Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Δ΄ 5:27

Και τι να πούμε για τον Φαραώ; Από πού περιέπεσε στις διάφορες και ποικίλες μάστιγες; Όχι εξαιτίας της πλεονεξίας και της επιθυμίας του να είναι κύριος ενός ξένου λαού που σε καμία περίπτωση δεν ανήκε στο βασίλειό του; Και για τον λόγο αυτό, μη αφήνοντας ελεύθερους τους ξένους, κατέστρεψε τους δικούς του· τους μεν κατά την πληγή των πρωτοτόκων, τους δε κατά την καταδίωξη στη θάλασσα. Παραλείπω τους ποταμούς που έρρευσαν με αίμα και την άπειρη γένεση των βατράχων και την καταστροφή από τις ακρίδες και το εξάνθημα των φλυκταινών και τον θάνατο των τετραπόδων και όλη την κακοπάθεια στην οποία καταδικάστηκε η Αίγυπτος εξαιτίας της πλεονεξίας του άρχοντά της. Σε άλλη περίπτωση, πάλι, έμαθα ότι το τέλος της αμαρτίας ήταν η λέπρα που περιέχυσε ξαφνικά τον πλεονέκτη. Και ας θυμηθεί μαζί μου, όποιος είναι φιλομαθής ιστορίας και αγαπά να ακούει για τα κατορθώματα του Ελισσαίου, πώς δηλαδή ο Σύρος Νεεμάν καθαρίστηκε από τη λέπρα λούζοντας το σώμα του στον Ιορδάνη, και πώς η ασθένεια μεταπήδησε στον Γιεζί, τον υπηρέτη, έναν νεαρό πλεονέκτη και χωρίς πνευματική σύνεση, ο οποίος πούλησε το πνευματικό χάρισμα και την άμισθη θεραπεία του διδασκάλου. Από πού έγινε πατροκτόνος ο Αβεσσαλώμ, ο οργισμένος και θρασύς νεανίσκος του πράου πατέρα; Όχι επειδή ζήτησε προώρως την κληρονομιά της βασιλείας και επιτέθηκε στην ξένη περιουσία ως άρπαγας; Και τον Ιούδα πάλι, τι τον έβγαλε από τον κατάλογο των μαθητών και τον έκανε προδότη αντί για απόστολο; Δεν ήταν πρώτα η υπεξαίρεση από το γαζοφυλάκιο, και έπειτα η απόκτηση του ατιμωτικού αντιτίμου;

Αυτής της νόσου υπάρχουν τρεις μορφές, τις οποίες εξίσου απαγορεύουν οι Θείες Γραφές και οι διδασκαλίες των Πατέρων: η πρώτη, την οποία περιγράψαμε παραπάνω, είναι αυτή που ωθεί τους άθλιους να αποκτούν και να συσσωρεύουν εκείνα που δεν είχαν ούτε όταν ζούσαν στον κόσμο· η δεύτερη είναι εκείνη που κάνει να μεταμελούνται όσους έχουν ήδη αποταχθεί τα χρήματα, υποβάλλοντάς τους τον λογισμό να αναζητούν αυτά που προσέφεραν στον Θεό· και η τρίτη, η οποία, αφού δεσμεύσει τον μοναχό από την αρχή με τη χλιαρότητα της απιστίας, δεν του επιτρέπει να απαλλαγεί τελείως από τα πράγματα του κόσμου, υποβάλλοντάς του τον φόβο της πενίας και την απιστία προς την πρόνοια του Θεού, και καθιστώντας τον παραβάτη των δικών του υποσχέσεων, τις οποίες ομολόγησε όταν αποτασσόταν τον κόσμο. Τα παραδείγματα αυτών των τριών μορφών τα βρίσκουμε κρυμμένα στη Θεία Γραφή. Διότι και ο Γιεζή, επειδή θέλησε να αποκτήσει χρήματα που προηγουμένως δεν είχε, στερήθηκε την προφητική χάρη, την οποία ο δάσκαλός του ήθελε να του αφήσει ως κληρονομιά· και αντί για ευλογία, κληρονόμησε αιώνια λέπρα μέσω της κατάρας του προφήτη.

