Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:1

... την παρακοή ... αποχωρώντας. Ούτε για τον εαυτό του βαπτίστηκε, αλλά για εκείνον που είχε ρυπωθεί από την αμαρτία. Νήστεψε, λοιπόν, ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός μετά το βάπτισμα. Αλλά, ας εξετάσουμε και τούτο παρεμπιπτόντως. Γιατί εμείς μεν νηστεύουμε πριν από το βάπτισμα, ενώ ο Δεσπότης Χριστός νήστεψε μετά το βάπτισμα; Γιατί; Διότι εμείς, επειδή είμαστε διογκωμένοι από τις αμαρτίες και έχουμε βεβαρημένη την ψυχική γαστέρα, αναγκαίως δεχόμαστε πριν από το βάπτισμα τη νηστεία ως θεοδώρητο αντίδοτο, ώστε, αφού «καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος», να φτάσουμε να επιθυμήσουμε τον επουράνιο άρτο. Ο Δεσπότης Χριστός, αντιθέτως, όντας ελεύθερος από την αμαρτία, νηστεύει μετά το βάπτισμα δωρίζοντάς μας το πρότυπο, και όχι επειδή θρηνεί για κάποια αμαρτία. Διότι, ακόμη και αν ο Δεσπότης μας Χριστός ταυτίστηκε με την αμαρτία, ωστόσο ο ίδιος δεν μολύνθηκε, αλλά αναδέχθηκε τις δικές μας αμαρτίες· και αυτός που αναδέχεται κάτι, δεν ευθύνεται γι' αυτό ως αυτουργός, αλλά ως μεσίτης.

Οι Ιουδαίοι, λοιπόν, μέχρι σήμερα, προσέχοντας περισσότερο στο γράμμα παρά στο πνεύμα, έχουν πλανηθεί. Διότι, άκουσέ τους που λένε: «Αυτός ο άνθρωπος ήλθε για να καταλύσει τον νόμο και τα σάββατα». Αλλά εάν ένας φτωχός μιλήσει εναντίον των χρημάτων, δεν θα γίνει πιστευτός· ούτε αν ένας ακόλαστος μιλήσει περί σωφροσύνης, θα είναι αληθινή η μαρτυρία του. Διότι δεν διαβεβαιώνουν περί αυτών από ειλικρινή διάθεση· επειδή ο μεν πρώτος καταδικάζει τον πλούτο λόγω της στέρησής του· ο δε δεύτερος, επειδή δεν έκανε πράξη την εγκράτεια ούτε άσκησε με κόπο τη σωφροσύνη, χλευάζει εκείνους που την επιθυμούν διακαώς. Εξάλλου, ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός, ελέγχοντας την ανοησία τους, έλεγε: «Δεν ήλθα για να καταλύσω τον νόμο ούτε τους προφήτες, αλλά για να τους εκπληρώσω». Γι' αυτό και ο μακάριος Παύλος γράφει λέγοντας: «Πλήρωμα λοιπόν του νόμου είναι ο Χριστός, για τη δικαίωση καθενός που πιστεύει». Ας εξετάσουμε, λοιπόν, βαθύτερα τα περί των μαθητών, αγαπητοί· και ας τα εξετάσουμε με εκείνη που κυρίως, και χωρίς καμία προσθήκη, ονομάζεται σοφία. Διότι αυτή κατέχει τη γνώση των θείων μυστηρίων· αυτή κατοικεί στη διάνοιά μας όπως σε οίκο, εφόσον μάλιστα αυτή τυγχάνει να είναι καθαρή και ασχολείται με τα νοητά. Διότι, «σε κακόβουλη ψυχή δεν πρόκειται να εισέλθει η σοφία, ούτε θα κατοικήσει σε σώμα υποδουλωμένο στην αμαρτία». Ας καθαρίσουμε, λοιπόν, τους εαυτούς μας, αγαπητοί, από κάθε μολυσμό ψυχής και σώματος. Ας ακούσουμε τον προφήτη που φωνάζει: «Αγνίστε τα χέρια σας, αμαρτωλοί, καθαρίστε τις καρδιές σας, δίγνωμοι».

ναʹ Τι είναι το Ρακά. νβʹ Ποιος είναι ο κενόδοξος, και ποιος ο ανθρωπάρεσκος. νγʹ Τι είναι ο μολυσμός της σάρκας· και τι είναι ο μολυσμός του πνεύματος· και πώς θα καθαρθούμε από αυτούς· ή τι είναι ο αγιασμός, και πώς θα τον αποκτήσουμε.

Ας νικήσουμε τα κακά με τα καλά, για να μη βρεθούμε ανάμεσα στα κακά. 〈Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος,〉 ώστε, αφού παρουσιαστούμε καθαροί στον Καθαρό, να αποκομίσουμε καθαρό στέφανο διά του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας, διά του οποίου ανήκει η δόξα στον Πατέρα εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ότι εκείνος που υπακούει στο Ευαγγέλιο πρέπει πρώτα να καθαριστεί από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, για να γίνει έτσι ευπρόσδεκτος στον Θεό με τα κατορθώματα της αγιωσύνης.

Κεφάλαιο β΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Αλίμονο σε εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πινακίου, ενώ εσωτερικά είναι γεμάτα από αρπαγή και ακράτεια. Τυφλέ Φαρισαίε, καθάρισε πρώτα το εσωτερικό του ποτηριού και του πινακίου, ώστε να γίνει και το εξωτερικό τους καθαρό. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄. Έχοντας λοιπόν αυτές τις υποσχέσεις, αγαπητοί, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, επιτελώντας αγιοσύνη με φόβο Θεού.

Το να καθαρισθεί μεν κανείς από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος δια του αίματος του Χριστού, να επιτελεί δε αγιοσύνη με φόβο Θεού και αγάπη του Χριστού, και να μην έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι παρόμοιο, αλλά να είναι άγιος και άμωμος, και έτσι να τρώγει το σώμα του Χριστού και να πίνει το αίμα.

Δι' αυτών διδασκόμαστε να θαυμάζουμε την ανεκδιήγητη φιλανθρωπία του Θεού εν Χριστώ Ιησού, και να καθαιρόμαστε με μεγαλύτερο δέος από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος.

Αφού λοιπόν ενδυθήκαμε τον Υιό του Θεού, ο οποίος μας έδωσε την εξουσία να γίνουμε τέκνα Θεού, βαπτιζόμαστε στο όνομα του Πατρός και αναγορευόμαστε τέκνα Θεού, από Εκείνον που το προσέταξε και το υποσχέθηκε, όπως ακριβώς είπε ο προφήτης: «Γι' αυτό εξέλθετε από το μέσο τους και αποχωριστείτε, λέει ο Κύριος, και μην αγγίζετε τίποτα ακάθαρτο· και εγώ θα σας δεχθώ, και θα γίνω σε σας Πατέρας, και εσείς θα γίνετε σε μένα υιοί και θυγατέρες, λέει ο Κύριος ο παντοκράτωρ». —«Έχοντας λοιπόν αυτές τις υποσχέσεις, λέει ο Απόστολος, αγαπητοί, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος, επιτελώντας την αγιοσύνη με φόβο Θεού»· και πάλι παραγγέλλει λέγοντας: «Όλα να τα κάνετε χωρίς γογγυσμούς και διαλογισμούς, για να γίνετε άμεμπτοι και ακέραιοι, τέκνα Θεού αμώμητα στο μέσο μιας γενεάς σκολιάς και διεστραμμένης, ανάμεσα στους οποίους λάμπετε σαν φωστήρες στον κόσμο, κρατώντας σταθερά τον λόγο της ζωής, για να αποτελέσετε καύχημα για μένα κατά την ημέρα του Χριστού»· και πάλι: «Εάν λοιπόν συναναστηθήκατε με τον Χριστό, να αναζητάτε τα άνω, εκεί όπου βρίσκεται ο Χριστός, καθήμενος στα δεξιά του Θεού· τα άνω να φρονείτε, όχι τα επί της γης».

