Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:1

Ας ακολουθήσουμε λοιπόν, αδελφοί, τον καλό ποιμένα Χριστό, ο οποίος μας εισάγει σε βοσκές και μάνδρες αιώνιας ζωής. Ας διαφυλάξουμε μέσω των αρετών την προς αυτόν εικόνα και ομοίωση, για να μην εκπέσουμε από το ζωοπάροχο χέρι του. Ας καρποφορήσουμε σε αυτόν με αγαθά έργα, ώστε να γίνουμε αμπελώνας του Κυρίου Σαβαώθ και αγαπημένο νεόφυτο. Ας πράττουμε το θέλημα του Θεού, το αγαθό και ευάρεστο και τέλειο, για να έχουμε πλούτο μας αυτόν ως πατέρα. Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, ώστε να γίνουμε οίκος του Θεού· ο οποίος, έχοντας το γένος μας όχι μόνο ως αμπελώνα και οίκο, αλλά και ως δικό του αγρό και σπαρμένο χωράφι, λέει: «παρομοιάζεται η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο που έσπειρε καλό σπόρο στον αγρό του, αλλά ενώ οι άνθρωποι κοιμούνταν, ήρθε ο εχθρός του και έσπειρε ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι, και έφυγε».

Γι' αυτό, αδελφοί, ας καθαρίσουμε από πριν και το σώμα και το στόμα και τη διάνοια, και ας προσέλθουμε με αγαθή και καθαρή συνείδηση. Διότι, αν οι χαλκουργοί και οι τεχνίτες του χαλκού και οι χρυσοχόοι, όταν χυτεύουν πάνω στον χαλκό χρυσό ή άργυρο ή κάτι παρόμοιο, και πρόκειται πλέον μέσω της επικάλυψης να του δώσουν την ομορφιά του χρώματος, προηγουμένως αποξύνουν κάθε ρύπο καθαρίζοντάς τον πλήρως, πόσο μάλλον πρέπει εμείς, που πρόκειται να χρυσωθούμε με τρόπο ανώτερο, ή μάλλον να θεωθούμε, να καθαρίζουμε από πριν τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος; Διότι δεν λαμπρυνόμαστε μόνο στην επιφάνεια, όπως ο γανωμένος χαλκός, αλλά και σε όλα τα εσωτερικά μας. Επομένως, αφού ξεπλύνουμε πρώτα και τους ρύπους που βρίσκονται στο βάθος της ψυχής, ας προσέλθουμε. Διότι έτσι θα προσέλθουμε για τη σωτηρία μας.

Το να απαλλαγεί κανείς από τα πονηρά, είναι το να ενωθεί με τον Θεό. Άκουσε και τα εξής: Και θα είμαι για εσάς Πατέρας, και εσείς θα είστε για εμένα υιοί και θυγατέρες, λέγει ο Κύριος. Είδες τον προφήτη να προαναγγέλλει από παλιά την παρούσα ευγένεια, την αναγέννηση διά της χάριτος; Έχοντας, λοιπόν, αυτές τις υποσχέσεις, αγαπητοί. Ποιες; Το να είμαστε ναοί του Θεού, το να είμαστε υιοί και θυγατέρες, το να Τον έχουμε να κατοικεί και να περιπατεί ανάμεσά μας, το να γίνουμε λαός Του, το να έχουμε τον ίδιο τον Θεό ως Πατέρα. Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος.

Ούτε να αγγίζουμε τα ακάθαρτα, διότι αυτό αποτελεί μολυσμό της σάρκας, ούτε όσα μολύνουν την ψυχή, διότι αυτό αποτελεί μολυσμό του πνεύματος. Και δεν αρκείται μόνο σε αυτό, αλλά προσθέτει: «Επιτελώντας αγιωσύνη με φόβο Θεού». Διότι δεν μας καθιστά καθαρούς απλώς το να μην αγγίζουμε το ακάθαρτο, αλλά έχουμε ανάγκη και από κάτι άλλο για να γίνουμε άγιοι: από ζήλο, προσοχή και ευλάβεια.

