Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 1:11

Περί των μετά την ανάσταση Μετά την εκ νεκρών ανάσταση απέβαλε όλα τα πάθη, εννοώ τη φθορά, την πείνα και τη δίψα, τον ύπνο και τον κάματο και τα παρόμοια. Διότι, αν και γεύθηκε τροφή μετά την ανάσταση, αυτό δεν έγινε κατά τον νόμο της φύσεως (επειδή δεν πείνασε), αλλά κατά τρόπο οικονομίας, για να πιστοποιήσει την αλήθεια της αναστάσεως, ότι δηλαδή πρόκειται για την ίδια σάρκα που έπαθε και αναστήθηκε· δεν απέβαλε κανένα από τα μέρη της φύσεώς του, ούτε το σώμα ούτε την ψυχή, αλλά διαθέτει και το σώμα και την ψυχή, η οποία είναι λογική και νοερή, με θέληση και ενέργεια, και με αυτόν τον τρόπο ανήλθε στους ουρανούς και έτσι κάθεται εκ δεξιών του Πατρός, θέλοντας, θεϊκά και ανθρώπινα, τη σωτηρία μας και ενεργώντας θεϊκά μεν την πρόνοια, τη συντήρηση και την κυβέρνηση των συμπάντων, ανθρώπινα δε ενθυμούμενος τη διαμονή του στη γη, βλέποντας και γνωρίζοντας ότι προσκυνείται από ολόκληρη τη λογική κτίση. Διότι η αγία του ψυχή γνωρίζει ότι είναι ενωμένη καθ' υπόστασιν με τον Θεό Λόγο, και ότι συμπροσκυνείται ως ψυχή του Θεού και όχι απλώς ως μία ψυχή. Εξάλλου, η άνοδος από τη γη στους ουρανούς και η κάθοδος πάλι αποτελούν ενέργειες ενός περιγραπτού σώματος· διότι, λέει, «έτσι θα έλθει και πάλι σε εσάς, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό».

Και η φυλή του Ιούδα, ως πιο τιμημένη, στρατοπέδευε προς την ανατολή. Επίσης, και στον περίφημο ναό του Σολομώντα, η πύλη του Κυρίου βρισκόταν τοποθετημένη προς τα ανατολικά. Αλλά βέβαια και ο Κύριος, όταν σταυρωνόταν, έβλεπε προς τη δύση, και έτσι προσκυνούμε ατενίζοντας προς Αυτόν. Και κατά την ανάληψή Του ανερχόταν προς τα ανατολικά, και έτσι Τον προσκύνησαν οι απόστολοι, και έτσι θα έλθει, με τον τρόπο που Τον είδαν να πορεύεται προς τον ουρανό, όπως είπε ο ίδιος ο Κύριος: «Όπως η αστραπή βγαίνει από την ανατολή και φθάνει έως τη δύση, έτσι θα είναι η παρουσία του Υιού του ανθρώπου». Περιμένοντάς Τον λοιπόν, προσκυνούμε στραμμένοι προς την ανατολή.

Θα σταλούν δε ο Ενώχ και ο Ηλίας ο Θεσβίτης και θα επιστρέψουν τις καρδιές των πατέρων προς τα τέκνα, δηλαδή τη συναγωγή προς τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και το κήρυγμα των αποστόλων, και θα θανατωθούν από αυτόν. Και θα έλθει ο Κύριος από τον ουρανό, με τον ίδιο τρόπο που οι άγιοι απόστολοι τον είδαν να πορεύεται προς τον ουρανό, τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, με δόξα και δύναμη, και θα εξολοθρεύσει τον άνθρωπο της ανομίας, τον υιό της απωλείας, με την πνοή του στόματός του. Κανείς, λοιπόν, ας μην περιμένει τον Κύριο από τη γη, αλλά από τον ουρανό, όπως ακριβώς ο ίδιος μας διαβεβαίωσε.

