Πατερικές αναφορές στο ΑΜΩΣ 8:3

Διότι ο μεν μακάριος Αμώς, αψηφώντας εντελώς τη σκαιότητα του Αμασία, όχι μόνο δεν σιώπησε, αλλά και με γενναιότητα εξήγγειλε την καταδίκη εναντίον του· οι δε θεσπέσιοι μαθητές, όταν κάποτε οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι τους διέταξαν να σιωπούν, έλεγαν ρητά: «Κρίνετε αν είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ακούμε εσάς μάλλον παρά τον Θεό· διότι εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε». <Έτσι μου έδειξε ο Κύριος, και ιδού ένα αγγείο ιξευτή. Και είπε: Τι βλέπεις, Αμώς; Και είπα: Ένα αγγείο ιξευτή. Και είπε ο Κύριος προς εμένα: Ήρθε το τέλος για τον λαό μου, τον Ισραήλ, δεν θα συνεχίσω πλέον να τον προσπερνώ. Και θα θρηνήσουν τα φατνώματα του ναού εκείνη την ημέρα, λέει ο Κύριος· πολύς θα είναι ο πεσμένος σε κάθε τόπο, θα επιβάλω σιωπή.> Προχωρά, λοιπόν, πάλι ο λόγος του Προφήτη ακολουθώντας τη φυσική του ροή, και, αφού όσα παρενεβλήθησαν άπαξ έλαβαν την επαρκή αφήγησή τους, η σειρά των οραμάτων κατευθύνεται προς τον σκοπό που της αρμόζει. Έχει δει, επομένως, το πλήθος των Ασσυρίων, σαν πρωινό σμήνος ακρίδων, και μαζί με αυτούς τον Γωγ, δηλαδή τον Σεναχειρείμ, ο οποίος περιγράφεται με τη μορφή βρούχου, επειδή το ζώο αυτό αναπηδά με δύναμη πολύ ψηλά από τη γη. Τέτοιος είναι περίπου και ο αλαζόνας, που αναπηδά συνεχώς προς τα ύψη, και αρνείται να συναναστρέφεται με τους ταπεινούς.

Είδε επίσης την κρίση να καλείται σαν μέσα από φωτιά, και βέβαια τον αδάμαντα να έχει τοποθετηθεί στο μέσο του Ισραήλ από εκείνον που στεκόταν πάνω στο αδαμάντινο τείχος. Έπειτα, τι άλλο; Υπήρχε το καλάθι του πουλιοπιάστη. Αυτό που ανέφερα και στην αρχή, θα το πω και πάλι, ότι στον Προφήτη, που είχε ανατραφεί με πιο αγροτικό τρόπο, ο Θεός αποκαλύπτει τα μυστήρια κυρίως μέσω των όσων συμβαίνουν στους αγρούς. Διότι οι πουλιοπιάστες και τα θηράματά τους, τα πτηνά δηλαδή, θα ταίριαζαν προφανώς όχι στους κατοίκους της πόλης, αλλά σε εκείνους που το επάγγελμά τους και ο σκοπός της ζωής τους είναι οι αγροί και όσα υπάρχουν σε αυτούς. Το ότι θα θηρευτούν οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο για σφαγή, όπως από το χέρι αυτών που συνηθίζουν να πιάνουν πουλιά, τόσο οι κοινοί άνθρωποι όσο και το επίλεκτο γένος της Σαμάρειας, εννοώ δηλαδή τους αλαζόνες που έχουν μάθει να πετούν ψηλά σαν τα πουλιά, αυτό το υπέδειξε αινιγματωδώς η δύναμη των οραμάτων. Διότι το θέαμα ήταν το καλάθι του πουλιοπιάστη. Γι' αυτό τον λόγο, λέει ο Θεός των όλων, ότι έφτασε το τέλος για τον λαό μου τον Ισραήλ, και πως δεν θα παραβλέψει πλέον τα εγκλήματά τους. Το ότι θα κατακαεί επίσης και ο ίδιος ο ναός, που έχει τη χρυσή δαμάλη στη Βαιθήλ, το προανήγγειλε λέγοντας ότι θα θρηνήσουν τα φατνώματα του ναού εκείνη την ημέρα.