«Να επιδιώκετε την ειρήνη και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν πρόκειται να δει τον Κύριο»· και, «Εκπληρώνοντας αγιωσύνη με φόβο Θεού». Διότι η λέξη «άγιος» δεν επαρκεί για να αποδώσει την ίδια ακριβώς έννοια σε όλα όσα αποδίδεται· επειδή και ο Θεός ονομάζεται άγιος, αλλά όχι με την έννοια που ονομαζόμαστε εμείς. Όταν, λοιπόν, ο Προφήτης άκουσε αυτή τη φωνή να αναπέμπεται από τα Σεραφείμ, δες τι λέει: «Αλίμονο σε εμένα τον ταλαίπωρο, διότι ενώ είμαι άνθρωπος και έχω ακάθαρτα χείλη, κατοικώ ανάμεσα σε λαό που έχει ακάθαρτα χείλη». Καίτοι ήταν και άγιος και καθαρός· αλλά όταν εμείς συγκρινόμαστε με την επουράνια αγιωσύνη, είμαστε ακάθαρτοι. Άγιοι είναι και οι άγγελοι, άγιοι και οι αρχάγγελοι, και αυτά τα ίδια τα Σεραφείμ και τα Χερουβείμ· αλλά και ως προς αυτή την αγιωσύνη υπάρχει πάλι μία άλλη διαφορά και σε σχέση με εμάς και σε σχέση με τις υπερέχουσες δυνάμεις. Θα μπορούσα να επεκταθώ αναλυτικά και σε όλα τα άλλα, αλλά βλέπω τον λόγο να εκτείνεται σε μεγάλο μήκος· γι' αυτό, σταματώντας να προχωρήσουμε περαιτέρω, θα αφήσουμε σε εσάς να μελετήσετε τα υπόλοιπα. Διότι είναι δυνατόν και σε εσάς, συγκεντρώνοντας αυτά στο σπίτι σας, να κατανοήσετε τη διαφορά και να εξετάσετε παρομοίως και τα λοιπά. Επειδή, όπως λέει, «Δώσε αφορμή στον σοφό, και θα γίνει σοφότερος». Η αρχή, λοιπόν, γίνεται από εμάς, αλλά το τέλος θα προέλθει από εσάς. Εμείς, όμως, είναι αναγκαίο να πιάσουμε και πάλι τη συνέχεια του λόγου.

Διότι, ποια συμφωνία μπορεί να υπάρξει μεταξύ του Χριστού και του Βελίαρ; Ούτε τα πράγματα συμφωνούν· διότι ποια κοινωνία υπάρχει μεταξύ φωτός και σκότους; Επομένως, ούτε και εσείς πρέπει να έχετε. «Θα κατοικήσω μέσα τους και θα περπατήσω ανάμεσά τους· και θα είμαι Θεός τους, και αυτοί θα είναι λαός μου.» Αποφεύγοντας την κολακεία, επιβεβαιώνει με μαρτυρία το γεγονός ότι αυτοί είναι ναοί του Θεού. «Γι' αυτό, βγείτε από ανάμεσά τους και αποχωριστείτε, λέει ο Κύριος, και μην αγγίζετε ακάθαρτο, και εγώ θα σας δεχθώ· και θα είμαι σε εσάς Πατέρας, και εσείς θα είστε σε μένα γιοι και θυγατέρες, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζʹ. «Έχοντας λοιπόν αυτές τις υποσχέσεις, αγαπητοί, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, επιτελώντας την αγιοσύνη.» Διότι το να μην αγγίζει κανείς κάτι ακάθαρτο δεν τον κάνει από μόνο του καθαρό, αλλά έχουμε ανάγκη και από άλλα πράγματα για να γίνουμε άγιοι: από προθυμία, προσοχή, ευσέβεια, και με απλά λόγια από κάθε αρετή. «Με φόβο Θεού.» Διότι είναι δυνατόν να ασκεί κανείς τη σωφροσύνη όχι με φόβο Θεού, αλλά εξαιτίας της κενοδοξίας· εξάλλου, μας διδάσκει και την οδό της σωφροσύνης, σαν να λέει σχεδόν: ακόμη κι αν η επιθυμία είναι τυραννική, εάν όμως αποκτήσεις τον φόβο του Θεού, θα καταλύσεις τη μανία της.

Παρήγγειλε δε να είμαστε πτωχοί τω πνεύματι, τους οποίους μακαρίζει και αποκαλεί άξιους της βασιλείας των ουρανών. Έπειτα, προτρέπει να πενθούμε στον παρόντα βίο, ώστε να αξιωθούμε της μελλοντικής παρηγορίας, να είμαστε πράοι και πάντοτε να πεινάμε και να διψάμε τη δικαιοσύνη, ελεήμονες και μεταδοτικοί, οικτίρμονες και συμπονετικοί, καθαροί στην καρδιά, απέχοντας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, ειρηνοποιοί τόσο προς τους πλησίον όσο και προς την ίδια μας την ψυχή, υποτάσσοντας δηλαδή το κατώτερο στο ανώτερο και ειρηνεύοντας με ορθή κρίση τον μεταξύ τους αδιάκοπο πόλεμο, και να υπομένουμε κάθε διωγμό και κάθε θλίψη και ονειδισμό, που υφιστάμεθα ένεκα της δικαιοσύνης υπέρ του ονόματός Του, ώστε να αξιωθούμε της αιώνιας χαράς κατά τη λαμπρή διανομή των δωρεών. Αλλά παραγγέλλει και μέσα στον κόσμο να λάμπει το φως μας εμπρός στους ανθρώπους με τέτοιον τρόπο, ώστε να δουν, λέγει, τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας τον εν τοις ουρανοίς.