Αν, λοιπόν, ακόμη και εκείνος που λυπεί τον αδελφό του εξαιτίας κάποιου φαγητού έχει εκπέσει από την αγάπη, χωρίς την οποία ακόμη και η άσκηση των μεγάλων χαρισμάτων και των έργων δικαιοσύνης δεν ωφελεί σε τίποτα, τι θα μπορούσε να πει κανείς για εκείνον που με ραθυμία και ανωφελώς τολμά να φάει το Σώμα και να πιει το Αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, και εξαιτίας αυτού λυπεί ακόμη περισσότερο το Άγιο Πνεύμα, και τολμά να φάει και να πιει χωρίς την αγάπη που τον συνέχει, ώστε να λάβει την απόφαση να μη ζει για τον εαυτό του, αλλά για τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος πέθανε και αναστήθηκε για εμάς; Πρέπει, επομένως, εκείνος που προσέρχεται στο Σώμα και στο Αίμα του Χριστού, σε ανάμνηση Εκείνου που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς, όχι μόνο να καθαρίζεται από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, για να μη φάει και πιει προς κατάκριση, αλλά και να αποδεικνύει έμπρακτα τη μνήμη Εκείνου που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς, με το να έχει νεκρωθεί ως προς την αμαρτία, τον κόσμο και τον εαυτό του, και να ζει για τον Θεό εν Χριστώ Ιησού, τον Κύριό μας.

Αλλά και ο μώμος ή η βλάβη δεν θεωρείται πλέον ότι εντοπίζεται στα μέλη του σώματος, αλλά αναγνωρίζεται στα προστάγματα της κατά το Ευαγγέλιο θεοσεβείας· όταν δηλαδή η εντολή εκπληρώνεται είτε μερικώς, είτε ελλιπώς, είτε όχι με τον τρόπο που ευαρεστεί τον Θεό· σαν να εμφανίζεται πάνω στην εντολή κάποια ουλή ή λέπρα εξαιτίας του ανθρώπινου φρονήματος. Είναι, λοιπόν, αναγκαίο πάντοτε, και προπάντων κατά τον καιρό της τέλεσης ενός τόσο σπουδαίου και τέτοιου μυστηρίου, να τηρούμε το παράγγελμα του Αποστόλου που λέει: «Έχοντας, λοιπόν, αυτές τις υποσχέσεις, αγαπητοί, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, επιτελώντας αγιοσύνη με φόβο Θεού· μη δίνοντας σε τίποτα καμία αφορμή για πρόσκομμα, ώστε να μην κατακριθεί η διακονία μας, αλλά στα πάντα να συνιστούμε τους εαυτούς μας ως διακόνους του Θεού». Έτσι καθίσταται κάποιος άξιος να ιερουργεί το μυστήριο του Κυρίου σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Θεού.

Γι' αυτό παρακαλώ, όπως διδάσκει ο Κύριος, ας κάνουμε το δέντρο καλό και τον καρπό του καλό, και ας καθαρίσουμε πρώτα το εσωτερικό του ποτηριού και της παροψίδας, και τότε το εξωτερικό του θα είναι ολόκληρο καθαρό. Και αφού διδαχθούμε από τον Απόστολο, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, και τότε ας επιτελούμε αγιοσύνη με την αγάπη του Χριστού, ώστε να γίνουμε ευάρεστοι στον Θεό και ευπρόσδεκτοι στον Κύριο στη βασιλεία των ουρανών.

Ο διάκονος λέγει: Προσευχηθείτε. Ο ιερέας λέγει: Ειρήνη σε όλους. Ευχή της κλάσεως, του αγίου Βασιλείου. Ο Θεός μας, ο Θεός της σωτηρίας, Εσύ δίδαξέ μας να σε ευχαριστούμε επάξια για τις ευεργεσίες σου, τις οποίες έκανες και κάνεις πάντοτε σε εμάς. Εσύ είσαι ο Θεός μας, που δέχθηκες τα δώρα αυτά· καθάρισέ μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, και δίδαξέ μας να επιτελούμε αγιωσύνη με τον φόβο σου, ώστε, υποδεχόμενοι τη μερίδα των αγιασμάτων σου με καθαρή τη μαρτυρία της συνειδήσεώς μας, να ενωθούμε με το άγιο σώμα και αίμα του Χριστού σου, λαμβάνοντας αυτά επάξια. Ας έχουμε τον Χριστό να κατοικεί στις καρδιές μας, και ας γίνουμε ναός του Αγίου σου Πνεύματος. Ναι, Θεέ μας, και κανέναν από εμάς να μην κάνεις ένοχο αυτών των φρικτών σου μυστηρίων, ούτε ασθενή στην ψυχή και στο σώμα, εξαιτίας του να μεταλαμβάνει αυτά αναξίως. Αλλά δώσε μας μέχρι την τελευταία μας αναπνοή να υποδεχόμαστε επάξια την ελπίδα των αγιασμάτων σου, ως εφόδιο αιώνιας ζωής, ως ευπρόσδεκτη απολογία ενώπιον του φοβερού βήματος του Χριστού σου, ώστε να γίνουμε και εμείς, μαζί με τους αγίους που σε ευαρέστησαν από τους αιώνες, μέτοχοι των αιώνιων αγαθών σου, τα οποία ετοίμασας για όσους σε αγαπούν, Κύριε. Και αξίωσέ μας, Δέσποτα, με παρρησία, ακατάκριτα να τολμούμε να επικαλούμαστε Εσένα, τον επουράνιο Θεό Πατέρα, και να λέμε, κ.λπ.

