Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 4:7

Αλλά χαίρε, μητέρα μου, και ζωντανή και κοιμώμενη· διότι δεν πρόκειται να πεθάνεις, επειδή είσαι ζωντανή. Με τη θέλησή σου νεκρώθηκες ως προς τον βίο, διότι αγωνίστηκες τον καλόν αγώνα, διότι στερήθηκες τα επίγεια για να κληρονομήσεις τα επουράνια, διότι αναστράφηκες με τους άθλους του μαρτυρίου χωρίς να χύσεις αίμα, αποκόπτοντας εμάς, τα μέλη σου, για την αγάπη του Κυρίου. Αμέριμνη απέρχεσαι, χωρίς να αφήσεις διαθήκη· διότι δεν έχεις τίποτα να διαθέσεις παρά το τριχινό σου ένδυμα και ό,τι άλλο πρόχειρο από την ασκητική σου ζωή. Από εδώ και πέρα παρουσιάζεσαι ήδη γυμνή ενώπιον του Θεού, έχοντας την ψυχή καθαρή από τον βόρβορο της ύλης. Έχεις όμως κάτι να μας αφήσεις: την ισχυρή ευχή, την οποία μας έστελνες σχεδόν από τότε που ήμασταν νήπια, σημειώνοντας και σφραγίζοντάς μας με τον σταυρό τις νυχτερινές ώρες, προσφέροντας δεήσεις για εμάς στον Κύριο σε κάθε καιρό. Αφήνεις επίσης την ακούραστη στάση σου στις θείες λειτουργίες, την αγάπη σου για την αγνότητα, την προθυμία σου και το αποστολικό καύχημα του κόπου σου. Διότι, πράγματι, πολύς κόπος προήλθε από τα όσιά σου χέρια, ο οποίος σκέπασε και ζέστανε όχι μόνο εμάς, αλλά και ολόκληρη την αδελφότητα. Αυτοί, έχοντάς σε ως πνευματική μητέρα και περιβάλλοντάς σε με σεβασμό, θλίβονται το ίδιο με εμάς για σένα και σε αναπολούν.

Στον αδελφό και αρχιεπίσκοπο Ιωσήφ. Αξιώθηκα και τώρα να μάθω για την υγεία και την οσιότητά σου, όχι μόνο από την τίμια επιστολή σου, αλλά και από τη ζωντανή φωνή του καλού Διονυσίου, ο οποίος έθρεψε την ταπεινή μου ψυχή, εξηγώντας μου διεξοδικά όσα είδε με τα μάτια του από τα εκεί πράγματα: την ξενιτιά, την παροικία, την ησυχία, το βουνό, το νερό, ή μάλλον, για να αφήσω αυτά, θα πω εκείνο από το οποίο γίνεσαι περισσότερο γνωστός: τον Θεό, τον οποίο λατρεύεις και υπηρετείς, και για τον οποίο υπομένεις την ερημιά και την κακοπάθεια, αποχωρισμένος ως προς την παρουσία, όχι όμως και ως προς την καρδιά, τόσο από εμάς τους ταπεινούς, όσο και από τη μεγάλη Εκκλησία του Θεού που βρίσκεται υπό τη δικαιοδοσία σου. Αυτά βέβαια είναι αξιοθρήνητα (πώς γάρ όχι;), καθώς εσύ, που είσαι αγαπητός και από τους δύο, έχεις χωριστεί σαν από κόψη μαχαιριού. Όμως εσύ ο ίδιος, ποθεινότατε και αγιώτατε, τρέφεις μεγάλες ελπίδες στον Θεό, και η Εκκλησία σου, μαζί με εμάς, έχει πολλά να καυχηθεί για εσένα, ο οποίος για χάρη της αλήθειας και στο παρελθόν υπέστης τέτοια δεινά και τώρα πάσχεις μαζί με τον Χριστό. Μακάρι μέσα από αυτά η θεία χάρις να ολοκληρώσει τον καλό σου αγώνα, προς ανταμοιβή του στεφάνου της δικαιοσύνης κατά την ημέρα της δίκαιης ανταπόδοσης του Κυρίου.

