Πατερικές αναφορές στο ΑΜΩΣ 7:12

Όραμα το οποίο είδε ο Ησαΐας, ο υιός του Αμώς, το οποίο είδε κατά της Ιουδαίας και κατά της Ιερουσαλήμ, κατά τις ημέρες του Οζία και του Ιωάθαμ και του Άχαζ και του Εζεκία, των βασιλέων του Ιούδα. Από τα αισθητήρια όργανά μας, εκείνο που επιτυγχάνει την πιο δραστική αντίληψη των αισθητών πραγμάτων, είναι η όραση. Διότι ούτε τα φοβερά πράγματα είναι δυνατόν να τα γνωρίσει κανείς μέσω της ακοής, τόσο καλά όσο μέσω της όρασης· ούτε υπάρχει κάποια άλλη δύναμη που να αντιλαμβάνεται τα επιθυμητά με τέτοιον τρόπο, όσο η όραση. Γι' αυτό ακριβώς, η θεωρία των αληθινών πραγμάτων (λόγω της εναργείας και της αδιαμφισβήτητης φύσης της) ονομάστηκε όραση. Εξού και ο Προφήτης ονομαζόταν «ο ορών», καθώς και «ο έμπροσθεν ορών». Διότι στο βιβλίο του Αμώς έχουμε μάθει ότι ο Αμασίας είπε: «Ο ορών, βάδιζε και αναχώρησε στη γη του Ιούδα, και εκεί να προφητεύσεις». Επίσης, ο Σαμουήλ στο βιβλίο των Βασιλειών έχει ονομαστεί «έμπροσθεν ορών». Διότι, αναφέρει η Γραφή, ο Προφήτης ονομαζόταν «ο έμπροσθεν βλέπων». Καθόσον, λοιπόν, είχαν την ικανότητα να ενορούν το μέλλον, ονομάζονταν «έμπροσθεν ορώντες»· ενώ καθόσον ήταν θεατές του θείου θελήματος, προσαγορεύονταν «ορώντες».

Διότι, από τη μία πλευρά, επιτιμούσαν τους προφήτες, ενώ από την άλλη αποδέχονταν τους πλανημένους, σαν να βάδιζαν στον σωστό δρόμο. Γι' αυτό ο Θεός λέει μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Λαέ μου, εκείνοι που σας μακαρίζουν, σας πλανούν και ταράζουν την πορεία των ποδιών σας». Και ο Αμασίας, ο ιερέας της Βαιθήλ, επιτιμούσε τον προφήτη Αμώς, λέγοντας: «Οραματιστή, φύγε, αναχώρησε για τη γη του Ιούδα και εκεί να ζήσεις και εκεί να προφητεύεις, στη Βαιθήλ όμως δεν θα συνεχίσεις πλέον να προφητεύεις». Εκείνοι βέβαια που αντιστέκονταν στους προφήτες, από πάρα πολλή σκαιότητα και φοβερή δυστροπία, επινοούσαν εύλογες δικαιολογίες για την αντίστασή τους, λέγοντας το εξής: «Δεν σε απέστειλε ο Κύριος». Τους κατηγορεί, λοιπόν, επειδή ισχυρίζονταν ότι οι προφήτες που εστάλησαν από αυτόν δεν μετέφεραν τους λόγους άνωθεν και από τον Θεό. Αντίθετα, νόμιζαν ότι ξεστόμιζαν εκείνα που προέρχονταν από τη δική τους σκέψη, και ότι έλεγαν πράγματα αντίθετα από αυτά που είναι αρεστά στον Δεσπότη των όλων. Για τον λόγο αυτόν λέει: Ω ασύνετοι και παράφρονες, άραγε θα γίνουν κάποιοι από εσάς φίλοι και θα βαδίσουν την ίδια πορεία ζωής, αν δεν έχουν γνωρίσει τους εαυτούς τους ή μάλλον ο ένας τον άλλον, δηλαδή, εάν δεν έχουν δει ότι είναι ομότροποι και ομόγνωμοι μεταξύ τους; «Διότι κάθε ζωντανό πλάσμα αγαπά το όμοιό του, και στο όμοιό του θα προσκολληθεί ο άνθρωπος». Και αν αυτό είναι αληθινό, πώς θα είχα δεχθεί τους προφήτες τρόπον τινά σε φιλία και αγάπη, όντας εγώ ο ίδιος άγιος, εάν δεν είχαν γίνει και αυτοί άγιοι;

