Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 3:1

Μίσησα την αδικία, κ.λπ. Διότι δεν υπερασπίστηκα έναν νεκρό, όπως έπραξαν εκείνοι, ούτε αισθάνομαι αποστροφή λαμβάνοντας λάφυρα· διότι το μόνο ωφέλιμο είναι να αποστρέφεται κανείς την αδικία. Γι' αυτό και αγάπησα τον νόμο σου, αφού τον κατανόησα ορθά, χωρίς καθόλου να τον υποβιβάζω στα γήινα. Διότι εμείς, ως συναναστηθέντες με τον Χριστό, ζητούμε τα άνω και όχι τα επί της γης.

Ο Θεός των Πατέρων μας είθε να σε οδηγήσει σε αυτήν τη χαρά. Διότι αυτή έχει φως ανεκλάλητο, είναι ολόλαμπρη, είναι γλυκιά. Δεν ενθυμείται τη σωματική τροφή, διότι λησμόνησε «να φάει τον άρτον της». Αλλού έχει τον νου της, τα άνω αναζητεί, τα άνω φρονεί, τα άνω μελετά, εκεί όπου ο Χριστός κάθεται εκ δεξιών του Πατρός. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Διότι δεν παράγει η γη μόνο τζιτζίκια έπειτα από άφθονες βροχές, ούτε απλώς άλλα αμέτρητα είδη πετούμενων που φέρονται στον αέρα, τα περισσότερα εκ των οποίων παραμένουν ακατονόμαστα εξαιτίας της μικρότητάς τους, αλλά ήδη αναδίδει από μόνη της ακόμη και ποντίκια και βατράχους. Όπως ακριβώς στην περιοχή γύρω από τις αιγυπτιακές Θήβες, όταν ρίξει ραγδαία βροχή μέσα σε περίοδο καύσωνα, αμέσως η χώρα γεμίζει από ποντίκια των αγρών. Και τα χέλια, επίσης, δεν βλέπουμε να σχηματίζονται διαφορετικά παρά μόνο μέσα από τη λάσπη· τη διαδοχή τους δεν τη συγκροτεί ούτε το αυγό ούτε κάποιος άλλος τρόπος, αλλά η γένεσή τους προέρχεται από τη γη. «Ας εξαγάγει η γη ψυχή». Τα κτήνη είναι γήινα και σκυμμένα προς τη γη, ενώ ο άνθρωπος, το ουράνιο φυτό, ξεχωρίζει τόσο ως προς το σχήμα της σωματικής του διάπλασης όσο και ως προς το αξίωμα της ψυχής του. Ποιο είναι το σχήμα των τετράποδων; Το κεφάλι τους γέρνει προς τη γη, βλέπει προς την κοιλιά και επιδιώκει με κάθε τρόπο την απόλαυσή της. Το δικό σου κεφάλι, όμως, είναι ανορθωμένο προς τον ουρανό. Τα μάτια σου βλέπουν τα άνω, ώστε, εάν ποτέ κι εσύ ατιμάσεις τον εαυτό σου με τα πάθη της σάρκας, υποδουλωμένος στην κοιλιά και στα όργανα κάτω από την κοιλιά, τότε παραβλήθηκες με τα ανόητα κτήνη και έγινες όμοιος με αυτά. Σε εσένα αρμόζει άλλη μέριμνα: να αναζητάς τα άνω, εκεί όπου βρίσκεται ο Χριστός, και να βρίσκεσαι με τη διάνοιά σου πάνω από τα γήινα. Όπως ακριβώς διαμορφώθηκε το σχήμα του σώματός σου, με τον ίδιο τρόπο να ρυθμίσεις και τον βίο σου. Το πολίτευμά σου να το έχεις στους ουρανούς. Αληθινή σου πατρίδα είναι η άνω Ιερουσαλήμ, συμπολίτες και ομοεθνείς σου είναι οι πρωτότοκοι, οι απογεγραμμένοι στους ουρανούς.

Και θα πουν: Ελάτε να ανεβούμε στο όρος του Κυρίου, και στον οίκο του Θεού του Ιακώβ. Όσοι προοδεύουν στη γνώση, έχοντας τρόπον τινά προκαταλάβει τα άνω, προσκαλούν σε παρόμοια με αυτούς ανάβαση εκείνους που ακόμη παραμένουν προσκολλημένοι στα κάτω και αναλώνονται στις ταπεινές μέριμνες του βίου. Εκείνος που έχει συναναστηθεί με τον Χριστό και αναζητά τα άνω, ας καλεί αυτούς που φρονούν τα επίγεια, και ας καθοδηγεί τα νοήματά τους προς τα άνω. —Επειδή υπάρχει μια διπλή σωματική σχέση ως προς το όρος, καθώς άλλοτε ανεβαίνουμε από τις υπώρειες προς την κορυφή, και άλλοτε κατεβαίνουμε από την κορυφή προς τους πρόποδες, ανάλογα με τη διαφορετική θέση του σώματος, έτσι και η δική μας ενέργεια επιτελείται με διαφορετικό τρόπο. Ίσως όμως αυτή η διπλή διάσταση της έννοιας να εφαρμόζεται και στην οικονομία της ανθρώπινης φύσεως, ώστε να θεωρούμε το όρος ως την ενανθρώπηση, όπου άλλοτε μεν η σάρκα υψώνεται στον ουρανό διά της συνάφειάς της με τον Θεό, και άλλοτε η θεότητα συγκαταβαίνει στα επίγεια διά της κοινωνίας της με το ανθρώπινο στοιχείο.

Επειδή, λοιπόν, έπρεπε ο Προφήτης να ακούσει τα λόγια του Θεού, γι' αυτό πριν από όλα του ειπώθηκε το «Έξελθε εσύ και ο υιός σου». Κάτι παρόμοιο είναι και αυτό που ειπώθηκε στη Γένεση κατά την πρώτη θεία αποκάλυψη στον Αβραάμ: «Έξελθε από τη γη σου, και από τη συγγένειά σου, και από τον οίκο του πατέρα σου». Διότι τελειότατη έξοδος είναι η ανάβαση από όλα τα σωματικά, τα οποία αποκαλούνται «γη»· και η φυγή από τα αισθητήρια, τα οποία ονομάστηκαν «συγγένεια»· και η αποστροφή από τον ένοχο βίο, στον οποίο είχε εξοικειωθεί προηγουμένως με τις αντίθετες πράξεις, πράγμα που αποκαλείται «οίκος του πατέρα». Και λίγο πιο κάτω έχει γραφτεί για τον ίδιο τον Αβραάμ ότι: «Τον εξήγαγε ο Θεός έξω». Επειδή, δηλαδή, είδε την προθυμία του να εξέλθει, ο Ίδιος τον καθοδήγησε προς το τέλειο της ενέργειας. Διότι από μόνος του δεν ήταν σε θέση να το πράξει· γι' αυτό, και κατά το πρώτο πρόσταγμα, εάν εξέλθει έξω, λαμβάνει την επαγγελία της απόλαυσης. Όταν όμως τον εξήγαγε ο Θεός, τον δίδασκε να αναζητά τα άνω, όπου βρίσκεται ο Χριστός.