Προς τον ηγούμενο Μακάριο. Επειδή επιθυμούσα πάρα πολύ να μάθω πού άραγε κρατείται εξόριστη η οσιότητά σου, όταν έλαβα το γράμμα της και το έμαθα, γέμισα από χαρά ο ταπεινός, ακόμη και πριν από την ανάγνωσή του. Όταν δε το ανέγνωσα, πώς να μην χαρώ, διαπιστώνοντας ότι εσύ, ο αγαπημένος μου πατέρας, ζεις εν Κυρίω, αγωνιζόμενος τον καλό αγώνα, διατρέχοντας τον θεοβάδιστο δρόμο και τηρώντας την πίστη αποστολικά; Είσαι μακάριος, σύμφωνα με το όνομά σου, ω Μακάριε, και αξιομακάριστος είναι ο άθλος σου, ο οποίος και από παλιά ήταν γνωστός και τώρα ακούγεται, διότι δεν προτίμησες τίποτα περισσότερο από την αγάπη του Θεού, ούτε θέλχθηκες από τις εγκόσμιες υποσχέσεις που σου έγιναν από τον κρατούντα, ούτε βέβαια δειλίασες στις απειλές που εκτοξεύονταν, αλλά παρέμεινες ο ίδιος, στρατιώτης του Χριστού, ιερός ομολογητής, ζωντανός μάρτυρας, χωρίς να καταισχύνεις τον προηγούμενο βίο σου, αλλά τουναντίον λαμπρύνοντάς τον στο έπακρο με τα όσα έχεις ήδη κατορθώσει.

Πλην όμως πολλοί ξεπέρασαν την τρικυμία, πηδαλιουχούμενοι από το Άγιο Πνεύμα, και πολλά είναι τα μαρτύρια και τα συγγράμματα της ευσέβειας, που ελέγχουν κάθε πλάνη και φανερώνουν την ωραιότητα της αλήθειας σε όλες τις πιστές διάνοιες. Μαζί με αυτούς είθε να διαφυλαχθεί και η δική σου μακαριότητα, αγωνιζόμενη τον καλόν αγώνα, τερματίζοντας τον δρόμο και τηρώντας την πίστη προς απολαβήν του στεφάνου της δικαιοσύνης. Γένοιτο.

Ας τρέξουμε λοιπόν, αδελφοί, πραγματικά ας τρέξουμε μέσα σε αυτόν τον μεγάλο δίαυλο του δρόμου που οδηγεί από τη γη στον ουρανό· ας νικήσουμε τον αντίπαλο, ας τον πλήξουμε καθώς επιχειρεί να συμπλακεί μαζί μας· ας τον αποδιώξουμε μακριά με την ανδρεία μας εγρήγορση. Είναι δειλός, ασθενής, ευκαταφρόνητος. Γι' αυτό φωνάζει ο Αδελφόθεος Ιάκωβος: Αντισταθείτε στον διάβολο, και θα φύγει μακριά από εσάς. Πλησιάστε τον Θεό, και θα σας πλησιάσει. Ας μην στραφούμε καθόλου προς τα πίσω· διότι αυτό δεν είναι ίδιον εκείνων που τρέχουν με σφοδρότητα· ας μην βαδίσουμε με χλιαρότητα. Διότι αυτό δεν είναι γνώρισμα εκείνων που σπεύδουν να νικήσουν· αλλά απογυμνωμένοι και από τα πράγματα και από τα θελήματα, και βλέποντας κάπως προς τα πάνω, προς τον ουρανό, ας ολοκληρώσουμε τον δρόμο μας· ώστε να μπορούμε και εμείς να πούμε μαζί με τον Παύλο: Τον αγώνα τον καλό αγωνίστηκα, τον δρόμο τελείωσα, την πίστη διατήρησα, πλέον φυλάσσεται για εμένα ο στέφανος της δικαιοσύνης. Άλλοι με τον ένα τρόπο, και άλλοι με τον άλλο θα λάμψουν ως ήλιος ενώπιον του Θεού· εμείς όμως, που έχουμε το αποστολικό σχήμα, θα βρεθούμε κοντά στις σκηνές των αποστόλων, όπως νομίζω.