Διότι σε αυτό καταφρονούμε ακόμη και τις ίδιες τις αναγκαίες χρείες. Έχοντας προ οφθαλμών την καταδίκη του Ανανία και της Σαπφείρας, ας φρίξουμε μήπως κρατήσουμε για τον εαυτό μας οτιδήποτε από την παλαιά περιουσία. Ομοίως, φοβούμενοι το παράδειγμα του Γιεζή, ο οποίος εξαιτίας της φιλαργυρίας του παραδόθηκε σε αιώνια λέπρα, ας φυλαχθούμε από το να συγκεντρώνουμε για τον εαυτό μας τα χρήματα αυτού του βίου, τα οποία δεν διαθέταμε ούτε όταν ζούσαμε στον κόσμο. Ακόμη δε περισσότερο, αναλογιζόμενοι το τέλος του Ιούδα με την αγχόνη, ας φοβηθούμε οτιδήποτε από όλα όσα περιφρονήσαμε κατά την απάρνησή τους. Επιπρόσθετα σε όλα αυτά, έχοντας πάντοτε προ οφθαλμών το άδηλο του θανάτου, μήπως έλθει ο Κύριος σε ώρα που δεν προσδοκούμε και βρει τη συνείδησή μας σπιλωμένη από τη φιλαργυρία, και μας πει ό,τι ειπώθηκε στο Ευαγγέλιο προς εκείνον τον πλούσιο: «Άφρον, αυτή τη νύχτα απαιτούν την ψυχή σου από εσένα· αυτά δε που ετοίμασες, σε ποιον θα ανήκουν;». Ο τέταρτος αγώνας μας είναι κατά του πνεύματος της οργής, ώστε, με τη βοήθεια του Θεού, να εκκόψουμε τον θανατηφόρο ιό της από το βάθος της ψυχής μας.

Ας μη γίνουμε φιλάργυροι όπως ο υπηρέτης του Ελισσαίου, ο οποίος εξαιτίας αυτού επέσυρε στον εαυτό του τη λέπρα του Νεεμάν· αλλά ας υπομείνουμε τις θλίψεις, ώστε να γίνουμε μέτοχοι της αναπαύσεως, διότι κανείς δεν θα εισέλθει στη Βασιλεία χωρίς θλίψη. Ας μιμηθούμε τους προγενέστερους από εμάς αγίους. Ο πρώτος δίκαιος ήταν ο Άβελ, ο οποίος προσέφερε απαρχή στον Θεό από τα πρωτότοκα των προβάτων του και από το λίπος τους, και τον οποίο φθόνησε ο ίδιος του ο αδελφός. Διότι τι άδικο είχε κάνει στον Κάιν ο Άβελ; Ο φθόνος όμως δημιουργήθηκε μέσα του για αυτόν τον λόγο, επειδή ο ίδιος δεν έγινε αποδεκτός από τον Θεό, καθώς δεν προσέφερε ορθά. Και το μεν σώμα το σκότωσε, νομίζοντας ότι θα σβήσει τη θεία αγάπη προς αυτόν, αγνοώντας ότι η ψυχή του βοά προς τον Θεό.

Εξαιτίας αυτής και ο Γιεζί έπαθε λέπρα, επειδή παράκουσε τον προφήτη Ελισσαίο· και, επειδή επιθύμησε τα χρήματα του Νεεμάν, κληρονόμησε τη λέπρα του· διότι αποτελεί υπόδειγμα αμαρτιών. Εξαιτίας αυτής το γένος των Ιουδαίων στράφηκε προς την ασέβεια και θεοποίησε ένα χωνευτό μοσχάρι. Εξαιτίας αυτής ο Ανανίας και η Σαπφείρα υπέστησαν αιφνίδιο θάνατο, υπεξαιρώντας μέρος από το αντίτιμο του κτήματος.

