Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 13:2

Ότι η Τριάδα αποστέλλει αποστόλους. Για τον Πατέρα λέει: «Διότι στο όρος Σιών θα έλθει αυτός που ευαγγελίζεται, και οι ευαγγελιζόμενοι, τους οποίους έχει προσκαλέσει ο Κύριος». Για τον Υιό: «Ιδού, σας αποστέλλω σαν πρόβατα ανάμεσα σε λύκους». Για το Πνεύμα λέει στις Πράξεις: «Αυτοί, λοιπόν, αφού αποστάλθηκαν από το άγιο Πνεύμα, ήλθαν στη Σελεύκεια». Εάν, επομένως, είναι ίδιον του Θεού το να προσκαλεί, γιατί το Πνεύμα λέει μέσω των προφητών: «Αυτά λέει ο Κύριος;» Και πάλι το Πνεύμα λέει στους αγίους στην Αντιόχεια: «Ξεχωρίστε μου τον Παύλο και τον Βαρνάβα για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει;» Μάθε, λοιπόν, τη δύναμη της Τριάδας. Ο Πατέρας νομοθετεί, ο Υιός προστάζει, το Πνεύμα ασκεί αυθεντία. Άκουσε τον Θεό που λέει: «Θα έλθουν οι ευαγγελιζόμενοι, τους οποίους ο Κύριος έχει προσκαλέσει».

Τι αποδεικνύει αυτό; Ορθ. Θέλω να σου δείξω ότι πότε λέγει τον εαυτό του ξεχωρισμένο από τον Πατέρα και πότε από τον Υιό. Μακεδ. Μήπως και από το Πνεύμα; Ορθ. Μάθε, λοιπόν, ότι και το Πνεύμα τον ξεχώρισε, όπως ήδη έχει προειπωθεί. Και έχει γραφτεί ως εξής στις Πράξεις των Αποστόλων: «Είπε δε το Πνεύμα σε αυτούς: Ξεχωρίστε μου τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει». Μακεδ. Και εγώ λέω πως όποιους καλεί ο Πατέρας, αυτούς καλεί και ο Υιός και το Πνεύμα· και όποιους αγιάζει ο Πατέρας, αυτούς αγιάζει και το Πνεύμα, όμως το Πνεύμα δεν δημιουργεί. Ορθ. Έχει αποδειχθεί ότι το Πνεύμα δημιουργεί. Διότι η αγία Μαρία βρέθηκε να κυοφορεί εκ Πνεύματος Αγίου. Μακεδ.

Και για να μη θεωρηθεί ότι ο λόγος αναφέρεται στον Χριστό, προσθέτει: «Για να πράξεις το θέλημά του, και να γνωρίσεις τον δίκαιό του, τον Ιησού». Ο οποίος βεβαίως, καταγράφοντας την κλήση και την προχείρισή του, είπε: «Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού, κλητός απόστολος». Έπειτα, επιπλέον της κλήσεως λέει και κάτι άλλο: «Αφορισμένος για το Ευαγγέλιο του Θεού». Το ότι δε εκείνο που τον αφόρισε τυγχάνει να είναι το Πνεύμα, μας το δίδαξαν οι Πράξεις των Αποστόλων. Διότι, αναφέρει, καθώς οι απόστολοι νήστευαν και προσεύχονταν, είπε το Άγιο Πνεύμα: «Αφορίστε μου λοιπόν τον Παύλο και τον Βαρνάβα για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει». Αν λοιπόν τον εκλέγει μεν ο Κύριος, ο Θεός των πατέρων, αυτόν που προεχείρισε, ο δε Υιός τον προσκάλεσε, και τον ίδιο τον αφορίζει το Πνεύμα, χρησιμοποιώντας την αυθεντία της φύσεως, πώς υπάρχει ετερότητα ουσίας στην Τριάδα, στην οποία διαπιστώνεται ταυτότητα ενέργειας;

«Αυτά λέει το Άγιο Πνεύμα», όπως ακριβώς το «Αυτά λέει ο Κύριος»: «Κατέβα και πορεύου μαζί τους χωρίς να διστάζεις καθόλου, διότι εγώ τους έχω αποστείλει». Μήπως αυτά τα λόγια ανήκουν σε κάποιον ταπεινό και υποταγμένο; «Ξεχωρίστε για μένα τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω καλέσει». Μήπως μιλάει έτσι ένας δούλος; Και ο Ησαΐας αναφέρει: «Ο Κύριος με απέστειλε, και το Πνεύμα Του». Και επίσης: «Κατέβηκε Πνεύμα από τον Κύριο και τους καθοδήγησε». Και πρόσεξε, μην εκλάβεις πάλι αυτήν την καθοδήγηση ως ταπεινή διακονία.