Ο μεν κατά σάρκα Ισραήλ θεωρεί ότι ο λόγος του Προφήτη αναφέρεται στη γη που θεωρείται από αυτούς ως γη του Θεού, και στα γήινα αυτά όρη της αισθητής Ιουδαίας, και στο ότι η Ασσυρία οδηγεί αιχμάλωτο τον Ισραήλ, επιβάλλοντάς του τον ζυγό της δουλείας. Εμείς όμως, που έχουμε συνανστηθεί με τον Χριστό και προσευχόμαστε να αναζητούμε τα άνω, ονομάζουμε γη την αγαθή καρδιά, σύμφωνα με όσα έχουμε διδαχθεί από τον ίδιο τον Κύριο, ο οποίος λέγει: «Εκείνος που σπάρθηκε στην καλή γη, αυτός είναι που ακούει τον λόγο και τον κατανοεί, ο οποίος καρποφορεί και αποδίδει άλλος εκατό, άλλος εξήντα και άλλος τριάντα». Επομένως, όρος του Θεού μπορεί να χαρακτηριστεί εκείνος, μέσα στον οποίο θα καταπατηθούν οι Ασσύριοι, αυτός δηλαδή που έχει προκόψει στα αγαθά έργα και έχει υψωθεί πάνω από τους άλλους κατά τον λόγο και τη γνώση· μέσα σε αυτόν οι εχθροί θα γίνουν καταπάτημα.

ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ. Τέλος, αδελφοί, όσα είναι αληθινά, όσα σεμνά, όσα δίκαια, όσα αγνά, όσα προσφιλή, όσα εύφημα, αν υπάρχει κάποια αρετή και αν υπάρχει κάποιος έπαινος, αυτά να συλλογίζεστε. Εκείνα που και μάθατε και παραλάβατε και ακούσατε και είδατε σε εμένα, αυτά να πράττετε. ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ. Εάν, λοιπόν, συναναστηθήκατε με τον Χριστό, τα άνω να ζητείτε, όπου ο Χριστός κάθεται στα δεξιά του Θεού· τα άνω να φρονείτε, όχι τα επί της γης. Διότι πεθάνατε, και η ζωή σας είναι κρυμμένη μαζί με τον Χριστό στον Θεό.

Και πάλι· «Εάν, λοιπόν, αναστηθήκατε μαζί με τον Χριστό, να ζητάτε τα άνω, εκεί όπου ο Χριστός κάθεται στα δεξιά του Θεού· τα άνω να φρονείτε, και όχι τα επί της γης»· όπως φρονώ, αφού ο Απόστολος μας διευκρίνισε κατά τέτοιο απόλυτο τρόπο, έστω και μέσα από τα λίγα που μνημονεύθηκαν, την προηγηθείσα μεγάλη χάρη της αμέτρητης φιλανθρωπίας του Θεού εν τη αγάπη του Χριστού Ιησού του Κυρίου μας, του οποίου η μέχρι θανάτου υπακοή έγινε για εμάς, όπως έχει γραφτεί, λύτρωση αμαρτιών, ελευθερία από τον θάνατο που βασίλευε εξαιτίας του προαιώνιου παραπτώματος, καταλλαγή με τον Θεό, δύναμη ευαρέστησης προς τον Θεό, δωρεά δικαιοσύνης, κοινωνία των αγίων στην αιώνια ζωή, κληρονομιά της βασιλείας των ουρανών, και βραβείο για μύρια άλλα αγαθά· έχοντας δε με σοφία και δύναμη παραδώσει σε εμάς, μέσα από όσα πρόσθεσε εν συνεχεία, το νόημα του βαπτίσματος στο ύδωρ εις τον θάνατον του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Αφού λοιπόν ενδυθήκαμε τον Υιό του Θεού, ο οποίος μας έδωσε την εξουσία να γίνουμε τέκνα Θεού, βαπτιζόμαστε στο όνομα του Πατρός και αναγορευόμαστε τέκνα Θεού, από Εκείνον που το προσέταξε και το υποσχέθηκε, όπως ακριβώς είπε ο προφήτης: «Γι' αυτό εξέλθετε από το μέσο τους και αποχωριστείτε, λέει ο Κύριος, και μην αγγίζετε τίποτα ακάθαρτο· και εγώ θα σας δεχθώ, και θα γίνω σε σας Πατέρας, και εσείς θα γίνετε σε μένα υιοί και θυγατέρες, λέει ο Κύριος ο παντοκράτωρ». —«Έχοντας λοιπόν αυτές τις υποσχέσεις, λέει ο Απόστολος, αγαπητοί, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος, επιτελώντας την αγιοσύνη με φόβο Θεού»· και πάλι παραγγέλλει λέγοντας: «Όλα να τα κάνετε χωρίς γογγυσμούς και διαλογισμούς, για να γίνετε άμεμπτοι και ακέραιοι, τέκνα Θεού αμώμητα στο μέσο μιας γενεάς σκολιάς και διεστραμμένης, ανάμεσα στους οποίους λάμπετε σαν φωστήρες στον κόσμο, κρατώντας σταθερά τον λόγο της ζωής, για να αποτελέσετε καύχημα για μένα κατά την ημέρα του Χριστού»· και πάλι: «Εάν λοιπόν συναναστηθήκατε με τον Χριστό, να αναζητάτε τα άνω, εκεί όπου βρίσκεται ο Χριστός, καθήμενος στα δεξιά του Θεού· τα άνω να φρονείτε, όχι τα επί της γης».

Άλλο. «Εάν, λοιπόν, αναστηθήκατε μαζί με τον Χριστό, να αναζητάτε τα άνω, όπου βρίσκεται ο Χριστός καθήμενος στα δεξιά του Θεού.» Εάν κανένα από τα δημιουργήματα δεν είναι ομόθρονο και σύνεδρο με τον Βασιλιά των όλων («Διότι σε ποιον από τους αγγέλους είπε ποτέ: Κάθου στα δεξιά μου;»), αλλά όλοι είναι μάλλον λειτουργικά πνεύματα, και έπειτα φαίνεται ότι μόνος ο Υιός κατέχει αυτό το αξίωμα, και συνεδρεύει και συμβασιλεύει με τον Πατέρα· πώς θα μπορούσε να είναι ένα από τα δημιουργήματα εκείνος που φέρει το αξίωμα που είναι ανώτερο από όλη την κτίση, ως Θεός, και είναι κοινωνός των βασιλικών θρόνων μαζί με Αυτόν που τον γέννησε;

