Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 5:3

Γιατί οι Πράξεις των Αποστόλων στηλιτεύουν τον Ανανία και τη Σαπφείρα; Δεν είναι επειδή έγιναν κλέφτες των ίδιων τους των υπαρχόντων και ιερόσυλοι των δικών τους αφιερωμάτων; Ίσως δεν θα μου φτάσει ούτε η ημέρα για να απαριθμήσω τους υπηρέτες της πλεονεξίας.

Επειδή όμως για τον άριστο δάσκαλο της ευσέβειας δεν ήταν μόνο αυτό το πιο σπουδαίο, το να κάνει δηλαδή πολυάριθμο τον λαό του Θεού, αλλά πολύ περισσότερο το να ζουν οι μαθητές με ακρίβεια σύμφωνα με τους νόμους που τους δόθηκαν, και επειδή είδε εκείνον τον Ανανία, τον κλέφτη των δικών του καρπών και παράδοξο ιερόσυλο, ότι επρόκειτο να δημιουργήσει στους χριστιανούς μια κακή συνήθεια αμαρτίας, τον απέκοψε απότομα από την εκκλησία. Όχι επειδή ήταν σκληρός και φονικός στη σκέψη, αλλά επειδή με αυτόν τον τρόπο θεράπευσε την αμαρτία με σκοπό την ωφέλεια. Διότι, επειδή ο λαός ήταν νεοπροσήλυτος και νεοσύστατος, έχοντας μόλις προσφάτως δεχθεί τους ευαγγελικούς νόμους προερχόμενος από την ελληνική και ιουδαϊκή αδιαφορία, εύλογα θεώρησε ότι οι μαθητές δεν είχαν ανάγκη μόνο από νουθεσία με λόγια, αλλά και από κάποιον έμπρακτο φόβο - διότι συνήθως οι άνθρωποι, όπως ακριβώς ρυθμιστούν στην αρχή των ενασχολήσεών τους, έτσι τηρούν τη συνήθεια μέχρι το τέλος - και για αυτόν τον λόγο, αφού έλεγξε την αμαρτία, επέβαλε αμέσως ως τιμωρία τον θάνατο, χωρίς να χρησιμοποιήσει ξίφος ούτε παραδίδοντάς τον σε δημίους, αλλά δείχνοντας τότε με ξεχωριστό τρόπο τη δύναμη του Χριστού στον τρόπο της θανάτωσής του.

Διότι πραγματικός δαιμονισμός δεν είναι μόνο το να πέφτει κανείς κάτω, να υλακτεί και να βγάζει αφρούς, αλλά το να κατευθύνεται εξ ολοκλήρου από τον πονηρό. Δαιμονισμένο αποκαλώ τον ψεύτη και τον βλάσφημο, και ακόμη περισσότερο από αυτούς τον πόρνο και τον μοιχό, τον υποκριτή, τον πλεονέκτη και γενικά κάθε άνθρωπο που διακρίνεται για τα πονηρά του έργα. Έτσι λοιπόν και ο Πέτρος, γνωρίζοντας ότι όλα όσα είναι αντίθετα προς το θέλημα του Θεού αποτελούν έργα του σατανά, λέει προς τον ιερόσυλο Ανανία τα εξής: Ανανία, γιατί σε πείραξε ο σατανάς ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα; Και ο Κύριος, στέλνοντας στο πυρ τους αμαρτωλούς, τους ονομάζει αγγέλους του διαβόλου, διότι είναι σκεύη του δικού του θελήματος.

Ο Αθ. είπε: Παντού διακηρύσσουν οι θείες Γραφές ότι το Άγιο Πνεύμα είναι Θεός, και δεν είναι χωρισμένο από τη δόξα του Θεού και Πατρός, και του Μονογενούς Του. Διότι λέγει ο Πέτρος στις Πράξεις προς τον Ανανία: «Όσο παρέμενε απούλητο, δεν παρέμενε δικό σου; Και αφού πουλήθηκε, δεν βρισκόταν στη δική σου εξουσία; Γιατί έβαλες στην καρδιά σου αυτό το πράγμα, να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα; Δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό». Βλέπεις πώς, αυτό που στα προηγούμενα ονόμασε Άγιο Πνεύμα, στα επόμενα το ονόμασε Θεό;

Ή το αντίθετο, μήπως υποβιβάσουμε την περί αυτού έννοια σε κάτι ταπεινό; Διότι λέει προς τον Ανανία ο απόστολος Πέτρος: «Γιατί γέμισε ο Σατανάς την καρδιά σου, ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα; Δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό.»

Διότι πρέπει να γνωρίζουμε και να μην αγνοούμε ότι εκείνα που υποσχόμαστε στον Θεό δεν είναι πλέον δικά μας, αλλά ανήκουν στον Θεό. Και εάν αφαιρέσουμε κάτι από αυτά, δεν παίρνουμε τα δικά μας, αλλά ιεροσυλούμε τα του Θεού. Η δε υπόσχεση δεν περιορίζεται μόνο σε χρήματα, αλλά φτάνει μέχρι τον λόγο και την ίδια την προαίρεση. Διότι, ακόμη και αν κάποιος είναι φτωχός σε χρήματα, δεν είναι φτωχός και στην προαίρεση. Εξάλλου, το αληθινά μεγάλο και θείο μυστήριό μας δεν στηρίζει την υπόσχεση στα χρήματα, αλλά στην τέλεια προαίρεση και στην κατά Θεόν πίστη. Όλοι λοιπόν δώσαμε υποσχέσεις, και όλοι είμαστε οφειλέτες των υποσχέσεών μας. Επομένως, είναι ανάγκη να αποδίδει η μεν παρθένος την παρθενία, όπως ακριβώς την υποσχέθηκε· ο δε εγκρατής την εγκράτεια· όσοι δε βρίσκονται σε γάμο τη σωφροσύνη και την μεταξύ τους αγάπη και τιμή· και, τέλος, όλοι ανεξαιρέτως την προς τον Θεό πίστη, την ευλάβεια, τη δικαιοσύνη και την ανδρεία· ώστε να μη μας βρει ως αγνώμονες το παράδειγμα του Ανανία και της Σαπφείρας. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο αποστολικός λόγος μας προφυλάσσει λέγοντας: «Αποδώστε σε όλους τις οφειλές, σε όποιον οφείλετε φόρο τον φόρο· σε όποιον οφείλετε τιμή την τιμή. Σε κανέναν μην οφείλετε τίποτα, παρά μόνο το να αγαπάτε ο ένας τον άλλον.» Αυτό ακριβώς έπραξε και ο ίδιος που κηρύττει αυτά.

Επιπλέον, τα ονόματα των επτά διακόνων που ορίστηκαν από τους αποστόλους είναι τα εξής: Στέφανος, Φίλιππος, Πρόχορος, Νικάνωρ, Τίμων, Παρμενάς και Νικόλαος. Τις πράξεις, λοιπόν, αυτών των αποστόλων και των διακόνων διηγείται ο Λουκάς, καθώς και τα σημεία που επιτελέστηκαν από αυτούς, τα οποία είναι τα εξής: Ο Πέτρος και ο Ιωάννης θεράπευσαν στο όνομα του Κυρίου τον εκ γενετής χωλό, ο οποίος καθόταν στην Ωραία Πύλη. Ο Πέτρος ήλεγξε τον Ανανία και τη σύζυγό του Σαπφείρα, επειδή υπεξαίρεσαν μέρος από το αντίτιμο του κτήματος και από την υπόσχεση προς τον Θεό, και έπεσαν αμέσως νεκροί. Ο Πέτρος στην Ιόππη, αφού προσευχήθηκε, ανέστησε εκ νεκρών την αποθανούσα Δορκάδα.