Επειδή λοιπόν εκείνοι οι απηνείς και θηριώδεις τύραννοι καταστράφηκαν οικτρά, και ο διωγμός έπαυσε, και σε όλη την οικουμένη κυβέρνησαν πιστοί βασιλείς, κάποιοι άλλοι που ακολούθησαν, μιμούμενοι τον ζήλο και τον θείο πόθο εκείνων, εννοώ των μαρτύρων, και έχοντας τρωθεί στις ψυχές από τον ίδιο έρωτα, αποσκοπούσαν με άριστο τρόπο στο να παραστήσουν στον Κύριο την ψυχή και το σώμα αμόλυντα, περικόπτοντας όλες τις ενέργειες των παθών και καθαρίζοντας τους εαυτούς τους από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος.

Περί του αγίου βαπτίσματος. Ερώτηση: Επειδή κάποιοι μεν λένε ότι το άγιο βάπτισμα είναι τέλειο, στηριζόμενοι στη Γραφή που λέει: «Σήκω, βαπτίσου και ξέπλυνε τις αμαρτίες σου» και το: «Λουστείτε και γίνετε καθαροί» και πάλι: «Αλλά απολουστήκατε, αλλά αγιαστήκατε, αλλά δικαιωθήκατε», και φέρνουν ως μαρτυρία πολλά παρόμοια, άλλοι δε λένε ότι η παλαιά αμαρτία εξαλείφεται μέσα από αγώνες, φέρνοντας και αυτοί τη μαρτυρία της Γραφής που λέει: «Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος», ενώ ταυτόχρονα διαπιστώνουν και στους ίδιους τους εαυτούς τους την ενέργεια της αμαρτίας μετά το βάπτισμα, εμείς τι θα απαντήσουμε σε αυτά, ή ποιον θα πιστέψουμε;

Είτε λοιπόν ας αποδείξουν ότι οι βαπτισμένοι αδυνατούν να εφαρμόσουν τις εντολές της ελευθερίας, και γι' αυτό τον λόγο δεν είναι τέλειο το άγιο βάπτισμα, είτε, εφόσον εμείς αποδεικνύουμε ότι έχουν λάβει τέτοια δύναμη, ας ομολογήσουν ότι, αν και έχουν ελευθερωθεί με τη χάρη του Χριστού, παρέδωσαν οι ίδιοι τους εαυτούς τους στη δουλεία των κακών, επειδή δεν τηρούν όλες τις εντολές, και γι' αυτό τον λόγο έγιναν πάλι υποχείρια. Ας λάβουν μάλιστα τον έλεγχο από τις δικές τους μαρτυρίες: «Ας καθαρίσουμε, λοιπόν, τον εαυτό μας», λέει, «από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος». Πώς, λοιπόν, ο δούλος της αμαρτίας μπορεί να καθαρίσει τον εαυτό του από κάθε μολυσμό, αν δεν έχει τέτοια ελευθερία και δύναμη, αλλά κυριαρχείται από την αμαρτία;

Ας υποτάξουμε τη σάρκα στο πνεύμα, σκληραγωγώντας και δουλαγωγώντας την με κάθε είδους κακοπάθεια· «Ας καθαρίσουμε τον εαυτό μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος». Ας διεγείρουμε ο ένας τον άλλον σε παροξυσμό αγάπης και καλών έργων.

Ας εξαγνίσουμε λοιπόν τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος, για να αγιάσουμε το θείο όνομα, κατασβήνοντας την επιθυμία που παρασύρεται απρεπώς από τα πάθη, και ας χαλιναγωγήσουμε με τον λόγο τον θυμό που μαίνεται άτακτα προς τις ηδονές, ώστε μέσω της πραότητας να υποδεχθούμε τη βασιλεία του Θεού και Πατρός που έρχεται, και να εναρμονίσουμε τον επόμενο λόγο της προσευχής με τους προηγούμενους, λέγοντας: Γενηθήτω το θέλημά σου, ως εν ουρανώ και επί της γης.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΚΒ' ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΣΤΟ ΠΑΝΣΕΠΤΟ ΚΑΙ ΘΕΙΟ ΓΕΝΕΘΛΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΑΜΩΜΟΥ ΚΟΡΗΣ ΚΑΙ ΘΕΟΜΗΤΟΡΟΣ, ΣΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΦΘΗΚΑΝ ΚΑΙ ΩΦΕΛΙΜΕΣ ΠΑΡΑΙΝΕΣΕΙΣ. ΩΦΕΛΙΜΕΣ ΠΑΡΑΙΝΕΣΕΙΣ Ευλόγησον, πάτερ. Αδελφοί και πατέρες, ιδού γεννήθηκε για εμάς σήμερα, όπως βλέπετε, σκάλα που φτάνει στον ουρανό και θεία, η οποία μεταφέρει προς τον ουρανό το ανθρώπινο γένος. Ας δώσουμε λοιπόν δόξα στον Θεό και ας ετοιμαστούμε για άνοδο. Γεννήθηκε για εμάς έμψυχη γέφυρα που κατασκευάστηκε από τον Θεό. Ας αποβάλουμε λοιπόν από τον εαυτό μας «κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος» και κάθε βιωτική κηλίδα και ας ετοιμαστούμε για αταλάντευτη διάβαση. Γεννήθηκε για εμάς πύλη ουράνια, δια της οποίας μόνος θα περάσει ο ουράνιος βασιλιάς και θα την διατηρήσει κλειστή, όπως μόνος αυτός γνωρίζει, και δια της οποίας πάλι ανοίχθηκαν οι ουράνιες πύλες.