Διότι σε αυτόν «είναι κρυμμένοι όλοι οι θησαυροί της σοφίας και της γνώσης»· και αυτός κάνει σοφούς τους τυφλούς, και είναι χορηγός κάθε συνέσεως.] [Και τι σημαίνει αυτό; Όσο βρισκόμαστε μέσα στους ρύπους και στις αμαρτίες, δεν έχουμε τον Χριστό να κατοικεί μέσα μας· όταν όμως απονίψουμε τους ρύπους της αμαρτίας, και καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, και επιτελέσουμε αγιωσύνη με φόβο Θεού, τότε έρχεται σε εμάς, και εγκαθίσταται μέσα μας, και γινόμαστε οίκος του]. [<Πορευόμουν με ακακία καρδιάς.> Τι σημαίνει το «Με ακακία της καρδιάς μου;» Σημαίνει χωρίς πονηριά και χωρίς πολυπραγμοσύνη, χωρίς να αγαπώ τους θορύβους των κοσμικών πραγμάτων και των μάταιων περισπασμών, έχοντας μάλλον μέσα μου τον νου σταθερό και ήρεμο, κατά το πρότυπο εκείνου του αρχαίου Ιακώβ, για τον οποίο έχει γραφτεί: «Και ο Ιακώβ ήταν άνθρωπος άπλαστος, που κατοικούσε σε σπίτι.»] [<Δεν έθεσα μπροστά στα μάτια μου πράγμα παράνομο.> Σε κανένα, λέει, φαύλο και ανόσιο πράγμα δεν έδωσα προσοχή, το οποίο να παρακινεί σε παρανομία. Πολλά δε από αυτά υπάρχουν και γύρω μας. Διότι παρανομεί κάποιος, όταν πέσει στην επιθυμία πραγμάτων που δεν του ανήκουν, και γίνει άδικος εραστής των ξένων. Παρανομεί παρομοίως και όποιος νικιέται από τις σωματικές ηδονές, και γίνεται ένοχος για εγκλήματα μοιχείας. Παραλύει τον νόμο εκείνος που καταλαλεί τον αδελφό του, και εκείνος που πλεονεκτεί εις βάρος όσων από τους αδύναμους μπορεί.

Επειδή λοιπόν πρέπει μέσα από τα ίδια μας τα έργα να αποδεικνυόμαστε γνήσιοι και μέσω αυτών να ανταποδίδουμε καλή ανταμοιβή στον Δεσπότη, ας υπακούσουμε στον Παύλο που λέει: «Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, επιτελώντας αγιοσύνη με φόβο Θεού». Διότι έτσι, με αυτόν τον τρόπο θα επιτελέσουμε καθαρή τη νηστεία για τον Δεσπότη, αρχίζοντας την αγία Τεσσαρακοστή από τη δέκατη πέμπτη ημέρα του μήνα Μεχέρ· και την εβδομάδα του σωτηριώδους Πάθους από την εικοστή ημέρα του μήνα Φαμενώθ· λύνοντας δε τις νηστείες την εικοστή πέμπτη του ίδιου μήνα, σύμφωνα με το έθος, και εορτάζοντας την Κυριακή που ξημερώνει, την εικοστή έκτη του ίδιου μήνα Φαμενώθ· συνάπτοντας κατόπιν και τις επτά εβδομάδες της αγίας Πεντηκοστής. Διότι έτσι, μαζί με τους αγίους, θα κληρονομήσουμε τη βασιλεία των ουρανών εν Χριστώ εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Επειδή, λοιπόν, πρόκειται να δώσουμε λόγο για τη ζωή μας, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, επιτελώντας αγιωσύνη με φόβο Θεού. Διότι τότε θα νηστεύσουμε καθαρά, αρχίζοντας την μεν αγία Τεσσαρακοστή από την εικοστή εβδόμη του μήνα Μεχίρ, την δε εβδομάδα του σωτήριου Πάσχα από τη δεύτερη ημέρα του μήνα Φαρμουθί, τερματίζοντας τις νηστείες την έβδομη ημέρα του ίδιου μήνα Φαρμουθί, το εσπέρας του Σαββάτου, όπως διαλαλεί το ευαγγελικό κήρυγμα. Θα εορτάσουμε δε την επόμενη Κυριακή που ξημερώνει, την όγδοη ημέρα του ίδιου μήνα, συνάπτοντας στη συνέχεια και τις επτά εβδομάδες της αγίας Πεντηκοστής. Διότι έτσι θα κληρονομήσουμε τη βασιλεία των ουρανών, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, με τον οποίο και δια του οποίου στον άναρχο Πατέρα μαζί με το συναΐδιο Πνεύμα ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Γνωρίζοντας και αυτό, αγαπητοί, αφού ξεπλύνουμε κάθε ρύπο, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μόλυσμα· και ας γίνουμε οικτίρμονες, όπως ο ουράνιος Πατέρας μας είναι οικτίρμων· βοηθώντας, δε, κατά δύναμη αυτούς που βρίσκονται σε ανάγκη, ας περιθάλψουμε χήρες και ορφανά, ας βάλουμε στα σπίτια μας γυμνούς και αστέγους· και με μία λέξη, ας εξασκήσουμε κάθε είδος αρετής. Διότι έτσι, έτσι θα νηστέψουμε με καθαρότητα· αρχίζοντας αφενός την αγία Τεσσαρακοστή από την τριακοστή ημέρα του μήνα Μεχίρ, και αφετέρου την εβδομάδα του σωτηριώδους Πάσχα από την πέμπτη ημέρα του μήνα Φαρμουθί, λήγοντας μεν τις νηστείες τη δέκατη ημέρα του ίδιου μήνα Φαρμουθί, αργά το βράδυ, σύμφωνα με το ευαγγελικό κήρυγμα· και εορτάζοντας την επόμενη Κυριακή που ξημερώνει, την ενδέκατη του ίδιου μήνα Φαρμουθί· συνδέοντας αμέσως και τις επτά εβδομάδες της Πεντηκοστής. Διότι έτσι, έτσι πάλι θα εντρυφήσουμε στους θείους λόγους, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, δι' ου και μεθ' ου ανήκει στον Πατέρα μαζί με το Άγιο Πνεύμα η τιμή, η δόξα και το κράτος, στους αιώνες. Αμήν. ΛΟΓΟΣ ΙΓ'.

Πρέπει δε, νομίζω, επιστρατεύοντας όλες μας τις δυνάμεις, να απαλλασσόμαστε πάντοτε από ό,τι συνηθίζει να μας βλάπτει, να αποστρεφόμαστε τα πονηρά και να επιδιώκουμε μάλλον τα αξιοθαύμαστα. Διότι απολύτως κανείς, νομίζω, δεν θα αμφισβητήσει ότι η ευρωστία του σώματος είναι πάρα πολύ επιθυμητή. Και αν προκύψει κάποια αφορμή ασθένειας, σπεύδουμε αμέσως να καλέσουμε εκείνον που γνωρίζει πώς να μας απαλλάξει και ο οποίος αντιτάσσει σοφά τα μέσα της τέχνης του απέναντι στις επιβουλές της αρρώστιας. Και αφού αποχαιρετήσουμε τις γαστριμαργικές απολαύσεις, κάπως σαν να φράζουμε τις πηγές της νόσου, και μένοντας μακριά από τον κορεσμό, ανακόπτουμε την ταλαιπωρία με την ολιγοφαγία. Και κατ' αυτόν τον τρόπο φροντίζουμε τα σχετικά με τη σάρκα. Εάν όμως βλέπουμε να νοσεί αυτό που είναι ασυγκρίτως ανώτερο, δηλαδή η ψυχή, και έπειτα αναζητηθεί τρόπος θεραπείας, και αυτός δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί με άλλον τρόπο, παρά μόνο μέσω της εγκράτειας· πώς δεν θα αποδεχθούμε με χαρά τη νηστεία, εφόσον έχουμε σώας τας φρένας και θεωρούμε την υγεία ανώτερη από την ασθένεια; Επομένως, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, όπως είναι γεγραμμένο· ενθυμούμενοι αφενός τον Θεό που λέει μέσω της φωνής των προφητών: «Να είστε άγιοι, διότι εγώ είμαι άγιος»· και αφετέρου έναν από τους αγίους μαθητές: «Αδελφοί, σας παρακαλώ, ως παροίκους και παρεπιδήμους, να απέχετε από τις σαρκικές επιθυμίες, οι οποίες στρατεύονται κατά της ψυχής.»