Εάν δε αυτά είναι μόνο λόγια και όχι πραγματικά γεγονότα· ιδού εκείνος που είχε τη γυναίκα του πατέρα του στην Κόρινθο, χωρίς να κατηγορηθεί για τίποτε άλλο, για αυτό και μόνο όχι απλώς παραδίδεται ο ίδιος στον Σατανά για τον όλεθρο της σάρκας, μέχρι να διορθώσει το αμάρτημα με τους άξιους καρπούς της μετάνοιας, αλλά και ολόκληρη μαζί η Εκκλησία, επειδή δεν καταδίκασε το αμάρτημα, περιβάλλεται με τις ίδιες κατηγορίες. Τι να πούμε δε για τον Ανανία στις Πράξεις των Αποστόλων; Ποιο άλλο κακό διαπιστώνεται ότι έκανε, παρά μόνο εκείνο; Και σε τι άραγε αυτό φαίνεται τώρα άξιο για τόση μεγάλη οργή; Αφού πούλησε δικό του κτήμα, έφερε τα χρήματα για να τα θέσει στα πόδια των αποστόλων, έχοντας υπεξαιρέσει μέρος από το αντίτιμο, και γι' αυτό, την ίδια εκείνη ώρα καταδικάζεται μαζί με τη γυναίκα του σε θάνατο, χωρίς καν να αξιωθεί να ακούσει λόγια περί μετάνοιας για το αμάρτημά του, χωρίς να βρει καιρό ούτε για να νιώσει κατάνυξη γι' αυτό, χωρίς να λάβει προθεσμία για να μετανοήσει. Ο δε υπηρέτης μιας τέτοιας και τόσο μεγάλης κρίσης, ο μακάριος Πέτρος, ο οποίος προκρίθηκε από όλους τους μαθητές, και μόνος αυτός μαρτυρήθηκε και μακαρίστηκε περισσότερο από τους άλλους, αυτός που του εμπιστεύτηκαν τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών, όταν ακούει από τον Κύριο: «Εάν δεν σε νίψω, δεν έχεις μέρος μαζί μου», ποια άραγε, έστω και στο ελάχιστο πέτρινη καρδιά δεν θα φέρει σε συναίσθηση ενώπιον του φόβου των κριμάτων του Θεού;

Είναι όμως δυνατόν, σε όσους από την αντίθετη πλευρά θέλουν να περιεργάζονται περιττά πράγματα, να δουν ότι το Πνεύμα έχει ονομαστεί και Θεός. Διότι, βεβαίως, ο θεσπέσιος και ιερότατος Πέτρος έπιασε επ' αυτοφώρω τον Ανανία να έχει κλέψει από τα θεία αναθήματα και τον κατηγόρησε έντονα, λέγοντας: «Ανανία, γιατί γέμισε ο σατανάς την καρδιά σου, ώστε να πεις ψέματα στο Πνεύμα το Άγιο και να κρατήσεις για τον εαυτό σου μέρος από το αντίτιμο του κτήματος; Δεν παρέμενε δικό σου όσο ήταν απούλητο, και αφού πουλήθηκε δεν ήταν στη δική σου εξουσία; Γιατί έβαλες στην καρδιά σου αυτό το πράγμα; Δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό». Β. Ναι· διότι στον Θεό λέει ψέματα, λέει, ακόμη κι αν κάποιος επιλέξει να το πράξει αυτό στο Πνεύμα. Α. Με ποιον τρόπο, καλέ μου, αν το Πνεύμα δεν είναι Θεός; Β. Επειδή, ακόμη κι αν κάποιος επιλέξει, λέει, να φέρεται με ευσέβεια στους αγίους, φέρεται με ευσέβεια στον Θεό. Και βέβαια στους αγίους μαθητές είπε ξεκάθαρα ο Χριστός: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα». Και ασφαλώς δεν λέμε, ακολουθώντας ορθούς και αναγκαίους συλλογισμούς, ότι οι μαθητές είναι θεοί κατά φύση, ακόμη κι αν κάποιος δεχόταν τον Υιό φιλοξενώντας τους αγίους στο σπίτι του. Αναλόγως, λοιπόν, με αυτό το παράδειγμα, ίσως αυτός που αμαρτάνει απέναντι στο Πνεύμα, αμαρτάνει απέναντι στον Θεό που το απέστειλε. Α.

ΑΛΛΟ. Ότι το Πνεύμα είναι Θεός, θα το διαπιστώσουμε και από το εξής: Ο κορυφαίος των αποστόλων, στον οποίο το θείο μυστήριο δεν το αποκάλυψε σάρκα και αίμα, όπως λέει ο Σωτήρας, αλλά ο Πατέρας που βρίσκεται στους ουρανούς, λέει κάπου προς τον Ανανία, ο οποίος προσέφερε το αντίτιμο του κτήματος, αλλά υπεξαίρεσε ένα μέρος από αυτό: «Ανανία, γιατί γέμισε ο Σατανάς την καρδιά σου, ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα και να υπεξαιρέσεις μέρος από το αντίτιμο του κτήματος;» Έπειτα προσθέτει σε αυτά το εξής: «Δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό.» Επομένως, εάν αυτός που λέει ψέματα στο Άγιο Πνεύμα, λέει ψέματα στον Θεό, άρα το Πνεύμα είναι Θεός και υπάρχει φυσικώς μέσα στον Θεό.

Στις Πράξεις: Ανανία, γιατί γέμισε ο σατανάς την καρδιά σου, ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα και να κρατήσεις μέρος από το αντίτιμο του χωραφιού; Δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό. Στο Ευαγγέλιο: Εάν όμως εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα, τότε έφτασε σε εσάς η βασιλεία του Θεού.

Ο Πέτρος δεν ήταν παρών μαζί με τον Ανανία και τη Σαπφείρα όταν πουλούσαν τα κτήματα, αλλά ήταν παρών δια του Πνεύματος. «Γιατί», λέει, «ο σατανάς γέμισε την καρδιά σου, ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα;» Κατήγορος δεν υπήρχε. Μάρτυρας δεν υπήρχε. Από πού γνώριζε αυτό που είχε γίνει; «Ενώ παρέμενε απούλητο, δεν ήταν δικό σου; Και αφού πουλήθηκε, δεν βρισκόταν στη δική σου εξουσία; Γιατί έβαλες στην καρδιά σου το πράγμα αυτό;» Ο αγράμματος Πέτρος, δια της χάριτος του Πνεύματος, έμαθε εκείνα που δεν γνώριζαν ούτε οι σοφοί των Ελλήνων.