Έργο είναι το μίσος προς την ύλη, η νέκρωση της σάρκας, η φυγή από κάθε αιτία που ερεθίζει προς το πάθος το λογιστικό μέρος της ψυχής, η μεταμέλεια για τα πεπραγμένα. Επιπλέον, το να ξεπλύνει κανείς με τα δάκρυα την αρμύρα της αμαρτίας, να ρυθμίσει τα ήθη με την αγαθότητα του πνεύματος, και να καθαρίσει το εσωτερικό του ποτηριού, δηλαδή τον νου, μέσω της κατανύξεως, από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος. Και έτσι να βάλει μέσα του τον οίνο του λόγου, ο οποίος ευφραίνει την καρδιά του ανθρώπου που καθαίρεται, και να τον προσφέρει στον Βασιλέα των πνευμάτων για γεύση. Τέλος δε, το να πυρωθεί έμπρακτα στη φωτιά της ασκήσεως, και με τους πόνους των αγώνων να αποτινάξει κάθε σκουριά της αμαρτίας, να ατσαλωθεί καλά και να βαπτιστεί στο νερό της κατανύξεως, και να γίνει κοφτερό ξίφος κατά των παθών και των δαιμόνων, αποκτώντας δύναμη. Αυτός που έφτασε σε αυτό το σημείο μέσα από πολλούς ασκητικούς αγώνες, έσβησε τη δύναμη της έμφυτης φωτιάς, έφραξε τα στόματα των λεόντων, δηλαδή των άγριων παθών, ενδυναμώθηκε στο πνεύμα ύστερα από την αδυναμία, έγινε ισχυρός, και σαν ένας άλλος Αυσιώτης έστησε τρόπαιο υπομονής νικώντας τον πειράζοντα.

Και η αιτία και αυτής της ευχής είναι η δόξα του Θεού· «Διότι σε εσένα πρέπει, λέγει, κάθε δόξα»· και έτσι, κατά τη συνήθεια, αφού δοξολογήσει μαζί με το πλήθος, πάλι από μόνος του ο ιερέας προσεύχεται υπέρ του εαυτού του και του πλήθους, ώστε ο ίδιος μεν να παραστεί ακατάκριτος στην αγία τράπεζα καθαρός από «μολυσμό σαρκός και πνεύματος»· οι δε πιστοί που προσεύχονται μαζί του να αξιωθούν «να μετάσχουν των μυστηρίων» χωρίς ενοχή και κατάκριση, και επιπροσθέτως να κληρονομήσουν τη βασιλεία των ουρανών· και η αιτία της ευχής είναι πάλι η δόξα του Θεού, για την οποία ο Παύλος παρήγγειλε να κάνουμε τα πάντα, λέγοντας: «Όλα να τα κάνετε προς δόξαν Θεού». Αυτός ας είναι παντού ο σκοπός σας, λέγει, το να δοξάζεται ο Θεός. Οι γεωργοί θέτουν ως σκοπό των κόπων τους την παραγωγή των καρπών, για την οποία επιλέγουν να κοπιάζουν· και οι έμποροι το κέρδος, και ο καθένας κάτι άλλο· εσείς όμως σε όλα όσα πράττετε να αναζητάτε τη δόξα του Θεού· διότι είμαστε δούλοι και οφείλουμε αυτή τη διακονία στον Δεσπότη, εφόσον για χάρη της και πλαστήκαμε από αυτόν εξαρχής και αργότερα εξαγοραστήκαμε. Γι' αυτόν τον λόγο θα δεις την Εκκλησία να μεριμνά παντού για τη δόξα του Θεού, και να διακηρύσσει αυτόν τον λόγο ακατάπαυστα, και αυτήν να υμνεί διαμέσου όλων, και αυτήν να θεωρεί τα πάντα, και προς αυτήν να κατευθύνει τα πάντα, τις ευχές, τις δεήσεις, τις μυσταγωγίες, τις παραινέσεις, καθετί ιερό.