Και είπε: «Πήγαινε και πες σε αυτόν τον λαό: Με την ακοή θα ακούσετε και δεν θα καταλάβετε, και βλέποντας θα δείτε και δεν θα αντιληφθείτε». Αλλά ο μεν θεσπέσιος Ιωάννης λέγει περί του Μονογενούς: «Αυτά τα είπε ο Ησαΐας όταν είδε τη δόξα του, και μίλησε για αυτόν». Ο δε σοφότατος Στέφανος, μιλώντας στους Ιουδαίους, είπε: «Σκληροτράχηλοι και απερίτμητοι στις καρδιές και στα αυτιά, εσείς πάντοτε αντιστέκεστε στο Άγιο Πνεύμα». Άραγε δεν είναι πλέον ολοφάνερο ότι, ως προς την ετερότητα της ιδιαίτερης υποστάσεως, διακρίνουμε πάρα πολύ καλά τι είναι ο Πατέρας, τι είναι ο Υιός και τι είναι το Πνεύμα; Βάσει όμως της φυσικής ενότητας, όλα ανήκουν σε όλους: και η παρουσία, και τα λόγια, και η μέθεξη, και η ενέργεια και η δόξα, και όλα όσα λαμπρύνουν τη θεία φύση. Αλλά παραλίγο να μου διαφύγει και τούτο. Β. Το ποιο δηλαδή; Α. Διότι ακούς βέβαια, αγαπητέ, τους αγίους προφήτες να ανακράζουν: «Αυτά λέγει ο Κύριος». Και τους δικούς μας μυσταγωγούς, οι οποίοι έγιναν αυτόπτες και υπηρέτες του Λόγου, να λένε: «Αυτά λέγει το Άγιο Πνεύμα». Έχει γραφτεί εξάλλου: «Ενώ δε αυτοί λειτουργούσαν στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: Ξεχωρίστε μου τον Βαρνάβα και τον Παύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει».

Πάλι, εκ προσώπου του Υιού: «Διεμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Μήπως αυτά ταιριάζουν στο Πνεύμα; Μήπως διεμοιράστηκαν μεταξύ τους τα ιμάτια του Πνεύματος; Μήπως κατέκοψαν τους χιτώνες του Πνεύματος; Αλλά το Πνεύμα ομιλεί εκ προσώπου του Υιού. Ομιλεί πάλι εκ του ιδίου του προσώπου όταν λέει: «Ξεχωρίστε μου τον Σαύλο και τον Βαρνάβα για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει». Ιδού, αυτό λέγεται εκ προσώπου του Πνεύματος και βεβαίως δεν ταιριάζει στον Πατέρα ή στον Υιό η φωνή αυτή. Διότι, όταν ακούμε εμείς ότι το Άγιο Πνεύμα είπε: «Ξεχωρίστε μου τον Σαύλο και τον Βαρνάβα για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει», στο Άγιο Πνεύμα αναφέρουμε το νόημα των ρητών, χωρίς να αποξενώνουμε τον λόγο από τον Πατέρα και τον Υιό, αλλά αποδίδοντας στο χωρίο το αρμόζον πρόσωπο. Πάλι, εκ προσώπου του προφήτη: «Ιδού, διότι συνελήφθηκα μέσα σε ανομίες και μέσα σε αμαρτίες με κυοφόρησε η μητέρα μου». Άραγε δεν το είπε εν Πνεύματι; Μήπως ταιριάζει στο Πνεύμα η φωνή αυτή; Μήπως συνελήφθη μέσα σε ανομίες και μέσα σε αμαρτίες κυοφόρησε η μητέρα; Όπως λοιπόν εδώ ακούς τον Δαβίδ, αλλά κατανοείς ότι ο προφήτης ομιλεί μέσω του Αγίου Πνεύματος, έτσι και εδώ, όταν ακούσεις «Γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου και τα ενδύματά σου σαν αυτού που πατάει στο πατητήρι;», να κατανοήσεις ότι λέγεται μέσω του Πνεύματος εκ προσώπου των αγγέλων. «