Επειδή δε «επιτέλεσε σωτηρία στο μέσο της γης», δηλαδή τον σταυρό και τον θάνατο και την ταφή και την ανάσταση και την αγία ανάληψη, εκεί πάλι θα έλθει, περικρατώντας τα σύμπαντα. «Άνδρες Γαλιλαίοι», λέει, «γιατί στέκεστε κοιτάζοντας προς τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, που αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι θα έλθει πάλι, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό». Με τέτοιον λοιπόν τρόπο, διαμέσου νεφέλης και με αγγέλους ως δορυφόρους, θα έλθει πάλι, με δόξα άφραστη και ανεκλάλητη, με δύναμη και πάρα πολλή αίγλη, θα κατέλθει εκεί από όπου και αναλήφθηκε και ως ήλιος ολόφωτος θα καταλάμψει ολόκληρη την υφήλιο. Εκεί οι άγγελοι θα ετοιμάσουν τον άρρητο θρόνο της δόξας του, εκεί μάλλον θα στηθούν θρόνοι και θα ανοιχτούν βιβλία, όπως είδε και είπε ο Δανιήλ, εκεί τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ και οι Κυριότητες μαζί με τις Δυνάμεις και τις Εξουσίες, εκεί το πλήθος των Αρχών, των Αρχαγγέλων και των Αγγέλων, εκεί χίλιες χιλιάδες και μύριες μυριάδες από τις προαναφερθείσες δυνάμεις θα τον υπηρετήσουν, εκεί θα φανεί ως φλόγα πυρός ο θρόνος του και οι τροχοί του ως πυρ φλέγον (επειδή και ο Θεός μας ονομάζεται πυρ καταναλίσκον), και ποταμός πυρός θα ρέει μπροστά του.

Διότι αυτά δεν πρόκειται να θεωρηθούν απίστευτα ή να χλευαστούν μεταξύ των Χριστιανών. Εφόσον και μετά τη θεία ανάσταση, με το ίδιο σώμα, καίτοι είχε πλουτισθεί με την αφθαρσία, εισέρχεται ενώ οι θύρες ήταν κεκλεισμένες, και εμφανίζεται στους μαθητές ψηλαφώμενος, και υποδεικνύει τις ουλές της θείας πλευράς και των ήλων στα χέρια, με τα οποία είχε διαπεραστεί· ούτε θα δώσετε προσοχή σε εκείνους που λένε, «Εμείς που φάγαμε και ήπιαμε μαζί του.» Και, το ακόμη πιο παράδοξο από αυτά, ανέρχεται στους ουρανούς ενσώματος, και ορώμενος να φέρει σώμα. Και αυτό το φανερώνουν τα όσα ειπώθηκαν από τους αγγέλους που τον κατευόδωναν, και τα οποία ακούστηκαν από τους μαθητές, ότι: Με τον τρόπο που τον είδατε να ανέρχεται στον ουρανό, έτσι ακριβώς θα έλθει· και, καθήμενος στα δεξιά του Θεού, και ενώ πρόκειται να έλθει πάλι δορυφορούμενος από την πατρική δόξα, φέροντας το ίδιο σώμα, ώστε να θεαθεί και από εκείνους που τον λόγχισαν, και να γίνει πιστευτός από όσους απείθησαν. Και γενικά, για να μιλήσουμε πιο συνοπτικά, το ότι αναλήφθηκε, τι άλλο είναι παρά ίδιον γνώρισμα του σώματος, και του τόπου από τον οποίο και προς τον οποίο μετέβη;

