Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ 3:9

Κάτι τέτοιο αναφέρει και ο Παύλος, λέγοντας: «Μη λέτε ψέματα ο ένας στον άλλον». Και το πιο φοβερό βέβαια είναι ότι όλοι ήταν διεφθαρμένοι. Γι' αυτό δεν είπε «ο τάδε και ο τάδε», αλλά «ο καθένας». Διότι η κακία δεν ήταν απλώς επιφανειακή, αλλά προερχόταν από βαθιά και από την καρδιά. Η φράση «με καρδιά και με καρδιά», την οποία ένας άλλος ερμηνευτής απέδωσε «με διαφορετική και διαφορετική καρδιά», ειπώθηκε για να διδάξει ότι υπάρχει πολλή διπροσωπία στην καρδιά τους. Αυτό είναι πιο οδυνηρό από όλους τους εχθρούς. Διότι οι μεν εχθροί είναι φανεροί και γνωστοί, γι' αυτό και μπορεί κανείς να φυλαχθεί εύκολα από αυτούς· αυτοί όμως, επειδή προβάλλουν άλλο προσωπείο ενώ στην πραγματικότητα είναι κάτι άλλο, γίνονται δύσκολα αντιληπτοί από τα θύματα της επιβουλής τους, και είναι πολύ πιο επικίνδυνοι από εκείνους που κρύβουν τα ξίφη τους. Θα εξολοθρεύσει ο Κύριος όλα τα δόλια χείλη και την αλαζονική γλώσσα, εκείνους που είπαν: «Τη γλώσσα μας θα τη μεγαλύνουμε». Άλλος ερμηνευτής λέει: «Θα επιβληθούμε». «Τα χείλη μας είναι στην εξουσία μας». Άλλος λέει: «Είναι μαζί μας. Ποιος είναι κύριός μας;» Και άλλος λέει: «Ποιος θα μας εξουσιάσει;» Είδες τη στοργή του Προφήτη, πώς προσεύχεται υπέρ αυτών; Διότι τα λόγια του δεν στρέφονται εναντίον τους, αλλά είναι υπέρ αυτών. Επειδή δεν ζήτησε να καταστραφούν εκείνοι, αλλά να αφανιστεί η κακία. Διότι δεν είπε «Θα εξολοθρεύσει ο Κύριος αυτούς», αλλά «Τα χείλη τα δόλια».

Διότι το βάπτισμα είναι και τάφος και ανάσταση· «Διότι συνθάπτεται ο παλαιός άνθρωπος στην αμαρτία και ανίσταται ο νέος, ο οποίος ανακαινίζεται σύμφωνα με την εικόνα Εκείνου που τον δημιούργησε.» Απεκδυόμαστε και ενδυόμαστε· απεκδυόμαστε από τη μία το παλαιό ένδυμα, το οποίο έχει ρυπωθεί από το πλήθος των αμαρτημάτων μας, και ενδυόμαστε από την άλλη το νέο, το οποίο είναι απαλλαγμένο από κάθε κηλίδα. Αλλά τι λέγω; Τον ίδιο τον Χριστό ενδυόμαστε· «Διότι όσοι», λέγει, «βαπτισθήκατε στον Χριστό, τον Χριστό ενδυθήκατε.» Αλλά, επειδή λοιπόν βρίσκεται επί θύραις ο καιρός κατά τον οποίο πρόκειται να απολαύσετε τόσες δωρεές, ελάτε να σας διδάξουμε, όσο είναι δυνατόν, και τις αιτίες του καθενός από όσα τελούνται, ώστε να τις γνωρίζετε και, αφού αποκτήσετε πληρέστερη βεβαιότητα, να αναχωρήσετε έτσι από εδώ. Πρέπει, λοιπόν, να γνωρίζετε για ποιον λόγο μετά την καθημερινή διδασκαλία σάς παραπέμπουμε στις φωνές εκείνων που σας εξορκίζουν. Διότι αυτό δεν γίνεται ούτε απλώς ούτε τυχαία, αλλ' επειδή πρόκειται να δεχθείτε ως ένοικο τον επουράνιο Βασιλέα, για τον λόγο αυτό, μετά τη δική μας νουθεσία, σας παραλαμβάνουν εκείνοι που είναι τεταγμένοι σε αυτό το έργο, και σαν να ευπρεπίζουν κάποια οικία για τον βασιλέα που πρόκειται να αφιχθεί, έτσι καθαίρουν τη διάνοιά σας διαμέσου εκείνων των φοβερών λόγων, φυγαδεύοντας κάθε μηχανουργία του πονηρού και καθιστώντας την άξια για την παρουσία του Βασιλέως.

