του Ιερεμία και σε πολλά σημεία των προφητών, Αυτός να καταφρονείται και να παραβλέπεται, και πάλι να προστρέχει και να επιδιώκει τη φιλία εκείνων που τον αποστρέφονται· πράγμα το οποίο και ο Ίδιος στα Ευαγγέλια φανέρωνε λέγοντας: «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, εσύ που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς όσους έχουν σταλεί σε αυτήν, πόσες φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα τέκνα σου, με τον τρόπο που συγκεντρώνει η όρνιθα τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε;» Και ο Παύλος εξάλλου, στέλνοντας επιστολή στους Κορινθίους, έλεγε: «Ότι ο Θεός διά του Χριστού συμφιλίωνε τον κόσμο με τον εαυτό του, μην καταλογίζοντάς τους τα παραπτώματά τους, και εμπιστευόμενος σε εμάς τον λόγο της καταλλαγής. Είμαστε λοιπόν πρέσβεις υπέρ του Χριστού, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· δεόμαστε στο όνομα του Χριστού: καταλλαγείτε με τον Θεό». Θεώρησε ότι αυτό λέγεται τώρα και προς εμάς. Διότι όχι μόνο η απιστία, αλλά και ο ακάθαρτος βίος είναι ικανός να δημιουργήσει αυτή την απευκταία έχθρα. «Διότι το φρόνημα της σαρκός», λέγει, «είναι έχθρα προς τον Θεό». Ας καταλύσουμε λοιπόν αυτό το διάφραγμα, ας το γκρεμίσουμε και ας το νεκρώσουμε, ώστε να αξιωθούμε της μακάριας καταλλαγής, για να γίνουμε πάλι αξιαγάπητοι και ποθεινοί στον Θεό.

Αναδεικνύεται δε και το αξίωμα των αποστόλων, το πόσο σπουδαίο έργο τους ανατέθηκε, καθώς και η υπερβολή της αγάπης του Θεού. «Υπέρ Χριστού, λοιπόν, είμαστε πρεσβευτές, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· σας δεόμαστε υπέρ Χριστού». Έστειλε τον Υιό, λέει, ο Πατέρας, για να παρακαλέσει και να πρεσβεύσει προς την ανθρώπινη φύση εκ μέρους Του. Επειδή, λοιπόν, Εκείνος, αφού σφαγιάστηκε, αναχώρησε, εμείς αναλάβαμε την πρεσβεία, και αντί Αυτού και εκ μέρους του Πατέρα παρακαλούμε εσάς. Τόσο πολύ τιμάται το ανθρώπινο γένος, ώστε και τον Υιό Του παρέδωσε, και μάλιστα γνωρίζοντας ότι θα σφαγιαστεί, και εμάς έκανε αποστόλους για χάρη σας. Ώστε δικαιολογημένα έλεγε: Όλα γίνονται για χάρη σας. Το ότι λέει, λοιπόν, «Υπέρ Χριστού είμαστε πρεσβευτές», σημαίνει: αντί του Χριστού εμείς αναλάβαμε το έργο Εκείνου. Και αν σου φαίνεται μεγάλο αυτό, άκουσε ότι το κάνουν αυτό και αντί του Πατέρα. Γι' αυτό ακριβώς πρόσθεσε: «σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών». Διότι δεν παρακάλεσε μόνο μέσω του Υιού Του, αλλά και μέσω ημών, που αναλάβαμε το έργο του Υιού Του. Λέγοντας δε αυτά, καταδεικνύει την υπερβολή της φιλανθρωπίας του Θεού. «Συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Δεν είπε: Συμφιλιώστε τον Θεό μαζί σας. Διότι δεν είναι Εκείνος που διάκειται εχθρικά, αλλά εσείς. «Διότι Εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε αμαρτία για χάρη μας».

Ναι, στο όνομα της ίδιας της Τριάδας· ναι, στο όνομα της κοινής ελπίδας, στην οποία πιστεύουμε εμείς και εσείς. Μην ανεχθείτε να αναχωρήσουμε κενοί και άπρακτοι. Υπέρ του Χριστού πρεσβεύουμε, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός δι' ημών. Μην περιφρονήσετε την πρεσβεία. Μην απαξιώσετε τους κόπους, μην καταστήσετε τις προσευχές άκαρπες, μην εκπληρώσετε το θέλημα των εχθρών, μην επιτρέψετε στον κοινό εχθρό και πολέμιο να μας χλευάσει όπως προηγουμένως, μην προκαλέσετε τη λύπη του Θεού και του Αγίου Πνεύματός Του.