Συνηθίζει δε να ονομάζει «φατνώματα» την οροφή, ή τα μέρη γύρω από αυτήν, τα οποία είναι περίτεχνα και πολύ καλά διακοσμημένα με την επιδεξιότητα των τεκτόνων, σύμφωνα με το χωρίο στο Άσμα Ασμάτων: «Οι δοκοί μας είναι από κέδρο, τα φατνώματά μας από κυπαρίσσι». Αναφέρει δε ότι τα φατνώματα θα ολολύξουν· και όχι βγάζοντας έναρθρη φωνή, αλλά μάλλον ήχο σαν από χτυπήματα και τριγμούς κατά τη θραύση τους. Και επειδή «θα είναι πολλοί», λέει, «αυτοί που θα έχουν πέσει σε κάθε τόπο, θα επιβάλω σιωπή». Διότι, αφού κάθε τόπος θα έχει πλέον περιέλθει σε ερήμωση και δεν θα έχει κατοίκους, θα επικρατήσει μεγάλη σιωπή, δηλαδή ησυχία, όπως ακριβώς συμβαίνει στις έρημες και αδιάβατες γαίες. Συνεπώς, ο Θεός των όλων δεν θα βρεθεί σε αμηχανία με κανέναν τρόπο, εάν επιλέξει να παιδαγωγήσει όσους έχουν αμαρτήσει, αλλά ο τρόπος της τιμωρίας του θα είναι πολλαπλός και ποικίλος, και κανείς δεν θα μπορέσει να αντισταθεί όταν επιβάλλει ποινές σε εκείνον που τον παροργίζει. Θα διαφύγει, εντούτοις, εκείνος που με τη μετάνοια αποσείει την οργή, μεταστρέφοντας προς τον εαυτό του, σε κατάσταση πραότητας, τον Δεσπότη, ο οποίος είναι αγαθός και φιλεύσπλαχνος.

Διότι έδωσαν προσοχή σε διδασκαλίες που είναι παραγγέλματα ανθρώπων, τα οποία δεν μπορούν να προσφέρουν πόση ζωής, ούτε βέβαια να συντηρήσουν προς σωτηρία αυτούς που τα ακολουθούν. «Είδα τον Κύριο να στέκεται πάνω στο θυσιαστήριο και είπε: Χτύπησε το θυσιαστήριο και θα σειστούν τα πρόπυλα, και σύντριψε τα κεφάλια όλων· και όσους απομείνουν από αυτούς θα τους σκοτώσω με ρομφαία.» Οι μακάριοι προφήτες, φωτίζοντας τον οφθαλμό της διάνοιας με το φως του Πνεύματος, δεν δέχονται μόνο τη γνώση των μελλοντικών πραγμάτων, αλλά κάποιες φορές, βλέποντας και τη θέα των ίδιων των πραγμάτων σαν να είναι ζωγραφισμένη σε πίνακα, και οι ίδιοι εκπλήσσονται, και πείθουν τους ακροατές να συμμερίζονται τα συναισθήματά τους, φροντίζοντας πολύ να κάνουν κατανοητές τις δυνάμεις των οραμάτων. Είπε λοιπόν ο μακάριος Αμώς: «Και είπε ο Κύριος προς εμένα: Έφτασε το τέλος για τον λαό μου τον Ισραήλ, δεν θα συνεχίσω πλέον να τον προσπερνώ με ανοχή, και θα θρηνήσουν τα φατνώματα του ναού εκείνη την ημέρα, λέγει ο Κύριος· πολλοί θα είναι οι πεσμένοι νεκροί σε κάθε τόπο, θα επιβάλω σιωπή». Αλλά ιδού, έχει δει αυτό που προαναγγέλθηκε να πραγματοποιείται στα ίδια τα γεγονότα, ακριβώς όπως λέει η προφητεία. Διότι είπε ότι είδε τον ίδιο τον Κύριο να στέκεται στο θυσιαστήριο και, σαν να αρχίζει την καταστροφή, να προστάζει να γίνει ακριβώς αυτό.

ε΄. Το ίδιο ακριβώς πράττουν πολλές φορές και στα θλιβερά γεγονότα, παρουσιάζοντας και την άμπελο να θρηνεί, και τον οίνο και τα όρη και τα φατνώματα του ναού να ολολύζουν, ώστε και από αυτό πάλι να κατανοήσουμε την υπερβολή των δεινών.

Αυτό ακριβώς κάνουν πολλές φορές και για τα λυπηρά γεγονότα, παρουσιάζοντας το αμπέλι να θρηνεί, και το κρασί, και τα βουνά, και τα φατνώματα του ναού να θρηνούν γοερά, ώστε τουλάχιστον από αυτό να κατανοήσουμε πάλι την υπερβολή των δεινών. Αυτούς λοιπόν μιμούμενος και ο Απόστολος, προσωποποιεί εδώ την κτίση και λέει ότι αυτή στενάζει και κοιλοπονά· όχι επειδή άκουσε κάποιον στεναγμό να προέρχεται από τη γη και τον ουρανό, αλλά για να καταδείξει το ανυπέρβλητο μέγεθος των μελλοντικών αγαθών και την επιθυμία της απαλλαγής από τα δεινά που κυριαρχούν. «Διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, όχι με τη θέλησή της». Είναι σαν να έλεγε: Έγινε φθαρτή η κτίση. Και για ποιον λόγο; Για σένα τον άνθρωπο. Επειδή, δηλαδή, το σώμα σου έγινε θνητό και παθητό, γι' αυτό και η γη δέχθηκε κατάρα και έβγαλε αγκάθια και τριβόλους.