Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 1:11

Ο μακάριος Στέφανος, λοιπόν, είδε στους ουρανούς τον Κύριο να στέκεται εκ δεξιών· ενώ οι άγγελοι έλεγαν στους μαθητές: Έτσι θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό. Αλλά και ο ίδιος ο Κύριος είπε, απευθυνόμενος στον Πατέρα: Θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι πάντοτε μαζί μου και αυτοί. Και γενικά, εφόσον η σάρκα είναι αδιαίρετη από τον Λόγο, πώς δεν είναι αναγκαίο να αποβάλουν αυτοί την πλάνη, και να προσκυνούν πλέον τον Πατέρα στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού· ή, εάν δεν προσκυνούν ούτε λατρεύουν τον Λόγο που έλαβε σάρκα, να αποβάλλονται από παντού, και να μη συγκαταλέγονται πλέον στους Χριστιανούς, αλλά είτε στους εθνικούς είτε μαζί με τους Ιουδαίους;

Απολ. Δεν έπαθε λοιπόν ο Λόγος; Ορθ. Κατά τη φύση Του, μη γένοιτο. Απολ. Πώς έπαθε; Ορθ. Ενώνοντας με τον εαυτό Του σώμα το οποίο μπορούσε να πάθει, έτσι ώστε το πάθος να ανήκει στην οικονομία και όχι στη φύση του Λόγου. Διότι, όπως κοπίασε από την οδοιπορία όχι κατά τη φύση της θεότητας, αλλά κατά την οικονομία της ενώσεως, έτσι έπαθε όχι κατά τη φύση της θεότητας, αλλά κατά την οικονομία της ενώσεως. Ειδάλλως, Εκείνος που δημιούργησε τον ουρανό και τη γη χωρίς κόπο και που περπάτησε πάνω στα φτερά των ανέμων, πώς θα κοπίαζε, αν δεν ένωνε με τον εαυτό Του σώμα ικανό να κοπιάσει; Ένα άψυχο σώμα, όμως, ούτε κοπιάζει ούτε γνέθει· και όπως δικό Του είναι το έμψυχο σώμα το οποίο ένωσε με τον εαυτό Του, όχι κατά τη φύση, αλλά κατά την οικονομία, έτσι δικός Του είναι και ο κόπος, όχι κατά τη φύση, αλλά κατά την οικονομία της ενώσεως, και δικό Του πάθος είναι το πάθος, όχι κατά τη φύση —διότι κατά τη φύση είναι απαθής— αλλά κατά την οικονομία της ενώσεως. Διότι χάριν του πάθους έγινε και η ένωση, και χάριν της σωτηρίας το πάθος. Επειδή, θέλοντας να σώσει, έπαθε, και θέλοντας να πάθει, προέβη στην ένωση, και αφού το ένωσε μαζί Του δεν το εγκατέλειψε· «διότι έτσι θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό», και «θα δουν Εκείνον που εξεκέντησαν».

Ναι, διότι ίσως πει κάποιος, αντιτασσόμενος στην αμάθεια των Ιουδαίων: σύμφωνα με εσάς, ω Ιουδαίοι, ο Χριστός δεν ήταν ίσως αληθινός, αλλά ούτε εισήγαγε τη διδασκαλία της ευαγγελικής πολιτείας με τη συναίνεση του Θεού και Πατέρα, αποδεικνύοντας πλέον ότι η νομική εντολή είναι ανενεργή και ανώφελη για την τελειότητα της ευσέβειας. Διότι τον κατηγορείτε πως τάχα κατέλυσε το Σάββατο, και αν έκανε κάποιο από τα θαύματα ανάμεσά σας, με ασέβεια είπατε ότι έχει τη συνήθεια να το κάνει αυτό «με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, του άρχοντα των δαιμόνων». Πώς λοιπόν ανέβηκε στον ίδιο τον ουρανό; Πώς τον δέχτηκε ο Πατέρας ως σύνθρονο, ενώ οι άγγελοι σήκωναν τις άνω πύλες για χάρη του, αυτόν που, κατά τη γνώμη σας, ενεργούσε αντίθετα προς τα προστάγματά Του και παρέδωσε διδασκαλία αντίθετη με το θέλημα του παμβασιλέα των όλων; Μήπως αναλήφθηκε κρυφά; Μήπως δεν υπήρχε μεγάλο πλήθος, στο οποίο είπε ο θεϊκός και ουράνιος άγγελος: «Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε βλέποντας προς τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, που αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι ακριβώς θα έρθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό»; Έπειτα, τι λες πάλι, Ιουδαίε; Άραγε δεν θα τιμήσεις με υπακοή έστω τη φωνή του αγγέλου; Άραγε δεν θα αποδεχτείς τους μάρτυρες, αν και είναι πολλοί αυτοί που τον είδαν; Και όμως ο νόμος λέει σαφώς: «Από το στόμα δύο ή τριών μαρτύρων θα επιβεβαιωθεί κάθε λόγος».

ΕΠΙΛΥΣΗ. Και ότι βεβαίως αναλήφθηκε μαζί με τη σάρκα που ενώθηκε μαζί του, πώς θα μπορούσε κανείς να αμφιβάλλει; Διότι αυτόν που αναστήθηκε από τους νεκρούς, αυτόν δηλαδή καθόσον νοείται και φανερώθηκε ως άνθρωπος, ο Πατέρας τον κάθισε «στα δεξιά του θρόνου της μεγαλοσύνης στα ύψη», «πάνω από κάθε αρχή και εξουσία και δύναμη και κυριότητα και από κάθε όνομα που ονομάζεται»· και έτσι θα έλθει πάλι εν καιρώ. Και θα είναι αρκετή για αυτό η φωνή των αγίων αγγέλων προς εκείνους που τον έβλεπαν να αναβαίνει μετά την εκ νεκρών ανάσταση, οι οποίοι είπαν φανερά: «Αυτός ο Ιησούς, που αναλήφθηκε από εσάς, θα έλθει με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό». Εάν λοιπόν όσοι έγιναν θεατές της αναλήψεώς του είδαν τον Λόγο γυμνό από τη σάρκα, τότε ας υποθέσουν μερικοί ότι έτσι και θα έλθει· εάν όμως βεβαίωσε τους αγίους αποστόλους, δείχνοντάς τους το ψηλαφητό σώμα, και έτσι αναλήφθηκε, έτσι πάλι θα έλθει, και ο λόγος των αγίων πνευμάτων για αυτόν δεν πρόκειται να διαψευσθεί.