Γράφει κάπου και ο Παύλος: «Τα άνω ζητείτε, μη τα επί της γης.» ΠΑΛΛ. Επομένως, το νοητό όρος είναι η εν αγιασμώ ζωή και το ύψος της εξαίρετης πολιτείας, ενώ η κάτω κατάσταση νοείται ως η ζωή που κυλιέται σε ακαθαρσίες, αγαπά την αμαρτία και είναι προσκολλημένη στα επίγεια. ΚΥΡ. Πολύ σωστά μίλησες. Διότι αυτό μάς το καθιστά πολύ σαφές ο λόγος, αλλά θα θαύμαζες ακόμη και το εξής. ΠΑΛΛ. Ποιο; ΚΥΡ. Διότι ο μακάριος άγγελος έλεγε στον θεσπέσιο Λωτ, καθώς αυτός έτρεχε χωρίς καθυστέρηση και χωρίς να κοιτάζει πίσω, ότι έπρεπε να καταφύγει ψηλά στο όρος. Εκείνος όμως ικέτευε λέγοντας: «Σε παρακαλώ, Κύριε, επειδή ο δούλος σου βρήκε έλεος ενώπιόν σου, και εμεγάλυνας τη δικαιοσύνη σου με αυτό που κάνεις για να ζήσει η ψυχή μου· εγώ όμως δεν θα μπορέσω να διασωθώ στο όρος, μήπως με προφτάσει το κακό και πεθάνω. Ιδού, αυτή η πόλη βρίσκεται κοντά για να καταφύγω εκεί, και είναι μικρή, εκεί θα σωθώ. Δεν είναι μικρή; Και θα ζήσει η ψυχή μου;»

Πρέπει δε να υπενθυμίσουμε και λίγες ακόμη μαρτυρίες παρομοίως σχετικά με το ότι ο Υιός κάθεται εκ δεξιών του Πατρός. Διότι, στο κατά Ματθαίον ευαγγέλιο έχει γραφτεί: «όμως σας λέγω, από τώρα θα δείτε τον Υιό του ανθρώπου να κάθεται εκ δεξιών της δυνάμεως», και τα εξής. Ακολούθως προς αυτά και ο απόστολος Πέτρος γράφει τα εξής: «δια της αναστάσεως του Ιησού Χριστού, ο οποίος είναι εκ δεξιών του Θεού, αφού πορεύθηκε στον ουρανό». Ο δε απόστολος Παύλος, γράφοντας προς τους Ρωμαίους λέει: «ο Χριστός που πέθανε, μάλλον δε και αναστήθηκε, ο οποίος και είναι εκ δεξιών του Θεού». Και στέλνοντας επιστολή προς τους Εφεσίους είπε τα εξής: «σύμφωνα με την ενέργεια της κραταιάς ισχύος του, την οποία ενήργησε στον Χριστό, όταν τον ανέστησε από τους νεκρούς και τον κάθισε εκ δεξιών του», και τα εξής. Στους δε χριστιανούς στις Κολοσσές δίδαξε ως εξής: «εάν λοιπόν συναναστηθήκατε με τον Χριστό, να αναζητάτε τα άνω, όπου ο Χριστός είναι καθήμενος εκ δεξιών του Πατρός». Στην δε προς Εβραίους επιστολή λέει: «αφού έκανε τον καθαρισμό των αμαρτιών, κάθισε εκ δεξιών της μεγαλωσύνης στα ύψη». Και πάλι: «σε ποιον δε από τους αγγέλους είπε ποτέ: κάθισε εκ δεξιών μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου;». Και πάλι: «αυτός δε, αφού προσέφερε μία θυσία υπέρ όλων στο διηνεκές, κάθισε εκ δεξιών του Θεού, αναμένοντας στο εξής έως ότου τεθούν οι εχθροί του υποπόδιο των ποδιών του».

Εγκώμιο στους ένδοξους Μάρτυρες που μαρτύρησαν σε όλο τον κόσμο. Λαμπρή και αγαπητή παραμένει πάντοτε, τόσο στους Αγγέλους όσο και στους ανθρώπους, η μνήμη των Αγίων, ώστε και εμείς να αγωνιζόμαστε με τον ίδιο ζήλο, για να αγαπήσουμε τον Θεό κατά μίμησή τους. Διότι αυτή εισέρχεται στις καρδιές σφοδρότερα από φωτιά και πείθει να περιφρονούμε τον μάταιο κόσμο και όλες τις απολαύσεις του, τη βλαβερή βιοτική συνήθεια, την αγάπη των γονέων, την εύνοια των αδελφών, τη μέριμνα για τη σύζυγο και τα παιδιά, καθώς και κάθε περιουσία. Ανυψώνει τον νου μας, δίνει φτερά στον λογισμό μας από όλα τα γήινα προς τα επουράνια, και μας καθιστά συγχορευτές των Αγγέλων, με αποτέλεσμα να παραστεκόμαστε στον θείο θρόνο του Υψίστου, και όντας στο σώμα να μιμούμαστε τους ασώματους, και βαδίζοντας στη γη να φρονούμε τα ουράνια. Διότι έτσι και ο Παύλος, ο διδάσκαλος των εθνών, προτρέπει γράφοντας να φρονούμε τα άνω, όπου βρίσκεται ο Χριστός εκ δεξιών του Θεού.

Στη συνέχεια, μετά τον αντιλήπτορα ακολουθεί η δόξα· διότι πρώτα ο Θεός βοηθά, έπειτα δοξάζει και κατόπιν υψώνει την κεφαλή του δεδοξασμένου. Διότι, εάν κάποιος συνανεστήθη με τον Χριστό και φρονεί τα άνω, όχι τα επί της γης, θα υψωθεί η κεφαλή του από τον Κύριο, ο Οποίος είναι ο Λόγος, αποτελώντας τη δόξα εκείνου που Τον εχώρεσε, την οποία δόξα επιζήτησε από τον μόνο Θεό εκείνος που δεν λαμβάνει δόξα από άνθρωπο.

Το να ισχυρίζεται όμως ότι ο Υιός δεν είναι «σύνθρονος της βασιλείας» με τον Πατέρα, μαρτυρεί για τον Ευνόμιο την πολλή του μελέτη στα θεία λόγια, ο οποίος, από την υπερβολική του προσοχή στις θεόπνευστες Γραφές, δεν άκουσε ακόμη ότι: «Να φρονείτε τα άνω, όπου είναι ο Χριστός, καθήμενος εκ δεξιών του Πατρός», και ότι «εκάθισε εκ δεξιών του θρόνου του Θεού», και πολλά άλλα τέτοια, των οποίων το πλήθος δύσκολα θα μπορούσε κανείς να απαριθμήσει· ακριβώς επειδή δεν τα έχει μάθει ακόμη αυτά ο Ευνόμιος, απαγορεύει στο να είναι ο Υιός «σύνθρονος» με τον Πατέρα. Την έκφραση πάλι «σύγκληρος της εξουσίας» πρέπει μάλλον να την προσπεράσουμε ως ανόητη, παρά να την ελέγξουμε ως ασεβή. Διότι, ποιο νόημα έχει η λέξη «σύγκληρος» δεν είναι δυνατόν να βρεθεί από την κοινή χρήση του λόγου. Για τον ιματισμό του Κυρίου έριξαν κλήρο, καθώς λέει η Γραφή, εκείνοι που δεν ήθελαν να σκίσουν τον δεσποτικό χιτώνα, αλλά να τον κάνουν κτήμα ενός από αυτούς, σε όποιον δηλαδή θα τον χάριζε ο κλήρος.