Καθώς λοιπόν ο καιρός φέρνει σε όσους έχουν τη συνήθεια να εργάζονται φιλότιμα την εκπλήρωση των επιθυμιών τους, ας φύγει μακριά η ραθυμία, και ας θεωρηθεί άξια κάθε επαίνου η αγρυπνία και η υπομονή. Διότι έτσι, και όχι διαφορετικά, θα κατορθώσουν να μετάσχουν πλούσια σε κάθε έπαινο. Επομένως, επειδή «το πάσχα μας εθυσιάσθη, ο Χριστός», καθώς μας διαβεβαιώνει και ο ίδιος ο σοφότατος Παύλος, «ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, και ας επιτελέσουμε αγιοσύνη με φόβο Θεού», για να μην αγγίξουμε τα ιερά με άπλυτα χέρια και, ατιμάζοντας με αμέλεια το θείο Του μυστήριο, επισύρουμε πάνω στα ίδια μας τα κεφάλια την τιμωρία που ταιριάζει στους ανόσιους. Διότι τέτοια επιστολή στέλνει και ο θεσπέσιος Παύλος σε όσους έχουν τη συνήθεια να το πράττουν αυτό: «Γι' αυτό υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί ασθενείς και άρρωστοι, και αρκετοί πεθαίνουν. Διότι αν κρίναμε τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν· αλλά κρινόμενοι, παιδαγωγούμαστε από τον Κύριο, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο». Επομένως, συλλέγοντας από τις Ιερές Γραφές όσα συντελούν σε αυτό, ώστε να δείξουμε με ποιον τρόπο πρέπει να εορτάζουμε άγια και πανάγια, για να προσέλθουμε έπειτα στην πνευματική μετάληψη του Σωτήρα όλων μας Χριστού, εμπρός λοιπόν, εμπρός ας τα αναφέρουμε.

«Εάν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, δεν το κατεργάζομαι πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου. Βρίσκω, λοιπόν, τον νόμο, ότι ενώ εγώ θέλω να κάνω το καλό, βρίσκεται δίπλα μου το κακό.» Κατανοείς, επομένως, πώς η προσβολή της φαυλότητας επαναστατεί άγρια ενάντια στην ψυχή του καθενός και οδηγεί χωρίς τη θέλησή μας τον νου που υπάρχει μέσα μας σε αυτό που εκείνη επιθυμεί, και αφαιρεί, κατά κάποιον τρόπο, την ελευθερία των ροπών μας, έτσι ώστε η πράξη να μη φαίνεται πλέον δική μας, αλλά ίσως αποκλειστικά μόνο δική της. Όμως, ο Δημιουργός δεν μας εγκατέλειψε, ούτε, αφήνοντας την ανθρώπινη φύση εντελώς αβοήθητη, επέτρεψε να λεηλατείται εύκολα από τις φαύλες ηδονές. Διότι ο νόμος επιτιμά αυτές τις ροπές, και ακόμη και αν το πάθος υπερισχύει, αντιστέκεται σοφά και μας στρέφει προς το καλύτερο, υποδεικνύοντας την ομορφιά της εγκράτειας και κάνοντάς μας να χαιρόμαστε με τα καυχήματα της αρετής. Τοποθετώντας, λοιπόν, τη διάνοιά μας πέρα από τη βέβηλη και μυσαρότατη ηδονή, και δίνοντας μικρή σημασία στα φαγητά και στα ποτά, «ας επιτελέσουμε αγιοσύνη με φόβο Θεού, όπως έχει γραφτεί: ας νεκρώσουμε τα μέλη μας που είναι πάνω στη γη, δηλαδή την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία.» Διότι αυτά ακριβώς μας γράφει ο σοφότατος Παύλος.

Γνωρίζοντας λοιπόν αυτά, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος. Ας επιτελέσουμε αγιοσύνη με φόβο Θεού, εφαρμόζοντας κάθε τρόπο ευσέβειας, τηρώντας ορθή και ανόθευτη την πίστη προς Αυτόν, φροντίζοντας τις χήρες, παρηγορώντας τα ορφανά, περιθάλποντας αυτούς που βρίσκονται σε φτώχεια με τα υπάρχοντά μας σύμφωνα με τις δυνατότητές μας, συμπάσχοντας με όσους υποφέρουν, επειδή και εμείς οι ίδιοι έχουμε σώμα, θυμούμενοι τους φυλακισμένους σαν να είμαστε και εμείς δεμένοι μαζί τους. Διότι έτσι, με αυτόν τον τρόπο θα νηστέψουμε καθαρά, αρχίζοντας την αγία Τεσσαρακοστή από την εικοστή εβδόμη του μήνα Μεχίρ, και την εβδομάδα του σωτηρίου Πάσχα από τη δεύτερη μέρα του μήνα Φαρμουθί, καταλύοντας τις νηστείες την έβδομη μέρα του ίδιου μήνα Φαρμουθί, αργά το βράδυ σύμφωνα με τις αποστολικές παραδόσεις, και εορτάζοντας την επόμενη Κυριακή που ξημερώνει, την όγδοη μέρα του ίδιου μήνα Φαρμουθί, συνάπτοντας αμέσως μετά και τις επτά εβδομάδες της αγίας Πεντηκοστής. Διότι έτσι, με αυτόν τον τρόπο θα ευδοκιμήσουμε, και θα παραδώσουμε τις ψυχές μας στον Θεό που είναι πάνω από όλα, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, μέσω του Οποίου και μαζί με τον Οποίο, προς τον Πατέρα, ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Γι' αυτό λοιπόν είναι πρέπον να «καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, επιτελώντας αγιοσύνη με φόβο Θεού». Διότι έτσι θα παραστούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού θαρραλέοι και ακλόνητοι, ντυμένοι με λαμπρά ιμάτια, και φωνάζοντας με μεγαλύτερη παρρησία: «Ιδού, εμείς θα είμαστε δικοί σου, διότι εσύ είσαι ο Κύριος ο Θεός μας». 3. Αυτό που δεν θέλησε να ομολογήσει το πλήθος των Ιουδαίων, το άκουσε πάλι από τον Θεό που έλεγε διαμέσου της φωνής του Ησαΐα: «Ουαί, έθνος αμαρτωλό, λαέ γεμάτε από αμαρτίες, σπέρμα πονηρό, γιοι άνομοι! Εγκαταλείψατε τον Κύριο και εξοργίσατε τον Άγιο του Ισραήλ. Γιατί θέλετε να χτυπηθείτε κι άλλο, προσθέτοντας ανομίες;» Διότι, ενώ ούτε εκπλήσσονταν από τα παράδοξα των έργων που επιτελούνταν από τον ίδιο τον Σωτήρα, ούτε θαύμαζαν τα θεϊκά σημεία που ενεργούσε με τη δική του δύναμη, αντίθετα θρασύνονταν εναντίον του, λέγοντας: «Με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, του άρχοντα των δαιμονίων, εκβάλλει τα δαιμόνια». Ω, θεομίσητη μανία και ανείπωτη ασέβεια! «Δεν γνώρισαν, ούτε κατανόησαν, πορεύονται μέσα στο σκοτάδι, και πλανώνται από τον μικρότερο μέχρι τον μεγαλύτερο από αυτούς». Αν δεν κατανοείς τα όσα έχουν γραφτεί γι' αυτόν, ούτε αντιλαμβάνεσαι το μήνυμα των αγίων μαθητών, γιατί κομπάζεις, φανταζόμενος ότι είσαι φύλακας των νομικών παραγγελμάτων;