Πρόσεχε τον εαυτό σου, μήπως γεννηθεί πονηρός λογισμός στην καρδιά σου. Μην συγκατατεθείς στον πονηρό λογισμό· διότι έτσι έπαθε κάποιος από τους παλαιούς, ο οποίος έκρυψε στη σκηνή του από τα αναθεματισμένα λάφυρα· παρομοίως και ο Γιεζή, ο υπηρέτης του προφήτη Ελισσαίου· και δεν έμειναν κρυφοί από τον Θεό, αλλά ούτε και από τους ανθρώπους· διότι, ενώ έπραξαν το κακό κρυφά, έλαβαν την ανταπόδοση φανερά· ο μεν πρώτος λιθοβολήθηκε μαζί με όλη του την οικογένεια από όλο τον λαό, ο δε δεύτερος κληρονόμησε τη λέπρα μαζί με τους απογόνους του εις τον αιώνα. Διότι είναι αψευδής εκείνος που είπε: Ο Θεός δεν εμπαίζεται· διότι ό,τι σπείρει ο άνθρωπος, αυτό και θα θερίσει. Μάθε να έχεις υπομονή, για να διαφύγεις τις βλάβες που συναντούν όσους δεν ησυχάζουν. Άκουσε αυτόν που λέει: τέκνο μου, εάν γίνεις σοφός για τον εαυτό σου, θα είσαι σοφός και για τον πλησίον σου· εάν όμως αποβείς κακός, μόνος σου θα υποστείς τα κακά.

Πρέπει λοιπόν και εμείς να υπομένουμε με μακροθυμία τις θλίψεις, υπηρετώντας τον Κύριο και όχι ανθρώπους. Παραμένοντας σε υποταγή, ας μην πράττουμε έργα ανυπακοής, για να μην πάθουμε και εμείς ό,τι έπαθε ο Γιεζί, ο υπηρέτης του προφήτη Ελισαίου. Απεναντίας, μέσω της ενάρετης υποταγής, ας αποδώσουμε τέλειο καρπό στον Κύριό μας Ιησού Χριστό, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες. Αμήν.

Είναι αδύνατον ένας μοναχός που έχει αυτό το πάθος να υποταχθεί. Και αν παραμένει να το περιθάλπει υπερβολικά, υπάρχει μεγάλος φόβος μήπως περιπέσει και σε ανίατα σωματικά δεινά. Ο Γιεζή και ο Ιούδας, από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, αποτελούν επαρκή παραδείγματα· διότι στον μεν εμφανίστηκε λέπρα, δείγμα της αθεράπευτης ψυχής του, ενώ ο δε, αφού κατέληξε στην αγχόνη στο χωράφι του αίματος, «πέφτοντας με το πρόσωπο, σχίστηκε στη μέση και χύθηκαν όλα τα σπλάχνα του». Αν, εξάλλου, η αποταγή προηγείται της υποταγής, πώς θα υπάρξει το επόμενο πριν από αυτό που προηγείται; Εάν, μάλιστα, αυτή αποτελεί κατά κάποιον τρόπο μια στοιχειώδη αρχή της μοναχικής πολιτείας, πώς θα μπορούσε κάποιος που δεν έχει απαρνηθεί προηγουμένως τα χρήματα να φέρει σε πέρας με επιτυχία οποιονδήποτε άλλο από τους αγώνες της; Τι γίνεται, λοιπόν, εάν ένας τέτοιος άνθρωπος είναι μεν ακατάλληλος για υποταγή, αλλά θα ησυχάσει μόνος του στο κελί, διάγοντας βίο μονήρη και επιμένοντας στην προσευχή; «Αλλά όπου είναι ο θησαυρός σου», λέει ο Κύριος, «εκεί θα είναι και ο νους σου».