«Εάν συναναστηθήκατε με τον Χριστό, να φρονείτε τα άνω, όχι τα επί της γης». Αυτά μας λέει Εκείνος που ομιλεί μέσα από τον Παύλο: «Διότι πεθάνατε», λέει, «και η ζωή σας είναι κρυμμένη μαζί με τον Χριστό στον Θεό. Όταν φανερωθεί ο Χριστός, που είναι η ζωή σας, τότε και εσείς θα φανερωθείτε μαζί του εν δόξη». Εάν, λοιπόν, έχουμε νεκρωθεί ως προς την κατώτερη φύση, μεταφέροντας την ελπίδα της ζωής μας από τη γη στον ουρανό, και η σαρκική ζωή έχει κρυφτεί από εμάς, σύμφωνα με τον παροιμιώδη λόγο που λέει ότι «Οι σοφοί κρύβουν την αίσθηση», και αναμένουμε να φανερωθεί μέσα μας η αληθινή ζωή, η οποία είναι ο Χριστός, ώστε να φανερωθούμε και εμείς εν δόξη, έχοντας μεταμορφωθεί προς το θειότερο, με αυτόν τον τρόπο ας ακούσουμε τα παρόντα λόγια, ως νεκροί ως προς το σώμα, χωρίς να παρασυρόμαστε σε καμία σαρκική έννοια από όσα λέγονται· διότι εκείνος που έχει νεκρωθεί ως προς τα πάθη και τις επιθυμίες, θα ανάγει τα νοήματα των λέξεων στο καθαρό και αμόλυντο, φρονώντας τα άνω, όπου βρίσκεται ο Χριστός καθήμενος εκ δεξιών του Πατρός, στον οποίο δεν υπάρχει κανένα πάθος, παραδίδοντας στη λήθη τα ταπεινά και χαμαίζηλα νοήματα. Ας ακούσουμε, λοιπόν, τα θεία λόγια, μέσω των οποίων ο Λόγος περιγράφει το κάλλος της αμόλυντης νύμφης, και ας τα ακούσουμε σαν να βρισκόμαστε ήδη έξω από τη σάρκα και το αίμα, έχοντας μεταστοιχειωθεί στην πνευματική φύση.

Διότι εκείνος στον οποίο μορφωθεί ο Χριστός διά της αγαθής συνειδήσεως, και ο οποίος καθήλωσε με τον θείο φόβο τις σάρκες του και συσταυρώθηκε με τον Χριστό και, αφού αποκύλισε από τον εαυτό του τον βαρύ λίθο της βιωτικής απάτης και εξήλθε από το σωματικό μνημείο, περπατήσει εν καινότητι ζωής, καθώς και εκείνος που εγκατέλειψε την υλική και χαμερπή ζωή των ανθρώπων και ανήλθε διά της υψηλής εφέσεως στην επουράνια πολιτεία και φρονεί τα άνω, όπου βρίσκεται ο Χριστός, και δεν βαρύνεται από το άχθος του σώματος, αλλά το ελάφρυνε διά της καθαρότερης ζωής, ώστε η σάρκα να συμπορεύεται μαζί του μετέωρη προς τα άνω δίκην νεφέλης, αυτός, κατά τη δική μου τουλάχιστον κρίση, συγκαταλέγεται σε αυτούς που έχουν προαναφερθεί, στους οποίους διακρίνονται τα υπομνήματα της υπέρ ημών φιλανθρωπίας του Δεσπότου.

Ο Θεός σε έπλασε όρθιο. Σου έδωσε αυτή την εξαιρετική διάπλαση σε σύγκριση με τα υπόλοιπα ζώα. Γιατί; Επειδή επρόκειτο να σου αναθέσει και εξαιρετικό έργο. Διότι τα άλλα είναι κτήνη και η κατασκευή τους είναι ανάλογη με τον φυσικό τους προορισμό. Πλάστηκε το πρόβατο για να βόσκει· γι' αυτό έχει το κεφάλι σκυμμένο προς τα κάτω, στραμμένο προς την κοιλιά του και σε όσα βρίσκονται κάτω από αυτήν, επειδή ο τελικός σκοπός της ευδαιμονίας τους είναι το γέμισμα της κοιλιάς και η απόλαυση της ηδονής. Ο άνθρωπος όμως δεν κοιτάζει προς την κοιλιά, αλλά προς τα πάνω. Το κεφάλι του βρίσκεται ψηλά, για να βλέπει τη συγγένειά του με τον ουρανό, και τα μάτια του δεν στρέφονται προς τη γη. Μην κάνεις λοιπόν τον εαυτό σου παρά φύση, μην αναζητάς τα γήινα, αλλά τα επουράνια, όπου βρίσκεται ο Χριστός· διότι λέει: «Εάν συνανεστηθήκατε με τον Χριστό, να ζητάτε τα άνω, όπου βρίσκεται ο Χριστός». Έτσι πλάστηκες. Αυτή καθαυτή η διάπλαση αποτελεί διδασκαλία του σκοπού για τον οποίο δημιουργήθηκες. Δημιουργήθηκες για να βλέπεις τον Θεό, όχι για να σέρνεται η ζωή σου πάνω στη γη, ούτε για να αναζητάς την κτηνώδη απόλαυση, αλλά για να βιώνεις την επουράνια πολιτεία. Γι' αυτό «τα μάτια του σοφού βρίσκονται στο κεφάλι του», όπως λέει ο σοφός Εκκλησιαστής. Και ποιανού τα μάτια δεν βρίσκονται στο κεφάλι του; Αναφέρει όμως στο κεφάλι, εννοώντας για να ατενίζουν τα υψηλά. Αντίθετα, εκείνος που δεν κοιτάζει προς τα υψηλά αλλά προς τα γήινα, έχει τα μάτια του να σέρνονται στη γη.

Ερώτηση. Ποια είναι η ανάσταση της ψυχής, την οποία αναφέρει ο Απόστολος λέγοντας, «αν αναστηθήκατε μαζί με τον Χριστό»;

77. Προς τον Διόσκορο. Ότι είναι αδύνατον να κατορθώσει κανείς την αρετή εν μέσω θορύβων. Τόσο πολύ χρησιμεύει για τη σωτηρία η αποχώρηση από τους αστικούς θορύβους, ώστε ο Υιός του Θεού, εγκαταλείποντας τις πόλεις, μακάριζε πάνω στις κορυφές των ορέων αυτούς που ζουν με καθαρότητα. Αποδεικνύοντας μέσα από όσα δίδασκε έμπρακτα, ότι είναι αδύνατον αυτός που δεν έχει αποσπαστεί από τα γήινα και δεν έχει αναβεί προς την ύψιστη αρετή, να μακαριστεί από τον Θεό ή να επιτύχει τα μελλοντικά αγαθά. Διότι εκείνος που φρονεί τα άνω, κατοικεί εκεί όπου βρίσκεται ο Χριστός, καθήμενος εκ δεξιών του Θεού.