Κάτι τέτοιο έπραξαν και οι άθλιοι Ιουδαίοι, όταν έστηναν συκοφαντίες εναντίον του Χριστού. Διότι, επειδή με τα θαύματά Του κατέπλησσε την Ιουδαία και καλούσε τους πάντες κοντά Του, οι δείλαιοι, έχοντας βάλει στον νου τους τις φλόγες του φθόνου, Τον οδήγησαν στον Πιλάτο, και μάλιστα έλεγαν: «Εάν δεν Τον σκοτώσεις, δεν είσαι φίλος του Καίσαρα». Παρόμοια, λοιπόν, από όλους όσους πολεμούν πάντοτε την ευσέβεια, τα τολμήματα κατά των αγίων προέρχονται από τα ίδια εγχειρήματα, αφού παντού το ψεύδος πάσχει από αδυναμία. <Και είπε ο Αμασίας προς τον Αμώς: Εσύ που βλέπεις οράματα, βάδιζε, αναχώρησε για τη γη του Ιούδα, και εκεί να ζήσεις, και εκεί να προφητεύεις. Αλλά στη Βαιθήλ δεν θα προφητεύσεις ποτέ ξανά, διότι είναι αγίασμα του βασιλιά και οίκος της βασιλείας.> Αναιδώς, λοιπόν, φέρεται ολοφάνερα, και αντιπαραθέτει στους θείους λόγους την απόδειξη της δικής του κακεντρέχειας. Διότι, βέβαια, ονόμαζαν τους προφήτες «οραματιστές», όμως δεν τον έκρινε άξιο ούτε με το όνομα της προφητείας να τον σεμνύνει, αλλά, διαβάλλοντάς τον τρόπον τινά ως έναν από τους ψευδομάντεις, τον διέταξε να αναχωρήσει για τη γη του Ιούδα. Και προσθέτοντας το «Εκεί να ζήσεις», σχεδόν του λέει: Αν επιθυμείς αισχρά κέρδη και, με το να απαγγέλλεις μαγικά λογάκια σε κάποιους, ζητάς να συγκεντρώνεις τα αναγκαία για να ζήσεις, τότε, αφήνοντας τη Σαμάρεια, μίλα σε εκείνους από τη φυλή του Ιούδα, και μην προφητεύεις στη Βαιθήλ, διότι είναι αγίασμα του βασιλιά. Όταν λέει «αγίασμα», εννοεί ανάθημα, δηλαδή τόπος αναθήματος.