Με την ίδια πάλι δύναμη του Αγίου Πνεύματος, ο Πέτρος και ο Ιωάννης, αφού ανέβηκαν στο ιερό κατά την ένατη ώρα της προσευχής, και αφού θεράπευσαν στο όνομα του Ιησού τον χωλό που βρισκόταν στην Ωραία Πύλη εκ κοιλίας μητρός εδώ και σαράντα χρόνια (για να εκπληρωθεί το ρηθέν: τότε θα χοροπηδήσει σαν ελάφι ο χωλός), με το πνευματικό δίχτυ της διδασκαλίας αιχμαλώτισαν πέντε χιλιάδες ανθρώπους που πίστεψαν ταυτόχρονα, ενώ ήλεγξαν τους πλανεμένους άρχοντες του λαού και τους αρχιερείς, και όχι με δική τους σοφία (διότι ήταν αγράμματοι και απλοϊκοί άνθρωποι), αλλά μέσω της ενέργειας του Πνεύματος. Διότι έχει γραφτεί: τότε ο Πέτρος, πληρωθείς από το Άγιο Πνεύμα, τους είπε. Και τόσο πολύ ενέργησε μέσω των δώδεκα αποστόλων η χάρη του Αγίου Πνεύματος σε αυτούς που πίστεψαν, ώστε η καρδιά και η ψυχή τους να είναι μία, και η χρήση των υπαρχόντων τους κοινή, καθώς οι ιδιοκτήτες προσέφεραν με ευλάβεια το αντίτιμο των κτημάτων τους, και δεν υπήρχε κανένας ενδεής ανάμεσά τους, ενώ ο Ανανίας και η Σαπφείρα, που επιχείρησαν να ξεγελάσουν το Άγιο Πνεύμα, υπέστησαν την πρέπουσα τιμωρία.

Εκείνη λοιπόν η ευλογία, έχοντας βρει κατάλυμα μέσα της, θα κατασκηνώσει μέχρις ότου αποκαλυφθεί από τον ουρανό ο Άγιος, ο Ιησούς Χριστός, ο Υιός του Θεού και Θεός εκ Θεού. Ας μην αποστεί, λοιπόν, κανείς από εσάς από την πρόθεσή του και απέλθει άκαρπος· διότι όποιος είχε την πρόθεση να προσφέρει κάτι και τελικά το στερήσει, ας υποστεί τον θάνατο του άδικου Ανανία, ο οποίος θέλησε μεν να πειράξει το Πανάγιο Πνεύμα του Θεού και να ξεγελάσει τους Αποστόλους, αλλά ελέγχθηκε πέφτοντας στα πόδια τους.

Αυτά δεν υπολείπονται των θαυμάτων του Ηλιού, ούτε είναι κατώτερα από τα σημεία του Ελισσαίου. Όπως ακριβώς εκείνοι επανέφεραν στη ζωή τους νεκρούς, έτσι και ο πιστός Βασίλειος με την προσευχή του άρπαξε από τον θάνατο το παιδί που επρόκειτο να πεθάνει. Αλλά όπως πάλι ο Πέτρος θανάτωσε τον Ανανία και τη Σάπφειρα επειδή έκλεψαν, έτσι και ο Βασίλειος, κατέχοντας τη θέση του Πέτρου και μετέχοντας ταυτόχρονα στην παρρησία εκείνου, ήλεγξε τον Ουάλη επειδή αθέτησε την υπόσχεσή του, και θανάτωσε τον γιο του. Από αυτό το γεγονός, μεγάλη αθυμία και αμηχανία κατέλαβε τους άθλιους και εκείνον τον άπιστο βασιλιά.

Εάν δε ακούσεις ότι «αφού υψώθηκε στα δεξιά του Θεού και έλαβε από τον Πατέρα την επαγγελία του Πνεύματος» ή «να περιμένετε την επαγγελία του Πατρός, την οποία ακούσατε» ή ότι «το Πνεύμα τον εκβάλλει στην έρημο» ή ότι ο ίδιος λέει «μην μεριμνήσετε τι θα πείτε, διότι το Πνεύμα του Πατρός μου είναι αυτό που λαλεί μέσα σας» ή «εάν δε εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια εν Πνεύματι Θεού» ή «όποιος βλασφημήσει εις το Άγιο Πνεύμα δεν θα του συγχωρεθεί» και τα εξής, ή «Πατέρα, στα χέρια σου θα παραθέσω το πνεύμα μου» [και τα εξής] ή «το παιδίον αυξανόταν και κραταιωνόταν στο πνεύμα» ή «ο Ιησούς δε, πλήρης Αγίου Πνεύματος, επέστρεψε από τον Ιορδάνη» ή «επέστρεψε ο Ιησούς με τη δύναμη του Πνεύματος» ή «εκείνο που έχει γεννηθεί από το Πνεύμα είναι πνεύμα» (παρόμοιο με το να λέει «αυτό που έγινε σε αυτόν ήταν ζωή») ή «και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, το Πνεύμα της αληθείας» ή «γιατί γέμισε ο Σατανάς την καρδιά σου (λέει ο Πέτρος στον Ανανία) ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα;» και μετά από αυτά «δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό», (επομένως, Θεός εκ Θεού και Θεός είναι το Άγιο Πνεύμα, στο οποίο είπαν ψέματα όσοι υπεξαίρεσαν από το αντίτιμο του κτήματος) ή «ο οποίος φανερώθηκε εν σαρκί, δικαιώθηκε εν Πνεύματι» — από αυτό δεν έχω κάτι σπουδαιότερο να πω.

Για τους απογόνους των Αρειανών που βλασφημούν το Άγιο Πνεύμα, θα είναι αρκετές δύο μαρτυρίες οι οποίες έχουν ήδη προταχθεί μαζί με τις άλλες μαρτυρίες, η μία από τον Δανιήλ, η οποία έχει ως εξής: μέσα στο καμίνι του πυρός ο Σεδράχ, ο Μισάχ και ο Αβδεναγώ, αινώντας τον Θεό, συμπεριλαμβάνουν μαζί τους όλη την κτίση του Θεού και λέγουν: «ευλογείτε, όλα τα έργα του Κυρίου, τον Κύριο»· και απαρίθμησαν τους ουρανούς και τους αγγέλους και τη σελήνη και τον ήλιο και τις δυνάμεις, τη γη και τη θάλασσα και όλα όσα βρίσκονται μέσα σε αυτά, και πουθενά δεν συναπαρίθμησαν τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα μαζί με τα κτίσματα. Τα δε Σεραφείμ αγιάζουν την Τριάδα ισότιμα, λέγοντας το «Άγιος» όχι μία, ούτε δύο, ούτε τέσσερις, αλλά τρεις φορές. Ας τους ελέγξει δε πάλι ο Πέτρος, επιτιμώντας τον Ανανία και τους οικείους του και λέγοντας: «πειράξατε το Άγιο Πνεύμα»· και λέγει: «δεν είπατε ψέματα σε άνθρωπο, αλλά στον Θεό». Ο δε απόστολος γνωρίζει, όπως και πολλές φορές είπαμε, ότι το Πνεύμα δεν είναι ξένο προς τον Θεό, λέγοντας «ερευνά και τα βάθη του Θεού»· διότι αυτό που δεν προέρχεται από την ουσία του Θεού είναι αδύνατον να ερευνά τα βάθη του Θεού. Εμείς όμως γνωρίζουμε τον Πατέρα ως Πατέρα, τον Υιό ως Υιό, το Άγιο Πνεύμα ως Άγιο Πνεύμα, Τριάδα εν ενότητι. Διότι μία είναι η ενότητα Πατρός και Υιού και Αγίου Πνεύματος, μία ουσία, μία κυριότητα, ένα θέλημα, μία Εκκλησία, ένα βάπτισμα, μία πίστη.