Διότι οι κήρυκες της ευσέβειας, ευαγγελιζόμενοι σε όλους την έλευση του Κυρίου κατά τους έσχατους χρόνους, έλεγαν: Έτσι ακριβώς θα έλθει, με τον τρόπο που τον είδατε να αναλαμβάνεται. Διότι εμφανίστηκαν δύο άνδρες με λευκά ενδύματα. Δύο, για να γίνει πιστευτή η αλήθεια· άνδρες, για να στηρίξουν τους μαθητές στην ανδρεία· ντυμένοι στα λευκά, για να καταλαμπρύνουν τις διάνοιες όσων τους άκουγαν. Τι, λοιπόν, κήρυτταν αυτοί που εμφανίστηκαν; Άνδρες Ισραηλίτες, γιατί στέκεστε βλέποντας προς τον ουρανό; Γιατί ατενίζετε τον ουρανό; Μάλλον, βλέποντας τον ποιητή του ουρανού, δοξάστε το μεγαλείο αυτού που αναλαμβάνεται, και θαυμάστε τη συγκατάβαση της φιλανθρωπίας του, διότι, αφού ένωσε με τον εαυτό του τον γήινο άνθρωπο, τον ανέδειξε ουρανοπολίτη και τον κατέστησε κάτοικο του ουρανού· ω! πού ανύψωσε αυτόν που βρισκόταν κάτω. Γιατί στέκεστε βλέποντας προς τον ουρανό;

Πώς λοιπόν δεν θα ελεγχθείς, εφόσον ο ίδιος ο Σωτήρας δηλώνει ότι «έχω εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου και να την λάβω πάλι», αποδεικνύοντας ότι ο ίδιος έλαβε ψυχή, την παρέδωσε και πάλι την έλαβε, ώστε να φανεί ότι η ψυχή δεν είναι κάτι ξένο ούτε έργο άλλου δημιουργού; Εξάλλου, θα βρεθεί να φέρει αγαθό σώμα. Διότι κανένας αγαθός δεν θα μπορούσε να πειστεί να χρησιμοποιήσει ένα πονηρό κατασκεύασμα, προκειμένου να μη μιανθεί και ο ίδιος από την κακία της προσμείξεως, συμμετέχοντας σε κάτι πονηρό. Εάν όμως ανέστησε αυτό [το σώμα], πες μου, για ποιον λόγο το έκανε μετά την ανάσταση αν επρόκειτο να το εγκαταλείψει πάλι, διαμερίζοντάς το στα τέσσερα στοιχεία, το θερμό στο θερμό, το ψυχρό στο ψυχρό, το ξηρό στο ξηρό και το υγρό στο υγρό; Διότι, εάν το ανέστησε για να το διαλύσει ξανά, τότε αυτό το έργο θα αποτελούσε δραματουργία και όχι αλήθεια. Το ανέστησε όμως ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός και προσέλαβε μαζί του ό,τι έπλασε για τον εαυτό του, σώμα μαζί με ψυχή, με απόλυτη τελειότητα σε όλη την ενανθρώπηση· διότι συνεκάθισε, σύμφωνα με τον αποστολικό λόγο ότι «ο Θεός τον ανέστησε και τον συνεκάθισε στα επουράνια», όπως μαρτυρούν και οι δύο που εμφανίστηκαν στους αποστόλους με λαμπρή ενδυμασία, λέγοντας: «Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε ατενίζοντας τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, θα έλθει έτσι, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να αναλαμβάνεται». 6.

Και βλέπεις ότι μπορεί κανείς να διαπιστώσει πως όλα έχουν ειπωθεί από τους προφήτες με αλήθεια, με υγιή διάνοια και σώφρονα λογισμό, και όχι σε κατάσταση παράκρουσης. 8. Εάν δε θελήσουν πάλι να πουν ότι «δεν είναι όμοια τα πρώτα χαρίσματα με τα τελευταία», από πού μπορούν να το αποδείξουν αυτό; Διότι με όμοιο τρόπο προφήτευσαν οι άγιοι προφήτες και οι άγιοι απόστολοι. Πρώτα λοιπόν, κατά την άνοδο του Σωτήρος στον ουρανό, εκείνοι που είδαν τους δύο άνδρες με τις λευκές ενδυμασίες δεν τους είδαν σε κατάσταση παράκρουσης, αλλά άκουγαν έχοντας υγιή διάνοια το: «Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε ατενίζοντας τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι ακριβώς θα έλθει» και τα εξής. Έπειτα δε και ο Πέτρος, όπως ανέφερα, βλέποντας και ακούγοντας και αποκρινόμενος και λέγοντας «σε καμία περίπτωση, Κύριε», διατηρούσε απόλυτα τη σταθερότητα της διάνοιάς του. Διότι και ο Άγαβος, προφητεύοντας και υποδηλώνοντας το μέλλον με μια θαυμαστή συμβολική πράξη, αφού πήρε τη ζώνη του Παύλου και έδεσε τα δικά του πόδια, είπε: «Αυτόν στον οποίο ανήκει αυτή η ζώνη, θα τον δέσουν και θα τον μεταφέρουν στην Ιερουσαλήμ». Αλλά και πάλι στην Αντιόχεια κατήλθαν προφήτες και ανήγγειλαν ότι πρόκειται να πέσει λιμός σε ολόκληρη την οικουμένη. Και δεν διαψεύστηκε ο λόγος τους· αλλά για να αποδείξει ότι αυτοί ήταν αληθινοί προφήτες, η Γραφή αμέσως προσθέτει λέγοντας: «ο οποίος συνέβη επί Κλαυδίου Καίσαρος».

Πες μου, λοιπόν, ποιος είναι αυτός που είπε: «Ιδού, θα ενεργήσει συνετά ο δούλος μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα, τον οποίο εξέλεξε η ψυχή μου· θα θέσω το πνεύμα μου επάνω του και θα αναγγείλει κρίση στα έθνη· δεν θα φιλονικήσει ούτε θα κραυγάσει ούτε θα ακουστεί στις πλατείες η φωνή του· καλάμι συντριμμένο δεν θα τσακίσει και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει, έως ότου οδηγήσει την κρίση σε νίκη» και τα εξής; Μήπως αυτά μπορούν να φανερώσουν την Τριάδα, ώ φιλόνικε; Άραγε για τον εαυτό του ανέφερε τόσα πολλά ο Πατέρας μέσω του προφήτη; Και ποιος είναι εκείνος για τον οποίο έχει γραφεί: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, κάθισε εκ δεξιών μου»; Και δεν είπε: «Είσελθε μέσα μου». Ή πάλι, πώς λέει το Ευαγγέλιο: «Και ανήλθε στον ουρανό και κάθισε εκ δεξιών του Πατρός και έρχεται να κρίνει ζώντες και νεκρούς»; Ή πάλι, πώς δεν σε έπεισαν οι δύο άνδρες που εμφανίστηκαν με λευκά ενδύματα και είπαν προς τους μαθητές: «Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε ατενίζοντας τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να αναλαμβάνεται»; Και ποιον έβλεπε ο μακάριος Στέφανος, όταν έλεγε: «Ιδού, βλέπω τον ουρανό ανοιγμένο και τον Υιό του ανθρώπου να στέκεται εκ δεξιών του Θεού;» Εσύ όμως, ώ κατά πάντα αδαή, μη έχοντας κατανοήσει τη φωνή των αγίων Γραφών, έβλαψες μάλλον τον εαυτό σου και όσους σε υπάκουσαν, έχοντας εκπέσει από την αγία πίστη της αλήθειας του Θεού. 7.