Ενήργησε δε και αυτό μέσω του Αγίου Πνεύματος. Και βέβαια, στις Πράξεις των Αγίων Αποστόλων θα βρούμε γραμμένο ότι: «Ενώ δε αυτοί λειτουργούσαν στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: Ξεχωρίστε μου τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει». Ο δε θεσπέσιος Παύλος ορίστηκε σε αποστολή προς τα έθνη, και αυτή τη διακονία έλαβε. Και το βεβαιώνει γράφοντας ο ίδιος: «Εφόσον, λοιπόν, εγώ είμαι απόστολος των εθνών, δοξάζω τη διακονία μου». Επομένως, ο Υιός διανέμει τις διακονίες, ενώ το Άγιο Πνεύμα ενεργεί το έργο με εξουσία. Διότι είναι Πνεύμα του Υιού. Αλλά και τα ενεργήματα των δυνάμεων, δηλαδή τα θαύματα που γίνονται μέσω των αγίων, ο ίδιος Θεός τα επιτελεί για εμάς. Διότι τα πάντα, όπως είπα, προέρχονται από τον Πατέρα μέσω του Υιού εν Πνεύματι, και για όλα όσα κατορθώνονται δοξάζεται η αγία και ομοούσιος Τριάδα.

Καμία όμως δεν κινδύνευσε, διότι αυτό πάλι σημαίνει το, Πέρασαν με αριθμό, και καμία από αυτές δεν χάθηκε, η μία δεν αναζήτησε την άλλη. Ποιος λοιπόν είναι αυτός που τις έσωσε; Ο Κύριος τους έδωσε εντολή, και το πνεύμα του τις συγκέντρωσε, και πρόσταξε να μαθητεύσουν όλα τα έθνη και να βαπτίζουν στο όνομα του Πατρός, και του Υιού, και του Αγίου Πνεύματος. Θα ρίξει δε σε αυτές και κλήρους, και το χέρι του τις διαμοίρασε για να βόσκουν εις τον αιώνα. Διότι έχουν διανεμηθεί στους αγίους αποστόλους σαν κάποιοι κλήροι τα μέρη όπου ο καθένας έπρεπε να κηρύξει. Και βέβαια ο θεσπέσιος Πέτρος ορίστηκε για την περιτομή. Το Πνεύμα δε έδωσε εντολή λέγοντας: «Ξεχωρίστε λοιπόν για μένα τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει· και έγιναν απόστολοι των εθνών.» Το χέρι του λοιπόν τους διαμοίρασε κλήρους, ώστε να βόσκουν εις τον αιώνα. Επειδή δηλαδή έκανε μνεία για ελάφια, έθεσε αναγκαστικά το «να βόσκουν»· διότι σχεδόν καταβόσκησαν τις χώρες, ευφραινόμενοι με εκείνους που καλούνταν μέσω της πίστεως σε επίγνωση της αλήθειας, και αυτός ήταν ο κλήρος τους. Και βέβαια ο θεσπέσιος Παύλος απευθυνόταν σε εκείνους που είχαν σωθεί μέσω αυτού, λέγοντας: «Χαρά και στεφάνι μου.» Ότι δε ατελεύτητο θα διαφυλαχθεί για αυτούς παρά τω Θεώ το καύχημα για αυτά, το διατρανώνει λέγοντας το, Θα αναπαυθούν επ' αυτής. Επ' αυτής δε ποιας; Προφανώς της κληρονομίας που τους διανεμήθηκε από τον Θεό.

Αλλά ας δούμε, εξετάζοντας μέσα από τη θεία Γραφή, αν δεν είναι ο Χριστός που του έδωσε εντολή. Όταν λοιπόν, όπως είναι γραμμένο, βιαζόταν από τα Ιεροσόλυμα προς τη Δαμασκό για να αφανίσει τους μαθητές, καθώς βρισκόταν στη μέση του δρόμου, του εμφανίζεται ο Χριστός λέγοντας: «Σαούλ, Σαούλ, γιατί με καταδιώκεις;» Και όταν ο Παύλος ρώτησε και είπε: «Ποιος είσαι, Κύριε;», του είπε: «Εγώ είμαι ο Ιησούς, τον οποίο εσύ καταδιώκεις. Αλλά σήκω και μπες στην πόλη, και θα σου ειπωθεί τι πρέπει να κάνεις.» Το τι λοιπόν του ειπώθηκε, το βρίσκουμε πάλι στις Πράξεις των Αποστόλων, ότι «Ενώ αυτοί νήστευαν και λειτουργούσαν στον Κύριο, είπε το Πνεύμα το Άγιο: Ξεχωρίστε μου τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει.» Έπειτα πάλι είναι γραμμένο γι' αυτούς, ότι «Αυτοί λοιπόν, αφού στάλθηκαν μέσω του Αγίου Πνεύματος, απήλθαν στη Σελεύκεια, και από εκεί απέπλευσαν για την Κύπρο. Και όταν έφτασαν στη Σαλαμίνα, κήρυτταν τον λόγο του Θεού στις συναγωγές των Ιουδαίων.» Βλέπεις πώς, σύμφωνα με την εντολή του Σωτήρα μας, αποστέλλεται μέσω του Αγίου Πνεύματος για να κηρύξει;