Αλλά και αυτοί που εξέπεσαν εξαιτίας του διωγμού, εάν και αυτοί επιδείξουν τέλεια μετάνοια, καθίσουν με σάκο και στάχτη και κλάψουν ενώπιον του Κυρίου, ο Ευεργέτης έχει τη δύναμη να ελεήσει και αυτούς· διότι τίποτε το φαύλο δεν προέρχεται από τη μετάνοια. Επομένως, ο Κύριος και η Εκκλησία Του δέχονται εκείνους που μετανοούν, όπως επέστρεψε ο Μανασσής, ο γιος του Εζεκία, και έγινε δεκτός από τον Κύριο, καθώς και ο άγιος Πέτρος, ο οποίος Τον αρνήθηκε προσωρινά και είναι ο κορυφαιότατος των αποστόλων, ο οποίος έγινε για εμάς αληθινά στερεή πέτρα που θεμελιώνει την πίστη του Κυρίου, πάνω στην οποία έχει οικοδομηθεί η Εκκλησία με κάθε τρόπο· πρώτον μεν διότι ομολόγησε τον «Χριστό ως Υιό του Θεού του ζώντος», και άκουσε ότι «πάνω σε αυτήν την πέτρα της ασφαλούς πίστεως θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου», επειδή Τον ομολόγησε σαφώς ως αληθινό Υιό. Διότι με το να πει Υιό του Θεού του ζώντος, με την προσθήκη του «του ζώντος», έδειξε ότι είναι γνήσιος Υιός, όπως έχω αναφέρει γι' αυτό σχεδόν σε κάθε αναφορά μου περί αιρέσεως. 8. Αλλά και για το Άγιο Πνεύμα ο ίδιος μας διασφαλίζει, λέγοντας στον Ανανία και τους δικούς του: «γιατί σας έβαλε σε πειρασμό ο σατανάς να πείτε ψέματα στο Άγιο Πνεύμα; Δεν είπατε ψέματα σε άνθρωπο, αλλά στον Θεό», διότι το Πνεύμα προέρχεται από τον Θεό και δεν είναι ξένο προς τον Θεό.

Εάν δε ακούσεις ότι «αφού υψώθηκε στα δεξιά του Θεού και έλαβε από τον Πατέρα την επαγγελία του Πνεύματος» ή «να περιμένουν την επαγγελία του Πατέρα που ακούσατε»· ή ότι «το Πνεύμα τον βγάζει στην έρημο», ή ότι ο ίδιος λέει «μη μεριμνήσετε τι θα πείτε, διότι το Πνεύμα του Πατέρα μου είναι αυτό που μιλάει μέσα σας», ή «εάν δε εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού», ή «όποιος όμως βλασφημήσει κατά του Αγίου Πνεύματος, δεν θα του συγχωρεθεί» και τα εξής, ή «Πατέρα, στα χέρια σου θα παραδώσω το πνεύμα μου», ή «το παιδίον αυξανόταν και κραταιωνόταν στο πνεύμα», ή «ο Ιησούς, πλήρης Αγίου Πνεύματος, επέστρεψε από τον Ιορδάνη» ή «επέστρεψε ο Ιησούς με τη δύναμη του Πνεύματος» ή «εκείνο που έχει γεννηθεί από το Πνεύμα είναι πνεύμα», όμοιο με το να πει «εκείνο που έγινε σε αυτόν ήταν ζωή», ή «και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, το Πνεύμα της αλήθειας», ή «γιατί ο Σατανάς γέμισε την καρδιά σου (λέει ο Πέτρος στον Ανανία), ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα;» και μετά από αυτά «δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό». Άρα, Θεός εκ Θεού και Θεός είναι το Άγιο Πνεύμα, στο οποίο είπαν ψέματα αυτοί που ιδιοποιήθηκαν μέρος από το τίμημα του κτήματος, ή «ο Θεός φανερώθηκε εν σαρκί, δικαιώθηκε εν πνεύματι». Ανώτερο από αυτό δεν έχω να πω. Και Θεός είναι ο Υιός: «από τους οποίους (λέει) προήλθε ο Χριστός κατά σάρκα, ο οποίος είναι Θεός πάνω από όλα». «

Και οι ίδιοι μεν, εάν αντιληφθούν με κάποιον τρόπο ότι κάποιος από όσους έχουν οριστεί για την είσπραξη των φόρων υπεξαιρεί τα χρήματά τους, τον τιμωρούν με δήμευση περιουσίας, με φυλάκιση και με την έσχατη κακοπάθεια. Τον Θεό, όμως, δεν νομίζουν ότι εξίσου με αυτούς ενδιαφέρεται για τα δικά του πράγματα και ότι τιμωρεί δικαίως τους άρπαγες; Πόση παραφροσύνη! Και ας δει, παρακαλώ, καθένας που σφετερίζεται τα αφιερωμένα στον Θεό, τον Ανανία και τη Σαπφείρα, πώς αυτοί, αφού υπεξαίρεσαν από τα πράγματα του Θεού, δοκίμασαν τέτοια οργή, καίτοι είχαν κλέψει από τα δικά τους χρήματα και όχι από εκείνα που άλλοι είχαν αφιερώσει στον Θεό. Διότι, όσο ελκύει την εύνοια του Θεού εκείνος που του προσφέρει τα δικά του, τόσο αποξενώνεται από τον Θεό εκείνος που, αλίμονο, ιδιοποιείται τα δικά Του. Και Εκείνος μεν μας χάρισε την ύπαρξη, το να πλουτούμε, να έχουμε δύναμη και τέτοια περιφάνεια, ενώ εμείς, μη αρκούμενοι στα όσα μας δόθηκαν, του αφαιρούμε επιπλέον και τα δικά του. Εξαιτίας αυτού, και όσα νομίζουμε ότι έχουμε, εάν δεν διορθώσουμε τον εαυτό μας, θα τα διαρπάσουν άλλοι. 12. Διότι από τη φύση τους αυτού του είδους τα πράγματα δεν παραμένουν για πολύ στους κληρονόμους. Και μάρτυρες του λόγου αυτού είναι οι εγγονοί του ευσεβούς Ιωάννου, ο οποίος βασίλευσε πριν από λίγο καιρό, [για το] πώς από επιφανείς κατάντησαν άδοξοι και από πλούσιοι έγιναν πένητες, μολονότι εκείνος στα περισσότερα έπραττε το δίκαιο και ζούσε με ευσέβεια. Αλλά επειδή συνένωσε με τα νόμιμα κτήματά του και ξένα, που ανήκαν σε ιερές μονές και μητροπόλεις, τα πάντα διαρπάγησαν.