Δεν είναι καθόλου παράδοξο, ούτε μπορεί κανείς να καταδείξει κάποια διαφορά σε τούτο, στο να ειπωθεί δηλαδή ότι ο Κύριος «ανέλαβε» σάρκα ή ότι «έλαβε» τέλεια ενανθρώπηση, ή όπως συμβαίνει πολλές φορές σε εμάς πολλές λέξεις να χρησιμοποιούνται ομώνυμα. Διότι, λέει: «ο Κύριος αναλαμβάνει τους πράους» και «με ανέλαβε από τα ποίμνια των προβάτων», καθώς και «ανελήφθη» και «είπαν δύο άνδρες: γιατί στέκεστε, άνδρες Γαλιλαίοι; αυτός που ανελήφθη από εσάς». Και γενικά το «αναλαμβάνω» δεν εμπεριέχει κάποια διαφορά όταν λέμε ότι «ανέλαβε» ή «έλαβε» ή «ανέπλασε» στον εαυτό Του τη δική Του ενανθρώπηση, ούτε μας θορυβούν με αφορμή αυτή τη λέξη εκείνοι που θέλουν να εγείρονται εναντίον των ακεραίων και που λέγουν ότι δεν πρέπει να εκφραζόμαστε κατ' αυτόν τον τρόπο. Και ας μη νομίσει κανείς ότι συκοφαντούμε ή ότι εκφέρουμε χλευαστικά τα λόγια αυτά σχετικά με τη συγκεκριμένη υπόθεση. Διότι πολλές φορές σκέφτηκα περί της συγγραφής αυτών, ώστε να μη νομίσει κανείς ότι εγειρόμαστε εναντίον του από έχθρα. Διότι κανείς δεν μας έβλαψε σε τίποτε, για να μιλήσω με ανθρώπινα κριτήρια, ούτε μας άρπαξε τα υπάρχοντά μας στον κόσμο. Ενώ όμως σκεφτόμουν να μη γράψω, εξαναγκάστηκα από αυτήν τούτη την αλήθεια, για να μην παραλείψω κανέναν από εκείνους που φρονούν οτιδήποτε το ενάντιο προς την πίστη, έτσι ώστε, όταν αργότερα οι θεοσεβείς τα διαβάσουν, να επιγνώσουν ότι ο λόγος μας δεν εκφέρεται ένεκα κοσμικού ζήλου.

Ψ. Του ιδίου. ΜΔ΄. Στα οράματά του ο Δανιήλ λέει: «Έβλεπα σε όραμα της νύχτας, και ιδού, ερχόταν πάνω στις νεφέλες του ουρανού κάποιος όμοιος με Υιό ανθρώπου, και έφτασε έως τον Παλαιό των Ημερών, και οδηγήθηκε ενώπιόν του. Και του δόθηκε η εξουσία και η τιμή και η βασιλεία· και όλοι οι λαοί, οι φυλές, οι γλώσσες θα τον υπηρετούν. Η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, η οποία δεν θα παρέλθει, και η βασιλεία του δεν θα καταστραφεί». Αυτά συμφωνούν με την προφητεία του ίδιου του Δανιήλ, η οποία προαναγγέλλει τα περί της βασιλείας του Χριστού μέσω του λίθου που αποκόπηκε από το όρος χωρίς ανθρώπινα χέρια· διότι, ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι αυτός που έρχεται ως υιός ανθρώπου πάνω στις νεφέλες και φτάνει έως τον Παλαιό των Ημερών, παρά ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο οποίος για εμάς έλαβε μορφή δούλου, έγινε υιός ανθρώπου, και είπε: «Εξήλθα από τον Πατέρα και πηγαίνω προς τον Θεό»; Αυτός, ενώ ήταν παρόντες οι μαθητές του και τον έβλεπαν, αναλήφθηκε, και τον δέχθηκε μια νεφέλη, όταν, καθώς εκείνοι ατένιζαν προς τον ουρανό, ιδού εμφανίστηκαν δύο άνδρες με λαμπρά ενδύματα, οι οποίοι τους δίδασκαν τα σχετικά με τη δεύτερη παρουσία του, προλέγοντας ότι θα έρθει ξανά μέσα σε νεφέλη. Επομένως, μόνο στον Χριστό δόθηκε από τον Πατέρα και η εξουσία και η τιμή και η βασιλεία, ώστε όλα τα έθνη να τον λατρεύουν και κάθε γλώσσα να ομολογεί ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός, εις δόξαν του Θεού Πατέρα.

«Στάθηκαν», λοιπόν, αληθινά και σύμφωνα με την άμεση και ρητή διήγηση «τα πόδια» του Κυρίου και Σωτήρος ημών, του ίδιου του Θεού Λόγου, μέσω του ανθρώπινου σκηνώματος που ανέλαβε, πάνω στο όρος των Ελαιών, κοντά στο σπήλαιο που υποδεικνύεται εκεί, αφού προσευχήθηκε και παρέδωσε στους μαθητές του, στην κορυφή του όρους των Ελαιών, τα μυστήρια σχετικά με τη συντέλεια, και από εκεί πραγματοποίησε την άνοδό του στους ουρανούς, όπως διδάσκει ο Λουκάς στις Πράξεις των Αποστόλων, αναφέροντας ότι, ενώ βρισκόταν στο όρος των Ελαιών και ήταν παρόντες μαζί του οι απόστολοι, «ενώ αυτοί έβλεπαν αναλήφθηκε, και μια νεφέλη τον έκρυψε από τα μάτια τους, και καθώς είχαν προσηλωμένο το βλέμμα τους στον ουρανό ενώ αυτός πορευόταν, ιδού, δύο άνδρες στάθηκαν δίπλα τους με λευκά ενδύματα, οι οποίοι και είπαν: άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε κοιτάζοντας προς τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς που αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό έτσι ακριβώς θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό». Σε αυτά προσθέτει λέγοντας: «Τότε επέστρεψαν στην Ιερουσαλήμ από το όρος που ονομάζεται Ελαιών, το οποίο βρίσκεται απέναντι από την Ιερουσαλήμ». Είναι, λοιπόν, και κατά λέξη «απέναντι από την Ιερουσαλήμ» και «ανατολικά» της το εν λόγω όρος των Ελαιών.

Εγώ όμως δεν γνωρίζω ότι έλαβε σώμα μόνο κατά τη γέννηση και τη σταύρωση, αλλά γνωρίζω και πιστεύω ότι και μετά την ανάσταση υπάρχει εν σαρκί. Και όταν ήλθε προς τον Πέτρο και τους γύρω του, τους είπε: Λάβετε, ψηλαφήστε με και δείτε, ότι δεν είμαι ασώματο δαιμόνιο· διότι το πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά, όπως βλέπετε ότι έχω εγώ. Και στον Θωμά λέει: Φέρε το δάχτυλό σου στον τύπο των ήλων, και φέρε το χέρι σου και βάλε το στην πλευρά μου. Και αμέσως πίστεψαν ότι αυτός είναι ο Χριστός. Γι' αυτό και ο Θωμάς του λέει: Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. Για τον λόγο αυτό άλλωστε και περιφρόνησαν τον θάνατο, πράγμα μικρό αν αναλογιστεί κανείς τις ύβρεις και τις πληγές. Και όχι μόνο αυτό, αλλά αφού τους έδειξε τον εαυτό του, αποδεικνύοντας ότι αναστήθηκε αληθινά και όχι φαινομενικά, συνέφαγε και συνέπιε μαζί τους επί σαράντα ολόκληρες ημέρες. Και έτσι, μαζί με τη σάρκα του, ενώ εκείνοι έβλεπαν, αναλήφθηκε προς Εκείνον που τον απέστειλε, και μαζί με αυτήν θα έλθει πάλι με δόξα και δύναμη. Διότι λένε τα λόγια της Γραφής: Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, θα έλθει έτσι, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό. Αν όμως ισχυρίζονται ότι θα έλθει χωρίς σώμα κατά τη συντέλεια του αιώνος, πώς θα τον δουν αυτοί που τον εξεκέντησαν, και αναγνωρίζοντάς τον θα θρηνήσουν; Διότι τα ασώματα δεν έχουν ούτε είδος ούτε εξωτερικά χαρακτηριστικά ούτε κάποιο ομοίωμα που να έχει μορφή εμβίου όντος, εξαιτίας της απλότητας της φύσης τους.