ΑΛΛΟ. Ο Απόστολος, απευθύνοντας επιστολή προς τους Κορινθίους, αναφέρει για τον εαυτό του στην αρχή της επιστολής: «Παύλος, απόστολος Ιησού Χριστού». Ιδού, εδώ ισχυρίζεται σαφώς ότι λαμβάνει το όνομα και το αξίωμα της αποστολής από τον Ιησού Χριστό. Στις δε Πράξεις των Αποστόλων έχει γραφτεί το εξής: «Ενώ δε αυτοί λειτουργούσαν στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: Ξεχωρίστε μου τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει». Εάν λοιπόν, μολονότι το Πνεύμα τον κάλεσε στην αποστολή, ο ίδιος αναφέρει ότι έχει κληθεί από τον Ιησού Χριστό, αποδεικνύεται σαφώς ότι το Άγιο Πνεύμα δεν είναι αλλότριο της ουσίας του Υιού. Αλλά βρίσκεται μέσα σε Αυτόν και προέρχεται από Αυτόν, και σαν κάποια φυσική ενέργεια έχει τη δύναμη να εκπληρώνει όλα όσα βούλεται.

Και θέλεις να μάθεις ότι ομιλεί και λαλεί; Ο Φίλιππος, κατόπιν αποκαλύψεως αγγέλου, κατέβηκε στον δρόμο που οδηγεί στη Γάζα, όταν ερχόταν ο ευνούχος. Και είπε το Πνεύμα στον Φίλιππο: «Πλησίασε και προσκολλήσου στο άρμα αυτό». Βλέπεις ότι το Πνεύμα λαλεί σε εκείνον που ακούει; Και ο Ιεζεκιήλ λέει τα εξής: «Ήλθε επάνω μου Πνεύμα Κυρίου και μου είπε: αυτά λέει ο Κύριος». Και πάλι, το Άγιο Πνεύμα είπε στους αποστόλους στην Αντιόχεια: «Ξεχωρίστε για μένα τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει». Βλέπεις Πνεύμα ζωντανό, το οποίο ξεχωρίζει, προσκαλεί και αποστέλλει εξουσιαστικά;

Και ενώ στην Αντιόχεια της Συρίας, την επιφανέστατη πόλη, το κήρυγμα για τον Χριστό ήταν ενεργό, εστάλη από εκεί ο Βαρνάβας ως συνεργός των αγαθών μέχρι την Αντιόχεια, ένας άνδρας αγαθός και γεμάτος από Άγιο Πνεύμα και πίστη, ο οποίος, βλέποντας τον πολύ θερισμό αυτών που πίστευαν στον Χριστό, έφερε τον Παύλο από την Ταρσό στην Αντιόχεια ως συναγωνιστή του. Και αφού πλήθη ανθρώπων διδάχθηκαν και συγκεντρώθηκαν από αυτούς στην εκκλησία, συνέβη για πρώτη φορά στην Αντιόχεια να ονομαστούν οι μαθητές χριστιανοί, καθώς, νομίζω, το Άγιο Πνεύμα έδωσε σε αυτούς που πίστευαν το νέο όνομα που είχε προαναγγελθεί από τον Κύριο. Επειδή δε εκχεόταν από τον Θεό περισσότερη πνευματική χάρη στην Αντιόχεια, υπήρχαν εκεί προφήτες και δάσκαλοι, μεταξύ των οποίων και ο Άγαβος. Ενώ λοιπόν αυτοί λειτουργούσαν προς τον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: «Ξεχωρίστε για μένα τον Βαρνάβα και τον Παύλο για το έργο στο οποίο τους έχω καλέσει». Και αφού έθεσαν πάνω τους τα χέρια, απεστάλησαν από το Άγιο Πνεύμα. Είναι λοιπόν φανερό ότι το Πνεύμα που ομιλεί και αποστέλλει είναι ζωντανό, ενυπόστατο και ενεργό, όπως έχουμε πει.