Βλέπετε, λοιπόν, αδελφοί, τις ανταμοιβές που βρίσκονται ενώπιόν μας· κατανοήστε τις απολαύσεις που ετοιμάζονται για εμάς, καθώς βέβαια και τα αντίθετα, τα κολαστήρια και τις τιμωρίες για όσους ζουν αμελώς. Αναλογιζόμενοι, επίσης, τι έπαθε εκείνος ο ανυπάκουος λαός, και σε τι εισέρχονται αντίθετα οι υπάκουοι, ας τρέξουμε και ας επιδιώξουμε με πολλή προθυμία, κρατώντας ιερουργικά τα διακονήματά μας με ακαταγώνιστη υπομονή, όπως ακριβώς οι υιοί του Καάθ και του Μεραρή εκείνα τα άγια σκεύη· και ας σηκώσουμε τη σκηνή της διαθήκης του Κυρίου, τον ευαγγελικό του νόμο, χωρίς ολιγωρία. Κανείς, λοιπόν, ας μην είναι ανυπάκουος, κανείς γογγυστής, κανείς ψιθυριστής, κανείς κατάλαλος, κανείς θρασύς, κανείς ψεύτης· κανείς γελωτοποιός, κανείς ζηλόφθονος, κανείς φθονερός, κανείς αργόσχολος, κανείς συκοφάντης, κανείς να μην ψέγει σε τίποτα την άγια πολιτεία. Αντιθέτως, όλοι με όλη μας τη δύναμη ας πράττουμε όλα όσα είναι αρεστά στον Θεό, ώστε, έχοντας επιτελέσει με αυτόν τον τρόπο τον καλό αγώνα, να στεφανωθούμε με το στεφάνι της δικαιοσύνης εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και η δύναμη μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων.

Τον αγώνα τον καλό αγωνιστήκαμε, τον δρόμο τελειώσαμε, την πίστη τηρήσαμε· στο εξής μας περιμένει το στεφάνι της δικαιοσύνης, το οποίο θα μας αποδώσει ο Κύριος, ο δίκαιος κριτής, κατά την ημέρα εκείνη. Ανεβαίνουν έως τους ουρανούς, όπως λέει ο ψαλμωδός, και κατεβαίνουν έως τις αβύσσους.

Οχυρώσου, λοιπόν, από παντού, τέκνο μου. Γίνε πόλη οχυρή και περιτειχισμένη· γίνε τείχος χάλκινο και πέτρα ακίνητη, ώστε όσες φορές κι αν ξεσπάσουν πάνω σου οι καταιγίδες, να παραμένεις ασάλευτος. Ας ενεργούμε μάλλον αποκρούοντας τους δαίμονες ή τα πάθη, παρά εξαιτίας της χαύνωσης της ψυχής σου· και έτσι αναδείχθηκες στρατιώτης του Κυρίου, αθλοφόρος του Χριστού, μάρτυρας της χάριτος· και θα αναφωνήσεις μαζί με τον Παύλο: Τον αγώνα τον καλό αγωνίστηκα, τον δρόμο τον τελείωσα, την πίστη την διατήρησα· τώρα πια με περιμένει το στεφάνι της δικαιοσύνης εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, τώρα και στους αιώνας. Αμήν.

Ας υπομείνουμε και εμείς τον καιρό της πείνας και της δίψας και του ονειδισμού και της ύβρεως και της σύγκρουσης, και του νυγμού, και της επιδρομής και της διαταγής· και μάλιστα κατά τις νυχτερινές ψαλμωδίες και προσευχές τα λίγα λόγια και τις δυσθυμίες που αοράτως και ορατώς μας συμβαίνουν και μας συντρίβουν καθημερινά μέσα από τα εργόχειρα και τις διακονίες μας· ώστε κατ' αυτόν τον τρόπο, αφού αγωνιστούμε τον καλό αγώνα και ολοκληρώσουμε τον δρόμο, να λάβουμε το στεφάνι της δικαιοσύνης κατά την ημέρα εκείνη εν Χριστώ Ιησού· στον οποίο ανήκει η τιμή και το κράτος μαζί με τον Πατέρα και το άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας. Αμήν.