Ω, τι θεάματος καταξιώθηκαν! Και ενώ ατένιζαν, λέγει, προς τον ουρανό καθώς εκείνος πορευόταν, ιδού, δύο άνδρες στάθηκαν δίπλα τους με λευκά ενδύματα, οι οποίοι και είπαν: Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε κοιτάζοντας προς τον ουρανό;

Διότι η φράση «Έτσι θα έλθει» αυτό ακριβώς φανερώνει: μαζί με το σώμα του, λέει, πράγμα που επιθυμούσαν πολύ να ακούσουν· και ότι πάλι θα έλθει για κρίση με τον ίδιο τρόπο, πάνω σε νεφέλη. Και ιδού, λέει, δύο άνδρες στάθηκαν δίπλα τους. Γιατί είπε, Άνδρες; Διότι πήραν ακριβώς τη μορφή ανδρών, για να μην τους τρομάξουν. Οι οποίοι και είπαν: «Τι στέκεστε και κοιτάζετε προς τον ουρανό;» Τα λόγια αυτά ήταν ταυτόχρονα παρηγορητικά, αλλά και δεν τους επέτρεπαν να περιμένουν ότι θα επιστρέψει πάλι αμέσως. Αυτοί λοιπόν αναφέρουν το μείζον, το δε έλασσον όχι πλέον. Διότι λένε μεν ότι θα έλθει με τον ίδιο τρόπο, και ότι πρέπει να τον προσδοκούν από τον ουρανό· ως προς το πότε, όμως, σιωπούν. Στη συνέχεια, τους απέστρεψαν από εκείνο το θέαμα στρέφοντάς τους στα δικά τους λόγια, ώστε να μη νομίσουν, επειδή δεν μπορούσαν πλέον να τον βλέπουν, ότι δεν αναλήφθηκε, αλλά ότι θα εμφανιστεί ξανά την ώρα που συνομιλούν.

«Νεφέλη και γνόφος υπάρχουν κάτω από τα πόδια του», λέγει· διότι αυτό δηλώνει το: «νεφέλη τον υπέλαβε»· εννοεί δηλαδή τον Δεσπότη του ουρανού. Διότι, όπως ακριβώς το βασιλικό όχημα φανερώνει τον βασιλιά, έτσι και για αυτόν εστάλη το βασιλικό όχημα, ώστε να μην πουν τίποτα λυπηρό, ούτε να πάθουν το ίδιο πράγμα που έπαθε ο Ελισσαίος, ο οποίος έσκισε το ένδυμά του όταν αναλήφθηκε ο δάσκαλός του. Και τι λέγουν; «Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, με αυτόν τον τρόπο θα έλθει»· και, «Ιδού, δύο άνδρες στέκονταν δίπλα τους». Δικαιολογημένα. Διότι «από το στόμα δύο μαρτύρων θα βεβαιωθεί κάθε λόγος». Και αυτοί ακριβώς τα ίδια λέγουν.

Διότι, λέει, ιδού δύο με λαμπρά ενδύματα, οι οποίοι διά της εμφανίσεώς τους φανέρωναν την αγαλλίαση· και είπαν προς τους μαθητές: Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε; Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από κοντά σας στον ουρανό, έτσι θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό.

Ε΄. Εδώ προσέξτε με με πολλή προσοχή. Γιατί άραγε τα λένε αυτά; Μήπως δεν είχαν μάτια οι μαθητές; Μήπως δεν έβλεπαν αυτό που γινόταν; Δεν είπε ο ευαγγελιστής ότι ενώ αυτοί κοιτούσαν αναλήφθηκε; Για ποιον λόγο, λοιπόν, στάθηκαν δίπλα τους οι άγγελοι διδάσκοντάς τους ότι ανέβηκε στον ουρανό; Για τις εξής δύο αιτίες: η πρώτη, επειδή θλίβονταν διαρκώς για την αναχώρηση του Χριστού· διότι, για να καταλάβεις ότι θλίβονταν, άκουσε τι τους λέει: «Κανείς από εσάς δεν με ρωτά, Πού πηγαίνεις; Αλλά επειδή σας είπα αυτά, η λύπη γέμισε την καρδιά σας». Διότι, αν ενώ έχουμε φίλους και συγγενείς δεν αντέχουμε τον χωρισμό από αυτούς, πώς οι μαθητές, βλέποντας τον Σωτήρα, τον διδάσκαλο, τον προστάτη, τον φιλάνθρωπο, τον πράο, τον αγαθό να αποχωρίζεται από αυτούς, πώς δεν θα πονούσαν; Πώς δεν θα οδυνώντο; Γι' αυτό στάθηκε ο άγγελος, προκειμένου να παρηγορήσει τη λύπη που προκλήθηκε από την άνοδο, υπενθυμίζοντας πάλι την επάνοδο. Διότι λέει: «Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι ακριβώς θα έλθει». Λυπηθήκατε, λέει, επειδή αναλήφθηκε;

Αλλά μη θλίβεστε πλέον· διότι θα έλθει πάλι. Για να μην κάνουν ό,τι έκανε ο Ελισαίος, όταν είδε τον δάσκαλό του να αναλαμβάνεται και έσκισε τον χιτώνα του —αφού δεν είχε κανέναν δίπλα του να του πει ότι ο Ηλίας θα έλθει πάλι— για να μην κάνουν, λοιπόν, κι αυτοί το ίδιο, στάθηκαν δίπλα τους οι άγγελοι παρηγορώντας τη θλίψη τους. Και αυτή μεν είναι η μία αιτία της παρουσίας των αγγέλων· υπάρχει όμως και μία δεύτερη, όχι μικρότερη από αυτήν, εξαιτίας της οποίας μάλιστα προστέθηκε το «Ο αναληφθείς». Ποια είναι λοιπόν αυτή; Ότι ανελαμβάνετο στον ουρανό. Η απόσταση όμως ήταν μεγάλη, και δεν αρκούσε η δύναμη της δικής μας όρασης για να δει ένα σώμα να αναλαμβάνεται μέχρι τους ουρανούς· αλλά, όπως ακριβώς ένα πουλί που πετά στα ύψη, όσο πιο ψηλά ανεβαίνει τόσο περισσότερο κρύβεται από την όρασή μας, έτσι ακριβώς και το σώμα εκείνο, όσο ανέβαινε στα ύψη, τόσο περισσότερο κρυβόταν, αφού η αδυναμία των οφθαλμών δεν επαρκούσε για να το παρακολουθήσει σε τόσο μεγάλη απόσταση. Γι' αυτό στάθηκαν δίπλα τους οι άγγελοι, βεβαιώνοντας την άνοδό Του στον ουρανό, για να μη νομίσουν ότι ανέβηκε «ωσάν εις τον ουρανόν» όπως ο Ηλίας, αλλά ότι ανέβηκε πραγματικά στον ουρανό· γι' αυτό λέει: «Αυτός που ανελήφθη από εσάς στον ουρανό». Διότι δεν θα το είχε προσθέσει αυτό τυχαία.