Του Νικολάου, αγιωτάτου επισκόπου Μεθώνης, προς τους Λατίνους περί του Αγίου Πνεύματος, ότι εκπορεύεται εκ του Πατρός, και όχι βεβαίως και εκ του Υιού. Βασιλεύ ουράνιε, Παράκλητε, αγαθέ, προσκυνητέ, Θεέ, το Πνεύμα της αληθείας, το άγιο, το υπερούσιο, το υπέρφωτο, το υπέρζωο, το υπέρσοφο, το προαιώνιο, το ακατάληπτο, το συνάναρχο και ομοούσιο με τον Πατέρα και τον Υιό, και ομοδύναμο και ομότιμο, το θεουργό, το δημιουργό, το ζωοπάροχο, το φωτοπάροχο, το στηρικτικό, το φρουρητικό, το ευθές, το ηγεμονικό, το αγιαστικό, το φωτιστικό, το καθαρτικό, το χορηγό της σοφίας, το τελειωτικό, αυτό που ενέπνευσε τους Προφήτες, αυτό που γέμισε τους Αποστόλους και δι' αυτών κατηύγασε και φώτισε ολόκληρη την κτίση ως φως γνώσεως· εσύ το ίδιο και τώρα άκουσε την παράκλησή μας και σπλαχνίσου εμάς τους δούλους σου, και με την αόρατη και θεία σου παρουσία καθάρισέ μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, και αφού μας καθαγιάσεις απολύτως ολόκληρους, έλλαμψε σε εμάς τη γνώση της αληθείας σου, και έμπνευσε τον λόγο για εσένα, και μην αφαιρέσεις από το στόμα μας τον λόγο της αληθείας· αλλά εσύ το ίδιο διάνοιξε το στόμα μας και πλήρωσέ το με αγαθοπρέπεια, ώστε, με την παρουσία σου και εκπληρώνοντας τον βαθύτατο πόθο μας, και με τη φανέρωση των θείων σου λόγων μέσω της δικής μας αναξιότητας, να φωτίζεις και να συνετίζεις τους νηπίους, εκείνους δηλαδή που έχουν ατελή και ανάξια της θεοπρέπειάς σου αντίληψη περί εσού.

Δ'. Πρέπει να φυλάττουμε την ψυχή και να τη διατηρούμε ακοινώνητη προς τους βέβηλους και πονηρούς λογισμούς. Διότι, όπως ακριβώς το σώμα, όταν σμίξει με άλλο σώμα προς ακαθαρσία, μιαίνεται, έτσι και η ψυχή φθείρεται όταν συνδέεται με πονηρούς και μιαρούς λογισμούς, συμφωνώντας και συγκατατιθέμενη σε αυτούς· όχι μόνο με τους λογισμούς της πονηρίας, αλλά και κάθε άλλης κακίας, όπως της απιστίας, του δόλου, της κενοδοξίας, της οργής, του φθόνου και της έριδας. Και αυτό ακριβώς σημαίνει το να καθαρίζουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος. Διότι πρέπει να γνωρίζεις ότι υπάρχει φθορά και πορνεία και στο αθέατο μέρος της ψυχής, η οποία ενεργείται μέσω των άτοπων λογισμών. Και όπως εκείνον που φθείρει τον ναό του Θεού, σύμφωνα με τον μέγα Απόστολο, θα τον φθείρει ο Θεός, πράγμα το οποίο είναι το σώμα, έτσι και εκείνος που φθείρει την ψυχή και τον νου, με τη συγκατάθεσή του στα άτοπα, καθίσταται ένοχος τιμωρίας. Αρμόζει, επομένως, να προφυλάσσουμε, όπως ακριβώς το σώμα από το ορατό αμάρτημα, έτσι και την ψυχή από τους άτοπους λογισμούς, διότι είναι νύμφη του Χριστού. «Σας αρραβώνιασα», λέει, «με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω ως αγνή παρθένο στον Χριστό»· και, άκουε τη Γραφή που λέει: «Με κάθε προφύλαξη να τηρείς την καρδιά σου, διότι από αυτήν πηγάζουν οι έξοδοι της ζωής»· και πάλι, να μαθαίνεις από τη θεία Γραφή που διδάσκει ότι «οι σκολιοί λογισμοί χωρίζουν από τον Θεό».

ΣΤ΄. Όπως ακριβώς ο πολύ επιμελής γεωργός της δικής του γης την ανανεώνει πρώτα και αφαιρεί τα αγκάθια, και ύστερα ρίχνει τους σπόρους, έτσι και εκείνος που προσδοκά να λάβει από τον Θεό τον σπόρο της χάριτος, πρέπει πρώτα να καθαρίσει τη γη της καρδιάς του, ώστε, όταν πέσει ο σπόρος του Πνεύματος, να αποδώσει τέλειους και πολλαπλάσιους καρπούς. Διότι, εάν δεν γίνει αυτό πρώτα, και δεν καθαρίσει κανείς τον εαυτό του από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, παραμένει ακόμη σάρκα και αίμα, και απέχει πολύ από τη ζωή.