Εάν, λοιπόν, συνανεστήθης με τον Χριστό, να φρονείς τα άνω, όπου βρίσκεται ο ίδιος. Διότι όσοι βλέπουν το ευτελές ένδυμά σου και την ασκητική φιλοσοφία να υπάρχει σε εσένα μόνο κατά το εξωτερικό σχήμα, ενώ παράλληλα διακρίνουν ματαιοδοξία στη σκέψη και αλαζονεία στη γλώσσα, βλασφημούν κατά της θειοτάτης θρησκείας.

«Διότι τα άνω», λέει, «να αναζητάτε, όπου βρίσκεται ο Χριστός καθήμενος εκ δεξιών του Θεού». Δεν έχεις τίποτα το κοινό με τη γη, όπου υπάρχουν οι πορείες του ήλιου, οι κύκλοι του χρόνου και οι ημέρες. Απεναντίας, εάν ζεις ενάρετα, η νύχτα γίνεται για εσένα ημέρα· όπως ακριβώς, για εκείνους που ζουν μέσα στην ασέλγεια, τη μέθη και την ακολασία, η ημέρα τους μεταβάλλεται στο σκοτάδι της νύχτας, όχι επειδή σβήνει ο ήλιος, αλλά επειδή ο νους τους σκοτίζεται από τη μέθη. Το να συνεπαίρνεται κανείς από τέτοιου είδους ημέρες, να αντλεί από αυτές μεγαλύτερη ευχαρίστηση, να ανάβει λυχνάρια στην αγορά και να πλέκει στεφάνια, αποτελεί παιδική ανοησία. Εσύ όμως έχεις απαλλαγεί από αυτήν την αδυναμία, ανήκεις πλέον στους ώριμους άνδρες και έχεις εγγραφεί ως πολίτης στην πολιτεία των ουρανών.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗ. Λόγος Α'. Ουρανός έγινε σήμερα για εμάς η γη, όχι επειδή κατέβηκαν αστέρια από τον ουρανό στη γη, αλλά επειδή ανέβηκαν οι απόστολοι πάνω από τους ουρανούς, εφόσον εκχύθηκε η χάρη του Πνεύματος. Ουρανό έκανε την οικουμένη, όχι μεταβάλλοντας τη φύση της, αλλά διορθώνοντας την προαίρεση. Βρήκε τελώνη και τον έκανε ευαγγελιστή· βρήκε βλάσφημο και τον έκανε απόστολο· βρήκε ληστή και τον εισήγαγε στον παράδεισο· βρήκε πόρνη και την έκανε πιο σεμνή από παρθένο· βρήκε μάγους και τους ανέδειξε σε ευαγγελιστές. Έδιωξε την κακία και επανέφερε την αρετή· έφερε τη χάρη του Θεού. Ουρανός έγινε η γη. Διότι, έχουν άραγε τέτοια αξία τα αστέρια, όση οι απόστολοι; Τα αστέρια βρίσκονται στον ουρανό· οι απόστολοι πάνω από τον ουρανό. Διότι «τα άνω να φρονείτε, όπου είναι ο Χριστός καθήμενος στα δεξιά του Θεού». Τα αστέρια αποτελούνται από αισθητό πυρ· οι απόστολοι από πυρ πνευματικό. Τα αστέρια φαίνονται τη νύχτα, ενώ την ημέρα κρύβονται· οι απόστολοι όμως και τη νύχτα και την ημέρα εκπέμπουν τη δική τους ακτινοβολία.

Αλίμονο, πόσοι δρόμοι υπάρχουν για τη σωτηρία μας! Μας κατέστησε δικό Του σώμα, μας μετέδωσε το δικό Του σώμα, και τίποτε από αυτά δεν μας αποτρέπει από τα κακά. Ω, τι σκότος και τι μεγάλος βυθός! Ω, τι αναλγησία! «Τα άνω», λέγει, «να φρονείτε, εκεί όπου βρίσκεται ο Χριστός καθήμενος στα δεξιά του Θεού»· και ύστερα από αυτά, κάποιοι μεριμνούν για τα χρήματα, και άλλοι αιχμαλωτίζονται από τα πάθη.

Ολόκληρο το δόγμα αυτό είναι ανθρώπινο, λέει. «Τα οποία έχουν μεν επίφαση σοφίας μέσω της εθελοθρησκείας, της ταπεινοφροσύνης και της σκληραγωγίας του σώματος, χωρίς να αποδίδουν καμία τιμή ως προς την ικανοποίηση της σάρκας». Επίφαση, λέει, όχι δύναμη· άρα ούτε αλήθεια. Επομένως, ακόμα και αν έχουν επίφαση σοφίας, ας τα αποστρεφόμαστε. Διότι δίνεται μεν η εντύπωση ότι κάποιος είναι ευλαβής, μετριοπαθής και ότι καταφρονεί το σώμα· στην πραγματικότητα όμως δεν είναι. «Χωρίς να αποδίδουν καμία τιμή ως προς την ικανοποίηση της σάρκας». Διότι ο Θεός έδωσε στο σώμα τιμή, αυτοί όμως δεν το μεταχειρίζονται με τιμή. Έτσι, όταν πρόκειται για θεία διδασκαλία, γνωρίζει να το ονομάζει τιμή. Ατιμάζουν τη σάρκα, λέει, αποστερώντας την και αφαιρώντας της την εξουσία, μη επιτρέποντάς της να κυβερνάται οικειοθελώς· ο Θεός όμως τίμησε τη σάρκα. «Εάν, λοιπόν, συναναστηθήκατε με τον Χριστό». Στη συνέχεια τους ανυψώνει νοερά, αφού προηγουμένως απέδειξε ότι έχουν πεθάνει ως προς τον κόσμο. Γι’ αυτό λέει: «Εάν, λοιπόν, συναναστηθήκατε με τον Χριστό, να αναζητάτε τα άνω». Εκεί δεν υπάρχει τήρηση τυπικών διατάξεων.