Εμείς που έχουμε εμπλακεί στα βρόχια του θανάτου εξαιτίας της αμαρτίας που κυριάρχησε τυραννικά εναντίον μας, βρισκόμαστε σε ελπίδα αιώνιας ζωής, μέσω εκείνου που προήλθε από εμάς κατά σάρκα ως πρωτότοκος εκ των νεκρών. Επομένως, οι μεν Ιουδαίοι τον σταύρωσαν, επειδή, όπως είπα, ο Χριστός επέτρεψε κατ' οικονομίαν στη δική του σάρκα να γευτεί τον θάνατο, εκείνος όμως αναστήθηκε αποχαιρετώντας σχεδόν τα δεσμά του θανάτου, και αφού είπε στους δεσμίους: «Εξέλθετε», και σε εκείνους που βρίσκονταν στο σκοτάδι: «Φανερωθείτε». Έπειτα, αφού κατέστησε τον εαυτό του φανερό στους αγίους αποστόλους, και τους είπε ότι πρέπει να κάνουν μαθητές τους ανθρώπους κάτω από τον ήλιο και να μυσταγωγήσουν όλα τα έθνη, «βαπτίζοντάς τα στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, και τηρώντας όλα όσα έχουν παραγγελθεί», ώστε να σπεύδουν να επιτύχουν την ακριβή και ευάρεστη πολιτεία, ανέβηκε προς τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό, ενώ οι άγιοι άγγελοι τον δοξολογούσαν και το ουράνιο πλήθος τον ευφημούσε ως Θεό. Και πρόκειται να έλθει στον κατάλληλο καιρό μέσα στη δόξα του Πατέρα, όπως αναφέρει ο ίδιος, για να ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του· «διότι θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη.» δ'. Επομένως, καθώς πρόκειται να παραστεί ως κριτής και δεσπότης, και παμβασιλέας των πάντων, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος.

Ας επιτελέσουμε λοιπόν αγιοσύνη με φόβο Θεού, ας ζήσουμε με επιείκεια και ας λαμπρύνουμε τις ψυχές μας με τις προσπάθειες για αγαθοεργία· επισκεπτόμενοι τις χήρες, ελεώντας τα ορφανά, συμπαραστεκόμενοι σε όσους βρίσκονται σε ανάγκη και περιθάλποντας με τις πρακτικές βοήθειες αυτούς που πάσχουν από σωματικές ασθένειες, επισκεπτόμενοι όσους βρίσκονται στα δεσμά, έχοντας απόλυτα ασφαλή, σταθερή και ακατάκριτη την πίστη προς Αυτόν, αρχίζοντας την αγία Τεσσαρακοστή από τις είκοσι τέσσερις του μηνός Μεχίρ· και την εβδομάδα του σωτηρίου Πάσχα από τις είκοσι εννέα του μηνός Φαμενώθ, λύνοντας τις νηστείες στις τέσσερις του μηνός Φαμενώθ, αργά το βράδυ σύμφωνα με τις ευαγγελικές παραδόσεις· εορτάζοντας δε την επόμενη Κυριακή που ξημερώνει, στις πέντε του ιδίου μηνός Φαρμουθί· συνάπτοντας στη συνέχεια και τις επτά εβδομάδες της αγίας Πεντηκοστής. Διότι έτσι, έτσι πάλι θα εντρυφήσουμε στους θείους λόγους εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών· διά του οποίου και μαζί με τον οποίο ανήκει στον Πατέρα συν τω Αγίω Πνεύματι, τιμή, δόξα και κράτος, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Και έχοντας ακλόνητη τη βασιλεία, θα έλθει εν καιρώ «εν τη δόξη του Πατρός μετά των αγίων αγγέλων, για να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του», όπως ακριβώς έχει γραφεί. Εφόσον, λοιπόν, πρόκειται να απολογηθούμε στον κριτή, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος. Ας εφαρμόσουμε κάθε τρόπο επιείκειας. Ας αγαπήσουμε τη δικαιοσύνη, την αγάπη, την εγκράτεια, τη φιλαλληλία, τη φιλοπτωχία.

Διατηρώντας δε την καρδιά τους άτρωτη και αλώβητη, θα αναπέμψουν ευχαριστήριους ύμνους στον Χριστό, λέγοντας: «Με τη χάρη σου θα κατατροπώσουμε τους εχθρούς μας, και στο όνομά σου θα εξουθενώσουμε όσους εγείρονται εναντίον μας.» Εφόσον, λοιπόν, ο Χριστός συμπαρατάσσεται με όσους τον αγαπούν και παρακινεί σε αγιοπρεπή τόλμη εκείνους που έχουν επιλέξει να ακολουθούν τα ευαγγελικά προστάγματα, ας καταπολεμήσουμε τη σάρκα, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό. Ας θυμηθούμε τη θεία Γραφή που λέει: «Η πορνεία δε και κάθε ακαθαρσία ή πλεονεξία ούτε καν να ονομάζεται μεταξύ σας, όπως ταιριάζει σε αγίους. Ούτε η αισχρότητα, και η μωρολογία ή η ανάρμοστη αστειολογία, που δεν αρμόζουν, αλλά μάλλον η ευχαριστία. Διότι τούτο πρέπει να το γνωρίζετε καλά, ότι κάθε πόρνος ή ακάθαρτος ή πλεονέκτης, που είναι σαν ειδωλολάτρης, δεν έχει κληρονομιά στη βασιλεία του Χριστού και Θεού.» Και πάλι: «Άρα λοιπόν, αδελφοί, δεν είμαστε οφειλέτες στη σάρκα ώστε να ζούμε σύμφωνα με τη σάρκα. Διότι αν ζείτε σύμφωνα με τη σάρκα, πρόκειται να πεθάνετε· αν όμως με το πνεύμα θανατώνετε τις πράξεις του σώματος, θα ζήσετε. Διότι όσοι καθοδηγούνται από το πνεύμα του Θεού, αυτοί είναι υιοί του Θεού.» Διότι καταγραφόμαστε ως τέκνα Θεού, όταν εγκαθιδρύουμε στις διάνοιές μας την ομορφιά της εν Χριστώ πολιτείας και όταν, μέσω των αγώνων μας για την ευσέβεια, διαμορφωνόμαστε πολύ καλά σύμφωνα με αυτόν.

