Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Β΄ 12:6

Εάν ο αμπελώνας του Κυρίου είναι ο οίκος του Ισραήλ, και ο άνθρωπος του Ιούδα το αγαπημένο του νεόφυτο, πώς δικάζεται για τον αμπελώνα εναντίον του αμπελώνα; Ή μήπως, εξαιτίας του αναντίρρητου των ελέγχων, ο λόγος θέλει να τους χρησιμοποιήσει ως δικαστές εναντίον του ίδιου τους του εαυτού; Αυτό ακριβώς έπραξε και ο Νάθαν στην περίπτωση του Δαβίδ, ορίζοντάς τον δικαστή του δικού του αδικήματος.

Αφού εξετάσεις προηγουμένως μέσα σου αυτό που πρόκειται να λεχθεί, έτσι να εκφέρεις τον λόγο σου. Να είσαι προσηνής στις συναναστροφές, γλυκύς στις ομιλίες· μη επιδιώκοντας το ευχάριστο μέσω της αστειότητας, αλλά διατηρώντας την πραότητα μέσω της ευμενούς προτροπής. Να αποβάλλεις παντού την τραχύτητα, ακόμη και αν χρειαστεί να επιπλήξεις. Διότι, αφού ταπεινώσεις πρώτα τον εαυτό σου μέσω της ταπεινοφροσύνης, έτσι θα γίνεις ευπρόσδεκτος σε αυτόν που έχει ανάγκη θεραπείας. Πολλές φορές, εξάλλου, μας είναι χρήσιμος και ο τρόπος της επίπληξης του προφήτη, ο οποίος, όταν ο Δαβίδ αμάρτησε, δεν του επέβαλε από μόνος του την απόφαση της καταδίκης, αλλά, χρησιμοποιώντας ένα υποθετικό πρόσωπο, κατέστησε τον ίδιο τον Δαβίδ κριτή του δικού του αμαρτήματος, ώστε, εφόσον ο ίδιος εξέφερε προηγουμένως την κρίση εναντίον του εαυτού του, να μην μπορεί πλέον να μεμφθεί σε τίποτα εκείνον που τον έλεγξε.

Πολλές φορές, εξάλλου, μάς είναι χρήσιμος και ο τρόπος επιπλήξεως του προφήτη, ο οποίος στον Δαβίδ, όταν εκείνος αμάρτησε, δεν επέβαλε την καταδικαστική απόφαση από μόνος του, αλλά, παρουσιάζοντας ένα υποθετικό πρόσωπο, κατέστησε τον ίδιο κριτή του δικού του αμαρτήματος· έτσι ώστε, αφού εξέφερε ο ίδιος προηγουμένως την κρίση εναντίον του εαυτού του, να μην μπορεί πλέον να μεμφθεί σε τίποτα εκείνον που τον έλεγξε.

Πρέπει να είναι κανείς ευπροσήγορος στις συναναστροφές, γλυκύς στις συνομιλίες· να μην επιδιώκει το ευχάριστο κλίμα μέσω της ευτραπελίας, αλλά να διατηρεί την προσήνεια μέσω της ευμενούς παράκλησης· αποβάλλοντας παντού την τραχύτητα, ακόμη και αν παραστεί ανάγκη να επιτιμήσει. Διότι, έχοντας προηγουμένως ταπεινώσει τον εαυτό του μέσω της ταπεινοφροσύνης, με αυτόν τον τρόπο θα γίνει ευπρόσδεκτος σε εκείνον που έχει ανάγκη θεραπείας. Πολλές φορές, άλλωστε, μας είναι χρήσιμος και ο τρόπος επίπληξης του προφήτη, ο οποίος, όταν ο Δαβίδ αμάρτησε, δεν επέβαλε από μόνος του την καταδίκη, αλλά, χρησιμοποιώντας την προβολή ενός υποθετικού προσώπου, κατέστησε τον ίδιο δικαστή του δικού του αμαρτήματος· έτσι ώστε, αφού ο ίδιος εξέφερε την κρίση εναντίον του εαυτού του, να μην μπορέσει να μεμφθεί σε τίποτα εκείνον που τον ήλεγξε.