ΣΤ΄. Επομένως, όταν δεις έναν πλούσιο να αρπάζει τα υπάρχοντα ενός φτωχού, άφησε αυτόν που υφίσταται την αδικία και δάκρυσε για τον άρπαγα. Διότι ο μεν πρώτος αποβάλλει από πάνω του τον ρύπο, ενώ ο δεύτερος προσκολλά επάνω του ρύπο. Αυτό ακριβώς έπαθε και ο υπηρέτης του Ελισσαίου, στην περίπτωση του Νεεμάν· διότι, αν και δεν άρπαξε με τη βία, ωστόσο το να λαμβάνει κανείς κάτι με απάτη αποτελεί αδικία. Τι συνέβη λοιπόν; Έλαβε μαζί με το άδικο κέρδος και τη λέπρα· και έτσι ο μεν αδικηθείς ωφελείτο, ενώ εκείνος που αδίκησε υφίσταται τη μεγαλύτερη βλάβη.

Αυτό έκανε τον Γιεζή λεπρό αντί για μαθητή και προφήτη· αυτό κατέστρεψε τον Ανανία και τους οικείους του· αυτό κατέστησε τον Ιούδα προδότη· αυτό διέφθειρε τους άρχοντες των Ιουδαίων, οι οποίοι λάμβαναν δώρα και γίνονταν συμμέτοχοι των κλεπτών. Αυτό προκάλεσε αμέτρητους πολέμους, γεμίζοντας τους δρόμους με αίματα και τις πόλεις με θρήνους και οιμωγές. Αυτό έκανε να γίνουν τα δείπνα ακάθαρτα, τα τραπέζια μιαρά, και γέμισε τα εδέσματα με παρανομία. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ο Παύλος το ονόμασε ειδωλολατρία. Αλλά ούτε και έτσι προκάλεσε φόβο. Και γιατί άραγε το ονομάζει ειδωλολατρία; Πολλοί διαθέτουν χρήματα και δεν τολμούν να τα χρησιμοποιήσουν, αλλά τα αφιερώνουν, μεταβιβάζοντάς τα ανέπαφα στους εγγονούς και στους απογόνους των εγγονών, μην τολμώντας να τα αγγίξουν, ακριβώς όπως συμβαίνει με κάποια ιερά αναθήματα. Αν μάλιστα κάποτε αναγκαστούν να το κάνουν, αισθάνονται σαν να έχουν διαπράξει κάτι αθέμιτο. Και από άλλη άποψη, όπως ο εθνικός περιποιείται το ξόανο, έτσι και εσύ εμπιστεύεσαι το χρυσάφι σε πόρτες και αμπάρες, κατασκευάζοντας ένα κιβώτιο αντί για ναό και εναποθέτοντάς το μέσα σε αργυρά σκεύη. Αλλά δεν το προσκυνάς, όπως εκείνος το ξόανο; Όμως επιδεικνύεις απέναντί του κάθε είδους λατρευτική περιποίηση. Επίσης, εκείνος με ευχαρίστηση θα θυσίαζε τα μάτια του και την ψυχή του, παρά το ξόανο. Το ίδιο κάνουν και αυτοί που αγαπούν το χρυσάφι. «Μα δεν προσκυνώ το χρυσάφι», λέει κάποιος. Ούτε και εκείνος, του απαντά, προσκυνά το είδωλο, αλλά τον δαίμονα που κατοικεί μέσα του.