ΙΔ΄. Εμπνεύσου μαζί με τον Λουκά, μελετώντας τις Πράξεις των Αποστόλων. Γιατί συντάσσεσαι με τον Ανανία και τη Σαπφείρα, τους καινούργιους σφετεριστές (αν βέβαια είναι όντως κάτι καινούργιο η κλοπή της ίδιας σου της περιουσίας), και μάλιστα όταν δεν σφετερίζεσαι χρήματα, ούτε κάτι άλλο από τα ευτελή και μικρά, όπως μια χρυσή ράβδο, ή ένα ένδυμα, ή ένα δίδραχμο, όπως έκανε κάποτε εκείνος ο άπληστος στρατιώτης, αλλά κλέβεις την ίδια τη θεότητα, και ψεύδεσαι όχι σε άνθρωπο, αλλά στον Θεό, όπως ακριβώς άκουσες; Τι λοιπόν; Δεν σέβεσαι ούτε την εξουσία του Πνεύματος, το οποίο πνέει σε όποιους θέλει, όποτε θέλει, και όσο θέλει;

Ποιος, ακούγοντας για την ασεβή Σαπφείρα και τον Ανανία, οι οποίοι αντάλλαξαν το δικό τους κέρδος με κακό θάνατο, δεν τρέμει να περικόψει έστω και το παραμικρό από την υπόσχεσή του; Και στους παλαιότερους χρόνους κάποιος, επειδή υπεξαίρεσε κρυφά μια χρυσή γλώσσα, παρά τη θέληση του ηγέτη, μαζί με ένα ένδυμα και λίγα χρήματα, έφερε την καταστροφή σε ολόκληρο τον λαό.

Ό,τι δίνει και ο φτωχός, αυτό να προσφέρεις. Ο αγνός δεν παίρνει μερίδιο από μίσθωμα πόρνης. Ποτέ να μην τάξεις τίποτα στον Θεό, ούτε και από τα ελάχιστα. Διότι ανήκουν στον Θεό, πριν καν τα λάβει. Τι εννοώ λοιπόν; Κλέβεις τα δικά σου όταν δεν τα δίνεις. Τι παράδοξο χρέος! Ας σε πείσουν για αυτό ο Ανανίας και η Σαπφείρα.

Αυτοί που τα λέγουν και τα διδάσκουν αυτά, και επιπλέον τον ονομάζουν άλλον Παράκλητο, σαν άλλον Θεό, αυτοί που γνωρίζουν ότι μόνο η εναντίον του βλασφημία είναι ασυγχώρητη, αυτοί που στηλίτευσαν με τόσο φοβερό τρόπο τον Ανανία και τη Σαπφείρα, επειδή είπαν ψέματα στο Άγιο Πνεύμα, θεωρώντας ότι είπαν ψέματα σε Θεό και όχι σε άνθρωπο· αυτοί, τι νομίζεις, κηρύττουν το Πνεύμα ως Θεό ή ως κάτι άλλο; Πράγματι, είσαι υπερβολικά παχύνοος και πολύ μακριά από το Πνεύμα, εάν απορείς για αυτό και έχεις ανάγκη κάποιου για να σε διδάξει. Οι ονομασίες, λοιπόν, είναι τόσες πολλές και τόσο ζωντανές. Γιατί, άλλωστε, υπάρχει ανάγκη να σου παραθέσω τις μαρτυρίες των ρημάτων; Όσα δε και εδώ λέγονται με πιο ταπεινό τρόπο, όπως το να δίδεται, να αποστέλλεται, να μερίζεται, το χάρισμα, το δώρημα, το εμφύσημα, η επαγγελία, η υπερέντευξη, ή οτιδήποτε άλλο παρόμοιο, για να μην αναφέρω το καθένα ξεχωριστά, πρέπει να ανάγονται στην πρώτη αιτία, προκειμένου να καταδειχθεί η πηγή της προελεύσεώς του, και να μην γίνουν αποδεκτές τρεις διαχωρισμένες αρχές κατά τρόπο πολυθεϊστικό. Διότι είναι εξίσου ασεβές και το να τα ενώσει κανείς σαβελλιανικώς, και το να τα διαχωρίσει αρειανικώς· το πρώτο ως προς το πρόσωπο, και το δεύτερο ως προς τις φύσεις.

Διότι και εκείνος δεν επιδείκνυε την ενυπάρχουσα σε αυτόν δύναμη μόνο μέσω των ευεργεσιών του, δείχνοντας στον λαό τον εκ γενετής χωλό να τρέχει και να αναπηδά, ή θεραπεύοντας τις παθήσεις των ασθενών με τη σκιά του ίδιου του σώματός του, την οποία έριχνε επάνω τους ο ήλιος, χτυπώντας πλαγίως το σώμα του αποστόλου καθώς αυτός διερχόταν· αλλά καταδικάζει σε θάνατο και τον Ανανία, επειδή αντιμετώπισε με περιφρόνηση τη δύναμη που ενοικούσε στον απόστολο· προκειμένου, νομίζω, με τον φόβο εκείνου του γεγονότος, καθένας μέσα στον λαό που είχε περιφρονητική διάθεση να γίνει πιο συνετός από το φοβερό παράδειγμα, διδασκόμενος να μην υποπέσει στα ίδια σφάλματα. Εύλογα, λοιπόν, ο μιμητής του Πέτρου, αφού απέδειξε το μέγεθος της δύναμης μέσα από πολλά θαύματα ευεργεσίας, έκανε και εκείνον που επιχείρησε να μεταχειριστεί απάτη εναντίον του Πνεύματος, να επαληθευτεί ως προς τον εαυτό του.

Μήπως δεν βρισκόταν το Πνεύμα το Άγιο μέσα στον Πέτρο, και ο Σατανάς δεν ήταν παρών στον Ανανία; Γι' αυτό τον λόγο λέει ο Πέτρος: «Γιατί γέμισε ο Σατανάς την καρδιά σου, ώστε να πεις ψέματα στο Πνεύμα το Άγιο; Δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό». Όπως λοιπόν εκείνος που λέει ότι, υβρίζοντας το λογικό στοιχείο, ύβρισε τον άνθρωπο, δεν απευθύνει την ύβρη σε δύο ξεχωριστές οντότητες, αλλά η αναφορά γίνεται προς ένα πρόσωπο που γνωρίζεται με διαφορετικά ιδιώματα· έτσι και ο Πέτρος, λέγοντας ότι ο Ανανίας είπε ψέματα και στο Πνεύμα και στον Θεό, αποδεικνύει σε όσους κατανοούν τα πράγματα με ευσέβεια ότι τα δύο αυτά ταυτίζονται. Είθε όμως να γίνουμε και εμείς διορατικοί της αλήθειας και μέτοχοι της θεότητας, σύμφωνα με τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Εάν δε παραδεχθεί κάποιος ότι το «θεάσθαι» ταυτίζεται με το «βλέπειν», και ότι ο Θεός που επιβλέπει τα πάντα είναι και ονομάζεται έφορος του παντός, ας αναλογιστεί αυτήν την ενέργεια, εάν δηλαδή ανήκει σε ένα μόνο από τα πιστευόμενα πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, ή εάν η δύναμη αυτή διήκει και μέσα από τα τρία. Διότι, εάν η ερμηνεία της θεότητος είναι αληθής, και τα ορώμενα λέγονται θεατά, και αυτός που τα βλέπει (ο θεώμενος) λέγεται Θεός, τότε κανένα από τα πρόσωπα της Τριάδος δεν θα μπορούσε πλέον εύλογα να αποκλειστεί από αυτήν την προσηγορία, εξαιτίας της σημασίας που εμπεριέχεται στη λέξη. Διότι το ότι βλέπουν το επιμαρτυρεί εξίσου η Γραφή και στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα. «Υπερασπιστά ημών, ίδε, ο Θεός», λέγει ο Δαβίδ· και από αυτό μαθαίνουμε ότι η ιδιάζουσα ενέργεια του Θεού, καθόσον νοείται ως Θεός, είναι το να βλέπει, από το ότι λέγεται «Ίδε, ο Θεός». Αλλά και ο Ιησούς βλέπει τις σκέψεις εκείνων που τον κατακρίνουν, διότι συγχωρεί τις αμαρτίες των ανθρώπων εξ ιδίας αυθεντίας. Διότι αναφέρει η Γραφή: «Αφού είδε ο Ιησούς τις σκέψεις τους». Και για το Πνεύμα λέγει προς τον Ανανία ο Πέτρος: «Γιατί γέμισε ο σατανάς την καρδιά σου, ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα;», δεικνύοντας ότι για όσα ετόλμησε κρυφά ο Ανανίας, αψευδής μάρτυρας και γνώστης ήταν το Άγιο Πνεύμα, διά του οποίου έγινε και στον Πέτρο η φανέρωση των κρυφών.