Τέτοιο λοιπόν είναι και το δικό μας έργο, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο· διότι σε εκείνους δίνονται πρόσκαιρα, μηδαμινά, ευτελή και φθαρτά πράγματα, ενώ σε εμάς δίνονται αθάνατα, αιώνια και άφθαρτα από τον Θεό που βασιλεύει στα πάντα. Γι' αυτό, είναι αναγκαίο να επιμείνουμε, τέκνα μου. Ας επιμείνουμε, ας αγωνιστούμε και ας καταβάλουμε κάθε προσπάθεια ο καθένας, υπηρετώντας τον Κύριο σύμφωνα με τη διακονία του, με καθαρότητα και χωρίς αμέλεια. Εκείνος που δίνει εντολές, ας το κάνει με σύνεση και νηφαλιότητα, και εκείνος που διακονεί, ας διακονεί χωρίς γογγυσμό και με προθυμία. Ας υπομείνουμε και εμείς καιρό πείνας, δίψας, ονειδισμού, ύβρεως, σύγκρουσης και πόνου, δοκιμασίας και προστάγματος, και κυρίως κατά τις νυχτερινές ψαλμωδίες και προσευχές, τις αδυναμίες και τις δυσθυμίες, που αόρατα και ορατά μας συμβαίνουν και μας καταπονούν κάθε μέρα μέσα από τα εργόχειρα και τις διακονίες μας, ώστε έτσι, με τις ευχές του πατέρα μας, αφού αγωνιστούμε τον καλόν αγώνα και ολοκληρώσουμε τον δρόμο, να λάβουμε το στεφάνι της δικαιοσύνης κατά την ημέρα εκείνη εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Κατήχηση 76η. Ότι πρέπει να είμαστε γεμάτοι αγωνιστικότητα και μέριμνα στο πνευματικό στάδιο μέχρι θανάτου, ώστε να στεφανωθούμε με τα στεφάνια της δικαιοσύνης από τον παμβασιλέα Θεό. Αδελφοί και πατέρες και τέκνα, όπως ακριβώς για όσους τρέχουν στο στάδιο είναι ωφέλιμο να ενθαρρύνονται και να προετοιμάζονται από τους προπονητές, έτσι είναι ωφέλιμο να συμμετέχω και εγώ ο αμαρτωλός στην προθυμία σας για τις αγαθές ελπίδες, αναφέρομαι σε εσάς, τους αληθινούς δρομείς του Κυρίου, που τρέχετε όχι σε μικρή απόσταση τόπου και για μία ώρα, αλλά στον μεγάλο δίαυλο της απόστασης που φθάνει από τη γη στον ουρανό, διατηρώντας την αγωνιστικότητα σε όλη μας τη ζωή μέχρι τέλους, εκεί όπου και ο Παύλος, ο μέγας κήρυκας της οικουμένης, αφού έτρεξε μαζί με όλους τους αγίους, έλαβε από τον Κύριο το στεφάνι της δικαιοσύνης, όπως λέει και ο ίδιος.

Για εκείνους λοιπόν που υστέρησαν και ηττήθηκαν, γνωρίζουν όσοι έχουν την εμπειρία πόσο σκυθρωπά γίνονται τα πρόσωπά τους· μάτια στραμμένα προς τα κάτω, δάκρυα που χύνονται· διότι χτυπούν τους εαυτούς τους και ξεριζώνουν τις ίδιες τους τις τρίχες, στενάζοντας και θρηνώντας, στεκόμενοι με οδύνη και ντροπή ενώπιον του βασιλιά στο μέσο του σταδίου, με δεμένα τα χέρια, και μάλιστα τη στιγμή που τα έπαθλα διανέμονται μπροστά στα μάτια τους, με πολλές επευφημίες και ανακηρύξεις από όλο τον λαό, σε εκείνους που νίκησαν και στεφανώθηκαν. Επομένως, και σε εμάς, σαν σε εικόνα, κάτι παρόμοιο θα συμβεί εκείνη την ημέρα· διότι όσοι αγωνίστηκαν τον καλόν αγώνα, σύμφωνα με το λόγιο, και τήρησαν την πίστη, θα παραστούν ενώπιον του παμβασιλέα Θεού στους ουρανούς λαμπροί και περιχαρείς, στεφανωμένοι με τα ακήρατα και αμάραντα διαδήματα της δικαιοσύνης, ντυμένοι με λευκούς χιτώνες, που λάμπουν περισσότερο από το χιόνι, τον χρυσό και τους πολύτιμους λίθους, και στολισμένοι από Αυτόν με όλα τα άλλα ωραία και ποικίλα. Και η ανακήρυξη θα είναι φοβερή και πολυηχής· διότι θα επευφημηθούν και θα επαινεθούν από ολόκληρο το αγγελικό πλήθος των ουράνιων δυνάμεων, και αυτό όχι μία φορά, αλλά για πάντα και αδιάκοπα· διότι δεν υπάρχει ποτέ τέλος ούτε της χαράς και της ευφροσύνης, ούτε βέβαια της στεφάνωσης και της απόλαυσης, ούτε πάλι της επευφημίας και της ανακήρυξης.