Διότι, όταν παροργιστεί από εμάς, βλέποντας τη σύνθρονη απαρχή της φύσεώς μας, συμφιλιώνεται· όταν θυμώσει με αυτούς που παρεκτρέπονται κάτω στη γη, βλέποντας την αμώμητη ανθρωπότητα στα δεξιά Του, δυσωπείται· όταν το πονηρευόμενο γένος της γης προκαλέσει την οργή Του, επάνω πραΰνει τον θυμό ο συγγενής του γένους που συγκαθέζεται στον θρόνο. Αυτό αποκαλύπτοντάς σου ο Παύλος λέγει: «Ο Χριστός βρίσκεται εκ δεξιών του Θεού και μεσιτεύει υπέρ ημών», όχι σαν να χρησιμοποιεί τις φωνές κάποιου που δικάζεται. Διότι ο Χριστός ανήλθε στη βασιλεία· ο Παύλος δεν παρουσίασε κάποια ιδιαίτερη παράκληση, αλλά μορφοποίησε την ίδια την ανάληψη της απαρχής της φύσεώς μας ως μεσιτεία, η οποία διεκδικεί τη συμφιλίωση. Ω, τι φρικτό είναι το σημερινό θέαμα για τους δαίμονες! Διότι έβλεπαν ένα θέαμα φρικτό για αυτούς: τη φύση που φαινομενικά ήταν ανθρώπινη, να οδοιπορεί στον αέρα, να ανεβαίνει ψηλότερα από αυτούς και να γίνεται ανώτερη από τον ουρανό. Αλλά εκείνοι μεν στέναζαν, ενώ οι άγγελοι, στεκόμενοι δίπλα στους μαθητές, αναφωνούσαν περιχαρείς: «Αυτός ο Ιησούς, που αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, θα έρθει έτσι, με τον ίδιο τρόπο που Τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό». Έτσι επιβεβαιώνεται το μυστήριο της αναλήψεως. Διότι οι μαθητές παρέμεναν να ατενίζουν εκστατικοί προς τον ουρανό, προσηλωμένοι με το βλέμμα· καθώς δε η σάρκα γινόταν σιγά-σιγά υψηλότερη από τους οφθαλμούς τους, συγκλονίζονταν από λογισμούς απορίας.

Πουθενά, λέγει, το σώμα που βλέπαμε· ίσως η ανάληψη να ήταν απλώς ενός σχήματος· ίσως να ήταν οπτασία της φαντασίας· ίσως υποστήκαμε πλάνη της οράσεως· ή εμείς μεν δεν υποστήκαμε πλάνη, αλλά το σώμα ίσως διαλύθηκε στον αέρα, και δεν διαθέτει πλέον φύση ορατή σε όσους βρίσκονται στη γη. Καθώς ατένιζαν τον ουρανό με τέτοια απορία, άκουσαν ξαφνικά τους αγγέλους: Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε βλέποντας προς τον ουρανό; Τι επιδιώκει, λέγει, η ερευνητική ματιά σας; Γιατί το βλέμμα σας παραμένει εκστατικά προσηλωμένο στους ουρανούς; Τον αναζητάτε οπωσδήποτε στους ουρανούς; Η νεφέλη εισάγει τον Ιησού.

Άραγε θα τον δει κανείς πάλι ενσώματο; Να είστε βέβαιοι και για τα δύο. Διότι, έστω και αν τώρα αναλαμβάνεται στον ουρανό, πάλι θα έρθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό. Αλλά ας μην τεντώνεται για πολύ η χορδή της γλώσσας· ας χαλαρώσουμε αυτή την κουρασμένη κιθαρωδία των λόγων· ας δώσουμε ακρόαση και στις υπόλοιπες κιθάρες· ας επευφημήσει την Ανάληψη μια πολύστομη δοξολογία· ας ψάλει σήμερα από κοινού το γένος όλων των ανθρώπων: Μέγα είναι το μυστήριο της ευσεβείας· φανερώθηκε στους αγγέλους, πιστεύτηκε στον κόσμο, αναλήφθηκε εν δόξη. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ο Λουκάς, ο συγγραφέας των Πράξεων των Αποστόλων, είπε: «αφού εμφανιζόταν σε αυτούς επί σαράντα ημέρες και τους μιλούσε για τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού· και ενώ βρισκόταν μαζί τους, τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την υπόσχεση του Πατρός, την οποία ακούσατε από εμένα· διότι ο μεν Ιωάννης βάπτισε με νερό, εσείς όμως θα βαπτιστείτε με Άγιο Πνεύμα, όχι ύστερα από πολλές ημέρες», και τα εξής: «Και αφού είπε αυτά, ενώ εκείνοι τον έβλεπαν, αναλήφθηκε, και μια νεφέλη τον πήρε και τον έκρυψε από τα μάτια τους. Και καθώς είχαν προσηλωμένο το βλέμμα τους στον ουρανό ενώ αυτός πορευόταν, ιδού, στάθηκαν δίπλα τους δύο άνδρες με λευκά ενδύματα, οι οποίοι και είπαν: Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε και κοιτάζετε προς τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι θα έλθει πάλι, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό». Και πότε θα έλθει; Όταν πολλοί ψευδόχριστοι και ψευδοπροφήτες «θα έλθουν στο όνομά του, λέγοντας ότι εγώ είμαι ο Χριστός, και θα πλανήσουν πολλούς»· όταν «θα εγερθεί έθνος εναντίον έθνους και βασιλεία εναντίον βασιλείας· όταν θα γίνουν λιμοί και λοιμοί και σεισμοί κατά τόπους».

Δεν βλέπουμε όλα αυτά με τα μάτια μας, διότι δεν τα κατανοούμε όλα αυτά. Διότι έρχεται και δεν καθυστερεί, αλλά μακροθυμεί αναμένοντας την επιστροφή μας. «Έτσι θα έλθει», λέει, «με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό». Και πάλι στα Ευαγγέλια λέει: «Οι δυνάμεις», λέει, «των ουρανών θα σαλευθούν και θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό. Και τότε θα θρηνήσουν όλες οι φυλές της γης και θα δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού με δύναμη και πολλή δόξα». Και βλέποντάς τον, θα θρηνήσουν όλες οι φυλές της γης· διότι, μόλις τον δουν, θα αναγνωρίσουν όλοι την αλήθεια και τότε θα αρχίσουν να οδύρονται.

Αναλαμβανόμενος, δε, ο Κύριός μας δεν είπε μόνο ότι «πορεύομαι», αλλά λέει ότι «στέλνω σε εσάς και το Πνεύμα, τον Παράκλητο». Για να γνωρίσεις, λοιπόν, ότι ανήλθε στον ουρανό, άκουσε τη μαρτυρία των θεατών: «και καθώς είχαν προσηλωμένο το βλέμμα τους στον ουρανό», λέει, «όσο αυτός πορευόταν, ιδού, στάθηκαν δίπλα τους δύο άνδρες με λευκά ενδύματα, οι οποίοι και είπαν: άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε κοιτάζοντας προς τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, που αναλήφθηκε από εμάς, θα έλθει έτσι, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό». Διότι άκουσες σαφώς τη μαρτυρία —ω του θαύματος!—, ποιών αγαθών αξιώθηκαν. Χρησιμοποίησαν τη φράση δεικτικά, λέγοντας ότι «αυτός που αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό». Και πάλι η μορφή εκείνων που εμφανίστηκαν ήταν λαμπρή, όπως ακριβώς και διά της επαγγελίας του Πνεύματος, ήταν κάποιοι άγγελοι που φάνηκαν με μορφή ανθρώπων και λέει: «άνδρες Γαλιλαίοι».

Ανυψώθηκε λοιπόν η διάνοια εκείνων που έβλεπαν, και τους χάρισε ένα όχι μικρό αίνιγμα της φοβερής και δεύτερης παρουσίας, διότι το «έτσι θα έλθει», σημαίνει δηλαδή με το σώμα· πράγμα που προπαντός ποθούσαν να ακούσουν, ότι θα έλθει πάλι με τη σάρκα. «Και ιδού», λέει, «δύο άνδρες».