Γι' αυτό ο Ανανίας και η Σαπφείρα, παρόλο που δεν διέπραξαν την κλοπή σε ξένα αγαθά, αλλά στα δικά τους, εξαιτίας του ψεύδους, το οποίο συνοδεύει πάντα την κλοπή, θανατώνονται από τον Πέτρο, ή μάλλον από τον Θεό, προς τον οποίο λέει ο προφήτης Δαβίδ: «θα καταστρέψεις όλους όσους λαλούν το ψεύδος». Ο Παύλος, πάλι, παραδίδει στον σατανά εκείνον που πόρνευσε στην Κόρινθο και παραγγέλλει γράφοντας στους Κορινθίους: «με τέτοιον άνθρωπο ούτε να συντρώγετε». Και δεν επικύρωσε την αγάπη, μέχρις ότου εκείνος, αφού απομακρύνθηκε από την πονηρή πράξη, απέδειξε με έργα τη μετάνοιά του. Προς τον πλεονέκτη, όμως, του οποίου τα χωράφια καρποφόρησαν άφθονα, και δεν μοιράζει σε αυτούς που δεν έχουν, αλλά μεγαλώνει τις αποθήκες του, τι λέει στα ευαγγέλια ο Κύριος; «Άφρονα, αυτή τη νύχτα απαιτούν την ψυχή σου από εσένα· αυτά, λοιπόν, που ετοίμασες, σε ποιον θα ανήκουν;». Και για να μη νομίσει κανείς ότι αυτή η απόφαση αφορά μόνο έναν, προσθέτει: «έτσι παθαίνει αυτός που θησαυρίζει για τον εαυτό του, και δεν πλουτίζει κατά Θεόν». Αν και εκείνος ο πλούσιος δεν πλούτιζε από αδικία· διότι τι αδίκησε εκείνος, εάν τα χωράφια του καρποφόρησαν άφθονα; Αλλά όμως, επειδή δεν χρησιμοποίησε καλά την αφθονία των πραγμάτων που του δόθηκε από τον Θεό, ούτε πλούτισε κατά Θεόν μέσω της ελεημοσύνης, έγινε άξιος θανάτου, χωρίς να απολαύσει καθόλου τον πλούτο του.

181. ΣΤΟΝ ΜΟΝΑΧΟ ΩΡΙΩΝΑ. Ότι η αγανάκτηση του αποστόλου Πέτρου εναντίον του Ανανία και της Σαπφείρας δεν οφειλόταν σε απερισκεψία, αλλά ήταν χρήσιμη κατά την αρχή του κηρύγματος. Δεν οφείλεται σε απερισκεψία, ω φιλολογότατε, η θανάτωση όσων έσφαλαν από τον σοφότατο Πέτρο, αλλά αποτελεί προγνωστική διδασκαλία, η οποία προλαμβάνει τα πολλά αμαρτήματα των ανθρώπων. Διότι τότε είχαν αρχίσει να σπέρνουν τους σπόρους του Ευαγγελίου· και μόλις είδαν ότι φύτρωσαν μαζί και ζιζάνια, σοφά τα ξερίζωσαν αμέσως, ώστε να μην αναπτυχθούν μαζί με το σιτάρι και προοριστούν για το μελλοντικό πυρ της κατάκαυσης. Έτσι και ο θεσπέσιος Μωυσής, βλέποντας τις εντολές του νόμου να παραβαίνονται από την αρχή, αν και επρόκειτο για μικρό αμάρτημα, διέταξε να λιθοβοληθεί εκείνος που μάζευε ξύλα το Σάββατο, γράφοντας ότι αυτό είχε αποφασίσει ο Θεός. Διότι η παράβαση κρίνεται το ίδιο, είτε σε μικρό είτε σε μεγάλο ζήτημα. Όπως άλλωστε και οι πρώτοι προπάτορες του ανθρωπίνου γένους, επειδή γεύτηκαν από το δέντρο, καταδικάστηκαν στην πολυώδυνη ζωή και στον θάνατο.

αʹ. Πρόκειται στο εξής να διηγηθεί τα σχετικά με τον Ανανία και τη Σαπφείρα, και επειδή θέλει να δείξει ότι ο άνδρας αμάρτησε χείριστα, μνημονεύει πρώτα εκείνον που κατόρθωσε το αγαθό· διότι, παρόλο που τόσο μεγάλο πλήθος έπραττε αυτά τα έργα, ενώ υπήρχε τόση χάρη και γίνονταν τόσα σημεία, δεν διορθώθηκε από κανένα από αυτά, αλλά, τυφλωμένος ολοκληρωτικά από τη φιλοχρηματία, επέσυρε εκείνον τον όλεθρο στο ίδιο του το κεφάλι. «Επειδή είχε έναν αγρό»· έτσι είπε, δηλώνοντας ότι κατείχε μόνο αυτόν· «αφού τον πούλησε, έφερε τα χρήματα και τα έθεσε στα πόδια των αποστόλων». «Κάποιος άνδρας όμως, ονόματι Ανανίας, μαζί με τη Σαπφείρα τη γυναίκα του, πούλησε ένα κτήμα, και υπεξαίρεσε μέρος από το αντίτιμο, εν γνώσει και της γυναίκας του· και αφού έφερε ένα μέρος, το έθεσε στα πόδια των αποστόλων». Το φοβερό είναι ότι η αμαρτία διαπράχθηκε με κοινή συγκατάθεση, και κανένας άλλος δεν γνώριζε αυτό που είχε συμβεί. Από πού του ήρθε αυτού του ταλαίπωρου και άθλιου η σκέψη να πράξει κάτι τέτοιο; «Είπε τότε ο Πέτρος: Ανανία, γιατί γέμισε ο Σατανάς την καρδιά σου, ώστε να ψευστείς στο Πνεύμα το Άγιο και να υπεξαιρέσεις μέρος από το αντίτιμο του χωραφιού;» Πρόσεξε ότι και τώρα συμβαίνει ένα μεγάλο σημείο, και πολύ μεγαλύτερο από το προηγούμενο. «Ενώ παρέμενε απούλητο, δεν ανήκε σε εσένα; Και όταν πουλήθηκε, δεν ήταν στη δική σου εξουσία;» Δηλαδή: Μήπως υπήρξε κάποιος καταναγκασμός και βία; Μήπως σας αναγκάζουμε παρά τη θέλησή σας; «Γιατί έβαλες στην καρδιά σου αυτή την πράξη; Δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό».