Διότι μέσω αυτού τα πάντα παρήχθησαν προς ύπαρξη, και αυτός είναι η ισχύς των πάντων, εφόσον βεβαίως υπάρχει και ως Κύριος των δυνάμεων. Αυτός, ο μέγας και αξιοθαύμαστος, και πέρα από κάθε νου και λόγο βραχίονας του Θεού και Πατέρα, έσωσε γι' αυτόν προφανώς το επί γης γένος. Διότι μέσω αυτού λάβαμε την καταλλαγή, και αυτός μας οδήγησε προς τον Θεό και Πατέρα. Και γι' αυτό έλεγε ξεκάθαρα: «Κανείς δεν έρχεται προς τον Πατέρα, παρά μόνο μέσω εμού.» Επομένως, αφού έχουμε συνδεθεί μέσω αυτού και εν αυτώ, και γίναμε μέτοχοι της θείας φύσεως, και ονομαζόμαστε γένος Θεού, και λάβαμε το λαμπρό αξίωμα της υιοθεσίας, ας θυμηθούμε έναν από τους αγίους αποστόλους, ο οποίος έγραψε τα εξής: «Εάν επικαλείστε ως Πατέρα αυτόν που κρίνει απροσωπόληπτα, σύμφωνα με το έργο του καθενός, να συμπεριφέρεστε με φόβο κατά τον χρόνο της επίγειας παροικίας σας, γνωρίζοντας ότι δεν ελευθερωθήκατε με φθαρτά πράγματα, με ασήμι ή χρυσάφι, από τη μάταιη πατροπαράδοτη διαγωγή σας, αλλά με το τίμιο αίμα του Χριστού, ως αμνού άμωμου και άσπιλου.» Πρέπει, λοιπόν, να υποτάξουμε τον αυχένα της διάνοιας στα θελήματα αυτού του σκοπού, και να σπεύσουμε να ακολουθήσουμε τα σωτήρια θεσπίσματά του, και μάλιστα γενναιόφρονα, «καθαρίζοντας τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, επιτελώντας την αγιοσύνη με φόβο Θεού», όπως είναι γραμμένο.

Επειδή, λοιπόν, πρόκειται εν καιρώ να σταθούμε μπροστά στο θείο βήμα, όπου θα γίνει ακριβής εξέταση των πεπραγμένων της ζωής του καθενός, «ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, επιτελώντας αγιοσύνη με φόβο Θεού», προσθέτοντας σε αυτά το έλεος προς τους έχοντες ανάγκη, την αγάπη προς τους αδελφούς και, γενικότερα, κάθε τρόπο αγιοπρεπούς καυχήσεως. Αρχίζοντας την αγία Τεσσαρακοστή από τη δέκατη ημέρα του μήνα Φαμενώθ, και την εβδομάδα του αγίου και σωτηριώδους Πάσχα από τη δέκατη πέμπτη του μήνα Φαρμουθί· λήγοντας μεν τις νηστείες την εικοστή ημέρα του ίδιου μήνα Φαρμουθί, αργά το βράδυ, σύμφωνα με την ευαγγελική παράδοση, εορτάζοντας δε την επόμενη Κυριακή που ξημερώνει, την εικοστή πρώτη του ίδιου μήνα Φαρμουθί· συνάπτοντας αμέσως μετά και τις επτά εβδομάδες της αγίας Πεντηκοστής. Ώστε, θεωρώντας και αυτόν τον καιρό σαν μια εικόνα της ανάπαυσης των αγίων στους ουρανούς, να αξιωθούμε την κοινωνία μαζί τους, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, διά του Οποίου και μετά του Οποίου ανήκει η δόξα στον Θεό και Πατέρα, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας. Αμήν.

Επειδή, λοιπόν, πρόκειται να παρασταθούμε στο θείο βήμα και να δώσουμε λόγο για τη ζωή μας, ας ζήσουμε με αγιότητα και ας επιδιώξουμε κάθε μορφή επιείκειας, καθαρίζοντας τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, αρκούμενοι σε όσα έχουμε, θεωρώντας οχληρό το οτιδήποτε περιττό, συμπάσχοντας με όσους υποφέρουν, συμπαραστεκόμενοι σε όσους κοπιάζουν, ενθυμούμενοι τους φυλακισμένους σαν να είμαστε και εμείς δεμένοι μαζί τους, παρηγορώντας εκείνους που βρίσκονται σε ασθένειες, σπλαχνιζόμενοι το δάκρυ του ορφανού και της χήρας, βοηθώντας όσο είναι δυνατόν αυτούς που έχουν περιέλθει σε φτώχεια, και γενικά φροντίζοντας για κάθε αγαθό έργο.

Εισήρχετο δε μόνος ο προεξάρχων των ιερέων, μία φορά τον χρόνο, και «όχι χωρίς αίμα», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Επειδή δε, όπως λέει ο νομομαθής Παύλος, που ήταν αναθρεμμένος με τα ιερά Γράμματα, «ο Χριστός, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών μέσω της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, της αχειροποίητης, δηλαδή όχι αυτής της κτίσεως, και όχι με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα εισήλθε μία για πάντα στα Άγια των αγίων, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση», εμπρός λοιπόν ας εγκαταλείψουμε και εμείς τη στάση στην πρώτη σκηνή, ας ακολουθήσουμε τον Χριστό, ας εισδράμουμε στα Άγια των αγίων, ας συγκροτήσουμε «τη γιορτή ανάμεσα σε εκείνους που περισκέπουν», όπου βρίσκεται το ιλαστήριο ως τύπος του Χριστού, το οποίο περισκέπουν με τις φτερούγες τους τα Χερουβίμ. Ας προσφέρουμε στον Θεό, όχι θυσίες με αίματα, αλλά μάλλον το λεπτό και σύνθετο θυμίαμα, δηλαδή την ευωδία των αρετών, την πνευματική και αναίμακτη λατρεία. Όμως θεωρώ αναγκαίο να σας πω το εξής: «Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος». Ας επιτελέσουμε την αγιοσύνη με φόβο Θεού. Διότι δεν είναι δυνατόν, δεν είναι δυνατόν, σε όσους δεν επιθυμούν να διαπράττουν ανοσιουργήματα, να εισέρχονται σαν με άνιπτα πόδια στα Άγια των αγίων.