Μαζί δε με τον προφήτη, λέει ότι αφαιρεί και τον στοχαστή. Εδώ μου φαίνεται ότι εννοεί ως στοχαστή εκείνον που, από πολλή σύνεση αλλά και από την ίδια την πείρα των πραγμάτων, στοχάζεται τα μέλλοντα. Διότι άλλο πράγμα είναι ο στοχασμός και άλλο η προφητεία. Επειδή ο ένας ομιλεί με το θείο Πνεύμα, χωρίς να εισφέρει τίποτα από τον εαυτό του· ενώ ο άλλος, λαμβάνοντας αφορμές από όσα έχουν ήδη συμβεί και ενεργοποιώντας τη δική του σύνεση, προβλέπει πολλά από τα μέλλοντα, όπως είναι φυσικό να προβλέψει ένας συνετός άνθρωπος. Αλλά είναι μεγάλη η απόσταση μεταξύ του ενός και του άλλου, και τόσο μεγάλη όσο είναι η διαφορά ανάμεσα στην ανθρώπινη σύνεση και τη θεία χάρη. Και για να κάνω τον λόγο μου φανερό με ένα παράδειγμα, ας αναλογιστούμε τον Σολομώντα και τον Ελισσαίο. Διότι και οι δύο έφεραν στο φως κρυμμένα πράγματα και αποκάλυψαν μυστικά· και οι δύο όμως δεν το έπραξαν με την ίδια δύναμη. Αλλά ο μεν ένας, βάσει της ανθρώπινης σύνεσης, πήρε αφορμές από την ανθρώπινη φύση στην περίπτωση εκείνων των πορνών γυναικών· ο δε άλλος, χωρίς να χρησιμοποιήσει κανέναν λογισμό (διότι ποιος λογισμός θα ήταν ικανός να ανακαλύψει την κλοπή του Γιεζή;), αλλά με τη θεία χάρη, διείδε όσα είχαν συμβεί μακριά.

Πολλά δε έδεσαν και έλυσαν και οι προφήτες. Έδεσε ο Ηλίας ο Θεσβίτης τα βροχοφόρα νέφη, μη δίνοντας βροχή στους ασεβείς, και τα έλυσε πάλι, όταν ο βασιλιάς Αχαάβ προσέπεσε σε αυτόν· έλυσε και ο μαθητής του, ο Ελισσαίος, τον Νεεμάν τον Σύρο, απαλλάσσοντάς τον από τη λέπρα, και έδεσε τον Γιεζή που ψεύστηκε για χρήματα, καταρώμενος τον με τη λέπρα· έλυσε ο Δανιήλ το όνειρο του Ναβουχοδονόσορα, και έδεσε τα οπλισμένα με ξίφη χέρια των Χαλδαίων που είχαν στραφεί εναντίον τους· και έλυσε τον ναό των ειδώλων, καταστρέφοντας τον Βηλ και σκοτώνοντας τον δράκοντα, και έδεσε τα στόματα των αιμοβόρων λεόντων. Έδεσαν και οι τρεις παίδες τη δύναμη του πυρός, μη καιγόμενοι από αυτό, και έλυσαν το διάταγμα του βασιλιά, μη προσκυνώντας την εικόνα του. Πάνω δε από όλους αυτούς, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έδεσε και έλυσε.

Διότι, αφού βαπτίστηκε για χάρη των ανθρώπων ως τέλειος άνθρωπος, και αφού ως Θεός καθαρός καθάρισε και αγίασε τα ύδατα, δωρίζοντας σε εμάς έναν νέο τρόπο αναγέννησης και υιοθεσίας, οδηγείται από το Άγιο Πνεύμα στην έρημο, ώστε, όπως ακριβώς βαπτίστηκε για χάρη μας και μας υπέδειξε τον τρόπο της αναγέννησης, έτσι και για χάρη μας να νηστεύσει, να πειραστεί, να κατατροπώσει τον πειραστή και να υποδείξει σε όσους επιθυμούν να μάθουν με ποιον τρόπο νικώνται οι πειρασμοί του πειράζοντος· και ότι εκείνος που βαπτίστηκε στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, δέχεται το Άγιο Πνεύμα και οδηγείται από αυτό· και ότι δεν πρέπει εμείς, ως βαπτισμένοι, να υποκύπτουμε στα πάθη, ούτε να αποδεχόμαστε τις πονηρές συμβουλές του πονηρού πειραστή· και ότι τρία είναι τα πρωτεύοντα πάθη που γεννούν κάθε κακία, από τα οποία, σαν από τρεις πολύτεκνες κακές και πολύανδρες μητέρες, γεννιούνται εξ ολοκλήρου τα ολέθρια πάθη, τα οποία είναι η γαστριμαργία, η κενοδοξία, μαζί με την άπληστη φιλαργυρία. Διότι η κενοδοξία μετέτρεψε ουράνιους αγγέλους σε καταχθόνιους δαίμονες, η γαστριμαργία και η κενοδοξία έδιωξαν τον θεόπλαστο άνθρωπο από τον θείο Παράδεισο, ενώ η φιλαργυρία μετέβαλε τον Ιούδα από απόστολο και μύστη σε προδότη και πωλητή του ίδιου του Δεσπότη του. Και ο Γιεζή, αν και ήταν μύστης ανθρώπου του Θεού, κληρονόμησε το αργύριο του Νεεμάν μαζί με τη λέπρα του.