Ναι, στο όνομα της ίδιας της Τριάδας· ναι, στο όνομα της κοινής ελπίδας, στην οποία εμείς και εσείς έχουμε εναποθέσει την εμπιστοσύνη μας, μην αδιαφορήσετε αφήνοντάς μας να αναχωρήσουμε κενοί και άπρακτοι. Ενεργούμε ως πρέσβεις υπέρ του Χριστού, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· μην ατιμάσετε αυτήν την πρεσβεία· μην περιφρονήσετε τους κόπους μας· μην καταστήσετε τις προσευχές μας άκαρπες· μην εκπληρώσετε το θέλημα των εχθρών· μην επιτρέψετε στον κοινό εχθρό και πολέμιο να μας χλευάσει, όπως έκανε στο παρελθόν· μην προκαλέσετε τη λύπη του Θεού και του Αγίου Πνεύματός Του. Κάθε ψυχή και κάθε ακοή βρίσκεται σε αγωνία, αναμένοντας τη δική σας απόφαση.

Γι' αυτό, ο δέσποτάς μου, συμπεριφερόμενος θεοπρεπώς τόσο με τα λόγια όσο και με τους τρόπους του, μου προξένησε πολλή σωτηρία. Διότι, όπως ο Κύριος παρακάλεσε τους ανθρώπους να συμφιλιωθούν με τον Θεό και Πατέρα, σαν να είχαν αδικηθεί μάλλον παρά σαν να είχαν σφάλλει οι ίδιοι, καθώς μαρτυρεί ο θεσπέσιος Παύλος λέγοντας: «Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, πρεσβεύουμε, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών. Σας ικετεύουμε στο όνομα του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό»· προκειμένου να τους κάνει να ντραπούν από το μέγεθος της ευεργεσίας και να έλθουν σε συναίσθηση της δικής τους πώρωσης· έτσι και ο δέσποτάς μου, με εκούσια συγκατάβαση, υποτάσσοντάς με επιδέξια, θέλοντας να φανεί ότι μαθαίνει από εμένα μέσω γραμμάτων αυτά που λόγω του αξιώματός του έχει κληθεί να διδάσκει, έστω και αργά με έκανε να συνειδητοποιήσω τη δική μου αμάθεια.

Το ότι δε οι μαθητές κατέστησαν διάδοχοι της δεσποτικής διακονίας, και από αλλού βέβαια δεν είναι δύσκολο να το αντιληφθεί κανείς, αλλά θα αρκέσει και εδώ ο ίδιος ο Παύλος· διότι λέει «τα πάντα προέρχονται από τον Θεό, ο οποίος μας συμφιλίωσε με τον εαυτό του διά του Ιησού Χριστού και μας έδωσε τη διακονία της συμφιλίωσης», και «εκτελούμε έργο πρεσβευτών υπέρ του Χριστού, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών, σας ικετεύουμε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Όπως λοιπόν οι μαθητές έλαβαν ως κλήρο τον λόγο της συμφιλίωσης και πρεσβεύουν υπέρ του Χριστού, έτσι και όσα επρόκειτο να πάσχει ακόμη ο ίδιος εκπληρώνοντας τη διακονία, αυτά ακριβώς εκείνοι εύλογα τα αναπληρώνουν στο σώμα τους· και περισσότερο από αυτούς ο Παύλος, ο οποίος παίρνοντας θάρρος από τα έργα του λέει: «σε τίποτε δεν υστέρησα από τους πλέον έξοχους αποστόλους». Και πρόσεξε πώς η προσέγγιση αυτής της θεώρησης δεν υποσχέθηκε εκ των προτέρων τίποτε το περίτεχνο· διότι η έννοια της λέξης «υστέρημα» δεν εκβιάζεται, αλλά αφέθηκε να εννοείται σύμφωνα με τη συνήθεια της Γραφής, και τα υστερήματα ο Παύλος τα αναπληρώνει, όχι απλώς επειδή ο ίδιος υστέρησε σε κάτι, ούτε επειδή υστέρησε σε κάτι ο Σωτήρας (πράγμα που θα ήταν βαρύ να ειπωθεί), αλλά όσα, αν δεν είχε αναθέσει τη διακονία στον Παύλο και στους άλλους μαθητές, θα είχε πάθει και θα είχε υποστεί ο ίδιος, με τον ίδιο τρόπο όπως και πριν, κηρύσσοντας και ευαγγελιζόμενος τη βασιλεία των ουρανών.