Να ζητάτε τα άνω, όπου βρίσκεται ο Χριστός καθισμένος στα δεξιά του Θεού. Ω! Πού ανύψωσε τον νου μας; Πώς τους γέμισε με υψηλό φρόνημα! Δεν αρκούσε να πει «τα άνω», ούτε «όπου βρίσκεται ο Χριστός», αλλά προσθέτει: «Καθισμένος στα δεξιά του Θεού». Από εκεί και πέρα, λοιπόν, τους προετοίμαζε να μην κοιτάζουν προς τη γη. Να φρονείτε τα άνω, όχι τα επί της γης. Διότι πεθάνατε, και η ζωή σας είναι κρυμμένη μαζί με τον Χριστό στον Θεό. Όταν φανερωθεί ο Χριστός, που είναι η ζωή σας, τότε και εσείς θα φανερωθείτε μαζί του εν δόξη. Δεν είναι αυτή εδώ, λέει, η ζωή σας· η δική σας ζωή είναι κάποια άλλη. Ήδη βιάζεται να τους μεταθέσει και αγωνίζεται να τους δείξει ότι κάθονται στα άνω και ότι είναι νεκροί, αποδεικνύοντας και από τις δύο αυτές καταστάσεις ότι δεν πρέπει να αναζητούν τα εδώ. Διότι, είτε είστε νεκροί, δεν οφείλετε να τα αναζητάτε· είτε βρίσκεστε στα άνω, δεν οφείλετε να τα αναζητάτε. Μήπως είναι φανερός ο Χριστός; Επομένως, δεν είναι ούτε η ζωή σας. Βρίσκεται στα άνω, μέσα στον Θεό. Τι λοιπόν; Πότε θα ζήσουμε; Όταν φανερωθεί ο Χριστός, η ζωή σας, τότε να αναζητάτε τη δόξα, τότε τη ζωή, τότε την τρυφή. Αυτά αποτελούν προετοιμασία για να τους απομακρύνει από την κοσμική τρυφή και την άνεση. Τέτοια είναι η συνήθειά του, ενώ αναπτύσσει κάποια θέματα, να μεταπηδά σε άλλα· όπως, για παράδειγμα, όταν μιλούσε για εκείνους που προτρέχουν να φάνε στα δείπνα, πέρασε απότομα στην τήρηση των μυστηρίων. Διότι ο έλεγχος έχει μεγάλη δύναμη, όταν γίνεται ανύποπτα. Είναι κρυμμένη, λέει, από εσάς. Τότε και εσείς θα φανερωθείτε μαζί του.

Διότι, όπως ακριβώς εκεί είναι ανώτερο από την αγγελική αξία το να βλέπει κανείς το πρόσωπο του Πατρός, έτσι είναι ανώτερο και από την αξία των Σεραφείμ το να στέκονται γύρω από τον θρόνο και να τον έχουν στο μέσο τους. Αλλά αυτό το μεγαλείο είναι δυνατόν και σε σένα, αν το θελήσεις, να το λάβεις. Διότι, βεβαίως, δεν βρίσκεται μόνο στο μέσο των Σεραφείμ, αλλά και αναμεσά μας, αν το θελήσουμε. «Διότι όπου υπάρχουν δύο ή τρεις», λέει, «συγκεντρωμένοι στο δικό μου όνομα, εκεί είμαι κι εγώ ανάμεσά τους»· και «Ο Κύριος είναι κοντά στους συντετριμμένους στην καρδιά και σώζει τους ταπεινούς στο πνεύμα». Γι' αυτό και ο Παύλος βροντοφωνάζει: «Να φρονείτε τα άνω, εκεί όπου βρίσκεται ο Χριστός, καθισμένος στα δεξιά του Θεού». Είδες πώς μας έστησε μαζί με τα Σεραφείμ, φέρνοντάς μας κοντά στον βασιλικό θρόνο; Έπειτα λέει: «Έξι φτερούγες είχε το ένα και έξι φτερούγες το άλλο». Τι μας υποδεικνύουν αυτές οι έξι φτερούγες; Το υψηλό, το μετέωρο, το ελαφρύ και το ταχύ εκείνων των φύσεων. Γι' αυτό και ο Γαβριήλ κατεβαίνει φτερωτός, όχι επειδή υπάρχουν φτερά γύρω από εκείνη την ασώματη δύναμη, αλλά επειδή κατήλθε από τους πιο υψηλούς τόπους και έφτασε εγκαταλείποντας τις άνω διαμονές. Τι σημαίνει, λοιπόν, ο αριθμός των φτερών; Εδώ δεν υπάρχει ανάγκη για δική μας ερμηνεία· διότι το ίδιο το κείμενο έδωσε την απάντηση, εξηγώντας μας τη χρησιμότητά τους. «

Διότι, λέει, να φρονείτε τα άνω, εκεί όπου ο Χριστός κάθεται στα δεξιά του Πατρός. Εκείνον τον βασιλικό θρόνο ποθούσε, προς εκείνα τα βραβεία της άνω κλήσεως έτρεχε, εκείνες τις βασιλικές δωρεές ποθούσε, οι οποίες διανέμονται από τον επουράνιο βασιλιά στους δικούς του αγωνιστές. Ποιος λόγος, λοιπόν, θα επαρκούσε για να υμνήσει επάξια έναν τόσο σπουδαίο και μεγάλο αθλητή, ο οποίος αναδεικνύεται μέσα από τα έργα του και έχει αφήσει ως ανεξίτηλη στήλη τη μνήμη των δικών του κατορθωμάτων; Τον δικό του πόθο ας ζηλώσουμε και την αρετή του ας μιμηθούμε, ώστε να απολαύσουμε και εμείς τα στεφάνια που έχουν ετοιμαστεί για εμάς, με τη χάρη του μονογενούς Υιού του Θεού, μαζί με τον οποίο ανήκει στον Πατέρα η δόξα, συν τω Αγίω Πνεύματι, τώρα και πάντοτε και στους αιώνας. Αμήν.

Εάν όμως επιθυμείς να δεις και το δικό μου φτερό, έχω ένα πολύ ελαφρύτερο από εκείνο, το οποίο δεν πετά μέχρι δέκα και είκοσι στάδια, ούτε μέχρι τον ουρανό, αλλά ίπταται και πάνω από τον ίδιο τον ουρανό, και ψηλά πάνω από τον ουρανό του ουρανού, εκεί όπου ο Χριστός κάθεται εκ δεξιών του Θεού.

Όχι, λέγει. Αλλά πού; Εκεί όπου ο Χριστός κάθεται στα δεξιά του Θεού. Ας πεισθούμε, λοιπόν, και ας αναλογιζόμαστε συνεχώς τούτο, ότι, όπως ακριβώς το στρουθίο δεν έχει κανένα όφελος από τα φτερά του όταν πιαστεί στην παγίδα, αλλά άσκοπα και μάταια φτερουγίζει· έτσι και σε σένα δεν προσφέρουν κανένα όφελος οι λογισμοί, εάν αιχμαλωτιστείς ολοκληρωτικά από την πονηρή επιθυμία, αλλά, όσο κι αν χτυπηθείς, έχεις πιαστεί. Γι' αυτό υπάρχουν τα φτερά στα στρουθία, για να ξεφεύγουν από τις παγίδες· γι' αυτό υπάρχουν οι λογισμοί στους ανθρώπους, για να αποφεύγουν τα αμαρτήματα.

