Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 13:11

Τα μεσάνυχτα όμως έγινε σεισμός και λύθηκαν τα δεσμά τους. Από το σώμα του Παύλου έπαιρναν σουδάρια και τα έθεταν στους ασθενείς και τους δαιμονιζομένους, και θεραπεύονταν. Ο Παύλος στην Τρωάδα ανέστησε τον Εύτυχο, ο οποίος έπεσε από το παράθυρο και πέθανε, λέγοντας: «Η ψυχή του είναι μέσα του». Ο Παύλος επιτίμησε στην Κύπρο τον μάγο Ελύμα, και εκείνος έγινε τυφλός. Ο Παύλος, πλέοντας προς τη Ρώμη, βρέθηκε σε σφοδρή τρικυμία, τόσο ο ίδιος όσο και όλοι όσοι επέβαιναν στο πλοίο, επί δεκατέσσερα ημερόνυχτα. Και ενώ όλοι περίμεναν να πεθάνουν, παρουσιάστηκε ο Κύριος και του είπε: «Για χάρη σου χάρισα σε αυτούς τη ζωή», και σώθηκαν. Όταν ο Παύλος βγήκε από το πλοίο, τον δάγκωσε μια έχιδνα, και όλοι βέβαια νόμιζαν ότι θα πέσει νεκρός· καθώς όμως παρέμεινε αβλαβής, νόμισαν ότι είναι θεός. Τον πατέρα του Ποπλίου στο νησί, ο οποίος έπασχε από δυσεντερία, ο Παύλος τον γιάτρεψε επιθέτοντας τα χέρια του, και θεράπευσε πολλούς άλλους ασθενείς στο νησί.

Και ο Οφνί και ο Φινεές ερμηνεύουν αυτές τις περιπτώσεις, επειδή, καθώς ζούσαν προηγουμένως μέσα στην καταφρόνηση, υποβλήθηκαν στην ίδια ακριβώς κρίση. Στο δε Ευαγγέλιο, ο Σίμων, ο οποίος ασέβησε, εφόσον απέκτησε επίγνωση της πλάνης του, αξιώνεται αναμφίβολα τη συγγνώμη. Από την άλλη, ο Ελύμας, επειδή αντιστάθηκε στο κήρυγμα, αφού τυφλώθηκε για ένα χρονικό διάστημα, απαλλάσσεται.

ΤΝΔ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΣΕΡΗΝΟ. Περί του μάγου τον οποίο ο Παύλος τύφλωσε με δική του απόφαση. Δεν είναι αντίθετο προς τον θείο νόμο, συνετότατε, ο οποίος παραγγέλλει να αγαπάμε τους εχθρούς μας, αυτό που έπραξε ο Απόστολος στον μάγο. Αλλά επειδή εκείνος διέστρεφε τις οδούς του κηρύγματος και απομάκρυνε τον ανθύπατο από την πίστη, μέσω του οποίου θα ήταν εύκολο να οδηγηθεί όλο το έθνος στη σωτηρία, ο Παύλος, έχοντας υπόψη τη δική του εμπειρία, συνετίζει τον βλάσφημο επιφέροντάς του τύφλωση προς νουθεσία, η οποία άλλωστε καθοδήγησε και τον ίδιο στη μαθητεία. Διότι διδάχθηκε να θεραπεύει την απιστία με εκείνο το φάρμακο με το οποίο θεραπεύτηκε και ο ίδιος από την αντιλογία που προερχόταν από τον νόμο. Όσο για το «μέχρις ορισμένου καιρού», το έθεσε ως όριο στην προαίρεση, δίνοντάς της τη δυνατότητα να έχει αφ' εαυτής της την επανάκτηση του φωτός, εφόσον μεταβάλει τη συμπεριφορά της προς το καλύτερο.

Παντού η κενοδοξία και η φιλαρχία είναι οι αιτίες των κακών. Ο δε Σαύλος, που είναι και ο Παύλος, γεμάτος από Άγιο Πνεύμα, αφού τον ατένισε του είπε: Ω, εσύ που είσαι γεμάτος από κάθε δόλο και κάθε ραδιουργία, υιέ του διαβόλου, εχθρέ κάθε δικαιοσύνης, δεν θα σταματήσεις να διαστρέφεις τις ευθείες οδούς του Κυρίου; Και τώρα, ιδού, το χέρι του Κυρίου πέφτει επάνω σου, και θα γίνεις τυφλός, χωρίς να βλέπεις τον ήλιο για ορισμένο καιρό. Εδώ το όνομά του αλλάζει μετά τη χειροτονία, πράγμα το οποίο συνέβη και στην περίπτωση του Πέτρου.

Εδώ αποκαλύπτει τα όσα υπήρχαν στη διάνοιά του, καθώς με το πρόσχημα της σωτηρίας οδηγούσε στην απώλεια τον ανθύπατο. «Δεν θα πάψεις», λέει, «να διαστρέφεις τις οδούς του Κυρίου;» Και με πειστικότητα λέει: «Δεν πολεμάς εμάς, ούτε μάχεσαι εναντίον μας, αλλά διαστρέφεις τις ευθείες οδούς του Κυρίου», διατυπώνοντας ταυτόχρονα και εγκώμιο γι' αυτές. «Και τώρα, ιδού, η χείρα του Κυρίου πέφτει επάνω σου, και θα μείνεις τυφλός»· με το ίδιο σημείο, λοιπόν, μέσω του οποίου και ο ίδιος οδηγήθηκε στην πίστη, με το ίδιο ακριβώς θέλησε να οδηγήσει και τούτον. Και η φράση «για ορισμένο καιρό», δεν ήταν λόγος κάποιου που τιμωρεί, αλλά κάποιου που επιδιώκει την επιστροφή και τη μετάνοια.

Εχθρέ κάθε δικαιοσύνης· διότι όντως αυτή ήταν όλη η δικαιοσύνη. Μου φαίνεται ότι, λέγοντας αυτά, ελέγχει και τον βίο του. Και για να δείξει ότι τα λόγια του δεν προέρχονταν από θυμό, για τον λόγο αυτόν προέλαβε και είπε: «Πληρωθείς Αγίου Πνεύματος»· δηλαδή, της θείας ενέργειας. Και τώρα, ιδού, το χέρι του Κυρίου είναι επάνω σου. Δεν ήταν επομένως τιμωρία, αλλά ίαση.

Διότι σχεδόν έλεγε: Δεν ενεργώ εγώ, αλλά το χέρι του Θεού. Παρατήρησε την απουσία έπαρσης. Θα είσαι τυφλός, και δεν θα βλέπεις τον ήλιο μέχρις ενός καιρού. Αυτό το λέει, για να του δώσει την ευκαιρία να μετανοήσει. Διότι πουθενά δεν επιθυμούσαν να φαίνονται σκληροί, έστω και αν αυτά γίνονταν σε εχθρούς.

«Δεν θα παύσεις», λέγει, «να διαστρέφεις τις ευθείες οδούς του Κυρίου; Και τώρα ιδού, το χέρι του Κυρίου είναι επάνω σου, και θα είσαι τυφλός, χωρίς να βλέπεις για ορισμένο καιρό». Το φάρμακο που έκανε τον ίδιο να αναβλέψει, αυτό επέβαλε και στον μάγο, αλλά εκείνος παρέμεινε στην τύφλωσή του· για να μάθεις ότι δεν προσέλκυσε τον Παύλο μόνο η κλήση, αλλά και η δική του προαίρεση.

Διότι, εάν η τύφλωση από μόνη της το προκαλούσε αυτό, θα έπρεπε να συμβεί το ίδιο και στην περίπτωση του μάγου· αλλά δεν συνέβη. Αντιθέτως, εκείνος μεν τυφλωνόταν, ο δε ανθύπατος βλέποντας το γεγονός πίστεψε. Άλλος δέχθηκε το φάρμακο και άλλος ανέβλεψε. Είδατε πόσο σπουδαίο πράγμα είναι η αγαθή προαίρεση της διανοίας, και πόσο η απείθεια και η σκληροκαρδία.

Διπλός ήταν ο κρημνός: αφενός η έπαρση της εξουσίας, και αφετέρου η διδασκαλία του μάγου. Και επειδή έβλεπε εκείνο το μιαρό και αναίσχυντο θηρίο να θέτει εμπόδια στον ανθυπάτο και να διακόπτει τη διδασκαλία του, άκουσε τι λέει όντας γεμάτος από το Άγιο Πνεύμα: «Ω, εσύ που είσαι γεμάτος από κάθε δόλο και κάθε ραδιουργία, υιέ του διαβόλου». Διότι το να υβρίζει κανείς δεν είναι πάντοτε κακό, αλλά το να υβρίζει χωρίς λόγο· επειδή για το τελευταίο ο Χριστός όρισε και τιμωρία. Ενώ εκείνος που το πράττει αυτό την κατάλληλη στιγμή, μιμείται τον ιατρό που τέμνει τον κατάλληλο καιρό, και με την τομή αφαιρεί τη σήψη. Αυτό ακριβώς κάνει και ο Παύλος: «Δεν θα πάψεις να διαστρέφεις τις ευθείες οδούς του Κυρίου;». Αλλά δεν ανέχεται τα λόγια σου, Παύλε· πρόβαλε κάποιον αποστολικό συλλογισμό, δάμασε τη γλώσσα του, φράξε του το στόμα, αναχαίτισε τα πονηρά ρεύματα. Τι κάνει, λοιπόν; Δείχνοντας ότι ο πόλεμός του δεν στρέφεται προς τους ανθρώπους, λέει: «Και τώρα, ιδού, το χέρι του Κυρίου είναι επάνω σου». Διότι Αυτός που είπε, «Είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες», ήταν παρών και στον Παύλο τότε, και έχοντας αυτός τη συγκεκριμένη υπόσχεση, Τον επικαλείται και αξιώνει από Αυτόν να γίνει τιμωρός, να συνδράμει στο προκείμενο έργο και να ξεριζώσει τα εμπόδια. «Και τώρα, ιδού, το χέρι του Κυρίου είναι επάνω σου». Πόση είναι η συγκατάβαση του Χριστού· πόση η παρρησία του Παύλου· πώς με μια καταδικαστική απόφαση επιφέρει την πληγή, και ο Χριστός αμέσως συγκατανεύει στα λεγόμενά του. Τι σημαίνει «Χέρι Κυρίου»;

Διότι βρισκόταν παντού στο πλευρό τους, πρόθυμα ανταποκρινόμενος, και καθιστώντας το έργο έτοιμο θερισμό, μη αφήνοντάς τους να κοπιάζουν ούτε να ταλαιπωρούνται, αλλά συνεισφέροντας από τα δικά Του. Και έμεινε τυφλός, χωρίς να βλέπει για κάποιο διάστημα. Είδες πώς η τιμωρία συνοδεύεται από φιλανθρωπία; Διότι η απόφαση αποτελεί νουθεσία και όχι καταδίκη, διόρθωση και όχι αφανισμό. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν του ξέρανε το χέρι, δεν του έκοψε τη γλώσσα που ξεστόμιζε πονηρά λόγια, δεν του αχρήστευσε τα πόδια, αλλά τα ίδια του τα μάτια. Επειδή, δηλαδή, και ο ίδιος θεραπεύτηκε μέσα από αυτό και απαλλάχθηκε από τον δρόμο της πλάνης και από τις βλαβερές πορείες, χορηγεί και σε τούτον το ίδιο φάρμακο, σαν να του έλεγε: «Έτρεχα και εγώ σε κακό δρόμο και αντίκριζα θανατηφόρα πράγματα· γι' αυτό τυφλώθηκα για το καλό μου, ώστε να αναβλέψω καλύτερα. Αυτό το φάρμακο χορηγώ και σε σένα, και τυφλώνω τα εξωτερικά σου μάτια, για να σου ανοίξω τα εσωτερικά». Τότε ο ανθυπάτος, βλέποντας το γεγονός, πίστεψε.

Διότι, όταν έβγαλε εκείνο το πονηρό δαιμόνιο, πενήντα χιλιάδες άνδρες μάγοι, αφού συγκεντρώθηκαν, έκαιγαν τα βιβλία της μαγείας και μεταστρέφονταν προς την αλήθεια. Και όπως ακριβώς σε καιρό πολέμου, όταν πέσει ένας πύργος ή όταν κατακρημνιστεί ένας τύραννος, όλοι όσοι ήταν μαζί του πετούν τα όπλα τους και προστρέχουν στον στρατηγό, έτσι ακριβώς συνέβη και τότε· διότι, αφού εκδιώχθηκε το δαιμόνιο, όλοι, νιώθοντας πολιορκημένοι, πέταξαν τα βιβλία τους, ή μάλλον τα κατέστρεψαν, και έτρεχαν στα πόδια του Παύλου. Αυτός δε, παρατασσόμενος απέναντι στην οικουμένη ωσάν σε ένα ενιαίο στρατόπεδο, δεν στεκόταν πουθενά, αλλά σαν να ήταν φτερωτός τα έκανε όλα· και τη μια φορά θεράπευε κάποιον χωλό, την άλλη ανέστηνε κάποιον νεκρό, και την άλλη τύφλωνε κάποιον άλλον, τον μάγο εννοώ· και ούτε όταν κλεινόταν στη φυλακή ησύχαζε, αλλά και εκεί μετέστρεφε τον δεσμοφύλακα προς το μέρος του, επιτελώντας αυτή την ωραία αιχμαλωσία. Θαυμάζεται ο Δαβίδ επειδή κατέρριψε τον Γολιάθ με έναν μόνο λίθο· αν όμως εξετάσει κανείς τα κατορθώματα του Παύλου, εκείνο φαντάζει έργο μικρού παιδιού· και όση είναι η διαφορά ανάμεσα σε έναν βοσκό και σε έναν στρατηγό, τόση είναι και η διαφορά ανάμεσα σε αυτόν και σε εκείνον. Διότι αυτός δεν κατέρριψε τον νοητό Γολιάθ ρίχνοντας λίθο, αλλά μόνο με τον λόγο του διέλυσε ολόκληρη τη φάλαγγα του διαβόλου.

Ο θείος Παύλος, όμως, πολλές φορές φαίνεται να οργίζεται κινούμενος από θείο ζήλο, και λέει: «Ω, εσύ που είσαι γεμάτος από κάθε δόλο και κάθε ραδιουργία, γιε του διαβόλου, εχθρέ κάθε δικαιοσύνης, δεν θα σταματήσεις να διαστρέφεις τους ευθείς δρόμους του Κυρίου; Και θα είσαι τυφλός, μη βλέποντας τον ήλιο για κάποιο χρονικό διάστημα». Και τυφλώθηκε αμέσως «και περιφερόμενος αναζητούσε» εκείνος ο μάγος «ανθρώπους να τον οδηγούν από το χέρι», και, έχοντας εκπλαγεί από αυτό το σημείο, ο ανθύπατος Σέργιος πίστεψε στον Κύριο.

Δεν αγνοώ ότι μερικοί υποστηρίζουν πως τα λόγια του θεσπέσιου Παύλου για τον χαλκέα δεν αποτελούν κατάρα, αλλά μάλλον προφητεία για τα δεινά που επρόκειτο να τον βρουν στο τέλος, επειδή ασεβούσε και διεξήγαγε πόλεμο εναντίον της ευσέβειας. Λένε ότι ο κήρυκας προαναγγέλλει και περιγράφει αυτά τα γεγονότα με τα λόγια του, αφενός για να αποτρέψει τον αποστάτη από την τόση μανία του, και αφετέρου για να προσφέρει παρηγοριά στους συναθλητές του, δείχνοντας ότι ο υβριστής οπωσδήποτε θα τιμωρηθεί και ότι οι πράξεις του δεν θα ξεφύγουν από το αλάθητο της θείας πρόνοιας. Μέσα από αυτά, μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι στηρίζει όσους από το πλήθος λυγίζουν και τους επαναφέρει στο να έχουν θάρρος. Εγώ, όμως, αν δεν έβλεπα πουθενά από την πλευρά των αγίων καμία αγανάκτηση ή επιτίμηση εναντίον εκείνων που επιβουλεύονται το δόγμα, ούτε κι εγώ θα χρησιμοποιούσα άλλη διέξοδο από τη θεωρούμενη τώρα αντιπαράθεση, παρά μόνο την ερμηνεία της προφητείας. Όμως, ο μάγος Ελύμας, που ήταν γεμάτος από κάθε δόλο και ραδιουργία, που καταγγέλλεται ως γιος του διαβόλου και εχθρός κάθε δικαιοσύνης, και που μάλιστα έχασε με οδυνηρό τρόπο την ίδια του την όραση, καθώς και ο «ασβεστωμένος τοίχος», είτε έφερε το αξίωμα της αρχιεροσύνης απέναντι στον αθλητή που χτυπιόταν είτε όχι, και όσα άλλα ειπώθηκαν λίγο πριν, αλλά και όσα περισσότερα από αυτά συναντώνται παντού στην Ιερή Γραφή — όλα αυτά τα παραδείγματα μου δείχνουν ξεκάθαρα ότι η καταφυγή στην ερμηνεία της προφητείας δεν είναι ούτε γενικά αποδεκτή ούτε ασφαλής.