Έτσι λένε οι Γραφές: «Θα αποστείλεις το Πνεύμα σου και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης», όμοιο με το να λέει «θα εξαποστείλεις τον Λόγο σου και θα τα λιώσεις»· «Ενώ δε αυτοί λειτουργούσαν», λέει, «στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: Ξεχωρίστε μου, λοιπόν, τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει», όμοιο με το να λέει «ο δε Κύριος είπε: είσελθε στην πόλη και εκεί θα σου ειπωθεί τι πρέπει να κάνεις»· «Αυτοί, λοιπόν, αφού στάλθηκαν από το Άγιο Πνεύμα, κατέβηκαν στη Σελεύκεια», όπως θα έλεγε ο Χριστός: «Ιδού, σας αποστέλλω σαν πρόβατα ανάμεσα σε λύκους»· «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα να μην επιβληθεί κανένα άλλο βάρος εκτός από τα αναγκαία», όπως θα έλεγε: «λέω δε όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μην χωριστεί από τον άνδρα»· «Διήλθαν δε τη Φρυγία και τη Γαλατική χώρα, επειδή εμποδίστηκαν από το Άγιο Πνεύμα να κηρύξουν τον λόγο στην Ασία· και όταν έφτασαν στη Μυσία, προσπαθούσαν να πορευτούν προς τη Βιθυνία, και δεν τους άφησε το Πνεύμα», όπως θα έλεγε ο Χριστός: «Πορευθείτε και βαπτίστε όλα τα έθνη» 〈ή〉 «μη βαστάζετε σακίδιο ούτε ραβδί ούτε υποδήματα». «Οι οποίοι, λέει, έλεγαν στον Παύλο μέσω του Πνεύματος να μην ανεβεί στα Ιεροσόλυμα» ή ο Άγαβος: «αυτά λέει το Άγιο Πνεύμα: τον άνδρα στον οποίο ανήκει αυτή η ζώνη», όμοιο με αυτό που είπε ο Παύλος: «Εφόσον ζητάτε απόδειξη του Χριστού που λαλεί μέσα μου;».

Έτσι αναφέρουν οι Γραφές: «Θα αποστείλεις το Πνεύμα σου, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης», πράγμα όμοιο με το να λέγει: «Θα εξαποστείλεις τον λόγο σου και θα τα λιώσεις»· «Ενώ δε αυτοί (λέγει) λειτουργούσαν στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: ξεχωρίστε για μένα τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει», πράγμα όμοιο με το να λέγει: «Ο δε Κύριος είπε, είσελθε στην πόλη, και εκεί θα σου λαληθεί τι πρέπει να κάνεις»· «Αυτοί λοιπόν, αφού απεστάλησαν από το Άγιο Πνεύμα, κατέβηκαν στη Σελεύκεια», όπως θα έλεγε ο Χριστός: «Ιδού, σας αποστέλλω ως πρόβατα εν μέσω λύκων»· «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα να μην επιβληθεί κανένα άλλο βάρος, εκτός από τα αναγκαία», όπως θα έλεγε: «Λέγω δε, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μη χωριστεί από τον άνδρα»· «Διήλθαν δε τη Φρυγία και τη χώρα της Γαλατίας, εμποδισθέντες από το Άγιο Πνεύμα να κηρύξουν τον λόγο στην Ασία.

Πρόσεξε πάλι ότι, ενώ και οι δύο είναι άξιοι τιμωρίας, αυτός εδώ τιμωρείται. Διότι τώρα δεν είναι ο καιρός της κρίσεως, αλλά τιμωρεί εκείνον που είναι ο πλέον υπεύθυνος, αφήνοντας τους άλλους να ωφεληθούν εξαιτίας του. Και ο λόγος του Θεού, αναφέρει, αυξανόταν και πληθυνόταν· δηλαδή, αφού συνέβη αυτό. Είδες την οικονομία του Θεού; Ο Βαρνάβας δε και ο Σαύλος επέστρεψαν από την Ιερουσαλήμ, αφού εκπλήρωσαν τη διακονία τους, παίρνοντας μαζί τους και τον Ιωάννη που ονομάστηκε Μάρκος. Υπήρχαν δε στην Αντιόχεια, στην τοπική Εκκλησία, κάποιοι προφήτες και δάσκαλοι, ο Βαρνάβας και ο Συμεών που ονομαζόταν Νίγερ, και ο Λούκιος ο Κυρηναίος, καθώς και ο Μαναήν, ο σύντροφος του τετράρχη Ηρώδη, και ο Σαύλος. Ακόμη μνημονεύει πρώτο τον Βαρνάβα· διότι ο Παύλος δεν ήταν ακόμη λαμπρός, ούτε είχε επιτελέσει κανένα σημείο. Και ενώ αυτοί λειτουργούσαν στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Πνεύμα το Άγιο: Ξεχωρίστε μου τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο, στο οποίο τους έχω προσκαλέσει. Τότε, αφού νήστευσαν και προσευχήθηκαν και τους επέθεσαν τα χέρια, τους απέλυσαν. Τι σημαίνει, «Ενώ λειτουργούσαν»;

Ενώ κήρυτταν. «Ξεχωρίστε μου», λέει, «τον Βαρνάβα και τον Σαύλο». Τι σημαίνει, «ξεχωρίστε μου»; Για το έργο, για την αποστολή. Δες πάλι από ποιους χειροτονείται· από τον Λούκιο τον Κυρηναίο και τον Μαναή· μάλλον, όμως, από το Πνεύμα. Διότι, όσο πιο ταπεινά είναι τα πρόσωπα, τόσο πιο έκδηλη φαίνεται η χάρη του Θεού. Χειροτονείται, λοιπόν, για την αποστολή, ώστε να κηρύττει με εξουσία.