Γι' αυτό και ο Παύλος, γράφοντας, έλεγε σε ανθρώπους που ήταν περιβεβλημένοι τη σάρκα, που αναστρέφονταν μέσα στην κοινωνία και φρόντιζαν γυναίκα και παιδιά: «Να φρονείτε τα άνω». Έπειτα, για να μάθουμε ποιος είναι ο σκοπός αυτής της προτροπής και τι σημαίνει το να φρονεί κανείς τα άνω, πρόσθεσε: «Εκεί όπου είναι ο Χριστός, καθισμένος στα δεξιά του Θεού». Εκείνα, λέει, θέλω να σκέφτεστε, τα οποία μπορούν να μεταφέρουν εκεί τον λογισμό σας, εκείνα που σας απομακρύνουν από τα γήινα πράγματα. «Διότι το πολίτευμά σας βρίσκεται στον ουρανό». Εκεί, λοιπόν, όπου απογραφτήκατε ως πολίτες, λέει, εκεί να φροντίσετε να μεταφέρετε όλο τον νου σας, και εκείνα να σκέφτεστε και να πράττετε, τα οποία θα μπορέσουν να σας αναδείξουν άξιους της πολιτείας του ουρανού.

Και μεταθέτοντας το φρόνημά τους εκεί, σε κανένα πλέον από τα ορατά δεν έστρεφαν την προσοχή τους· αλλά, ακόμη και όταν έβλεπαν τα χέρια των δημίων να καταξεσκίζουν τις σάρκες τους, και όταν έβλεπαν αυτό το αισθητό πυρ να ανάβει και τους άνθρακες να εκτινάσσονται, οι ίδιοι αναπαριστούσαν στον νου τους το πυρ της γεέννης, και ενδυναμώνοντας έτσι τον λογισμό τους, ορμούσαν πλέον, θα λέγαμε, προς τα δεινά, χωρίς να υπολογίζουν την παρούσα οδύνη που προκαλούνταν στο σώμα, αλλά σπεύδοντας προς τη διηνεκή ανάπαυση. Και σύμφωνα με την προτροπή αυτού του μακαρίου ανδρός, έχοντας το φρόνημά τους στα άνω, βρίσκονταν διαρκώς εκεί όπου είναι ο Χριστός καθήμενος εκ δεξιών του Θεού. Και δεν πτοούνταν από κανένα από τα ορατά, αλλά τα προσπερνούσαν όλα, θεωρώντας τα ως όνειρο και σκιά, επειδή ο λογισμός τους είχε πτερωθεί από την επιθυμία των μελλόντων.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και αυτός ο μακάριος, γνωρίζοντας τη δύναμη μιας τέτοιας συμβουλής, έλεγε: «Να φρονείτε τα άνω, εκεί όπου βρίσκεται ο Χριστός καθισμένος στα δεξιά του Θεού». Πρόσεξε τη σύνεση του διδασκάλου, πού ανύψωσε μονομιάς εκείνους που τον υπακούουν. Διότι, αφού διέσχισε όλους τους αγγέλους, τους αρχαγγέλους, τους θρόνους, τις κυριότητες, τις αρχές, τις εξουσίες, όλες εκείνες τις αόρατες δυνάμεις, τα χερουβίμ και τα σεραφίμ, τοποθέτησε το φρόνημα των πιστών δίπλα στον ίδιο τον βασιλικό θρόνο· και αυτούς που βαδίζουν πάνω στη γη, μέσω της διδασκαλίας του τους έπεισε αφενός να απαλλαγούν από τα δεσμά του σώματος, αφετέρου να πετάξουν ψηλά και να σταθούν με τη διάνοιά τους δίπλα στον ίδιο τον Κύριο των πάντων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. «Αν λοιπόν συναναστηθήκατε με τον Χριστό, να αναζητάτε τα άνω, εκεί όπου βρίσκεται ο Χριστός καθήμενος στα δεξιά του Θεού· να φρονείτε τα άνω, όχι τα επίγεια. Διότι πεθάνατε, και η ζωή σας έχει κρυφτεί μαζί με τον Χριστό στον Θεό. Όταν ο Χριστός, η ζωή σας, φανερωθεί, τότε και εσείς θα φανερωθείτε μαζί του εν δόξη.» Επειδή λοιπόν, λέγει, αναστηθήκατε σε μία άλλη ζωή, την επουράνια, να σταθείτε ανώτεροι από όλες τις επίγειες διατάξεις. Διότι δεν είναι δυνατόν αλλού μεν να έχετε τη ζωή σας, και να κατέχετε τα νομοθετήματα εκείνης που βρίσκεται αλλού· αλλά ας μένουν ανενεργά τα του σώματος, εφόσον έχουμε πεθάνει, και ας ενεργούν τα του πνεύματος σύμφωνα με τα οποία ζείτε, και ας αναμένει το σώμα τη ζωή που πρόκειται να δοθεί και σε αυτό, όταν ο Χριστός, ο χορηγός της ζωής μας, φανερωθεί, ο οποίος την έχει στο δικό του σώμα και θα τη μεταδώσει και στα δικά μας· όταν δηλαδή θα πρέπει και αυτά να προαχθούν στη ζωή, ζωή ένδοξη, ζωή μακάρια, προς την οποία, αφού ανήκει στον Χριστό, συμμορφωνόμαστε και εμείς. «Νεκρώστε λοιπόν τα μέλη σας τα επίγεια: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας· στα οποία και εσείς περιπατήσατε κάποτε, όταν ζούσατε μέσα σε αυτά. Τώρα όμως αποβάλετε και εσείς τα πάντα: την οργή, τον θυμό, την κακία, τη βλασφημία, την αισχρολογία από το στόμα σας. Μην ψεύδεστε ο ένας στον άλλον.»

Μη γίνεις δούλη στον Μαμωνά, ω ψυχή, απομακρυνόμενη από τον αληθινό Κύριο και Θεό· διότι δεν θα μπορέσεις να υπηρετείς δύο κυρίους, όπως άκουσες· επομένως, επίλεξε την ανώτερη δουλεία που σε οικειώνει με τον Θεό. Θ. Ενδυνάμωσέ με να πορεύομαι τη στενή οδό, εκλεκτή πόλη του Θεού, μέσω της οποίας θα αναπαυθώ στη νοητή Σιών, εκεί όπου βρίσκεται το πολίτευμά μας και ο Χριστός, καθήμενος στα δεξιά του Πατρός.