Πρόσεξε με ακρίβεια, όπως και ο νόμος μαρτυρεί και διακηρύσσει για την καθαρότητα του εσωτερικού ανθρώπου: «Δεν θα προφέρεις, λέει, το όνομα του Κυρίου του Θεού σου επί ματαίω· διότι ο Κύριος δεν θα καθαρίσει την καρδιά εκείνου που προφέρει το όνομά του επί ματαίω». Γι' αυτό και ο απόστολος προτρέπει λέγοντας: «Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό», όχι μόνο της σάρκας, αλλά και του πνεύματος, και αλλού λέει: «Έχοντας ραντιστεί στην καρδιά από πονηρή συνείδηση», και πάλι: «Ολόκληρο το πνεύμα σας και η ψυχή και το σώμα ας διαφυλαχθεί άμεμπτα», και: «Για να γίνετε τέκνα Θεού αμώμητα». Όσοι λοιπόν θέλουν να αξιωθούν την υιοθεσία, δεν φυλάσσουν αγνό μόνο το σώμα, αλλά και την ψυχή σύμφωνα με αυτόν που λέει: «Ας γίνει η καρδιά μου άμωμη στα δικαιώματά σου, για να μην ντροπιαστώ». Διότι εκείνοι που βρίσκονται υπό τον νόμο και εκτελούν τα δικαιώματα της σάρκας, φυλάσσουν μόνο την εξωτερική καθαρότητα, ενώ όσοι βρίσκονται υπό τη χάρη επιθυμούν και την εσωτερική ειρήνη εν αγιασμώ, έχοντας πειστεί σε εκείνον που είπε: «Εάν η δικαιοσύνη σας δεν περισσεύσει περισσότερο από των γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν θα εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών».

Με τον ίδιο τρόπο, εκείνοι που βούλονται και ελπίζουν να εγγραφούν οι νόμοι του πνεύματος στη διάνοια και την ψυχή τους, και επιποθούν να ενδυθούν την επουράνια εικόνα της ζωής του Χριστού, ας κατεργαστούν την καρδιά τους με κάθε σπουδή και επιμέλεια ως επιδέξιοι τεχνίτες, και ας την καθαρίσουν από κάθε υλική παχύτητα του αιώνα τούτου και από σάρκες και αίματα (δηλαδή από γήινες φροντίδες και δεσμά). Ας την προετοιμάσουν ώστε να μείνει μακριά και ας την καθαρίσουν από τους περισπασμούς της σαρκικής ύλης (που είναι η μελανιά του αίματος), ώστε, αφού προετοιμάσουν και προκαθαρίσουν έτσι τον νου και την καρδιά τους, να εγγράψει εκεί ο Θεός τους δικούς του νόμους του πνεύματος σύμφωνα με την επαγγελία του. Διότι λέει: «Θα δώσω τους νόμους μου στην καρδιά τους και θα τους επιγράψω στις διανοιές τους. Και εγώ θα είμαι Θεός τους και αυτοί θα είναι λαός μου», και προσθέτει ο απόστολος: «Έχοντας λοιπόν αυτές τις επαγγελίες, αγαπητοί, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος». Τότε θα μπορέσει κάποιος να επιγνώσει αληθινά τον Θεό και να ζήσει την αιώνια ζωή. Αν όμως δεν εγγραφούν οι νόμοι του πνεύματος στην ψυχή, ένας τέτοιος άνθρωπος είναι ακόμη σάρκα και αίμα και η καρδιά του δεν έχει κατεργαστεί όπως απαιτεί ο Θεός, ούτε έχει αποκτήσει την αιώνια ζωή.

Αλλά, ω Κύριε, αξίωσέ μας να σε γνωρίσουμε και επάξια να σε φοβόμαστε και να εμμένουμε στα άγια θελήματά σου. Σας παρακαλώ λοιπόν, αδελφοί, σταματήστε αυτές τις συζητήσεις και σπεύστε, μέσω της μετάνοιας, των δακρύων και της ταπείνωσης, καθώς και με την εκπλήρωση όλων των υπολοίπων εντολών, να καθαρίσετε τις ψυχές σας «από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος», ώστε να απολαύσετε τα παρόντα και τα μέλλοντα αγαθά με αποκάλυψη, αίσθηση και θεωρία, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο πρέπει δόξα, κράτος, τιμή και προσκύνηση στον Πατέρα και στο Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων· αμήν.