Διότι η ιεροσυλία είναι εξαιρετικά βαρύ αμάρτημα, αγαπητέ, και είναι γεμάτη από πολλή περιφρόνηση. Ούτε σε αναγκάσαμε να πουλήσεις, λέει, ούτε αφού πούλησες να δώσεις τα χρήματα· εσύ το επέλεξες με τη δική σου ελεύθερη προαίρεση· γιατί λοιπόν έκλεψες από τα ιερά χρήματα; Γιατί, λέει, γέμισε ο Σατανάς την καρδιά σου; Και αν το έκανε αυτό ο Σατανάς, γιατί εγκαλείται ο ίδιος; Κατέστη υπαίτιος, επειδή δέχθηκε την ενέργειά του και κυριεύθηκε από αυτήν. Αλλά θα έπρεπε να τον διορθώσει, λέει κάποιος. Όμως δεν θα διορθωνόταν· διότι αυτός που βλέπει τέτοια θαύματα και δεν ωφελήθηκε, πολύ περισσότερο δεν θα ωφελούνταν με κανέναν άλλον τρόπο. Δεν έπρεπε, λοιπόν, να προσπεραστεί απλώς το γεγονός, αλλά σαν κάποια σήψη να αποκοπεί, για να μη μολύνει το υπόλοιπο σώμα. Διότι τώρα και αυτός έχει ωφεληθεί με το να μην προχωρήσει περαιτέρω στην κακία, και οι υπόλοιποι έγιναν πιο προσεκτικοί· διαφορετικά θα συνέβαινε το αντίθετο. Γι' αυτό πρώτα τον ελέγχει και αποδεικνύει ότι δεν του διέφυγε το γεγονός, και έπειτα τον καταδικάζει. Γιατί, λέει, το έκανες αυτό; Ήθελες να τα κρατήσεις; Έπρεπε να τα κρατήσεις εξαρχής και να μην υποσχεθείς· τώρα όμως, παίρνοντάς τα αφού τα είχες αφιερώσει, διέπραξες μεγαλύτερη ιεροσυλία. Διότι εκείνος που παίρνει τα πράγματα των άλλων, ίσως τα παίρνει επειδή επιθύμησε τα ξένα· εσύ όμως είχες το δικαίωμα να κρατήσεις τα δικά σου. Γιατί λοιπόν τα κατέστησες ιερά και έπειτα τα πήρες; Από πολλή περιφρόνηση το έκανες αυτό. Δεν έχει συγγνώμη αυτό που έγινε, δεν επιδέχεται καμία απολογία.

Γιατί γέμισε ο Σατανάς την καρδιά σου; Σχεδόν απολογείται ο Πέτρος, ενώ πρόκειται να τον τιμωρήσει, και ταυτόχρονα νουθετεί τους υπολοίπους. Επειδή, δηλαδή, το γεγονός επρόκειτο να φανεί εξαιρετικά βαρύ, για τον λόγο αυτό καθιστά φοβερό το κριτήριο και για τον ίδιο και για τη γυναίκα του. Εάν, λοιπόν, εφόσον αμάρτησαν ασυγχώρητα, δεν απαιτούσε τέτοια τιμωρία και από τους δύο, πόση περιφρόνηση προς τον Θεό δεν θα είχε προκύψει εξαιτίας αυτού; Το ότι ενήργησε γι' αυτόν τον λόγο, είναι προφανές από το γεγονός ότι δεν προχώρησε αμέσως στην τιμωρία, αλλά υπέδειξε πρώτα την αμαρτία. Γι' αυτό κανείς δεν αναστέναξε, κανείς δεν θρήνησε, αλλά όλοι κυριεύτηκαν από φόβο. Εύλογα, δε, καθώς η πίστη τους εντεινόταν και τα σημεία γίνονταν περισσότερα, υπήρχε μεγάλος φόβος και μεταξύ των αδελφών, επειδή δεν μας ταράζουν τόσο όσα προέρχονται από τους έξω, όσο όσα προέρχονται από τους δικούς μας. Εάν, συνεπώς, είμαστε στενά ενωμένοι μεταξύ μας, κανείς δεν πρόκειται να μας πολεμήσει· όπως ακριβώς, εάν διχαστούμε, αντιθέτως όλοι θα μας επιτεθούν. Εξαιτίας αυτού, λοιπόν, και εκείνοι έπαιρναν θάρρος, και με παρρησία ορμούσαν στην αγορά, και υπερίσχυαν στο μέσο των εχθρών τους· και εκπληρωνόταν εκείνο που έχει ειπωθεί: «Κατακυρίευε στο μέσο των εχθρών σου»· το οποίο και αποτελούσε απόδειξη ακόμη μεγαλύτερης δυνάμεως, ότι δηλαδή, ενώ συλλαμβάνονταν και ρίχνονταν στα δεσμά, επιτελούσαν τέτοια έργα.

Καλώς· διότι μεταξύ των αναγκαίων, τα αναγκαιότερα είναι προτιμότερα. Πρόσεξε δε πώς αμέσως λαμβάνουν πρόνοια και για αυτά, χωρίς να παραμελούν το κήρυγμα. Επειδή δε εκείνοι ήταν περισσότερο σεβάσμιοι, γι' αυτό και προκρίνονται. Αναζητήστε λοιπόν, αδελφοί, επτά άνδρες από ανάμεσά σας με καλή μαρτυρία, πλήρεις Πνεύματος και σοφίας, τους οποίους θα καταστήσουμε υπεύθυνους για την ανάγκη αυτή. Εμείς δε θα αφοσιωθούμε στην προσευχή και στη διακονία του λόγου. Και ο λόγος αυτός άρεσε ενώπιον όλου του πλήθους. Και εξέλεξαν τον Στέφανο, άνδρα πλήρη πίστεως και Πνεύματος Αγίου. Άρα και εκείνοι που εξέλεξαν ήσαν πλήρεις πίστεως, προκειμένου να μη συμβούν τα ίδια, όπως στην περίπτωση του Ιούδα, ή όπως στην περίπτωση του Ανανία και της Σαπφείρας.

Ο Ανανίας και η Σάπφειρα κρίθηκαν ένοχοι ιεροσυλίας· διότι, αν και έκλεψαν τα δικά τους χρήματα, το τόλμημά τους ωστόσο αποτελούσε ιεροσυλία, επειδή μετά την υπόσχεση τα χρήματα δεν ήταν πλέον δικά τους. Τι πράττει, λοιπόν, ο Απόστολος; Άκουσε πώς, καθήμενος ωσάν σε δικαστήριο, εισάγει τον ιερόσυλο, του απευθύνει ερωτήσεις ως δικαστής, και τότε εκδίδει την απόφαση.