Περί ψεύδους. Και όπως είναι αδύνατον ο πόρνος να μην είναι και κλέφτης, έτσι είναι αδύνατον και ο κλέφτης να μην είναι και ψεύτης. Προσπαθώντας, τάχα, να αποβάλει τη μομφή της κλοπής, σκαρφίζεται πολλές ψευδολογίες με όρκους, τις οποίες μη μπορώντας να στηρίξει, παραδίδεται στην ατιμία· όπως ακριβώς και ο Κάιν, ο οποίος, επειδή είπε ψέματα στον Θεό για τον ίδιο του τον αδελφό, παραδόθηκε στον τρόμο και την κατάρα, και όπως ο Γιεζή, ο οποίος, επειδή είπε ψέματα στον Νεεμάν, ότι δήθεν στάλθηκε από τον δάσκαλό του για να πάρει χρήματα, παραδόθηκε στη λέπρα, και όπως ο Ανανίας και η Σαπφείρα, οι οποίοι, επειδή έκλεψαν και είπαν ψέματα, παραδόθηκαν στον θάνατο. Διότι ορθά είπε εκείνος που είπε ότι «θα καταστρέψεις όλους όσους λαλούν το ψεύδος»· διότι η κλοπή, το ψεύδος και η επιορκία αποτελούν μια πονηρή και ολέθρια συντροφιά, η οποία συνυπάρχει, και η μία υπηρετεί και περιποιείται την άλλη, σαν κάποιες πόρνες και σαν φοβερές μητέρες και κόρες. Και αυτά μεν είναι αρκετά για τούτα τα ζητήματα.

Περί φιλαργυρίας. Η κλοπή, το ψεύδος και ο όρκος είναι συνήγοροι της φιλαργυρίας, η οποία είναι η ρίζα των κακών, η πλάνη των θνητών, η καταστροφέας των αγαθών, η αιτία των πολέμων, αυτή που μισεί τους φτωχούς, καθώς πολλές φορές μισούνται εξαιτίας της φτώχειας τους, η σύντροφος αυτών που πλουτίζουν, η φίλη των εμπόρων, η αφορμή για την επιβίβαση στη θάλασσα, η διαμάχη των πολλών, η πλάνη των μοναχών, η επιδίωξη των μεγιστάνων, η δόξα των βασιλέων, η ανταρσία των εθνών και η ετοιμασία των στόλων και η επιδρομή στη θάλασσα, η υποκίνηση των πολέμων και η αιτία των αιματοχυσιών και η πρόκληση των κινδύνων, η φίλη των φειδωλών, αυτή που αγνοεί τους φίλους και τους φτωχούς συγγενείς, η λέπρα του Γιεζή και η αγχόνη του Ιούδα και η αιτία των ταραχών, η δεύτερη ειδωλολατρία, όπως είπε η Γραφή, εξαιτίας της οποίας κλονίζεται όλη η ανθρώπινη φύση, ομού αρχόντων και αρχομένων, των μεν για να συσσωρεύουν, των δε για να δίνουν.