Τον αγώνα τον καλό αγωνίστηκα, τον δρόμο τελείωσα, την πίστη τήρησα· στο εξής με περιμένει το στεφάνι της δικαιοσύνης, το οποίο θα μου αποδώσει ο Κύριος εκείνη την ημέρα, ο δίκαιος κριτής· και όχι μόνο σε εμένα, αλλά και σε όλους όσοι έχουν αγαπήσει την επιφάνειά του.» Βλέπετε ότι αναγγέλλει ως χαρμόσυνη είδηση τη μετανάστευση από εδώ;

Κατήχηση ΚΒ'. Περί της κοιμήσεως του αγιωτάτου μητροπολίτου Χαλκηδόνος Ιωάννου και ότι θα γνωρίσουμε ο ένας τον άλλον κατά την παλιγγενεσία. Αδελφοί και πατέρες, αφού απομακρυνθήκαμε για λίγο από εσάς τις προηγούμενες ημέρες, έπειτα επιστρέφοντας, επειδή σας βρήκαμε να ειρηνεύετε μεταξύ σας και να έχετε καλή κατάσταση, ευχαριστήσαμε τον Κύριο επικροτώντας την ευταξία σας, πράγμα το οποίο είναι γνώρισμα δοκίμων υποτακτικών και εδραιωμένων στο καλό, στο οποίο είθε να στηριχθείτε ακόμη περισσότερο με τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ώστε, όπως κατά την ταπεινή παρουσία μας, έτσι και κατά την απουσία μας να διατηρείτε τους εαυτούς σας σώους και αβλαβείς. Η αιτία της απουσίας μας, όπως γνωρίζετε, υπήρξε ο θάνατος του μακαρίου μητροπολίτου Χαλκηδόνος Ιωάννου, ο οποίος, αφού αγωνίστηκε τον καλό αγώνα και τελείωσε τον δρόμο και διατήρησε την πίστη, μετέβη προς τον Κύριο, αποκομίζοντας τον λαμπρό στέφανο της ομολογίας, μαζί με τους προαπελθόντες αγίους πατέρες και αδελφούς μας. Επειδή όμως απεβίωσε με εμέτους και σπασμούς, απορήσανε μερικοί λέγοντας: «Αν ήταν καλός, πώς δεν απεβίωσε με καλό τρόπο;» Αλλά φαίνεται ότι οι άνθρωποι αυτοί πάσχουν από άγνοια. Διότι το καλό και το κακό δεν κρίνεται από το να πεθάνει κάποιος με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, αλλά από το να έχει ορθόδοξη πίστη και βίο ακατάκριτο.

Ας φοβηθούμε λοιπόν, αδελφοί, και ας τρέμουμε «ενδυναμούμενοι με κάθε δύναμη, σύμφωνα με το κράτος» της ισχύος του Πνεύματος που κατοικεί μέσα μας, «καθαιρώντας λογισμούς, κατά το γεγραμμένο, και κάθε ύψωμα που ορθώνεται κατά της γνώσης του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού, και όντας έτοιμοι να τιμωρήσουμε κάθε παρακοή»· και αυτό αδιάκοπα· και αυτός είναι ο πόλεμος ο ακαταμάχητος· και αυτό είναι το μαρτύριο το πολυβάσανο και πολυήμερο. Διότι όποιος δεν ενδίδει στους λογισμούς, αν και διαρκώς δέχεται τα χτυπήματά τους, ούτε κάμπτει το γόνυ στον Βάαλ, αλλά αγωνίζεται και υπερπηδά τα πάθη της επιθυμίας, του θυμού, της οργής, του φθόνου, αυτός προφανώς μαρτυρεί καθημερινά, και μπορεί να λέει μαζί με τον Παύλο: «Καθημερινά πεθαίνω, μα την καύχηση για εσάς, την οποία έχω εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών»· και στο τέλος των αγώνων θα αποκτήσει την παρρησία να πει: «Τον αγώνα τον καλό αγωνίστηκα, τον δρόμο τελείωσα, την πίστη τήρησα· στο εξής με περιμένει ο στέφανος της δικαιοσύνης, τον οποίο θα μου αποδώσει ο Κύριος εκείνη την ημέρα, ο δίκαιος κριτής». Και είθε όλοι μας να πούμε το ίδιο, και να στολιστούμε με τον στέφανο της δικαιοσύνης, και να εισέλθουμε στη βασιλεία των ουρανών, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.