Ωστόσο, ο Σωτήρας φαινόταν να έχει αυτή τη φύση, όχι όμως με τον τρόπο που παρουσιαζόταν προηγουμένως σε όλους· εμφανιζόμενος, λοιπόν, σε εκείνους που ήταν άξιοι για μια τέτοια θέαση, επιδείκνυε τα σημάδια του σταυρού· και αυτό μας το επιβεβαιώνει ο μαθητής, και εμείς το δεχόμαστε με ευγνωμοσύνη και πίστη, όταν άγγιξε τη θεία πλευρά και αναφώνησε δυνατά και καθαρά: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου»· καθώς και οι σεμνές γυναίκες που άγγιξαν τα άχραντα πόδια· αλλά και όσοι συμπορεύονταν μαζί του, των οποίων η καρδιά φλεγόταν και των οποίων τα μάτια εμποδίζονταν κατά τις συνομιλίες να τον αναγνωρίσουν, κάτι που τελικά λύθηκε μετά την κλάση του άρτου. Δέχτηκε να φάει και να πιει, αν και το σώμα του ήταν άφθαρτο· πράγματα που δεν έγιναν επειδή τα είχε ανάγκη, αλλά από συγκατάβαση και για λόγους θείας οικονομίας, ώστε να πιστευτεί ότι είναι ο Ίδιος, και το μυστήριο της αναστάσεως να θεωρηθεί αληθινό και όχι φαντασία. Τι άλλο, άλλωστε, έβλεπαν οι θεσπέσιοι μαθητές να υψώνεται από ανάμεσά τους και να ανεβαίνει ψηλά προς τους ουρανούς, αυτό που έγινε συμβασιλεύον στην πατρική δόξα, και που θα έρθει πάλι με τον ίδιο τρόπο, σύμφωνα με τη φωνή των υπερκόσμιων δυνάμεων που τον προέπεμπαν, αν δεν ήταν σώμα περιγραπτό;

Ότι μετά την ανάσταση ο Χριστός εμφανίστηκε αμετάβλητος στους αποστόλους. Αν πάλι πει ότι τα περί της μεταβολής έγιναν μετά την εκ νεκρών ανάσταση, όμως εμφανίστηκε στις γυναίκες, οι οποίες και άγγιξαν τα πόδια του ως απόδειξη του σώματός του. Έπειτα εμφανίστηκε και στους μαθητές, με τους οποίους συμμετείχε σε τροφή και πόση, όχι λόγω φυσικού νόμου, ούτε επειδή τα είχε ανάγκη, διότι το σώμα του ήταν πλέον άφθαρτο και ασφαλώς δεν είχε ανάγκη από τίποτα. Ωστόσο παρέμεινε σώμα, και επιδείκνυε τη διατρυπημένη πλευρά και τα σημάδια των ήλων που έφερε στα χέρια του, με τα οποία και βεβαίωνε τους μαθητές ότι δεν ήταν άλλος πριν από το πάθος, αλλά ότι ο ίδιος ακριβώς φαινόταν και μετά το πάθος. Τι ήταν λοιπόν αυτό που αναλήφθηκε, αν όχι σώμα; Και τι ήταν αυτό που είχε την ενέργεια της μετάβασης και της πορείας, και τη μετακίνηση από τόπο σε τόπο; Και πώς ανυψώνεται μετεωριζόμενο από τη γη προς τους ουρανούς; Ή μήπως ούτε αυτά τα γνωρίσματα ανήκουν σε σώμα; Τι παραλογισμός από μέρους του! Αν πάλι, μετά την άνοδο στους ουρανούς, ο Ευσέβιος φαντάζεται κάτι πιο θεοειδές και υψηλότερο από τους αποστόλους, και κάτι πιο θεοπτικό και μυστικό από τους αγγέλους, αυτό αποτελεί σαφή μανία και γνώρισμα εσχάτης παραφροσύνης. Διότι αυτοί είδαν τον Χριστό να αναλαμβάνεται ενσώματος και όχι γυμνός από το σώμα του, και άκουσαν από τους αγγέλους που τον συνόδευαν ότι θα έλθει με τον ίδιο ακριβώς τρόπο με τον οποίο τον είδαν.