Γνωρίζοντάς το αυτό όλοι οι άγιοι, έσπευδαν μέσα από κάθε ταπεινή διαγωγή να ενώσουν τους εαυτούς τους με τον Θεό. Διότι υπήρξαν κάποιοι φιλόθεοι, οι οποίοι μετά το άγιο βάπτισμα όχι μόνο απέκοψαν τις ενέργειες των παθών, αλλά θέλησαν να νικήσουν και τα ίδια τα πάθη και να γίνουν απαθείς. Τέτοιοι ήταν ο άγιος Αντώνιος και ο Παχώμιος και οι υπόλοιποι θεοφόροι Πατέρες. Επειδή λοιπόν είχαν ως σκοπό να καθαρίσουν τους εαυτούς τους, όπως λέει ο Απόστολος, από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος, και γνώριζαν ότι με την τήρηση των εντολών, όπως ήδη είπαμε, καθαίρεται η ψυχή και, ας το πούμε έτσι, καθαίρεται ο νους, αναβλέπει και έρχεται στη φυσική του κατάσταση (διότι η εντολή του Κυρίου είναι τηλαυγής, φωτίζοντας τα μάτια), κατανόησαν ότι, όντας μέσα στον κόσμο, δεν μπορούν εύκολα να κατορθώσουν την αρετή. Έτσι επινόησαν για τον εαυτό τους έναν ξένο βίο, μια ξένη διαγωγή, εννοώ δηλαδή τον μοναχικό βίο, και άρχισαν να αποφεύγουν τον κόσμο και να κατοικούν στις ερήμους, με νηστείες, χαμευνίες, αγρυπνίες και την υπόλοιπη κακοπάθεια, καθώς και με την πλήρη απάρνηση της πατρίδας και των συγγενών, των χρημάτων και των κτημάτων. Με απλά λόγια, σταύρωσαν τον κόσμο για τον εαυτό τους. Και όχι μόνο τήρησαν τις εντολές, αλλά προσέφεραν και δώρα στον Θεό. Και εξηγώ πώς: Οι εντολές του Χριστού δόθηκαν σε όλους τους χριστιανούς, και κάθε χριστιανός έχει την υποχρέωση να τις τηρεί. Είναι, όπως θα έλεγε κανείς, οφειλόμενος φόρος στον βασιλιά.

Έπειτα προσθέτει ακόμη πιο ξεκάθαρα: Ας αποδώσουμε στην εικόνα το κατ' εικόνα. Πώς γίνεται και αυτό; Ας το μάθουμε από τον Απόστολο που λέει: Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος· ας κάνουμε καθαρή την εικόνα μας, όπως ακριβώς την λάβαμε· ας την αποπλύνουμε από τον ρύπο της αμαρτίας, ώστε να φανεί το κάλλος της μέσω των αρετών. Για αυτό το κάλλος προσευχόταν ο Δαβίδ λέγοντας:

Αυτήν την εξομολόγηση σου προσφέρω, Δέσποινα Θεοτόκε, το φως των σκοτισμένων μου οφθαλμών, η παρηγοριά της ψυχής μου, η μετά τον Θεό ελπίδα και προστασία μου· αυτήν δέξου με ευμένεια, και καθάρισέ με από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, αξιώνοντάς με στον παρόντα αιώνα να μετέχω ακατάκριτα στο άχραντο σώμα και αίμα του Υιού και Θεού σου, και στον μέλλοντα στη γλυκύτητα του επουράνιου δείπνου, στην τρυφή του παραδείσου, στη βασιλεία του Θεού, όπου βρίσκεται η κατοικία όλων όσων ευφραίνονται. Και αφού επιτύχω αυτά τα αγαθά εγώ ο ανάξιος, θα δοξάζω εις αιώνα αιώνος το πάντιμο και μεγαλοπρεπές όνομα του Υιού και Θεού σου, ο οποίος δέχεται όλους όσους μετανοούν από όλη τους την ψυχή, επειδή εσύ έγινες μεσίτρια και εγγυήτρια όλων των αμαρτωλών, και μέσω εσένα, πανύμνητη και υπεράγαθη Δέσποινα, διασώζεται όλη η ανθρώπινη φύση, αινώντας και ευλογώντας τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, την παναγία και ομοούσια Τριάδα, πάντοτε, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Έχοντας αυτά κατά νου, αγαπητοί, ας ζήσουμε σώφρονα και δίκαια και ευσεβώς στον παρόντα αιώνα, όπως δίδαξε ο Απόστολος. Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος. Ας αποβάλουμε τα έργα του σκότους και τα σχήματα των εθνών, και ας μην πορευόμαστε πλέον όπως πορεύονται τα υπόλοιπα έθνη. Επιτελώντας τη μνήμη των Αγίων, ας μνημονεύουμε όλους τους αδύναμους, τις χήρες, τα ορφανά, τους ξένους, τους φτωχούς, όσους βρίσκονται στις φυλακές, όσους βρίσκονται στις ερήμους και στα όρη και στα σπήλαια και στις τρύπες της γης. Ας τιμήσουμε τις εορτές, γιορτάζοντας όχι πανηγυρικά, αλλά θεϊκά· όχι κοσμικά, αλλά υπερκόσμια και χριστιανικά. Ας μη στεφανώνουμε τις εξώπορτες, ας μη στήνουμε χορούς, ας μην εκθηλύνουμε την ακοή μας με αυλούς και κιθάρες, ας μην ντυνόμαστε με μαλακά ενδύματα, ούτε με λάμψεις χρυσού, ούτε με γλέντια και μέθες, ούτε με σαρκικές συνευρέσεις και ασέλγειες· αλλά ας τα αφήσουμε όλα αυτά στους Έλληνες και τους Ιουδαίους. Εμείς, όμως, ας στεφανώσουμε τις εξώπορτές μας με τον τίμιο και ζωοποιό σταυρό του Σωτήρα, λέγοντας μαζί με τον Απόστολο: σε μένα ας μη συμβεί ποτέ να καυχηθώ για τίποτε άλλο, παρά μόνο για τον σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Εσύ που μας επισκέφθηκες με έλεος και οικτιρμούς, Δέσποτα Κύριε, και χάρισες σε εμάς τους ταπεινούς και ανάξιους δούλους σου την παρρησία να παρασταθούμε στο άγιο θυσιαστήριό σου και να σου προσφέρουμε αυτήν τη λογική και αναίμακτη λατρεία υπέρ των δικών μας αμαρτημάτων, επίβλεψε σε εμένα τον αχρείο δούλο σου και εξάλειψε τα παραπτώματά μου ένεκα της ευσπλαχνίας σου και καθάρισε τα χείλη και την καρδιά μου από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος και κατέστησέ με ικανό με τη δύναμη του Αγίου σου Πνεύματος για αυτήν τη λειτουργία. Και δέξου με, χάρη στην αγαθότητά σου, καθώς προσεγγίζω το άγιο θυσιαστήριό σου. Ευδόκησε, λοιπόν, Κύριε, να γίνουν δεκτά τούτα τα δώρα που σου προσφέρονται δια των δικών μας χειρών, συγκαταβαίνοντας στις αδυναμίες μας. Και μην με απορρίψεις από το πρόσωπό σου, ούτε να βδελυχθείς την αναξιότητά μου, αλλά ελέησέ με, ω Θεέ, κατά το μέγα έλεός σου και παράβλεψε τα ανομήματά μου, ώστε, προσερχόμενος ακατάκριτα ενώπιον της δόξας σου, να αξιωθώ της σκέπης του μονογενούς σου Υιού και να μη γίνω αδόκιμος ως δούλος της αμαρτίας. Ναι, Δέσποτα, παντοδύναμε Κύριε, εισάκουσε τη δέησή μου. Διότι εσύ είσαι αυτός που ενεργεί τα πάντα στους πάντες και όλοι επιζητούμε τη δική σου βοήθεια.