Γι' αυτό, αυτά λέει ο Κύριος: Η γυναίκα σου θα πορνεύσει μέσα στην πόλη, και οι γιοι σου και οι κόρες σου θα πέσουν από ρομφαία, και η γη σου θα μετρηθεί και θα μοιραστεί με σχοινί, και εσύ θα πεθάνεις σε ακάθαρτη γη, ο δε Ισραήλ θα οδηγηθεί αιχμάλωτος μακριά από τη γη του.> Όταν αυτοί που επιδίδονται στη φαυλότητα εκτοξεύουν ύβρεις εναντίον των επιεικών, προσάπτουν σε αυτούς τη δική τους συμπεριφορά, και φορτώνοντάς τους την ασχήμια των δικών τους σφαλμάτων, νομίζουν ότι τους προσβάλλουν βάναυσα, αλλά διαφεύγει της προσοχής τους ότι ουσιαστικά ζωγραφίζουν τους εαυτούς τους σε πίνακα, και αποδεικνύουν στους άλλους ποιοι πραγματικά είναι. Κάτι τέτοιο θα δούμε τώρα ότι έπαθε και ο παράφρων Αμασίας. Διότι, όντας ψευδοπροφήτης και υπηρετώντας στους βωμούς των ειδώλων, μαζεύοντας τα κομμάτια και τα υπολείμματα των σφαγίων, και υποκύπτοντας αχαλίνωτα σε αισχρά κέρδη, κατέκρινε τον Αμώς, και του έλεγε ότι έπρεπε να φύγει από τη Σαμάρεια, και να αναχωρήσει, αν ήθελε, στη γη του Ιούδα, και εκεί να περάσει τη ζωή του. Διότι εκεί, του λέει, θα προφητεύεις ψευδώς με ευκολία, και παρασύροντας πολλούς, θα συγκεντρώνεις τα προς το ζην, και θα βρίσκεις πιο εύκολα τα απαραίτητα για τη ζωή. Διότι η φράση «Εκεί να περάσεις τη ζωή σου», ένα τέτοιο νόημα υπονοεί, όπως ήδη προανέφερα.

Ο Ιερεμίας δε προφητεύει αυτήν την άλωση. Ο Σοφονίας δεν συνήκμασε σε όλο το χρονικό διάστημα της προφητείας, αλλά εν μέρει, προφητεύοντας κατά τη βασιλεία του Ιωσία, επί των ημερών του οποίου άρχισε την προφητεία του ο Ιερεμίας. Οι υπόλοιποι ήταν σύγχρονοι μεν του Ησαΐα, αλλά νεότεροι του Σαμουήλ, του Ηλία και του Ελισσαίου. Διότι αυτό είναι φανερό από το γεγονός ότι ο Ιωάς, ο βασιλιάς του Ισραήλ, ήταν παρών στον Ελισσαίο, όταν εκείνος αποδημούσε από τη ζωή. Στις ημέρες δε του Ιεροβοάμ, όχι του γιου του Ναβάτ, αλλά του γιου του Ιωάς, ο Ωσηέ εκθέτει την προφητεία του. Μαζί με αυτόν συνήκμασαν επίσης ο Αμώς, ο Μιχαίας και ο Ησαΐας, όπως άλλωστε μπορούν να κατατοπίσουν αυτόν που μελετά και ερευνά με επιμέλεια οι βασιλείς που παρατίθενται στην αρχή της προφητείας του καθενός. Αυτό λοιπόν που απομένει για τον πρόλογο, θα το προσθέσουμε αναγκαστικά: ότι ο Αμώς και ο Ωσηέ έτυχε να προφητεύσουν στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια, και για τον λόγο αυτόν, μαζί με τους βασιλείς της Ιουδαίας, συμπεριέλαβαν και τον Ιεροβοάμ που κατείχε τα δέκα σκήπτρα της βασιλείας του Ισραήλ που είχε αποσχιστεί. Και είναι φανερό ότι ο Αμασίας, ο ιερέας της Βαιθήλ, είπε τα εξής προς τον Αμώς: «Αναχώρησε για τη γη του Ιούδα, και εκεί να ζήσεις, και εκεί να προφητεύεις.» Στη δε Βαιθήλ να μην το επαναλάβεις πλέον. Όσοι πάλι κήρυξαν την προφητεία για τα μελλούμενα της Ιουδαίας, αυτοί μνημονεύουν μόνο εκείνους που βασίλευσαν σε αυτήν.

ΙΓ'. Διήγηση της επιβουλής του ιερέα της Βαιθήλ κατά του προφήτη, και όσων ο προφήτης, κατ' εντολήν του Θεού, απείλησε τον ιερέα. ΙΔ'. Προφητεία για την καταστροφή που επήλθε στον ναό από τον Χριστό· και διήγηση όσων αμάρτανε ο λαός των Ιουδαίων κατά τα Σάββατα και τις Νουμηνίες, εξαιτίας των οποίων τιμωρείται η γη τους μαζί με τους κατοίκους της.