Διότι αυτόν που αναστήθηκε από τους νεκρούς, είναι φανερό ότι, καθόσον νοείται και εμφανίστηκε ως άνθρωπος, ο Πατέρας τον κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλοσύνης στα ύψιστα, υπεράνω κάθε αρχής, και εξουσίας, και κυριότητας, και κάθε ονόματος που ονομάζεται. Και έτσι θα έλθει στους καθορισμένους καιρούς, και αρκεί γι' αυτό η φωνή των αγίων αγγέλων, οι οποίοι είπαν ξεκάθαρα σε εκείνους που τον έβλεπαν να αναβαίνει μετά την εκ νεκρών ανάστασή του: «Αυτός ο Ιησούς που αναλήφθηκε από εσάς, έτσι θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό». Αν, λοιπόν, αυτοί που υπήρξαν θεατές της αναλήψεώς του είδαν τον Λόγο γυμνό από τη σάρκα, τότε ας υποθέσουν μερικοί ότι έτσι και θα έλθει. Αν όμως διαβεβαίωσε τους αγίους αποστόλους δείχνοντάς τους το ψηλαφητό του σώμα και έτσι αναλήφθηκε, έτσι πάλι θα έλθει, και δεν θα μπορούσε να διαψευστεί ο λόγος των αγίων Πατέρων γι' αυτό. Αλλά ούτε και εκείνο ας μη φαντάζονται μερικοί εσφαλμένα· ούτε βέβαια να υποθέτουν ότι το σώμα που ενώθηκε με τον Λόγο έχει συγκεραστεί με τη φύση της αγίας Τριάδας. Διότι είναι αδύνατον εκείνη η άρρητη και υπερφυής, και πέρα από κάθε νου και λόγο νοούμενη ουσία, να μπορεί να δεχθεί κάποια προσθήκη, και μάλιστα εξωτερική και διαφορετικής φύσης.

Επομένως, σύμφωνα με εσένα, λέει ψέματα και η θεία Γραφή που αναφέρει ότι αυτός αναλήφθηκε στους ουρανούς, διότι λέει: «Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε κοιτάζοντας προς τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, θα έλθει έτσι, με τον τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό.» Ναι βέβαια, και ο κορυφαίος Πέτρος λέει τα εξής: «Ο οποίος βρίσκεται στα δεξιά του Θεού, αφού πορεύθηκε στον ουρανό, και υποτάχθηκαν σε αυτόν άγγελοι και εξουσίες και δυνάμεις·» «Διότι έτσι θα σας χορηγηθεί πλουσιοπάροχα η είσοδος στην αιώνια βασιλεία του Κυρίου και Σωτήρα Ιησού Χριστού.»

Και θα μπορούσε κανείς με την ησυχία του να βρει μυριάδες άλλους από τους θείους πατέρες μας να εκφέρουν γνώμη ομόφωνη με όσα έχουν ειπωθεί. Τους οποίους, εάν η πικρία της νόσου δεν επέτεινε την οδύνη, ίσως θα τους παρουσίαζα παραθέτοντας τη γνώμη τους με τις ίδιες τους τις λέξεις. Πλην όμως, είναι εύκολο για εσένα, έχοντας υπενθυμίσει στον εαυτό σου και όσα έχουν ειπωθεί και όσα υπολείπονται, συγκεντρώνοντας τις μαρτυρίες σε ένα σύνολο, να δεις πόσο θαυμαστή είναι η συμφωνία όλων. Σε εμάς όμως αρκεί προς το παρόν να παρατεθεί μόνο η φωνή των ασωμάτων, η οποία, όταν ο χορός των αποστόλων έβλεπε τον κοινό Δεσπότη και Θεό μας να αναλαμβάνεται μαζί με το πρόσλημμα της ανθρώπινης φύσης και καταλαμβάνονταν από έκπληξη και δέος, διακηρύχθηκε ρητά προς αυτούς: «Γιατί στέκεστε βλέποντας προς τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, που αναλήφθηκε από εσάς, θα έλθει με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό». Και πορευόταν βεβαίως για να εγκαθιδρυθεί στους κόλπους του Πατρός μαζί με το πρόσλημμα, όπως ακριβώς και προηγουμένως φαινόταν επί της γης έχοντας ως προκάλυμμα τη σάρκα και περιβεβλημένος την ανθρώπινη μορφή. Επομένως, ο ιερός λόγος βεβαίωσε ότι ο κοινός Δεσπότης θα εμφανιστεί και πάλι με την ίδια μορφή και φύση, ώστε να γίνει γνωστός και κατανοητός. Και τότε, πρόσεξέ με, σε ποιους;