Διότι η καταδικαστική απόφαση δεν προηγήθηκε της ερώτησης. Επειδή, αν και η αμαρτία ήταν φανερή, για να πείσει όλους εμάς τους παρισταμένους ότι δίκαια επιβάλλει την ποινή, γι' αυτό προβαίνει στην ερώτηση, λέγοντας τα εξής: «Γιατί γέμισε ο σατανάς την καρδιά σου, ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα και να υπεξαιρέσεις μέρος από το αντίτιμο του κτήματος; Όσο έμενε απούλητο, δεν παρέμενε δικό σου; Και όταν πουλήθηκε, δεν βρισκόταν στην εξουσία σου; Δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό». Τι έπαθε λοιπόν εκείνος μόλις άκουσε αυτά τα λόγια; Έπεσε κάτω και ξεψύχησε. Είδες πώς και οι απόστολοι έχουν ξίφος; Όταν ακούσεις τον Παύλο να λέει: «Πάνω από όλα να κρατάτε τη μάχαιρα του Πνεύματος, η οποία είναι ο λόγος του Θεού», να θυμηθείς αυτήν εδώ την απόφαση, ότι πουθενά δεν υπήρχε ξίφος, κι όμως ο ιερόσυλος έπεσε χτυπημένος από τον λόγο. Είδες μάχαιρα ακονισμένη και γυμνή; Πουθενά σίδερο, πουθενά λαβή, πουθενά χέρια· αλλά αντί για χέρι η γλώσσα, η οποία έβγαλε τα λόγια αντί για μάχαιρα, και αμέσως τον κατέσφαξε. Μετά από αυτόν εισήλθε η γυναίκα του, και εκείνος ήθελε να της δώσει μια αφορμή απολογίας, μια ευκαιρία για συγχώρεση· γι' αυτό τη ρωτά πάλι: «Πες μου, αντί αυτού του ποσού πουλήσατε το κτήμα;».

Και ο Ανανίας και η Σαπφείρα, για την κλοπή λίγων αργυρίων, πόσο βαριά τιμωρία υπέστησαν, όλοι το γνωρίζετε. Τις καθημερινές συμφορές, όμως, δεν τις βλέπετε, όσες υποφέρουμε αμαρτάνοντας; Ή μήπως δεν έχουν συμβεί ούτε αυτά; Δεν βλέπετε και τώρα αυτούς που λιώνουν από την πείνα, αυτούς που κατέχονται από ελεφαντίαση και λέπρα του σώματος, αυτούς που συζούν με διηνεκή φτώχεια, αυτούς που πάσχουν από μύρια ανίατα και θλιβερά δεινά; Πώς λοιπόν θα ήταν εύλογο άλλοι μεν να κολάζονται, άλλοι δε να μην κολάζονται;

Ο Παύλος, λοιπόν, διέτρεξε ολόκληρη την οικουμένη χωρίς να φέρει τίποτα μαζί του, χωρίς να πηγαίνει σε φίλους, ούτε σε γνωστούς· διότι στην αρχή ήταν κοινός εχθρός για όλους. Εντούτοις, αφότου εισερχόταν κάπου, είχε στη διάθεσή του τα αγαθά όλων. Ο Ανανίας όμως και η Σάπφειρα, επειδή έσπευσαν να ιδιοποιηθούν κάτι μικρό από τα δικά τους υπάρχοντα, στερήθηκαν τα πάντα, μαζί με την ίδια τους τη ζωή. Απαρνήσου, λοιπόν, τα δικά σου, για να χρησιμοποιήσεις ως δικά σου τα ξένα. Αλλά δεν γνωρίζω πώς παρασύρθηκα σε τόση υπερβολή, λέγοντας τέτοια λόγια σε ανθρώπους για τους οποίους θα ήταν ικανοποιητικό εάν προσέφεραν έστω και κάτι μικρό από τα υπάρχοντά τους.

(Κώδικας 27 της συλλογής του Αγίου Σάββα, φύλλα 27α-29β.) «Του ιδίου στο "μη θησαυρίζετε για τον εαυτό σας θησαυρούς πάνω στη γη" και τα εξής». Ο φιλάνθρωπος Δεσπότης, ο μονογενής Υιός και Λόγος του Θεού, ο όμοιος κατά πάντα με τον Πατέρα και το πανάγιο Πνεύμα, από αυτά που ο ίδιος από φιλανθρωπία χαρίζει, από αυτά προσκαλεί και εμάς στη φιλανθρωπία. Γι' αυτό έλεγε: «Να γίνεστε οικτίρμονες, όπως ακριβώς και ο ουράνιος Πατέρας σας είναι οικτίρμων», «ο οποίος ανατέλλει τον ήλιο του σε πονηρούς και αγαθούς και βρέχει σε δικαίους και αδίκους». Όταν δε αναφέρει τον Πατέρα, είναι φανερό ότι κηρύττει τη φύση της Αγίας Τριάδος. Διότι Θεός είναι ο Πατέρας, Θεός είναι και ο Υιός· επειδή ο Υιός δεν είναι αλλότριος προς τη φύση του Πατρός· είναι φανερό ότι Θεός είναι και το Άγιο Πνεύμα. Πώς άλλωστε έλεγε ο Πέτρος προς τον Ανανία: «Γιατί γέμισε ο σατανάς την καρδιά σου, ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα; ... Δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό»; Επομένως, ας προσκυνήσουμε τη θεότητα της Τριάδος, για να μην εκπέσουμε από τη θεότητα.

Τι να πούμε όμως για τον Ανανία και τη Σαπφείρα, οι οποίοι, επειδή έκλεψαν από όσα είχαν αφιερώσει, τιμωρήθηκαν αμέσως; Κανείς έκτοτε δεν έπραξε το ίδιο; Πώς λοιπόν δεν υπέστησαν την ίδια τιμωρία; Άραγε σε πείθουμε ότι υπάρχει γέεννα ή θα χρειαστούμε περισσότερα παραδείγματα;

Το δε «Σήμερα σε εγκαθιστώ», μην το εκλαμβάνεις ότι αναφέρεται σε κάποια συγκεκριμένη ημέρα, αλλά στο αιώνιο και το παντοτινό, όπως λέει ο μακάριος Παύλος: «Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μη σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό», που σημαίνει, σε όποια ημέρα ακούσετε τον Κύριο να λέει, «Μετανοείτε· διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών», μη σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως οι ονομαζόμενοι Καθαροί. Και αυτά ισχύουν όχι μόνο πριν από το βάπτισμα και υπό την εποχή του νόμου, αλλά και μετά το βάπτισμα και υπό την εποχή της χάριτος. Διότι ακριβώς αυτά ο Δεσπότης Χριστός, παραδίδοντάς τα στους μαθητές του, τα έλεγε με άλλες λέξεις: «Αμήν, αμήν σας λέω, όσα δέσετε πάνω στη γη, θα είναι δεμένα στον ουρανό». Και δεν κατέστησε τους μαθητές του υπευθύνους απλώς για κάποιες λέξεις, αλλά για πραγματικές καταστάσεις, δίνοντάς τους την εξουσία να λύνουν και να δένουν. Κοιτάξτε προπάντων τον μακάριο Πέτρο, πώς έδεσε με τον θάνατο αυτούς που συμφώνησαν στο ψέμα, τον Ανανία και τη Σάπφειρα· και πώς έλυσε αμέσως τη συμφορά του εκ γενετής αναπήρου, χαρίζοντάς του πόδια. Τι θα πουν σε αυτά οι Καθαροί, που παριστάνουν τους καθαρότερους, ενώ είναι πιο ακάθαρτοι από κάθε ακαθαρσία; Διότι κανείς δεν είναι καθαρός από ρύπο, ακόμη κι αν η ζωή του πάνω στη γη διαρκέσει μόνο μία ημέρα.