«Ζει ο Κύριος, ενώπιον του οποίου παρίσταμαι, ότι δεν θα πάρω τίποτα. Και τον πίεσε να τα πάρει, αλλά εκείνος αρνήθηκε. Και μετά από λίγο. Και είπε ο Γιεζή, ο υπηρέτης του Ελισσαίου: Ιδού, ο κύριός μου λυπήθηκε τον Νεεμάν τον Σύρο, ώστε να μην πάρει από τα χέρια του αυτά που του έφερε. Ζει ο Κύριος, θα τρέξω πίσω του και θα πάρω κάτι από αυτόν. Και έτρεξε ο Γιεζή πίσω από τον Νεεμάν. Και μετά από λίγα. Και είπε ο Νεεμάν: Λάβε δύο τάλαντα αργυρίου. Και πήρε δύο τάλαντα αργυρίου σε δύο σάκους, και δύο αλλαξιές ενδυμάτων. Και έπειτα από άλλα. Και είπε προς αυτόν ο Ελισσαίος: Από πού έρχεσαι, Γιεζή; Και είπε ο Γιεζή: Ο δούλος σου δεν πήγε πουθενά. Και του είπε ο Ελισσαίος: Δεν πορεύθηκε η καρδιά μου μαζί σου; και γνωρίζω, ότι επέστρεψε ο άνθρωπος από το άρμα για να σε συναντήσει; Και τώρα έλαβες το αργύριο, και θα αποκτήσεις με αυτό κήπους, και ελαιώνες, και αμπελώνες, και πρόβατα, και βόδια, και δούλους, και δούλες, αλλά η λέπρα του Νεεμάν θα κολλήσει σε εσένα, και στους απογόνους σου εις τον αιώνα. Και εξήλθε από μπροστά του λεπρός σαν το χιόνι.»

Αλίμονο στον μόνο· αλίμονο στον περιπλανώμενο· αλίμονο στον θηλυπρεπή, αλίμονο στον δούλο των δούλων· αλίμονο στον Γιεζί, ο οποίος, αφού αγόρασε αγρούς και αμπελώνες, κληρονόμησε τη λέπρα του Νεεμάν. Μήπως αυτές δεν είναι θεϊκές φωνές; Μήπως εισφέρω εγώ κάτι από τον εαυτό μου; Όταν έβραζε ο διωγμός, είχε κάποιος λόγο εξαιτίας της ανάγκης να περιπέσει σε κάποια από αυτά που απαρίθμησα, και η λόγω της πίστεως ανάγκη έσωζε εκείνον που βρισκόταν σε αυτήν. Τώρα όμως δεν υπάρχει κανείς που να μας διώκει, ούτε να μας εμποδίζει να εγκαταβιώνουμε καλά και να είμαστε μαζί τουλάχιστον ανά δύο. Διότι από εσάς τους ίδιους κατακρίνεστε, εσείς που ζείτε φαύλα, από εκείνους που ζουν σύμφωνα με τον νόμο. Ή μήπως η παρούσα αθέτηση δεν αποτελεί πρόδηλο σημάδι της έλλειψης σύμπνοιας μεταξύ σας εν καιρώ ειρήνης; Ανανήψτε, παρακαλώ, άγιοι αδελφοί μου, μέτοχοι της επουράνιας κλήσης· εάν δεν διορθωθείτε, δεν θα πρέπει να ονομάζεστε έτσι, αλλά με το αντίθετο όνομα, πράγμα το οποίο μακάρι να μη συμβεί.