Γιατί άραγε είπε «άνδρες»; Ακριβώς με αυτή τη μορφή παρουσίασαν τους εαυτούς τους, ώστε να μην πτοηθούν εκείνοι από τη θέα των αγγέλων. «Γιατί στέκεστε κοιτάζοντας προς τον ουρανό;»· διότι δεν τον προσδοκούσαν πλέον. Το ότι δε η ανάληψή του συνιστά ανάβαση, άκουσε τον Δαβίδ που λέει: «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας» και το «ανέβηκε στα ύψη».

Άκουσε δε και τον Χριστό να λέει: «Εκείνους που δεν θέλησαν να βασιλεύσω επάνω τους, φέρτε τους εδώ και κατασφάξτε τους», διότι αυτός είναι ο βασιλεύς των αιώνων. Άκουσε τον πάλι να λέει προς την Ιερουσαλήμ: «Πόσες φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα τέκνα σου και δεν θελήσατε· ιδού, ο οίκος σας αφήνεται έρημος». Και πάλι: «Θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία <του Θεού> και θα δοθεί σε έθνος που θα αποδίδει τους καρπούς της». Ώστε δεν είναι δυνατόν να χωρίζεται ο Υιός από τη δόξα του Πατρός. Ότι δε θα έλθει με αυτόν τον τρόπο, όπως προείπαμε, εννοώ με το σώμα και πάνω στη νεφέλη —πράγμα το οποίο αποτελεί το βασιλικό σχήμα, αναφέρομαι στη νεφέλη, καθώς αυτή υποδείκνυε τον βασιλέα των άνω στρατιών— το ότι «έτσι θα έλθει» είναι σαφές από τη μαρτυρία των αγγέλων. Όπως λέει: «Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εμάς στον ουρανό, έτσι ακριβώς θα έλθει», είναι προφανές ότι θα έλθει μαζί με τη σάρκα του και μέσα σε νεφέλη.

Άραγε ανεβαίνει στον ουρανό με το σώμα του ή μήπως συγχωνεύεται με το νέφος επινοώντας μια θήκη σάρκας; Άραγε μεταβαίνει προς τις ασώματες δυνάμεις χωρίς σώμα ή μαζί με τη σάρκα; Όπως τότε που κυβερνούσε το σύμπαν ευρισκόμενος εκτός αυτής; Γνωρίζοντας, λοιπόν, αυτές τις σκέψεις τους ο Θεός που αναλήφθηκε, στέλνει μια δυάδα αγγέλων ως διδάσκαλο για όσα αναζητούσαν, οι οποίοι, αφού στάθηκαν δίπλα τους, αμέσως μίλησαν λέγοντας: «Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε κοιτάζοντας προς τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, που αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι ακριβώς θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό». Όπως τον είδατε να ανέρχεται· δεν αποβάλλει το σώμα, λέγει, όπως εσείς νομίζετε. Διότι δεν έλαβε τη σάρκα για προσωρινή χρήση, αλλά ως ατελεύτητη κτίση· δεν ενσωματώθηκε για λίγο καιρό, αλλά για πάντα παραμένει σαρκωμένος όπως ακριβώς φάνηκε. Δεν αναλήφθηκε με έναν τρόπο, για να παρουσιαστεί με διαφορετικό. «Έτσι θα έλθει»· πώς «έτσι»; Όπως γεννήθηκε από τη Μαρία, όπως συναναστράφηκε μαζί σας, όπως παραδόθηκε στον σταυρό, όπως αναστήθηκε από τους νεκρούς, όπως υπέδειξε τα σημάδια των καρφιών, όπως ψηλαφήθηκε η πλευρά του από τον Θωμά. Διότι η πληγή παραμένει προς έλεγχο, νομίζω, της σφαγής από τους Ιουδαίους, και μάρτυρας αυτού είναι ο προφήτης Ζαχαρίας, ο οποίος λέγει: «θα δουν εκείνον τον οποίο εξεκέντησαν».

Αυτός είναι που ελευθέρωσε την Εύα από τις ωδίνες, δηλαδή από τις θλίψεις και τους αναστεναγμούς της, διότι η παρθενία διακόνησε τη θεότητα και η νηδύς, δηλαδή η κοιλία, λειτούργησε ως προς τον τοκετό, υπηρέτησε δηλαδή τη γέννηση του Χριστού, του σαρκωθέντος Λόγου· διότι το Άγιο Πνεύμα ήταν αυτό που μαιεύευσε την απειρόγαμη η οποία γέννησε υπερβαίνοντας τους νόμους της φύσης. Αυτός είναι που έπαθε, αφότου γεννήθηκε, και αναστήθηκε, αφότου ετάφη, και ανήλθε στους ουρανούς, όχι όμως όπως ακριβώς κατέβηκε από εκεί, και άφησε τα εντάφια σπάργανα στους Ιουδαίους ως αιώνιο όνειδος. Αυτός είναι που θρηνήθηκε από τις γυναίκες ως νεκρός και φανερώθηκε στις γυναίκες ως Θεός. Αυτός είναι που έγινε οικειοθελώς αυτό που ήμασταν εμείς, δηλαδή άνθρωπος, και μας έκανε αυτό που είναι Αυτός, δηλαδή κατά χάριν θεούς· Αυτός είναι ο Θεός. Πάλι έτσι θα έλθει, «με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να ανέρχεται στον ουρανό». Διότι ουδέποτε έλειψε Αυτός από τον θρόνο Του, αν και κατέβηκε για χάρη μου κρυφά από τα χερουβίμ, για να γίνει μέτοχος της δικής μου φύσης όμοια με εμένα και να δωρίσει με ευχέρεια τα υπερφυσικά αγαθά.

Κάθε εορτή των χριστιανών, λοιπόν, αποτελεί καταδίκη του διαβόλου, εξαιρετικά όμως αυτή η εορτή· διότι στις μεν άλλες εορτές, αφού αποκάλυψε την ίδια του την κακία και χωρίς να ωφελήσει σε τίποτα τον εαυτό του, τον διέσυρε. Για παράδειγμα: όταν η Παρθένος κυοφορούσε παραδόξως, αυτός διατυμπάνισε τον ισχυρισμό της μοιχείας· όταν Εκείνη γέννησε κατά τρόπο ανέκφραστο, διέβαλε το γεγονός ότι παρέμεινε παρθένος· όταν ανατρεφόταν Εκείνος που τρέφει ολόκληρη την κτίση, δίδαξε τον Ηρώδη να σφαγιάσει τα βρέφη, νομίζοντας ότι ανάμεσα σε αυτά θα συλλάβει τον Ασύλληπτο· όταν Εκείνος έσπευδε στο βάπτισμα, στράφηκε εναντίον Του με πειρασμό· όταν μιλούσε στους Ιουδαίους, ενέργησε ώστε να βλασφημείται· όταν θαυματουργούσε, μεθόδευσε να λιθοβοληθεί· προτίμησε τον φονιά και ληστή αντί για Αυτόν· όταν σταυρώθηκε, σταύρωσε μαζί Του ληστές· όταν τάφηκε, σφράγισε το μνήμα· όταν αναστήθηκε, συκοφάντησε την ανάσταση. Όταν όμως αναλαμβανόταν και μετέβαινε προς τον ουρανό, δεν είχε τι να πει, διότι έλαβαν τέλος οι μάταιες επινοήσεις του, διότι δεν είχε πλέον τίποτα να συκοφαντήσει, αλλά κατατραυμάτιζε το ίδιο του το κεφάλι. Εξαιτίας αυτού, περισσότερο από κάθε άλλη πανήγυρη, η σημερινή εορτή κατέστη επώδυνη για αυτόν, καθώς βλέπει ολόκληρη τη στρατιά των αγγέλων να πανηγυρίζει παντού, και άλλους μεν να Τον ακολουθούν, άλλους δε να συνομιλούν με τον χορό των Αποστόλων και να λένε: «Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε κοιτάζοντας προς τον ουρανό;»

«έτσι θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό», αυτός ο Ιησούς, ο οποίος ανέδειξε το πλήθος των μαθητών.