Μετά, λοιπόν, από αυτή την επάλειψη, τον καταβιβάζει στα ιερά νάματα, θάβοντας ταυτόχρονα τον παλαιό άνθρωπο και ανιστώντας τον νέο, ο οποίος ανακαινίζεται κατ' εικόνα Εκείνου που τον δημιούργησε. Τότε πλέον, δια των λόγων και της χειρός του ιερέα, κατέρχεται η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος, και αναδύεται εντελώς αλλαγμένος, έχοντας αποπλύνει κάθε ρύπο των αμαρτημάτων, έχοντας απεκδυθεί το παλαιό ιμάτιο της αμαρτίας και έχοντας ενδυθεί τη βασιλική στολή.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. «Αν λοιπόν συναναστηθήκατε με τον Χριστό, να αναζητάτε τα άνω, εκεί όπου βρίσκεται ο Χριστός καθήμενος στα δεξιά του Θεού· να φρονείτε τα άνω, όχι τα επίγεια. Διότι πεθάνατε, και η ζωή σας έχει κρυφτεί μαζί με τον Χριστό στον Θεό. Όταν ο Χριστός, η ζωή σας, φανερωθεί, τότε και εσείς θα φανερωθείτε μαζί του εν δόξη.» Επειδή λοιπόν, λέγει, αναστηθήκατε σε μία άλλη ζωή, την επουράνια, να σταθείτε ανώτεροι από όλες τις επίγειες διατάξεις. Διότι δεν είναι δυνατόν αλλού μεν να έχετε τη ζωή σας, και να κατέχετε τα νομοθετήματα εκείνης που βρίσκεται αλλού· αλλά ας μένουν ανενεργά τα του σώματος, εφόσον έχουμε πεθάνει, και ας ενεργούν τα του πνεύματος σύμφωνα με τα οποία ζείτε, και ας αναμένει το σώμα τη ζωή που πρόκειται να δοθεί και σε αυτό, όταν ο Χριστός, ο χορηγός της ζωής μας, φανερωθεί, ο οποίος την έχει στο δικό του σώμα και θα τη μεταδώσει και στα δικά μας· όταν δηλαδή θα πρέπει και αυτά να προαχθούν στη ζωή, ζωή ένδοξη, ζωή μακάρια, προς την οποία, αφού ανήκει στον Χριστό, συμμορφωνόμαστε και εμείς. «Νεκρώστε λοιπόν τα μέλη σας τα επίγεια: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας· στα οποία και εσείς περιπατήσατε κάποτε, όταν ζούσατε μέσα σε αυτά. Τώρα όμως αποβάλετε και εσείς τα πάντα: την οργή, τον θυμό, την κακία, τη βλασφημία, την αισχρολογία από το στόμα σας. Μην ψεύδεστε ο ένας στον άλλον.»

Δεν πρέπει, λοιπόν, λέει, ούτε οι πιστοί που απέφυγαν την οργή να επιδίδονται σε αυτά τα έργα, στα οποία επιδιδόσασταν παλαιότερα, όταν ζούσατε αυτήν τη ζωή, την οποία σας συμβουλεύουμε να αποβάλετε. «Αφού απεκδυθείτε τον παλαιό άνθρωπο μαζί με τις πράξεις του.» Συνοψίζοντας, λέει ότι γενικά πρέπει να υπάρξει μεταβολή των παλαιών τρόπων συμπεριφοράς. Διότι ονομάζει παλαιό άνθρωπο τον παλαιό τρόπο ζωής, αυτόν που επήλθε εξαιτίας της πτώσεως. «Και αφού ενδυθείτε τον νέο, ο οποίος ανακαινίζεται προς επίγνωση, σύμφωνα με την εικόνα Εκείνου που τον έκτισε, όπου δεν υπάρχει Έλληνας και Ιουδαίος, περιτομή και ακροβυστία, βάρβαρος, Σκύθης, δούλος, ελεύθερος, αλλά τα πάντα και σε όλους είναι ο Χριστός. Ενδυθείτε, λοιπόν, ως εκλεκτοί του Θεού, άγιοι και αγαπημένοι, σπλάχνα οικτιρμού, χρηστότητα, ταπεινοφροσύνη, πραότητα, μακροθυμία, δείχνοντας ανοχή ο ένας στον άλλον και συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, εάν κάποιος έχει παράπονο εναντίον κάποιου· όπως ακριβώς ο Χριστός σας συγχώρησε, έτσι να κάνετε και εσείς. Και πάνω από όλα αυτά, να ενδυθείτε την αγάπη, η οποία είναι ο σύνδεσμος της τελειότητας.» Όπως δηλαδή ονομάζει παλαιό άνθρωπο την πονηρία που εισήλθε σε εμάς από την πτώση, έτσι ονομάζει και νέο την κατά Χριστόν πολιτεία, ώστε όλοι να είναι μιμητές του Χριστού, όπως ακριβώς και ο Ιουδαίος, και ο Έλληνας και ο Βάρβαρος, και ο δούλος, τους οποίους όλους επιθυμεί να γίνουν ομοιώματά Του. «