Όλοι αυτοί πορεύονται την οδό του Θεού και πλησιάζουν στη μεγάλη πόλη, και μέσω του θανάτου θα εισαχθούν στην ανείπωτη χαρά των αγαθών που έχουν αποταμιευθεί για όλους όσοι αγάπησαν τον Θεό. Όσους, λοιπόν, βλέπουμε στα φανερά να συμπεριφέρονται σωστά, τους αποδεχόμαστε· αν όμως δυστροπούν, τους επαναφέρουμε και τους καθοδηγούμε όσο είναι δυνατόν. Τα κρυφά, όμως, εναπόκεινται σε εμάς και στον Θεό; Ας μην πράττει, λοιπόν, κανείς από εσάς στα κρυφά, σαν να βρίσκεται στο σκοτάδι, τα αθέμιτα· διότι δεν θα περάσει απαρατήρητος από τον μεγάλο οφθαλμό, έστω κι αν ξεφύγει από εμάς. Διότι ως προς αυτά απαλλασσόμαστε από την ευθύνη και εμείς, αλλά μακάρι να μη δω εγώ κάτι τέτοιο σε εσάς· δεν γνωρίζω, όμως, μήπως παρευρίσκεται και κάποιος Ιούδας ανάμεσα στους έντεκα· μήπως και κάποιος δόλιος Γιεζή βρίσκεται μαζί με τον δάσκαλο, και αποκομίσει αιώνια λέπρα στην ψυχή του· μήπως και ανάμεσά σας βρίσκονται κάποιοι σαν τους γιους του ιερέα Ηλεί, ακόρεστοι, που τρώνε στα κρυφά, όπως εκείνοι τα κρέατα, και εξοργίζουν τον Θεό, των οποίων το τέλος θα είναι οικτρότατο και κακό, τόσο για εμένα τον αμαρτωλό, που υπερβαίνω τον Ηλεί, όσο και για εσάς που έχετε εξομοιωθεί με τους γιους εκείνου.

Ας μείνουμε λοιπόν μακριά, αδελφοί, από τη συμβουλή του όφεως· ας μην αποδεχόμαστε τις επιβουλές των παθών που προετοιμάζονται από τη δική του κακουργία. Ο βδελυρός εργάτης της ανομίας έρχεται κατασκευάζοντας διάφορα γευστήρια, όπως ακριβώς είδε κάποιος από τους αγίους, προσφέροντας στον καθένα ανάλογα με το πάθος προς το οποίο αντιλαμβάνεται ότι έχουμε ροπή. Δίνει λοιπόν στον έναν το γευστήριο της πορνείας, και μάλιστα όχι ένα, αλλά πολυειδές και πολύμορφο (διότι σε διάφορα σώματα βρίσκει διαφορετικούς τρόπους για να βλάψει εκείνους που το επιθυμούν)· σε άλλον του φθόνου, το να πληγώνεται δηλαδή και να κατασπαράσσεται από την προκοπή των αδελφών του, κατά τη μίμηση του Κάιν· σε άλλον της λαιμαργίας, το να κυριεύεται από ακόρεστη επιθυμία για φαγητά, όπως ο Ησαύ, ο οποίος αντί μιας βρώσεως πούλησε τα πρωτοτόκια· σε άλλον της ιδιογνωμοσύνης, το να κρατήσει κάτι κρυφά και να το αποθησαυρίσει, όπως ο φιλάργυρος Γιεζή, ο οποίος αντί για ευλογία κληρονόμησε λέπρα από τον προφήτη Ελισσαίο· σε άλλον της φατρίας και συνωμοσίας εναντίον του ίδιου του διδασκάλου του, όπως ο προδότης Ιούδας, που πούλησε τον Κύριο της δόξης για μικρά κέρδη· και γενικά στον έναν αυτό και στον άλλον εκείνο (διότι είναι ποικίλος και πολύτροπος)· ρίχνει στην ψυχή τα δηλητήρια της καταλαλιάς εναντίον του πλησίον· εκτοξεύει βέλη μίσους και απεχθείας, σφενδονίζει λίθους κενοδοξίας και υπερηφανίας.

Και έπειτα τι; Έχοντας ως οικονόμος το ταμείο του μοναστηριού και όσα εναποθέτονταν σε αυτό, θέλχθηκε από το χρυσό και κυριεύθηκε από τη φιλαργυρία, όπως ο Ιούδας, και πρόδωσε, αλίμονο, τον Χριστό. Αφενός απεκδύθηκε την υπόσχεση της παρθενίας, αφετέρου, μιμούμενος τον Γιεζή, αγόρασε αγρούς και αμπελώνες, βόδια και πρόβατα, και κληρονόμησε όχι μόνο τη λέπρα εκείνου, αλλά, όπως νομίζω, και κάτι χειρότερο. Δείτε, αδελφοί μου, τι κατεργάστηκε η φιλαργυρία.