Εάν λοιπόν αυτός, όταν άκουσε να λένε «είναι φωνή Θεού και όχι ανθρώπου», μολονότι δεν είπε τίποτα, έπαθε τέτοια πράγματα· πολύ περισσότερο θα τα πάθαινε ο Χριστός, αν δεν ήταν ο ίδιος Θεός, καθώς έλεγε διαρκώς: «Τα λόγια τα δικά μου δεν είναι δικά μου», και, «Οι υπηρέτες οι δικοί μου θα αγωνίζονταν», και όσα παρόμοια. Εκείνος όμως τελείωσε τη ζωή του με τρόπο αισχρό και ελεεινό, και πλέον ούτε καν φαίνεται. Παρατήρησε μάλιστα αυτόν να μεταπείθεται και από τον Βλάστο, και καθώς ήταν ταλαίπωρος εύκολα οργιζόταν, και πάλι συμφιλιωνόταν, και παντού ήταν δούλος του πλήθους, χωρίς να έχει τίποτα το ελεύθερο πάνω του. Πρόσεξε επίσης την αυθεντία του Αγίου Πνεύματος. «Ενώ αυτοί λειτουργούσαν», λέει, «στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: Ξεχωρίστε μου τον Βαρνάβα και τον Σαύλο». Ποιος θα τολμούσε να πει αυτά τα λόγια, εάν δεν διέθετε την ίδια εξουσία; Και αυτό γίνεται, ώστε να μην παραμείνουν μαζί από κοινού. Είδε ότι αυτοί είχαν μεγαλύτερη δύναμη και ότι μπορούσαν να επαρκέσουν για πολλούς. Πώς όμως τους μίλησε; Ίσως μέσω των προφητών. Γι' αυτό προκαταβολικά ανέφερε ότι και προφήτες ήταν και νήστευαν και λειτουργούσαν, για να μάθεις ότι υπήρχε ανάγκη για πολλή νήψη.

Στην Αντιόχεια χειροτονείται, όπου και κηρύττει. Γιατί δεν είπε: «Ξεχωρίστε για τον Κύριο», αλλά «για Εμένα»; Αποδεικνύει ότι η εξουσία και η δύναμη είναι ένα. Βλέπεις πόσο μεγάλο πράγμα είναι η νηστεία; Δείχνει ότι τα πάντα τα ενεργούσε το Πνεύμα. Μεγάλο αγαθό είναι η νηστεία· δεν περιορίζεται από κανένα όριο.

Έπειτα άρχισε να κηρύττει και προκαλούσε σύγχυση στους Ιουδαίους, και ούτε τότε απέβαλε το όνομα, αλλά ακόμη ονομαζόταν Σαύλος. Διότι, λέει, έγινε γνωστή στον Σαύλο η επιβουλή των Ιουδαίων. Άραγε, λοιπόν, μόνο εκεί; Σε καμία περίπτωση, αλλά, λέει, έγινε λιμός, και οι μαθητές όρισαν να στείλουν στα Ιεροσόλυμα βοήθεια για τη διακονία των αγίων. Και την έστειλαν διά χειρός Βαρνάβα και Σαύλου. Ιδού, διακονεί τους αγίους, και ακόμη ονομάζεται Σαύλος. Μετά από αυτά, πήγε και ο Βαρνάβας στην Αντιόχεια και, αφού είδε τη χάρη του Θεού και ότι υπήρχε εκεί μεγάλο πλήθος, αναχώρησε για την Ταρσό για να αναζητήσει τον Σαύλο. Ιδού, μεταστρέφει πολλούς, και ονομάζεται Σαύλος· και πάλι: Υπήρχαν, λέει, στην Αντιόχεια, στην τοπική Εκκλησία, προφήτες και δάσκαλοι: ο Συμεών που ονομαζόταν Νίγερ, και ο Λούκιος ο Κυρηναίος, και ο Μαναήν, ο σύντροφος του τετράρχη Ηρώδη, και ο Σαύλος. Ιδού, έγινε και δάσκαλος και προφήτης, και ακόμη ονομαζόταν Σαύλος. Και πάλι: Ενώ δε αυτοί λειτουργούσαν στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: Ξεχωρίστε για εμένα τον Βαρνάβα και τον Σαύλο.