Απέκτησες ολοκληρωτική αγάπη προς τον Θεό και αγαπάς τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου; Παρακαλάς με δάκρυα για εκείνους που σε μισούν, σε αδικούν και έχουν εχθρικές διαθέσεις απέναντί σου, και ζητάς να τους συγχωρεθούν, έχοντας πρώτα ο ίδιος συμπονέσει από την ψυχή σου, ή μήπως δεν έχεις ανέλθει ακόμη σε αυτό το ύψος των αρετών; Πες το. Εάν όμως ντρέπεσαι να πεις το όχι, ή πάλι από ταπεινοφροσύνη δεν θέλεις να πεις το ναι, εγώ θα σου προσθέσω τα κατάλληλα, αδελφέ, και θα δείξω αμέσως από ποια έργα και κατορθώματα φτάνει σε αυτό το ύψος όποιος αγωνίζεται με αλήθεια, με πολλή πραγματικά σύνεση και αγιότητα. Εάν λοιπόν, όπως ειπώθηκε, έχεις φτάσει σε όλα τα προειρημένα και αγάπησες τους εχθρούς σου και έκλαψες πολλές φορές με δάκρυα από την καρδιά σου για αυτούς, ζητώντας οπωσδήποτε την επιστροφή και τη μετάνοιά τους, είναι φανερό ότι έχεις ήδη κατορθώσει όλα τα υπόλοιπα· δηλαδή, έχεις γίνει απαθής μέσω των αγώνων, απέκτησες καρδιά καθαρή από τα πάθη και μέσα σε αυτήν και μέσω αυτής είδες τον απαθή Θεό. Διότι διαφορετικά δεν είναι δυνατόν να προσευχηθεί κανείς με καρδιά που συμπονά από αγάπη για τους εχθρούς, εάν δεν καταστήσουμε τους εαυτούς μας καθαρούς από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, με την ένωση, τη συναναστροφή και τη θεωρία του Θεού, μέσω της συνέργειας του αγαθού Πνεύματος.

Διότι αυτός που προσέρχεται στο σώμα και στο αίμα του Χριστού σε ανάμνηση εκείνου που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς, πρέπει όχι μόνο να καθαρίζεται από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, για να μη φάει και πιει προς κατάκρισή του, αλλά και να δείχνει έμπρακτα την ανάμνηση εκείνου που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς, με το να νεκρώνεται ως προς την αμαρτία, τον κόσμο και τον εαυτό του, και να ζει για τον Θεό εν Χριστώ Ιησού τον Κύριό μας. Εκείνος όμως που δεν καρποφορεί, αλλά εξακολουθεί να πράττει τη φθορά και την κακία, κατατάσσεται στη θέση των αβάπτιστων, των απίστων και των ασεβών, για τον οποίο λέει ο μακάριος απόστολος: Πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης με το οποίο αγιάστηκε;

Πάνω απ' όλα, ο θείος φόβος ας μας συγκρατεί σαν σίδερο και ας καθηλώνει τις σάρκες μας· πουθενά ας μην φωλιάζει ο φθόνος ούτε πάλι η έριδα, ούτε βέβαια η κενοδοξία ούτε κανένα από τα έργα του σκότους. Ενόσω τα πάθη μάς προσβάλλουν από μακριά, ας αποκρούονται, ώστε να μην εγκατασταθούν μέσα μας και φαρμακώσουν την ψυχή και γίνουν δυσαπόβλητα. Εκείνος που αγωνίζεται εγκρατεύεται σε όλα. Έτσι να τρέχετε, ώστε να κατακτήσετε το έπαθλο. Οι τελευταίοι να υποτάσσεστε στους πρώτους· διότι ο Θεός δεν είναι Θεός ακαταστασίας, αλλά ειρήνης. Οι προϊστάμενοι να αγαπάτε θεάρεστα αυτούς που σας ακολουθούν, και να επιζητείτε την υποταγή και την υπακοή όχι από θέση εξουσίας, αλλά με την αρετή και την αγαθότητα. Να μην αποχωρίζεστε ο ένας τον άλλον, αλλάζοντας πολλούς προϊσταμένους και μη όντας χρήσιμοι πουθενά. Ο Παύλος δεν θέλησε να συμπαραλάβει τον ευαγγελιστή Μάρκο, όπως είναι γραμμένο, επειδή δεν πορεύθηκε μαζί τους, αλλά προηγουμένως επέστρεψε στην πατρίδα του. Πόσο μάλλον εμείς οφείλουμε να δείχνουμε σταθερότητα; Ο καθένας, αδελφοί, στην κατάσταση που κλήθηκε, σε αυτήν ας παραμένει. Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας, αγαπητοί, από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, επιτελώντας έργα αγιοσύνης με φόβο Θεού. Να κρατάτε τις παραδόσεις τις οποίες διδαχθήκατε, να κατηχείτε ο ένας τον άλλον, να έχετε πάντοτε τη μνήμη του θανάτου. Προσεύχεστε, λοιπόν, σας παρακαλώ, για όλους, ευλογείτε αυτούς που σας διώκουν, να ευλογείτε και να μην καταριέστε, καθώς περιφέρεστε από τόπο σε τόπο, υστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, περιπλανώμενοι σε ερήμους και σε βουνά ή ίσως και τρυπώνοντας σε σπηλιές της γης.