Τι σημαίνει «υπέρ Χριστού ουν πρεσβεύομεν, ως του Θεού παρακαλούντος δι' ημών, καταλλάγητε τω Πατρί»; Το «υπέρ Χριστού» έχει λεχθεί με την έννοια «αντί του Χριστού», καθώς οι μαθητές ανέλαβαν τη διακονία αντί του διδασκάλου. Μπορείς επίσης να το κατανοήσεις ότι, όπως και εμείς πολλές φορές, όταν μεσολαβούμε ως πρεσβευτές υπέρ κάποιων σπουδαίων προσώπων, υπενθυμίζουμε και το πρόσωπό τους, καθιστώντας έτσι την πρεσβεία μας πιο σεβαστή. Αυτό πράττει και ο Παύλος λέγοντας «υπέρ Χριστού πρεσβεύομεν», οδηγώντας σε ευλάβεια, εξαιτίας του μεγαλείου του προσώπου, αυτούς προς τους οποίους απευθύνεται η πρεσβεία. «Εκ μέρους Εκείνου λοιπόν σας παρακαλούμε», λέει, Εκείνου που συμφιλίωσε τον κόσμο μέσω του θανάτου Του. Επομένως, πρέπει και εμείς να είμαστε υπάκουοι, διότι αλλιώς, σε ό,τι εξαρτάται από εμάς, αυτή η πολλή και ανέκφραστη φιλανθρωπία Του προς εμάς θα αποβεί άκαρπη και περιφρονημένη. Έπειτα, εξυψώνοντας περαιτέρω το πρόσωπο, αναφέρει ότι ο Θεός «Εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε αμαρτία» και πάλι προσθέτει μια άλλη επαύξηση, αντλώντας το ύψος από την ευεργεσία: «για να γίνουμε εμείς», λέει, «δικαιοσύνη του Θεού μέσω Αυτού». «Ως συνεργάτες Του δε», λέει, «και σας παρακαλούμε να μην δεχθείτε εις μάτην τη χάρη του Θεού». Έτσι διασαφηνίζει τα λεγόμενά του ο Παύλος: σαν να λέει, υπέρ Χριστού είμαστε πρεσβευτές. Για ποιο σκοπό; «

Και έτσι, τέτοιοι άνθρωποι θα μπορούσαν να πουν σε όλους με παρρησία: «Υπέρ του Χριστού είμαστε πρεσβευτές, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών. Συμφιλιωθείτε με τον Θεό.» Διότι όλοι αυτοί φύλαξαν τις εντολές του Θεού μέχρι θανάτου, πούλησαν τα υπάρχοντά τους και τα μοίρασαν στους φτωχούς, ακολούθησαν τον Χριστό μέσω της υπομονής στους πειρασμούς, έχασαν τις ψυχές τους στον κόσμο ένεκα της αγάπης του Θεού και τις βρήκαν για την αιώνια ζωή. Βρίσκοντας δε τις ψυχές τους, τις βρήκαν μέσα σε νοητό φως και έτσι μέσα στο φως αυτό είδαν «το απρόσιτο φως», τον ίδιο τον Θεό, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Στο φως σου θα δούμε φως.» Πρόσεξε, λοιπόν, πώς μπορεί κάποιος να βρει την ψυχή που έχει. Η ψυχή του καθενός είναι η δραχμή την οποία έχασε όχι ο Θεός, αλλά ο καθένας από εμάς, βυθίζοντας τον εαυτό του στο σκοτάδι της αμαρτίας. Ο δε Χριστός, που είναι το όντως φως, αφού ήλθε και συνάντησε όσους τον αναζητούν, όπως μόνο αυτός γνωρίζει, τους χάρισε το να Τον δουν. Αυτό σημαίνει το να βρει κανείς την ψυχή του, δηλαδή το να δει τον Θεό και μέσα στο δικό Του φως να γίνει ο ίδιος ανώτερος από όλη την ορατή κτίση, και να έχει τον Θεό ποιμένα και δάσκαλο, από τον οποίο θα γνωρίσει, αν το επιθυμεί, και την εξουσία του δεσμείν και λύειν, και έχοντας γνωρίσει με ακρίβεια, θα προσκυνήσει Εκείνον που την έδωσε και θα την μεταδώσει σε όσους έχουν ανάγκη.

Διότι ποιος, αγαπώντας τη δόξα και την τιμή από τους ανθρώπους, θα θεωρήσει ποτέ τον εαυτό του έσχατο όλων και πιο ευτελή και θα γίνει ταπεινός στο πνεύμα ή συντετριμμένος στην καρδιά, ή θα μπορέσει ποτέ έστω και ελάχιστα να πενθήσει; Και ποιος, αγαπώντας τον πλούτο και κυριευμένος από φιλαργυρία και φιλοκτημοσύνη, μπορεί να γίνει ελεήμων και συμπαθής και δεν θα γίνει πιο άγριος και πιο σκληρός από κάθε θηρίο; Ποιος, κυριευμένος από κενοδοξία και κατεχόμενος από οίηση, θα απαλλαγεί ποτέ από τον φθόνο ή τη βασκανία; Εκείνος δε που υποκύπτει στα πάθη της σάρκας και κυλιέται στον βούρκο των ηδονών, πότε άραγε θα γίνει καθαρός στην καρδιά, ή πότε και πώς θα δει τον Θεό που τον δημιούργησε; Και πώς θα γίνει ειρηνοποιός εκείνος που έχει αποξενώσει τον εαυτό του από τον Θεό και δεν ακούει αυτόν που λέει: «Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, γινόμαστε πρεσβευτές, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· συμφιλιωθείτε με τον Θεό»; Διότι καθένας που αντιστέκεται και πολεμά τον Θεό μέσω της παραβάσεως των εντολών, αυτός, ακόμη κι αν κάνει όλους να ειρηνεύουν μεταξύ τους, είναι εχθρός του Θεού, επειδή ακόμη και σε αυτούς, τους οποίους κάνει να ειρηνεύουν μεταξύ τους, δεν το κάνει αυτό όπως αρέσει στον Θεό. Διότι, εφόσον ο ίδιος είναι πρώτος εχθρός του εαυτού του και του Θεού, εχθροί του καθίστανται και εκείνοι που ειρηνεύουν μέσω τέτοιων ανθρώπων.