Διότι έλεγαν ότι του είχε ανατεθεί η διδασκαλία αυτή από ανθρώπους, τους αποστόλους, και ότι έπρεπε να ακολουθεί εκείνους. Το ότι όμως δεν του ανατέθηκε από ανθρώπους, το φανέρωσε ο Λουκάς λέγοντας: «Ενώ δε αυτοί λειτουργούσαν στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: Ξεχωρίστε μου τον Παύλο και τον Βαρνάβα». Από αυτό είναι φανερό ότι είναι μία η εξουσία του Υιού και του Πνεύματος. Διότι, ενώ αποστάλθηκε από το Πνεύμα, λέει ότι έχει αποσταλεί από τον Χριστό.

Δες πώς και εδώ αποκαλεί το Πνεύμα Κύριο. Και αλλού βέβαια μπορεί κανείς να διαπιστώσει την κυριότητά του· διότι, λέει, «ενώ αυτοί λειτουργούσαν και νήστευαν για τον Κύριο, είπε το Πνεύμα: Ξεχωρίστε για μένα τον Παύλο και τον Βαρνάβα». Γι' αυτόν τον λόγο είπε το «ενώ αυτοί λειτουργούσαν για τον Κύριο, ξεχωρίστε για μένα», ώστε να καταδείξει το ομότιμο. Και πάλι ο Χριστός λέει: «Ο δούλος δεν γνωρίζει τι κάνει ο κύριός του»· το Πνεύμα όμως, όπως ο άνθρωπος γνωρίζει τα δικά του, έτσι γνωρίζει και τα του Θεού, χωρίς να διδάσκεται· επειδή διαφορετικά δεν ευσταθεί η εικόνα.

Πρόσεξε την ευγνωμοσύνη του δούλου· δεν θέλει τίποτα να θεωρείται δικό του, αλλά τα πάντα του Δεσπότη. Και όμως το Πνεύμα το έδωσε αυτό· γι' αυτό έλεγε: «Πολλά έχω να σας πω, αλλά δεν μπορείτε να τα βαστάξετε τώρα· όταν όμως έλθει Εκείνος, το Πνεύμα της αληθείας, θα σας οδηγήσει σε όλη την αλήθεια»· και πάλι: «Ξεχωρίστε μου τον Παύλο και τον Βαρνάβα». Και στην προς Κορινθίους επιστολή λέει ότι: «Στον έναν δίνεται μέσω του Πνεύματος λόγος σοφίας, και σε άλλον λόγος γνώσεως»· και ότι: «Αυτό τα διαμοιράζει όλα, όπως θέλει». Και όταν ομιλούσε προς τους Μιλησίους, έλεγε: «Στο οποίο το Άγιο Πνεύμα σας τοποθέτησε ποιμένες και επισκόπους». Βλέπεις ότι αυτά που ανήκουν στο Πνεύμα τα αποδίδει στον Υιό, και αυτά που ανήκουν στον Υιό στο Πνεύμα; «Χάρη και αποστολή»· δηλαδή: Δεν το κατορθώσαμε εμείς αυτό, το να γίνουμε απόστολοι· διότι δεν λάβαμε αυτό το αξίωμα επειδή κοπιάσαμε πολύ και μοχθήσαμε, αλλά λάβαμε χάρη, και το κατόρθωμα αποτέλεσε δωρεά άνωθεν. «Εις υπακοήν πίστεως».

Βρίσκεται το Πνεύμα να λέει στις Πράξεις των Αποστόλων: «Ξεχωρίστε για εμένα τον Παύλο και τον Βαρνάβα». Και παντού, όταν γράφει, προσθέτει το όνομα του Αποστόλου, διδάσκοντας τον ακροατή να μη θεωρεί ότι τα λεγόμενα είναι ανθρώπινα· διότι ο Απόστολος δεν θα έλεγε τίποτα το δικό του· και αναφέροντας τη λέξη Απόστολος, παραπέμπει αμέσως τη διάνοια του ακροατή σε εκείνον που τον απέστειλε. Για τον λόγο αυτό, προτάσσει αυτό σε όλες τις επιστολές, καθιστώντας τον λόγο του αξιόπιστο, και λέει τα εξής: «Παύλος, απόστολος του Ιησού Χριστού, κατ' επιταγήν του Θεού, του Σωτήρα μας». Και όμως πουθενά δεν φαίνεται ο Πατέρας να του έχει δώσει επιταγή, αλλά παντού ο Χριστός είναι εκείνος που συνομιλεί μαζί του· διότι τι λέει;