Η δική μας άποψη λοιπόν είναι αυτή. Εάν όμως άλλοι φρονούν ή κρίνουν διαφορετικά, είτε είναι ισόβαθμοι είτε ανώτεροι (επειδή δεν έχει εκδοθεί επίσημος όρος από τον αρχιερέα, με τον οποίο θα ήταν αναγκαίο να συμφωνήσουν όλοι), είναι κύριοι της εξουσίας τους, και εμείς θα τηρήσουμε σιγή. Παρακαλούμε όμως την τιμιότητά σου, όπως στον ενάρετο βίο έτσι και στην ορθοδοξία να διατηρείς ακρίβεια, ακούγοντας τον απόστολο που λέει: ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, επιτελώντας αγιωσύνη με φόβο Θεού. Διότι γνωρίζεις ότι δεν αναζωπυρώθηκε μικρός διωγμός μέσα στην αίρεση που λυσσομανά μέχρι σήμερα, αλλά και αίματα χύθηκαν και σάρκες καταξεσχίστηκαν και μάρτυρες αναδείχθηκαν· και όσα βασανιστικά έγιναν στις φυλακές και τα δεσμωτήρια, τι χρειάζεται να τα λέμε, τις εξορίες, τις επιδρομές, τις αρπαγές, τις αλυσοδέσεις, τους λιμοκτονισμούς, τις απομονώσεις, και όλα τα άλλα, η καταγραφή των οποίων απαιτεί μεγάλη ιστορική διήγηση.

Ελάτε λοιπόν, παρακινούμενοι όλοι προς το κοινό συμφέρον, αναλαμβάνοντας θερμότερη τη διάθεση για τη σωτηρία μας, ας πράξουμε τα καθήκοντά μας, ας θελήσουμε τα πρέποντα, ας ενεργήσουμε τα συμφέροντα. Μικροί και μεγάλοι και γέροντες ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος. Ας καταστήσουμε τους εαυτούς μας σκεύη εκλογής, επιτελώντας αγιοσύνη εν πνεύματι, αποφεύγοντας την ενασχόληση με τα κακά, την υπερηφάνεια, την παρακοή, τη φιληδονία, τη φιλοσαρκία, και επιδιώκοντας την απόκτηση των αρετών, την ταπεινοφροσύνη, την υπακοή, την αγνεία και τη φιλαδελφία. Ας απορρίψουμε μακριά από την καρδιά μας τις σαρκικές και φιλήδονες σχέσεις, δεν εννοώ μόνο από τους εξωτερικούς, αλλά και από τους εσωτερικούς και μεταξύ μας, δηλαδή το να μην έχουμε μεγαλύτερη αγάπη προς τον έναν αδελφό παρά προς τον άλλον. Διότι αυτό είναι κάτι το πονηρό και μισόθεο, ύπουλο και δουλοπρεπές, που εισχωρεί μεν κρυφά, δήθεν ως αδελφική αγάπη, αλλά αποδεικνύεται ότι προέρχεται από σατανική πορνεία. Σκεφτείτε αυτό το πάθος, προφυλαχθείτε από τον όλεθρο, μην πέσετε στο βάραθρο, για να μην υποστείτε καταδίκες από αυτήν εδώ τη ζωή, και στον μέλλοντα αιώνα ατελείωτη κρίση.

Ποια δε οδύνη θα δοκιμάσουν όσοι απείθησαν στο ευαγγέλιο, όσοι αθέτησαν «τις εντολές του;» «Οι οποίοι θα υποστούν ως τιμωρία, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, αιώνιο όλεθρο μακριά από το πρόσωπό του και από το πρόσωπο της δόξας της ισχύος του, όταν έλθει για να δοξαστεί ανάμεσα στους αγίους του, και να θαυμαστεί από όλους εκείνους που πίστεψαν.» Αυτά, λοιπόν, αναλογιζόμενοι και εξετάζοντας, αδελφοί, ολοένα και περισσότερο «ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, επιτελώντας την αγιωσύνη με φόβο Θεού», δείχνοντας προθυμία για τα ανώτερα, ανεβαίνοντας προς τα τελειότερα, «αποστρεφόμενοι το πονηρό, προσκολλώμενοι στο αγαθό, με φιλαδελφία ας είμαστε φιλόστοργοι ο ένας προς τον άλλον, δίνοντας προτεραιότητα ο ένας στον άλλον στην απόδοση τιμής, ως προς την προθυμία ας μην είμαστε οκνηροί, ως προς το πνεύμα ας είμαστε ζέοντες, δουλεύοντας στον Κύριο, χαίροντες για την ελπίδα, υπομένοντες στη θλίψη, προσκαρτερούντες στην προσευχή», ώστε με τέτοια ειλικρίνεια να εορτάσουμε επάξια το παρόν Πάσχα, και να αξιωθούμε να απολαύσουμε τα αιώνια αγαθά, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.