Ναι, λέει: το γνωρίζω αυτό, επειδή είμαι Θεός εκ φύσεως, και επιβλέπω τους δρόμους του καθενός πάνω στη γη, και εκτός αυτών έχω τη γνώση των μελλοντικών: τον κάλεσα σε μετάνοια, επειδή ήταν πρόθυμος για αυτό. <Τα μισά από τα υπάρχοντά μου, Κύριε, τα δίνω στους φτωχούς.> (A f. 252 b) Βλέπεις πώς ο αρχιτελώνης, ο φιλάργυρος, αμέσως έγινε ελεήμων και εραστής της φιλοπτωχίας, υποσχόμενος να διανείμει τον πλούτο του στους απόρους και να επανορθώσει σε όσους είχε αδικήσει, σύμφωνα με τον νόμο που προστάζει να αποζημιώσει με τέσσερα πρόβατα αντί για ένα, σύμφωνα με την κρίση του Δαβίδ για εκείνον που ειπώθηκε ότι είχε στερήσει την αμνάδα του φτωχού; «Και την αμνάδα, λέει, θα την επιστρέψει στο τετραπλάσιο.» <Σήμερα έγινε σωτηρία σε αυτόν τον οίκο.> (A f. 254) Διότι όπου εισέλθει ο Χριστός, εκεί οπωσδήποτε υπάρχει και σωτηρία: χωρίς αναβολές και υποσχέσεις, αλλά «σήμερα» ο Χριστός ευαγγελίζεται τη σωτηρία στον Ζακχαίο: επειδή και αυτός έκανε αμέσως όσα υποσχέθηκε. Διότι δεν είπε: Θα δώσω τα μισά και σε όσους αδίκησα θα τα επιστρέψω στο τετραπλάσιο: διότι άκουσε τον Σολομώντα που λέει: «Μην πεις: Φύγε και έλα αύριο και θα σου δώσω» αλλά, «Ιδού, λέει, δίνω και επιστρέφω». Γι' αυτό και ο Χριστός λέει: Σήμερα, λέει, δίνεις, σήμερα είναι για σένα και η σωτηρία.

Υπήρχε κάποιος πλούσιος και κάποιος φτωχός· και ο πλούσιος είχε πολλά κοπάδια βοδιών και αγέλες. Ο φτωχός, από την άλλη, είχε μόνο μία αμνάδα, η οποία έπινε από το ποτήρι του, έτρωγε από το τραπέζι του και κοιμόταν στον κόρφο του· στο σημείο αυτό καταδεικνύεται η γνήσια αγάπη του άνδρα προς τη γυναίκα του. Όταν όμως ήλθε κάποιος ξένος, ο πλούσιος λυπήθηκε να προσφέρει από τα δικά του και, αφού πήρε την αμνάδα του φτωχού, την έσφαξε. Είδες πώς εδώ υφαίνει το δράμα, έχοντας το νυστέρι κρυμμένο μέσα στο σφουγγάρι; Τι κάνει λοιπόν ο βασιλιάς; Νομίζοντας ότι εκδίδει απόφαση εναντίον κάποιου άλλου, επέβαλε μια οξύτατη απόφαση. Διότι τέτοιοι είναι οι άνθρωποι: εναντίον των άλλων λαμβάνουν και εκδίδουν τις αποφάσεις τους με ευχαρίστηση και απότομα. Και τι λέει ο Δαβίδ; «Ζει Κύριος, άξιος θανάτου είναι ένας τέτοιος άνθρωπος, και θα ανταποδώσει την αμνάδα στο τετραπλάσιο». Τι κάνει λοιπόν ο Νάθαν; Δεν μαλάκωσε την πληγή επί πολλή ώρα, αλλά αμέσως την αποκαλύπτει, και επέφερε οξύτατη την τομή, για να μην αφαιρέσει την αίσθηση του πόνου: «Εσύ είσαι αυτός, βασιλιά». Τι λέει τότε ο βασιλιάς; «Αμάρτησα στον Κύριο». Δεν είπε: «Ποιος είσαι εσύ που με ελέγχεις; Ποιος σε απέστειλε να ομιλείς με τόση παρρησία; Και με ποια τόλμη το έπραξες αυτό;». Τίποτα τέτοιο δεν είπε, αλλά αναγνώρισε την αμαρτία του. Και τι λέει; «Έχω αμαρτήσει στον Κύριο».

Ακούγοντας αυτό ο βασιλιάς Δαβίδ, αν και είχε περιπέσει στην αμαρτία, εντούτοις είχε περιβληθεί τη δικαιοσύνη· διότι η αμαρτία ανήκει στο σώμα, ενώ το κατόρθωμα στην ψυχή. Γι' αυτό, αποκρινόμενος με θυμό, είπε: «Ζει ο Κύριος, είναι άξιος θανάτου αυτός που το έπραξε αυτό, και θα αποζημιώσει την αμνάδα επταπλάσια». Υπερβαίνει τον νόμο ο Δαβίδ· διότι ο νόμος προστάζει τετραπλάσια αποζημίωση, ενώ αυτός προστάζει επταπλάσια. Ο Νάθαν τότε του απευθύνθηκε: «Εσύ είσαι, βασιλιά, αυτός που τα έχει πράξει αυτά». Έπειτα ο Δαβίδ, όντας συνετός και έχοντας ζήσει με ευλάβεια, δεν έκανε κατάχρηση του βασιλικού του αξιώματος, ούτε συμπεριφέρθηκε τυραννικά σε εκείνον που τον έλεγχε, καίτοι είχε τη δύναμη· δεν είπε: «Ποιος είσαι εσύ, που τόλμησες ενώπιον όλων να με ονειδίσεις;». Διότι γνώριζε σαφώς ότι, μολονότι ο ίδιος είναι επίγειος βασιλιάς, εντούτοις εξουσιάζεται από τον βασιλιά των άνω δυνάμεων.