Α΄. Το αξίωμα της διδασκαλίας και της ιερωσύνης είναι μεγάλο και θαυμαστό, και έχει πράγματι ανάγκη από την απόφαση του Θεού, ώστε να αναδειχθεί στο μέσον ο άξιος. Έτσι γινόταν κατά το παρελθόν, έτσι γίνεται και τώρα, όταν πραγματοποιούμε τις εκλογές χωρίς ανθρώπινα πάθη, όταν δεν αποβλέπουμε σε κανένα βιωτικό συμφέρον, ούτε στη φιλία ούτε στην έχθρα. Διότι, ακόμη και αν δεν μετέχουμε σε τόσο μεγάλη χάρη του Πνεύματος, αρκεί η αγαθή πρόθεση για να προσελκύσει τη χειροτονία του Θεού. Επειδή ούτε οι απόστολοι είχαν λάβει το Πνεύμα όταν εξέλεξαν τον Ματθία, αλλά αφού εμπιστεύθηκαν το ζήτημα στην προσευχή, τον συγκατέλεξαν στον αριθμό των αποστόλων· διότι δεν απέβλεπαν σε ανθρώπινη φιλία. Έτσι θα έπρεπε να γίνεται και τώρα στην εποχή μας. Αλλά εμείς, έχοντας φθάσει στο έσχατο σημείο ραθυμίας, εγκαταλείπουμε εντελώς ακόμη και τα φανερά· όταν όμως παραβλέπουμε τα φανερά, πώς θα μας αποκαλύψει ο Θεός τα άδηλα; «Εάν στο μικρό», λέγει, «δεν σταθήκατε πιστοί, το μεγάλο και αληθινό ποιος θα σας το εμπιστευθεί;». Τότε όμως, επειδή δεν παρεισέφρεε κανένας ανθρώπινος παράγοντας, οι ιερείς αναδεικνύονταν μέσω προφητείας. Τι σημαίνει «μέσω προφητείας»; Μέσω του Αγίου Πνεύματος. Διότι προφητεία δεν είναι μόνο το να προλέγει κανείς τα μέλλοντα, αλλά και να φανερώνει τα παρόντα, καθώς και ο Σαούλ αποκαλύφθηκε μέσω προφητείας ότι κρυβόταν ανάμεσα στις αποσκευές· διότι ο Θεός τα αποκαλύπτει στους δικαίους. Προφητεία ήταν και ο λόγος: «Ξεχωρίστε μου τον Παύλο και τον Βαρνάβα». Με αυτόν τον τρόπο εξελέγη και ο Τιμόθεος.

Και πάλι: «Αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Και τι περισσότερο θα είχε από τους αποστόλους, εάν επρόκειτο να παρακαλέσει τον Πατέρα ώστε να το δώσει σε άλλους, τη στιγμή που εκείνοι πολλές φορές φαίνονται να το πράττουν αυτό ακόμη και χωρίς προσευχή; Πώς, επίσης, εάν στέλνεται από τον Πατέρα κατόπιν παρακλήσεως, αυτό επιφοιτά από μόνο του; Πώς στέλνεται από άλλον αυτό που είναι πανταχού παρόν, και το οποίο μοιράζει τα χαρίσματα ιδιαιτέρως στον καθένα όπως βούλεται, και λέγει με αυθεντία: «Ξεχωρίστε μου τον Παύλο και τον Βαρνάβα»; Μολονότι εκείνοι που λειτουργούσαν, τελούσαν τη λειτουργία προς τον Θεό, εντούτοις το Πνεύμα τους κάλεσε με αυθεντία στο δικό του έργο· όχι διότι τους καλούσε σε κάποιο άλλο έργο, αλλά για να δείξει την εξουσία του. Τι σημαίνει λοιπόν, λέγει, το «θα παρακαλέσω τον Πατέρα»; Υποδεικνύει τον καιρό της παρουσίας του.

Για τον Πατέρα είναι γραμμένο: «Εγώ είμαι ο Θεός που δοκιμάζει νεφρούς και ερευνά τα ταμιεία της κοιλίας». Άραγε, επειδή δεν προστίθεται το ρήμα «καταλαμβάνω», θα ισχυριστείς ότι ο Πατέρας βρίσκεται σε άγνοια; Μήπως ερευνά και δοκιμάζει επειδή αγνοεί, ώστε να τολμήσεις να πεις το ίδιο και για το προσκυνητό Πνεύμα; Πώς τότε είπε: «Ξεχωρίστε μου τον Παύλο και τον Βαρνάβα για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει»; Βλέπεις την εξουσία· κατανόησε τη θεότητα.

Και ενώ αυτοί λειτουργούσαν στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: Ξεχωρίστε μου τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει.