Πατερικές αναφορές στο ΑΜΩΣ 8:4

ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ ΠΡΟΦΗΤΗ ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ. <Ακούστε λοιπόν αυτά εσείς που συντρίβετε από το πρωί τον πένητα και καταδυναστεύετε τους φτωχούς της γης, εσείς που λέτε: Πότε θα περάσει ο μήνας για να πουλήσουμε, και τα σάββατα για να ανοίξουμε τις αποθήκες, ώστε να κάνουμε μικρό το μέτρο και να μεγαλώσουμε τα σταθμά, και να φτιάξουμε άδικη ζυγαριά, για να αγοράσουμε με ασήμι τους φτωχούς, και τον ταπεινό αντί υποδημάτων, και να εμπορευτούμε από κάθε γέννημα;> Ρώτησε κάποτε κάποιος από τους Φαρισαίους τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ποια θεωρούσε πρώτη και μεγάλη εντολή στον νόμο, και άκουσε ως απάντηση ότι πρώτη μεν εντολή είναι το «Θα αγαπάς τον Κύριο τον Θεό σου με όλη σου την καρδιά και με όλη σου τη δύναμη· δεύτερη δε και παρόμοια είναι το Θα αγαπάς τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου». Θα μπορούσε κανείς να δει και τον ίδιο τον θεσπέσιο Παύλο να έχει σχεδόν εξαρτήσει από την αγάπη κάθε είδος αρετής, έχοντας το θάρρος να την ονομάσει ανώτερη και από την πίστη και από την ελπίδα, και να έχει ομολογήσει σαφώς ότι δεν είναι τίποτα αυτός που δεν την έχει, έστω κι αν μοιράσει στους ενδεείς τα υπάρχοντά του, έστω κι αν παραδώσει στους διώκτες το ίδιο του το σώμα για να καεί. Επομένως, οτιδήποτε μέσα μας είναι μεγάλο και αξιέπαινο, θα προέρχεται οπωσδήποτε από την αγάπη προς τον Θεό και τους αδελφούς.

Δες, λοιπόν, την οικονομία όλου του λόγου. Διότι, αφού προηγουμένως κατηγόρησε τον Εφραίμ, δηλαδή τον Ισραήλ, για αθεΐα και τον ανέδειξε ως προσκυνητή δαμαλιών και ως μη έχοντα αγάπη προς τον έναν και κατά φύση Θεό, εξαιτίας της προτίμησής του να προσκολλάται στα έργα των ίδιων του των χεριών, τον αποδεικνύει επιπλέον πραγματικά ανόσιο και απέναντι στους ίδιους του τους αδελφούς και ότι έχει καταφρονήσει ολοκληρωτικά την αγάπη προς τον πλησίον. Κάνει λοιπόν τον έλεγχο γενικά και πάρα πολύ καθαρά, και, αν και με συντομία, εντούτοις απαριθμεί τα εγκλήματά τους. Γι' αυτό τον λόγο λέει: Ακούστε αυτά, εσείς που συντρίβετε τον πένητα από το πρωί και καταδυναστεύετε τους φτωχούς από τη γη. Είναι σαν να έλεγε: Σε εσάς απευθύνεται ο λόγος, οι οποίοι έχετε επιδιώξει με μεγάλο ζήλο το να εξαλείψετε, τρόπον τινά, από τη γη τον αδύναμο και τον πένητα, και να τον καταδυναστεύετε από το πρωί.

Και αυτά βέβαια τα ανέφερα ως κατάλληλα και πρέποντα για εκείνους που τότε εξόργιζαν εναντίον τους τον Δεσπότη των όλων. Αλλά θα μπορούσε κανείς εξίσου να τα εφαρμόσει και σε εκείνους που ασέβησαν απέναντι στον ίδιο τον Εμμανουήλ, κατά τον χρόνο της ενανθρωπήσεως. Διότι αυτοί είναι «εκείνοι που συντρίβουν από το πρωί τον φτωχό», δηλαδή εκείνοι που αδιαφορούν να επιλέξουν τον έννομο βίο, και δεν προχωρούν για κανέναν άλλο σκοπό, παρά για να καταστρέψουν το δίκαιο, και τολμούν να περιφρονούν απολύτως όσα έχουν σαφέστατα οριστεί από τις θείες εντολές και να εκμεταλλεύονται ασύδοτα όποιους από τους πιο αδύναμους θα επέλεγαν. Αυτοί, λοιπόν, είναι εκείνοι που λένε: «Πότε θα περάσει η νεομηνία για να εμπορευθούμε, και τα σάββατα για να ανοίξουμε τις αποθήκες, ώστε να μικρύνουμε το μέτρο και να μεγαλώσουμε το σταθμά και να φτιάξουμε άδικη ζυγαριά;». Διότι το ότι οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι ήταν υπερβολικά φιλοχρήματοι και αισχροκερδείς, μπορούμε να το διαπιστώσουμε με πολλούς τρόπους, στηρίζοντας τον νου μας στα ευαγγελικά συγγράμματα. Επειδή ο Χριστός συμβούλευε εκείνους που αγαπούν την κατά Θεόν επιείκεια να αποδεικνύονται ανώτεροι από αισχρά κέρδη και να επιθυμούν την απαλλαγή από κάθε φιλοκέρδεια, και τους προέτρεπε μάλιστα να προχωρήσουν σε κάτι ακόμη υψηλότερο, να συντρέχουν τους ενδεείς και να μοιράζουν τα υπάρχοντά τους. Αλλά τι λέει ο Ευαγγελιστής; «Άκουγαν δε αυτά και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι, οι οποίοι ήταν φιλάργυροι, και τον χλεύαζαν».

Και εάν κάποτε δώσεις ελεημοσύνη, από πού τη δίνεις; Μήπως όχι από την πικρή σου και μισάνθρωπη φορολογία; Μήπως όχι από ξένες συμφορές, προσφέροντας πράγματα που είναι γεμάτα από δάκρυα και στεναγμούς; Εάν γνώριζε ο φτωχός από πού του προσφέρεις την ελεημοσύνη, δεν θα την δεχόταν, σαν να επρόκειτο να γευτεί σάρκες αδελφών και αίμα των οικείων του, αλλά θα σου απηύθυνε λόγο γεμάτο από συνετή παρρησία: «Μην με τρέφεις, άνθρωπε, από δάκρυα αδελφών, μη δώσεις άρτο σε φτωχό που έχει προέλθει από τον στεναγμό των φτωχών συνανθρώπων του. Επίστρεψε στον ομόφυλό σου εκείνα που κακώς απαίτησας, και εγώ θα αναγνωρίσω την ευεργεσία». Σε τι ωφελείς, όταν κάνεις πολλούς φτωχούς και παρηγορείς μόνον έναν; Εάν δεν υπήρχε πλήθος τοκογλύφων, δεν θα υπήρχε το πλήθος των φτωχών. Διάλυσε τη φατρία σου, και όλοι θα αποκτήσουμε την αυτάρκεια. Όλοι κατηγορούν τους τοκογλύφους, και όμως δεν αποτελούν θεραπεία αυτού του κακού ούτε ο Νόμος, ούτε οι Προφήτες, ούτε οι Ευαγγελιστές. Όπως ακριβώς λέει ο θεσπέσιος Αμώς: «Ακούστε, εσείς που συνθλίβετε από το πρωί τον πένητα και καταδυναστεύετε τους φτωχούς πάνω στη γη, εσείς που λέτε: πότε θα περάσει ο μήνας για να εμπορευθούμε;» Διότι ούτε οι πατέρες δεν χαίρονται τόσο πολύ για τη γέννηση των παιδιών τους, όσο ευφραίνονται οι τοκογλύφοι όταν συμπληρώνονται οι μήνες.