Διότι έτσι λέει το ιερό λόγιο: «θα έλθει με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό». Έχοντας αυτό το φρόνημα και ομολογώντας αμετάτρεπτα την πίστη που έχει εδραιωθεί και κηρύσσεται στην καθολική και αποστολική Εκκλησία, αποδέχομαι τις επτά άγιες και οικουμενικές συνόδους. Την μεν πρώτη, επειδή απέκοψε και καθαίρεσε τον Άρειο και τους ομοφρονούντες με αυτόν, μαζί με τη βδελυρή τους κτισματολατρία. Τη δε δεύτερη, επειδή εξοστράκισε και απέκοψε από την εκκλησιαστική ομήγυρη τον φρενοβλαβή Μακεδόνιο, ο οποίος είχε καταληφθεί από μανία παρόμοια με εκείνη του Αρείου· διότι και αυτός, κατατάσσοντας το πανάγιο και παντουργό Πνεύμα στα κτίσματα, δεν ντρεπόταν να λατρεύει την κτίση. Αλλά βεβαίως και την τρίτη, η οποία καθαίρεσε τον δυσσεβή Νεστόριο και τη θεοστυγή δεισιδαιμονία που αυτός καινοτόμησε· διότι αυτός, διασπώντας τολμηρά και άφρονα από τη θεϊκή υπόσταση του Λόγου τον τέλειο άνθρωπο που ενώθηκε αδιαίρετα και καθ' υπόστασιν με τον Θεό Λόγο, τερατολογούσε και φανταζόταν ότι αυτός ήταν ιδιοϋπόστατος, γι' αυτό και ο τρισάθλιος, φανταζόμενος τον εν σαρκί εμφανισθέντα Υιό και Λόγο του Θεού ως απλό άνθρωπο, αρνήθηκε ακολούθως να αποκαλεί την Παναγία κυριολεκτικά Θεοτόκο.

Εδώ πρέπει να προστεθεί το «τι στέκεστε και βλέπετε;». Και ο μεν Ηλίας, ως δούλος, ανελήφθη σε αέρινο ύψος, όχι στον ουρανό, αλλά «σαν στον ουρανό», ενώ ο Δεσπότης, ως Κύριος των πάντων, δεν ανελήφθη «σαν στον ουρανό», αλλά «στον ουρανό». Και για τρίτη φορά επισημαίνεται το ότι ο Δεσπότης πορεύεται ή αναλαμβάνεται «στον ουρανό», παρουσιάζοντας με την τριπλή επανάληψη του ρήματος το βέβαιο, το αληθινό και το μη φανταστικό του γεγονότος, διότι η Ιερά μας Γραφή γνωρίζει ότι ένα τέτοιο σχήμα λόγου αποτελεί ιδίωμα βεβαίωσης και ασφάλειας.

Και πάλι ένας άλλος προφήτης, ομιλώντας εκ προσώπου του Δεσπότη, αναφέρει, σαν να ερωτάται δήθεν από τις νοερές δυνάμεις: «Τι είναι αυτές οι πληγές ανάμεσα στους ώμους σου;» Και ο Σωτήρας αποκρίνεται λέγοντας: «Είναι αυτές με τις οποίες πληγώθηκα στον οίκο του αγαπημένου μου». Αλλά και κατά τον καιρό της Αναλήψεως, οι παριστάμενοι άγγελοι λένε τα εξής: «Θα έλθει με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό». Και ο πρωτομάρτυρας Στέφανος, κατά την ώρα του μαρτυρίου, αναγνωρίζοντας τον Δεσπότη Χριστό να στέκεται εκ δεξιών του Πατρός, με εκείνη τη μορφή με την οποία συναναστρεφόταν τους μαθητές, ομολόγησε με παρρησία το σεπτό και θείο θέαμα.