Μοιάζοντας λοιπόν με αυτές, στάσου και εσύ με ανδρεία, σε παρακαλώ. Διότι, όπως λέει, είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, ωσάν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών. Πρόσφερέ μας δε και εσύ, αντί για λόγια, τις ικεσίες σου, ώστε και εμείς οι ταπεινοί να φθάσουμε κάπου ακολουθώντας τους αγίους μας πατέρες που αγωνίζονται.

Έτσι παρακαλώ, έτσι ικετεύω· διότι «υπέρ του Χριστού», όπως λέει, «εκτελούμε χρέη πρεσβευτή, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών». Δεόμαστε να μη δειλιάσετε απέναντι στον θάνατο υπέρ αυτού και μαζί με αυτόν, εάν παραστεί ανάγκη. Η επιστολή απευθύνεται προς όλους, έστω κι αν έχει ως αποδέκτη το πρόσωπό σου, αγαθό τέκνο· γι' αυτό και ασπάζομαι τους πάντες και συγχαίρω όλους για τα παθήματά τους. Και ποιος είναι άξιος να αναπληρώσει τα υστερήματα των θλίψεων του Χριστού στη σάρκα του; Και αλίμονο σε αυτόν που θα αρνηθεί και θα παρεκκλίνει, έστω και αν απειλείται με θάνατο, διότι ο αιώνιος θάνατος θα τον ποιμάνει και θα τον κυριεύσουν οι δίκαιοι το πρωί.

Και μαρτυρεί ο Απόστολος λέγοντας: «Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, είμαστε πρεσβευτές, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· δεόμαστε εξ ονόματος του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό.» Είδες συγκατάβαση ανεξιχνίαστη; Είδες δωρεά ανυπέρβλητη; Επάνω ο μονογενής Υιός μεσιτεύει για εμάς στον Πατέρα, όπως είναι γραμμένο: «Ο οποίος και βρίσκεται στα δεξιά του Θεού, ο οποίος και μεσιτεύει για εμάς.» Κάτω το Άγιο Πνεύμα παρακαλεί πολυτρόπως. Τι θα ανταποδώσουμε για όλα αυτά στον Κύριο; Ίσως αρμόζει σε εμάς να επαναλάβουμε εκείνο τον λόγο και να πούμε: «Όλα τα οστά μου θα πουν: Κύριε, Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου;»

ΚΑΤΗΧΗΣΗ Λ΄ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΦΑΤΗΣ ΚΗΔΕΜΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΔΕΣΠΟΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΘΕΟΝ ΚΑΙ ΑΝΕΠΙΛΗΠΤΟΥ ΒΙΟΥ ΜΑΣ Αδελφοί και πατέρες, πολλή και άφατη είναι η φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού προς εμάς, διότι όχι μόνο «ήλθε και ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εμάς, στους μακριά και στους κοντά», καθώς είναι γραμμένο, αλλά και όταν ανήλθε στους ουρανούς μας άφησε τους αγίους του αποστόλους για να ευαγγελίζονται τα ίδια και να πρεσβεύουν. Λέει δηλαδή ο μακάριος Παύλος: «Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, πρεσβεύουμε, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· δεόμαστε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό. Διότι εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε αμαρτία για χάρη μας, ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ». Ω, τι άπειρη κηδεμονία! Ω, τι άφατη φιλανθρωπία! «Εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία τον έκανε αμαρτία για χάρη μας». Πώς και με ποιον τρόπο; Δεν εννοεί την κατακριτέα αμαρτία, μη γένοιτο! «Διότι δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του»· αλλά ότι ντύθηκε τη δική μας φύση που είχε φθαρεί από την αμαρτία, και «ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους», και τραυματίστηκε για χάρη μας, και υπέστη τον πιο ατιμωτικό θάνατο. Αυτό σημαίνει: «τον έκανε αμαρτία». Γιατί; «Για να γίνουμε εμείς δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ». Πώς;