Ευχή της κεφαλοκλισίας. Εσύ που έκλινες τους ουρανούς και κατήλθες στη γη, για τη σωτηρία του γένους των ανθρώπων, εσύ που άπλωσες όλη την αφθονία της χάρης σου· εσύ που πράττεις τα πάντα απείρως περισσότερα από όσα ζητούμε ή διανοούμαστε· φιλάνθρωπε, αγαθέ, άπλωσε το αόρατο χέρι σου, το ευλογημένο, το γεμάτο έλεος και οικτιρμούς, και ευλογώντας ευλόγησε τους δούλους σου, και καθάρισέ τους από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος· και κάνε μας να γίνουμε μέτοχοι και σύσσωμοι της χάρης σου, ώστε μέσα σε αγιότητα και δικαιοσύνη να σου προσφέρουμε την ικεσία, διότι σε εσένα πρέπει κάθε δόξα, μεγαλωσύνη, κράτος και εξουσία, μαζί με τον άχραντο Πατέρα σου, και το Άγιο Πνεύμα, τώρα κ.λπ.

Διότι, όπως ακριβώς για έναν βασιλιά, όταν τα στρατεύματά του ετοιμάζουν για αυτόν μια μεγαλειώδη συνοδεία, αρμόζει εκείνοι που έχουν συγκεντρωθεί για τη σωματοφυλακή του να είναι χρυσοστολισμένοι και επίλεκτοι, και το αποτύπωμα της μορφής του να προβάλλεται ολόλαμπρα· έτσι είναι αναγκαίο και εμείς, μεταμορφωμένοι με την ανακαίνιση του νου μας, έχοντας αποβάλει τον παλαιό άνθρωπο και φέροντας μέσα μας την ομοίωση της θείας εικόνας, στο μέτρο που αυτό είναι εφικτό στους ανθρώπους, να προσερχόμαστε με αυτόν τον τρόπο στις σωτήριες και πνευματικές εορτές, ώστε να γίνουν για εμάς, σύμφωνα με τον λόγο του προφήτη, η νηστεία η τέταρτη, και η νηστεία η πέμπτη, και η νηστεία η έβδομη, και η νηστεία η δέκατη, ευφροσύνη και αγαθές εορτές. Κατανοώντας δηλαδή τη νηστεία αναγωγικά, με τον τρόπο της αποχής και της εγκράτειας από κάθε μολυσμό, τόσο της σάρκας όσο και του πνεύματος.

Αυτό, λοιπόν, που κατανοήσαμε στην περίπτωση του Παύλου, ότι δηλαδή εκπληρώνει τη λειτουργία των δοντιών για την Εκκλησία με το να αναλύει λεπτομερώς τη σαφήνεια των δογμάτων, το ίδιο λέμε και για καθέναν ο οποίος, μιμούμενος εκείνον, μας διασαφηνίζει τα μυστήρια. Επομένως, δόντια της Εκκλησίας είναι εκείνοι που λιανίζουν και αναμασούν για εμάς την ανεπεξέργαστη τροφή των θείων λογίων. Όπως, λοιπόν, ο θείος Απόστολος περιγράφει τον βίο όσων επιθυμούν το καλό έργο της επισκοπής, αναφέροντας λεπτομερώς το πώς πρέπει να είναι εκείνος που έχει αναλάβει την ιερωσύνη, ότι δηλαδή μαζί με όλα τα άλλα πρέπει να διαθέτει και το διδακτικό χάρισμα, έτσι και εδώ ο Λόγος θέλει εκείνους που έχουν ταχθεί στην υπηρεσία των δοντιών μέσα στην Εκκλησία, πρώτα να είναι κουρεμένοι, δηλαδή απογυμνωμένοι από κάθε υλικό βάρος· έπειτα, με το λουτρό της συνειδήσεως, να είναι καθαροί από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος· επιπλέον δε, να ανέρχονται πάντοτε διά της πνευματικής προκοπής και να μην παρασύρονται ποτέ προς τα πίσω στον γκρεμό· και πάνω από όλα να αγάλλονται με τις διπλές γέννες των αγαθών κυημάτων σε κάθε είδος αρετής και να μην είναι άγονοι σε καμία από τις αγαθές πράξεις. Το δε διπλό κύημα αποτελεί συμβολισμό της πνευματικής ευδοκίμησης και στα δύο συστατικά μέρη της ύπαρξής μας, ώστε αυτού του είδους τα δόντια να είναι διδυμοτόκα, γεννώντας αφενός στην ψυχή την απάθεια, και αφετέρου στον σωματικό βίο την ευσχημοσύνη.

Ξέρετε όλοι για ποια πράγματα οι άνθρωποι παραδίδουν τους εαυτούς τους σε κόπους και θανάτους. Για ένα μικρό σιτηρέσιο δεν προετοιμάζεται ο στρατιώτης για αγιάτρευτους κινδύνους και σφαγές; Για ένα μικρό κέρδος δεν αψηφά ο έμπορος τον καταποντισμό, τους ανέμους και τους άγριους ανθρώπους που προκαλούν δεινά στη στεριά και στη θάλασσα; Για ένα μικρό κομμάτι ψωμί δεν γίνονται συχνά πολλοί δούλοι απάνθρωπων δεσποτών; Εμείς, όμως, δεν θα υπηρετήσουμε τον εκ φύσεως φιλάνθρωπο Δεσπότη, δεν θα διακινδυνεύσουμε τη ζωή μας, δεν θα διαθέσουμε τα περιττά από τα υπάρχοντά μας, για να αποκτήσουμε τον ουράνιο πλούτο; Δεν θα υπομείνουμε την αδοξία από τους ανθρώπους, και μάλιστα τις περισσότερες φορές από τους φαύλους, για να επιτύχουμε τη θεία δόξα, ανταλλάσσοντας τη θνητή με την αθάνατη; Δεν θα πεινάσουμε μετριοπαθώς, ούτε θα διψάσουμε, για να φάμε τον άρτο της ζωής που κατέβηκε από τον ουρανό και να πιούμε το πραγματικά ζωντανό νερό, από τα οποία αυτός που αξιώθηκε να φάει και να πιει δεν πρόκειται να πεινάσει ούτε να διψάσει στον αιώνα; Δεν θα καθαρίσουμε τον οφθαλμό της ψυχής, απέχοντας από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος, για να δούμε τον φωστήρα που υπάρχει πριν από τον ήλιο, ή μάλλον για να γίνουμε τέκνα εκείνου του φωστήρα και άλλοι φωστήρες κατά μέθεξιν, διακρατώντας τον λόγο της ζωής;

Ας τιμήσουμε, λοιπόν, και εμείς, αδελφοί, τους αγίους του Θεού. Και πώς θα τους τιμήσουμε; Εάν, κατά μίμησή τους, καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος, και απομακρυνθούμε από τα κακά, πορευόμενοι στο εξής προς την αγιοσύνη μέσω της αποχής από αυτά. Εάν συγκρατήσουμε τη γλώσσα μας από τον όρκο και την επιορκία, τη φλυαρία και τη λοιδορία, και τα χείλη μας από το ψεύδος και τη συκοφαντία, και με αυτόν τον τρόπο τους προσφέρουμε τον έπαινο.