Επειδή λοιπόν και ο παρών έβδομος αιώνας βαδίζει ήδη προς το τέλος του, αδελφοί, όπως βλέπετε, έχοντας απομείνει τριακόσια δεκαέξι έτη (σαν να το έλεγε κανείς πιο καθαρά: πέρασε η εξάδα των ημερών και εισήλθε η έβδομη, δηλαδή το Σάββατο, και αυτό ήδη παρήλθε, έχοντας απομείνει τρεις ώρες και μιάμιση στιγμή), και τώρα πλέον ξημερώνει η επιφανής και μεγάλη εκείνη ημέρα του Κυρίου, και εμείς διάγουμε αμέριμνα σαν αθάνατοι. Το τέλος πλησιάζει, και εμείς δεν φροντίζουμε· ο κριτής καταφθάνει, και εμείς τον αποφεύγουμε· το σημείο Του ήδη φανερώνεται τρανώς, και εμείς δεν θέλουμε να ατενίσουμε προς Αυτόν. Προς τα άνω, στον ουρανό, Εκείνος που βρίσκεται υπεράνω των ουρανών μας συγκαλεί ως φιλάνθρωπος, και εμείς κάτω, «στον κατώτατο λάκκο», γεμάτοι από ολέθρια πάθη, αγωνιζόμαστε να μιμηθούμε τη φύση του μολύβδου. Επιθυμεί να ατενίζουμε προς τα άνω και βούλεται να έχουμε το πολίτευμά μας αμετακίνητο στον ουρανό, από τον οποίο και Τον προσδοκούμε ως σωτήρα, και εμείς κάτω, έρποντας σαν το φίδι, έχουμε τη μέγιστη επιθυμία να υπηρετούμε τα βιοτικά και τη σάρκα. Τα άνω να ζητούμε, τα άνω να φρονούμε, τα άνω να επιθυμούμε, τα άνω να αναλογιζόμαστε, τόσο με τον νοερό όσο και με τον αισθητό οφθαλμό, αυτό θέλει ο Δεσπότης για εμάς ως ευσπλαχνικός· εμείς όμως, πράττοντας τα αντίθετα από αυτά, συνηθίσαμε πονηρά να βλέπουμε τα κάτω.

Ο Σταυρός υψώνεται και τα έθνη σκυθρωπάζουν, και μαζί με αυτά και οι φάλαγγες των δαιμόνων. Ο Σταυρός υψώνεται, και η φύση των θνητών εκπαιδεύεται να ζητά τα άνω, να φρονεί τα άνω, όπου βρίσκεται ο Χριστός, καθήμενος άρρητα εκ δεξιών του Πατρός. «Διότι το πολίτευμά μας», λέγει, «υπάρχει στους ουρανούς, από όπου και περιμένουμε ως Σωτήρα τον Κύριο Ιησού Χριστό, ο οποίος θα μετασχηματίσει το σώμα της ταπεινώσεώς μας, ώστε να γίνει αυτό σύμμορφο με το σώμα της δόξης του». Ω, τι παράδοξο μυστήριο! Με πόση δόξα θέλει ο Δεσπότης της δόξης να καταξιώσει το πήλινο σώμα μας, και εμείς, κυλώντας το στον βούρκο της αμαρτίας, δεν αισθανόμαστε ντροπή. «Θα μετασχηματίσει», λέγει, το ταπεινό και πήλινο «σώμα μας» και θα το κάνει «σύμμορφο με τη δόξα του», δηλαδή άφθαρτο και αθάνατο και συμμέτοχο της βασιλείας του. Γι' αυτό και αρμόζει να υπάρχει το πολίτευμά μας στους ουρανούς· διότι, εφόσον συνταφήκαμε με τον Χριστό διά του βαπτίσματος και αναστηθήκαμε μαζί του, οφείλουμε να ακολουθούμε εκείνον, να φρονούμε τα άνω, να ζητούμε τα άνω και το πολίτευμά μας να βρίσκεται στους ουρανούς.

Εάν κάποιος με διακονεί, ας με ακολουθεί, ώστε όπου είμαι εγώ, εκεί να είναι και ο δικός μου διάκονος. Ομοίως και ο μακάριος Παύλος προτρέπει να ζητούμε τα άνω, να φρονούμε τα άνω, εκεί όπου κάθεται ο Χριστός εκ δεξιών του Θεού και Πατρός.

Αλλά και ο θείος Παύλος έτσι διδάσκει την Εκκλησία του Χριστού: «Για να σας δώσει ο Θεός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Πατέρας της δόξας, πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως για την επίγνωσή Του», και λίγο μετά: «Σύμφωνα με την ενέργεια της κραταιάς ισχύος του, την οποία ενήργησε στον Χριστό ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς, και τον κάθισε στα δεξιά του στα επουράνια υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και δυνάμεως και κυριότητος και κάθε ονόματος που ονομάζεται», και πάλι: «Εάν λοιπόν συναναστηθήκατε με τον Χριστό, να ζητάτε τα άνω, όπου ο Χριστός κάθεται στα δεξιά του Θεού, να φρονείτε τα άνω, όχι τα επί της γης· διότι πεθάνατε και η ζωή σας έχει κρυφτεί μαζί με τον Χριστό στον Θεό», και πάλι: «Ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς του, και φέροντας τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς του, αφού έκανε δι' εαυτού καθαρισμό των αμαρτιών μας, κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλωσύνης στα ύψη», και πάλι: «Έχοντας λοιπόν μέγαν αρχιερέα που έχει διασχίσει τους ουρανούς, τον Ιησού τον Υιό του Θεού, ας κρατάμε σταθερά την ομολογία», και λίγο μετά: «Την οποία έχουμε ως άγκυρα της ψυχής ασφαλή και βεβαία και η οποία εισέρχεται στο εσωτερικό του καταπετάσματος, όπου εισήλθε ως πρόδρομος για εμάς ο Ιησούς, γενόμενος αρχιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», και πάλι: «Τέτοιον αρχιερέα έχουμε, ο οποίος κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλωσύνης στους ουρανούς», και πάλι: «Διότι δεν εισήλθε ο Χριστός σε χειροποίητα άγια, αντίτυπα των αληθινών, αλλά στον ίδιο τον ουρανό, για να εμφανιστεί τώρα στο πρόσωπο του Θεού υπέρ ημών», και πάλι: «Αυτός δε, αφού πρόσφερε μία θυσία υπέρ των αμαρτιών, κάθισε στο διηνεκές στα δεξιά του Θεού, περιμένοντας στο εξής έως ότου τεθούν οι εχθροί του υποπόδιο των ποδών του.»

Αλλά βέβαια προσέξτε, μη τυχόν και, προτού να τα δείτε, να τα λάβετε και να τα βιώσετε αυτά, αυταπατάσθε και ξεγελάτε τον εαυτό σας νομίζοντας ότι είστε κάτι ενώ δεν είστε τίποτα, και, έχοντας επαναπαυθεί στη συνείδησή σας, θεωρείτε τους εαυτούς σας πνευματικούς πριν λάβετε το Άγιο Πνεύμα, και γι' αυτόν τον λόγο βιάζεστε χωρίς σύνεση να αναδέχεσθε τους λογισμούς των άλλων, και αναλαμβάνετε ηγουμενίες και αξιώματα, και τολμάτε χωρίς φόβο να εισέλθετε στην ιεροσύνη, και επιδίδεστε αναιδώς με μύριους τρόπους στην κατάληψη μητροπόλεων και επισκοπών για να ποιμάνετε τον λαό του Κυρίου. Αλλά σας παρακαλώ, να προσέχετε τους εαυτούς σας, να φρονείτε τα άνω, να ζητάτε τα άνω, να επιποθείτε τα άνω, χωρίς να μεριμνάτε για τίποτα από τα επίγεια πριν να λάβετε εκείνα.