Και ιδού, δύο άνδρες στάθηκαν δίπλα τους με λευκά ενδύματα, οι οποίοι και είπαν: «Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε και κοιτάζετε προς τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό».

Η σημερινή ημέρα έγινε για εμάς αιτία τόσων πολλών αγαθών. Διότι σήμερα οι άγγελοι απέλαβαν αυτό που από παλιά επιθυμούσαν, βλέποντας τη δική μας φύση να αστράφτει από τον βασιλικό θρόνο. Και για να κατανοήσεις τη διαφορά μεταξύ δούλου και Δεσπότου, όταν μεν ο Ηλίας αναλαμβανόταν, δέχθηκε αυτή την ανάληψη μέσα σε πύρινο άρμα· όταν όμως ο δικός μας Δεσπότης αναλαμβανόταν με τη σάρκα Του, μια νεφέλη υπηρετούσε την άνοδό Του. Διότι, όπως λέει η Γραφή, ενώ αυτοί έβλεπαν, ανυψώθηκε, και η νεφέλη τον ανέλαβε κρύβοντάς τον από τα μάτια τους. Και εκείνος μεν ανέβαινε σαν προς τον ουρανό, επειδή ήταν δούλος· Αυτός όμως ανέβηκε στον ίδιο τον ουρανό, επειδή ήταν Δεσπότης. Ιδού δύο άνδρες με λευκά ενδύματα, οι οποίοι τους λένε: Αυτός ο Ιησούς, που αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, θα έρθει με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε. Και όταν μεν έπρεπε να προσκληθεί ο δούλος, καταπεμπόταν άρμα· όταν όμως επρόκειτο για τον Υιό, βασιλικός θρόνος, και όχι απλώς θρόνος, αλλά ο ίδιος ο πατρικός. Διότι, άκουσε τον μεγαλόφωνο Ησαΐα να λέει για τον Πατέρα: Ιδού, ο Κύριος κάθεται πάνω σε ελαφριά νεφέλη. Γι' αυτόν τον λόγο καταπέμφθηκε η νεφέλη και για τον Υιό. Και ο μεν Ηλίας, ανεβαίνοντας, άφησε τη μηλωτή του στον Ελισσαίο, ενώ ο Ιησούς, ανεβαίνοντας, άφησε χαρίσματα στους μαθητές Του, δημιουργώντας όχι έναν προφήτη, αλλά μυριάδες Ελισσαίους, και μάλιστα κατά πολύ ανώτερους και λαμπρότερους από εκείνον.

Προσθέτει δε στη συνέχεια η Γραφή λέγοντας: «Και ιδού, δύο άνδρες στάθηκαν δίπλα τους με λευκά ενδύματα, οι οποίοι και είπαν». Ούτε αυτό είναι χωρίς σημασία· διότι το να φορούν λευκά ενδύματα οι άνδρες, είναι ενδεικτικό μεγίστης εορτής. Τι δε είπαν; «Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε κοιτάζοντας προς τον ουρανό;». Το υπερβολικό θαύμα σας κατέπληξε· ξεχάσατε εκείνον που είπε: «Πηγαίνω προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας, και Θεό μου και Θεό σας»; Ή μήπως εξαιτίας αυτού δεν σας έλεγε: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς»· και πάλι: «Την ειρήνη τη δική μου σας δίνω, την ειρήνη τη δική μου σας αφήνω»; Δεν σας έδωσε την υπόσχεση για τον Παράκλητο, δηλαδή το Άγιο Πνεύμα; «Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι θα έλθει, με τον τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό». Έτσι θα έλθει με τις νεφέλες του ουρανού, με πολλή δόξα και δύναμη· έτσι θα έλθει στον κατάλληλο καιρό, όταν θα πρόκειται να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη. Διότι σε Αυτόν έχει δώσει ο Πατέρας όλη την κρίση. Δεν θυμάστε ότι, όταν ήταν μαζί σας, έλεγε: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη»; Τότε οι απόστολοι, αφού συνήλθαν, επέστρεφαν αινώντας και ευλογώντας τον Κύριο, και αναμένοντας τη θεία δωρεά, δηλαδή την επιφοίτηση του Παναγίου Πνεύματος. Και πράγματι εκπληρώθηκε αυτό που έχει ειπωθεί στους Ψαλμούς: «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας».

Εννοώ το εξής: Όταν η Παρθένος κυοφορούσε με τρόπο παράδοξο, διέδωσε τη φήμη περί μοιχείας· όταν γέννησε με τρόπο ανέκφραστο, τη συκοφάντησε ότι δεν ήταν παρθένος· όταν ανατρεφόταν Αυτός που τρέφει σύμπασα την κτίση, δίδαξε τον Ηρώδη να σφαγιάσει τα βρέφη, νομίζοντας ότι ανάμεσά τους θα συνελάμβανε τον Ασύλληπτο· όταν έσπευδε προς το βάπτισμα, Τον οδηγεί σε πειρασμό· όταν συνομιλούσε με τους Ιουδαίους, προκάλεσε τη βλασφημία εναντίον Του· όταν θαυματουργούσε, τους παρεσκεύασε να Τον λιθοβολήσουν, ενώ αντί για Αυτόν προτίμησε τον φονιά και ληστή· όταν σταυρώθηκε, σταύρωσε μαζί Του ληστές· όταν τάφηκε, σφράγισε το μνήμα· όταν αναστήθηκε, συκοφαντεί την Ανάσταση. Καθώς όμως Αυτός αναλαμβανόταν και αναχωρούσε στους ουρανούς, δεν είχε πλέον τι να πει, αλλά τραυμάτισε ακόμη περισσότερο το δικό του κεφάλι. Γι' αυτό, η σημερινή ημέρα κατέστη γι' αυτόν πιο οδυνηρή από κάθε άλλη εορτή, καθώς βλέπει παντού ολόκληρη τη στρατιά των αγγέλων να αγάλλεται, και άλλους μεν να ακολουθούν, άλλους να προτρέχουν, έτερους να προϋπαντούν, και άλλους πάλι να συνομιλούν με τη χορεία των Αποστόλων και να λένε: Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε κοιτάζοντας προς τον ουρανό;

Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι πάλι θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό· αυτός ο Ιησούς, ο οποίος επέδειξε το πλήθος των σημείων. Η ημέρα λοιπόν της Δεσποτικής αναλήψεως, όπως έχει λεχθεί, έκανε τον μεν διάβολο να θρηνεί, τους δε πιστούς να φαιδρύνονται. Διότι τώρα ανέτειλε η τερπνή άνοιξη και βλάστησαν τα κάλλη των ανθέων· τα κλήματα της αμπέλου κοσμούνται από καρπούς, τα δέντρα της ελιάς ανθίζουν, οι συκιές έβγαλαν τα πρώιμα σύκα τους, και κινούνται με τον ζέφυρο τα πυκνά σπαρτά, μιμούμενα την ομορφιά των κυμάτων της θάλασσας· τα πάντα φαιδρύνονται μαζί μας με τη Δεσποτική ανάληψη. Εμπρός λοιπόν, κι εγώ θα ψάλω σε εσάς τα λόγια του Δαβίδ, τα οποία μόλις τώρα βροντοφώναζε προς εμάς για τη Δεσποτική ανάληψη: Όλα τα έθνη, χτυπήστε τα χέρια σας, αλαλάξτε προς τον Θεό με φωνή αγαλλιάσεως. Ο Κύριος ανέβηκε με φωνή σάλπιγγας, εκεί όπου ήδη ήταν· αναλήφθηκε, από εκεί όπου ποτέ δεν είχε αποχωριστεί. Διότι αυτός που κατέβηκε, είναι ο ίδιος που και ανέβηκε υπεράνω των ουρανών.