Όταν λοιπόν είδαν οι πιστοί τα γεγονότα, αμέσως, ψάλλοντας κατά τον Δαβίδ, είπαν: «Όντως ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας». Καθώς λοιπόν αυτοί έψαλλαν μαζί και κοιτούσαν ψηλά, ένα ζεύγος αγγέλων ήλθε προς αυτούς, όπως ακριβώς διδάσκει και το βιβλίο των Πράξεων, ότι δηλαδή, αφού ανελήφθη ο Πλάστης και ενώ οι άγιοι ατένιζαν, παρουσιάστηκαν ως άνθρωποι δύο με λαμπρή μορφή, φωνάζοντας: «Γιατί στέκεστε; Και πού ατενίζετε;».

Κατήλθες στο παρελθόν χωρίς σάρκα, ανέρχεσαι όμως φέροντας το σώμα που προσέλαβες. Με φόβο οι πύλες των ουρανών σου ανοίγονται, και οι ουράνιοι νόες, Δέσποτα, βλέποντας καταπλήσσονται για τη συγκατάβασή σου σε εμάς. Γιατί στέκεστε κοιτάζοντας την φοβερή άνοδο; είπαν άλλοτε οι άγγελοι στους θείους αποστόλους. Με τον τρόπο που τον βλέπετε, θα έλθει και πάλι στη γη για να κρίνει τους πάντες, αυτός που ανέρχεται με δόξα.

Λευκοφορεμένοι άγγελοι παρουσιάστηκαν στους αποστόλους, που απορούσαν με το πρωτοφανές θέαμα της Αναλήψεώς σου, λέγοντας: «Εσείς, γιατί ατενίζετε έτσι εκθαμβωμένοι προς το ύψος; Αυτός ο Ιησούς θα έλθει και πάλι, με τον τρόπο που τον βλέπετε, για να κρίνει τον κόσμο».

Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε έτσι κοιτάζοντας το ύψος με φόβο; έλεγαν οι ασώματοι στους μαθητές· με τον τρόπο που βλέπετε, πάλι θα έλθει ο Χριστός εν δόξη. Εσύ που ασπόρως βλάστησες το ουράνιο στάχυ, το οποίο διατρέφει με θεϊκή δύναμη τα σύμπαντα, Παρθένε, χόρτασε την πεινασμένη ταπεινή μου ψυχή.

Όσοι, λοιπόν, γίνουν τέκνα εκείνου του φωτός και υιοί της μελλοντικής ημέρας και μπορούν να περπατούν με ευπρέπεια όπως την ημέρα, σε αυτούς η ημέρα του Κυρίου ουδέποτε θα επέλθει· διότι βρίσκονται μέσα σε αυτήν πάντοτε και διαπαντός. Διότι η ημέρα του Κυρίου πρόκειται να αποκαλυφθεί ξαφνικά, όχι σε εκείνους που πάντοτε καταυγάζονται από το θείο φως, αλλά σε εκείνους που βρίσκονται στο σκοτάδι των παθών και διάγουν τη ζωή τους στον κόσμο και ποθούν τα του κόσμου, και θα θεωρηθεί από αυτούς φοβερή και σαν αβάσταχτο πυρ. Θα φανερωθεί δε αυτό το πυρ, ο Θεός, όχι εντελώς πνευματικά, αλλά όπως θα έλεγε κανείς ασώματα εν σώματι, όπως ακριβώς φαινόταν παλαιότερα στους μαθητές ο Χριστός όταν αναστήθηκε, σύμφωνα με όσα λέει ο ευαγγελιστής· διότι, όταν Εκείνος αναλαμβανόταν στους ουρανούς, αυτά είπαν οι άγγελοι προς αυτούς: «Με τον τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό, έτσι πάλι θα έλθει». Επειδή, αν δεν συμβεί αυτό, πώς θα τον δουν οι αμαρτωλοί, οι άπιστοι, οι αιρετικοί και οι πνευματομάχοι, οι οποίοι είναι τυφλοί κατά την ψυχή και έχουν τα μάτια της φραγμένα από τον βόρβορο της απιστίας και της αμαρτίας, όπως ακριβώς έγραψε και ο απόστολος Παύλος προς τους Θεσσαλονικείς.