Ας μην απολειφθούμε, λοιπόν, από την αγία Εκκλησία του Θεού, η οποία περιλαμβάνει τόσα πολλά μυστήρια της σωτηρίας μας, σύμφωνα με την αγία διάταξη των θείων συμβόλων που τελούνται σε αυτήν. Δι' αυτών των μυστηρίων, η Εκκλησία διαπλάθει κατά Χριστόν τον καθένα από εμάς –ιδιαίτερα αυτόν που πολιτεύεται άριστα ανάλογα με τις δυνάμεις του– και φέρνει σε φανέρωση το χάρισμα της υιοθεσίας που δόθηκε διά του αγίου βαπτίσματος εν Αγίω Πνεύματι. Απεναντίας, με κάθε δύναμη και προθυμία ας αναδείξουμε τους εαυτούς μας άξιους των θείων χαρισμάτων, ευαρεστώντας τον Θεό με τα αγαθά έργα, χωρίς να αναστρεφόμαστε «όπως τα έθνη που δεν γνωρίζουν τον Θεό, παραδομένοι στα πάθη της επιθυμίας», αλλά, καθώς λέει ο άγιος Απόστολος, «αφού νεκρώσουμε τα μέλη μας που βρίσκονται στη γη: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας, καθώς και κάθε οργή και θυμό και αισχρολογία και ψεύδος», και, για να μιλήσουμε με συντομία, «αφού απεκδυθούμε όλον τον παλαιό άνθρωπο, ο οποίος φθείρεται από τις απατηλές επιθυμίες, μαζί με τις πράξεις και τις επιθυμίες του, ας περιπατήσουμε αξίως του Θεού, ο οποίος μας κάλεσε στη δική Του βασιλεία και δόξα· ενδυόμενοι σπλάχνα οικτιρμού, χρηστότητα, ταπεινοφροσύνη, πραότητα, μακροθυμία· ανεχόμενοι ο ένας τον άλλον με αγάπη και συγχωρώντας αμοιβαία εάν κάποιος έχει παράπονο εναντίον άλλου, όπως ακριβώς και ο Κύριος μας συγχώρησε, και πάνω σε όλα αυτά έχοντας τον σύνδεσμο της τελειότητας, την αγάπη και την ειρήνη, στην οποία και κληθήκαμε σε ένα σώμα», και, για να το πω συνοπτικά, ενδυόμενοι «τον νέο άνθρωπο, ο οποίος ανακαινίζεται προς επίγνωση κατ᾽ εικόνα Εκείνου που τον έκτισε».

«Ο νόμος τιμωρεί τα πάθη, και εσύ τα θεοποιείς χωρίς να το καταλαβαίνεις». Αν όμως θέλεις, πρόσεξε πώς τα πάντα έγιναν καινούργια. «Κτίση» στην Αγία Γραφή ονομάζεται όχι μόνο η παραγωγή από τη μη ύπαρξη στην ύπαρξη, αλλά και η μεταβολή αυτού που ήδη υπάρχει προς το καλύτερο. Έκτισε ο Θεός τον ουρανό, αυτό σημαίνει ότι τον δημιούργησε από το μη ον· κτίζει επίσης και όταν κάνει τον κακό άνθρωπο καλό· εδώ το «κτίζειν» είναι η μεταβολή των πραγμάτων προς το καλύτερο. Και άκουσε τον Δαβίδ που λέει: διότι επειδή και ο ίδιος και η καρδιά του είχαν κτιστεί, αλλά μολύνθηκε με τη μοιχεία και τον φόνο και κατευθυνόταν προς τη φθορά, παρακαλεί τον Θεό και λέει: «Καρδίαν καθαράν κτίσον εν εμοί, ο Θεός»· όχι επειδή προηγουμένως δεν είχε καρδιά, ούτε μιλάει για την ουσία της καρδιάς, αλλά για την άριστη πολιτεία (διαγωγή) που την κοσμεί. Ιδού, λοιπόν, ότι κτίση ονομάζεται όχι μόνο η παραγωγή από το μη ον στην ύπαρξη, αλλά και η μεταβολή της ουσίας που έχει διαφθαρεί προς το καλύτερο. Έτσι η πόρνη ανακτίζεται σε σώφρονα, έτσι ο άρπαγας σε ελεήμονα, έτσι μεταβάλλεται ο λύκος σε πρόβατο και το γεράκι σε περιστέρι. Δύο είναι οι κτίσεις· γι' αυτό και το λουτρό ονομάζεται κτίσμα, εννοώ το λουτρό της παλιγγενεσίας· διότι λέει: «αφού απεκδυθείτε τον παλαιό άνθρωπο, και ενδυθείτε τον νέο, αυτόν που ανακαινίζεται σύμφωνα με την εικόνα Εκείνου που τον έκτισε».

Δύο είναι οι κτίσεις· γι' αυτό και το λουτρό ονομάζεται κτίσμα, εννοώ το λουτρό της παλιγγενεσίας· «διότι, αφού απεκδυθείτε», λέει, «τον παλαιό άνθρωπο και ενδυθείτε τον νέο, ο οποίος αναγεννάται κατ' εικόνα εκείνου που τον δημιούργησε».