Διότι ο μεν Ηλίας μετέβη από έναν τόπο σε άλλον, ο δε Σωτήρας ανήλθε εκεί από όπου κατήλθε, ενώ τον παρακολουθούσαν πολλοί άνδρες και γυναίκες, μέχρις ότου το βλέμμα τους, ατενίζοντας προς τα ύψη, ατόνησε, με τους αγγέλους να επιμαρτυρούν το θέαμα και να προαναγγέλλουν τη δεύτερη έλευση. «Και ιδού», λέγει, «δύο άνδρες με λευκά ενδύματα στάθηκαν δίπλα τους, οι οποίοι και είπαν: Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε κοιτάζοντας προς τον ουρανό;» και τα εξής.

Και πάλι αποδεικνύει ότι ο Χριστός είναι ο αρχηγός αυτού του γεγονότος· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Κι αν ακόμη γνωρίσαμε τον Χριστό κατά σάρκα, όμως τώρα πια δεν τον γνωρίζουμε έτσι». β'. Τι λοιπόν, πες μου; Απέβαλε τη σάρκα και τώρα δεν βρίσκεται μέσα στο σώμα; Μη γένοιτο· διότι και τώρα είναι εν σαρκί. «Επειδή αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι ακριβώς θα έλθει». Έτσι· δηλαδή πώς; Εν σαρκί, με το σώμα Του. Πώς λοιπόν λέει: «Κι αν ακόμη γνωρίσαμε τον Χριστό κατά σάρκα, όμως τώρα πια δεν τον γνωρίζουμε έτσι»; Διότι, για εμάς, το «κατά σάρκα» σημαίνει το να βρισκόμαστε μέσα στις αμαρτίες, ενώ το «μη κατά σάρκα» το να μη βρισκόμαστε στις αμαρτίες. Για τον Χριστό, όμως, το «κατά σάρκα» σημαίνει το να υπόκειται στα πάθη της φύσεως, όπως το να διψά, να πεινά, να κοπιάζει, να κοιμάται (διότι «αμαρτία δεν έπραξε, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του». Γι' αυτό και έλεγε: «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία;» και πάλι: «Έρχεται ο άρχων αυτού του κόσμου, και σε εμένα δεν έχει τίποτε δικό του»)· ενώ το «μη κατά σάρκα» σημαίνει το να έχει πλέον απαλλαγεί και από αυτά τα αδιάβλητα πάθη, και όχι το να υπάρχει εκτός της σαρκός. Διότι με αυτήν τη σάρκα θα έλθει να κρίνει την οικουμένη, διατηρώντας την πλέον απαθή και άφθαρτη· προς αυτή την κατάσταση θα πορευθούμε και εμείς, όταν το σώμα μας γίνει σύμμορφο με το σώμα της δόξας Του. «Ώστε, εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, αποτελεί καινή κτίση».

Μη μου μιλάς για τους κώδωνες, ούτε για τα Άγια των αγίων, ούτε για τον αρχιερέα· στύλος της οικουμένης είναι η Εκκλησία. Αναλογίσου το μυστήριο, και θα φρίξεις· διότι είναι μυστήριο, και μεγάλο, και μυστήριο ευσεβείας, και μάλιστα ομολογουμένως, όχι υπό διερεύνηση· διότι είναι αναμφίβολο. Επειδή, όταν έδινε διατάξεις για τους ιερείς, δεν είπε τίποτε τέτοιο, όπως στο βιβλίο του Λευιτικού, ανάγει το ζήτημα σε κάτι άλλο, λέγοντας: «Ο Θεός φανερώθηκε εν σαρκί», δηλαδή, ο Δημιουργός φάνηκε, λέει, με σάρκα. «Δικαιώθηκε εν πνεύματι». Δηλαδή λέει τούτο: «Και δικαιώθηκε η σοφία από τα τέκνα της»· ή ότι δεν έπραξε δόλο· όπως ακριβώς λέει ο προφήτης: «Αυτός που δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του». «Φανερώθηκε στους αγγέλους». Επομένως και οι άγγελοι είδαν μαζί με εμάς τον Υιό του Θεού, ενώ πρωτύτερα δεν τον έβλεπαν. Όντως μεγάλο το μυστήριο. «Κηρύχθηκε στα έθνη, πιστεύθηκε στον κόσμο». Σε όλη την οικουμένη ακούστηκε και πιστεύθηκε· και αυτό το δηλώνει ο προφήτης λέγοντας: «Σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους». Μη νομίσεις λοιπόν ότι αυτά είναι απλώς γυμνά λόγια· διότι δεν είναι, αλλά είναι γεμάτα από απόρρητα μυστήρια. «Αναλήφθηκε εν δόξη»· δηλαδή, πάνω σε νεφέλες. «Αυτός ο Ιησούς», λέει, «που αναλήφθηκε από εσάς, έτσι θα έρθει, με τον τρόπο που τον είδατε».

Όπως στο να πεινά και να διψά, στο να κοπιάζει, στο να κοιμάται, στα οποία υπήρχαν τα δικά μας χαρακτηριστικά. Διότι αμαρτία δεν έπραξε. Το ότι όμως δεν είναι κατά σάρκα, δεν σημαίνει αυτό, ότι δηλαδή είναι χωρίς σάρκα. Διότι με αυτήν αναλήφθηκε, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: «Αυτός ο Ιησούς που αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι ακριβώς θα έλθει». Και πώς έτσι; Εν σαρκί, και με το σώμα, αλλά χωρίς να είναι πλέον παθητός, όπως είπαμε. «Ώστε αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινή κτίση». Αν κάποιος πίστεψε σε Αυτόν, λέει, ανήλθε σε μία άλλη δημιουργία. διότι γεννήθηκε άνωθεν μέσω του Πνεύματος, ώστε και για αυτόν τον λόγο, λέει, οφείλουμε να ζούμε για Αυτόν, όχι μόνο επειδή πέθανε για εμάς, ούτε επειδή μόνο ανέστησε την απαρχή μας, αλλά επειδή εισήλθαμε και σε άλλη ζωή. «Τα αρχαία παρήλθαν. Ιδού τα πάντα έγιναν καινά». Εννοεί είτε τα αμαρτήματα, είτε όλα τα ιουδαϊκά, μάλλον όμως εννοεί και τα μεν και τα δε. «Και τα πάντα προέρχονται από τον Θεό». Διότι και αυτή η άφεση των αμαρτιών, και η ελευθερία, και η άφθαρτη δόξα μάς έχουν δωρηθεί μέσω Αυτού. «Αυτού που μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω του Ιησού Χριστού και μας έδωσε τη διακονία της καταλλαγής, δηλαδή ότι ο Θεός ήταν εν Χριστώ συμφιλιώνοντας τον κόσμο με τον εαυτό Του, χωρίς να τους καταλογίζει τα παραπτώματά τους, και εναποθέτοντας σε εμάς τον λόγο της καταλλαγής». Διότι από την καταλλαγή (συμφιλίωση) προήλθαν σε εσάς όλα τα αγαθά· και καταλλαγή είναι η φιλία.