Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 7:14

Σε αυτόν προσφέρθηκε ο Υιός του Ανθρώπου, φερόμενος πάνω σε νεφέλη και οδηγούμενος από αρχαγγέλους, για να λάβει από αυτόν κάθε αρχή και εξουσία και δύναμη και βασιλεία, ώστε «όλοι οι λαοί, οι φυλές και οι γλώσσες να τον υπηρετήσουν». Και για να μην υποθέσει κανείς ότι η βασιλεία που του δόθηκε από τον Πατέρα είναι πρόσκαιρη ή επίγεια, λέει ο προφήτης: «η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, η οποία δεν θα παρέλθει, και η βασιλεία του δεν θα φθαρεί». Ο Πατέρας λοιπόν, υποτάσσοντας στον δικό του Υιό τα πάντα, «εκείνα που βρίσκονται στους ουρανούς και εκείνα πάνω στη γη» και εκείνα «κάτω από τη γη», τον ανέδειξε μέσα από όλα να γίνεται «πρωτότοκος» «στα πάντα»: πρωτότοκος από τον Θεό, ώστε να αποδειχθεί ότι είναι δεύτερος μετά τον Πατέρα ως Υιός του Θεού· πρωτότοκος πριν από τους αγγέλους, ώστε να φανεί Κύριος και των αγγέλων· πρωτότοκος από Παρθένο, ώστε να δειχθεί ότι αναπλάθει στον εαυτό του τον πρωτόπλαστο Αδάμ· «πρωτότοκος [και] εκ των νεκρών», ώστε να γίνει ο ίδιος «απαρχή» της δικής μας ανάστασης.

Είδες, αγαπητέ, πώς σύμφωνα κηρύττουν οι προφήτες για την Ανάληψή του; Διότι πρέπει αυτός να βασιλεύει παντοτινά, για να θέσει τους εχθρούς του υποπόδιο των ποδιών του. Γι' αυτό και ένας άλλος προφήτης, δηλώνοντας την εξουσία της βασιλείας του, έλεγε: «Η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, και η βασιλεία του είναι βασιλεία που δεν θα καταστραφεί», «και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος». Εσύ, όμως, ακούγοντας τον προφήτη να λέει ότι ο Πατέρας θέτει τους εχθρούς κάτω από τα πόδια του, μην θορυβηθείς ούτε να θεωρήσεις τον Υιό κατώτερο από τον Πατέρα· διότι αυτό δεν ειπώθηκε σαν να αδυνατεί ο Πατέρας. Άκουσε, πράγματι, τον Χριστό που λέει: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα». Άκουσε τον απόστολο που το ανακηρύσσει και το λέει με μεγαλύτερη σαφήνεια, αναφέροντας: «Ομολογουμένως είναι μέγα το μυστήριο της ευσέβειας: ο Θεός φανερώθηκε εν σαρκί, δικαιώθηκε εν Πνεύματι, εμφανίστηκε σε αγγέλους, κηρύχθηκε στα έθνη, πιστεύθηκε στον κόσμο, αναλήφθηκε εν δόξη». Τι είναι πιο ευαπόδεικτο από αυτήν τη μαρτυρία;

Πρόσεξε με ακρίβεια, παρακαλώ, πώς ο προφήτης φανέρωσε σαφώς τις υποστάσεις: «Ιδού», λέει, «ερχόταν πάνω στις νεφέλες του ουρανού κάποιος σαν Υιός ανθρώπου· και έφτασε μέχρι τον Παλαιό των Ημερών». Και ας κατανοήσουμε ποιο είναι το τέλος της προφητείας: «Και σε αυτόν», λέει, «δόθηκε η εξουσία και η τιμή και η βασιλεία». Κατανόησε συνετά σε ποιον λέει ότι έχει δοθεί η εξουσία: όχι στον Θεό Λόγο, ο οποίος συνυπάρχει αιώνια με τον Πατέρα, διότι Αυτός κατέχει πάντοτε την κυριαρχία, αλλά στο προερχόμενο από τη Μαρία εμψυχωμένο σώμα που ενώθηκε με Αυτόν, το οποίο και ανεβαίνει σήμερα στους ουρανούς πάνω σε νεφέλη.

Διότι ο ίδιος είναι τέλειος Θεός και άνθρωπος. «Σε αυτόν, λοιπόν, δόθηκε η αρχή και η τιμή και η εξουσία και η βασιλεία» κατά την οικονομία της σαρκώσεως. «Και όλοι οι λαοί, οι φυλές και οι γλώσσες θα τον υπηρετήσουν, διότι η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, η οποία δεν θα παρέλθει ούτε θα φθαρεί», και «η βασιλεία του δεν θα δοθεί σε άλλον λαό».

Αλλά βέβαια ο προφήτης μπορούσε να δει και πολλά άλλα. Πώς όμως οι τρίχες δεν καταναλώνονταν μέσα στη φωτιά; Γι' αυτόν τον λόγο πρόσθεσε: Ο θρόνος Του ήταν φωτιά που φλεγόταν. Και ανοίχτηκαν βιβλία. Ώστε αυτός που κρίνεται να καταστεί αυτοκατάκριτος. Παρατηρούσα τότε εξαιτίας της φωνής των μεγάλων λόγων, τους οποίους ξεστόμιζε εκείνο το κέρατο. Εξακολουθούσα να παρατηρώ, μέχρι που θανατώθηκε το θηρίο και καταστράφηκε, εξαιτίας της μεγαληγορίας του. Αν και ο Αλέξανδρος προσκύνησε τον Θεό. Και το σώμα του παραδόθηκε για να καεί στη φωτιά. Και η εξουσία των υπόλοιπων θηρίων αφαιρέθηκε· και τους δόθηκε παράταση ζωής έως έναν καιρό και κάποιους καιρούς. Ακόμη κι αν έλαβαν τέλος, εντούτοις αυτό συνέβη. Και κατακάηκε το θηρίο, και το σώμα του κάηκε. Αυτό δηλώνει ότι εξοντώθηκε ολοκληρωτικά. Έβλεπα σε όραμα της νύχτας· και ιδού, ερχόταν μαζί με τα σύννεφα του ουρανού κάποιος ως Υιός ανθρώπου. Ποιος τα αγνοεί αυτά; Ποιος θα μπορέσει να διακρίνει καθαρά; Μήπως τα λέει αυτά ο Πέτρος, ω Ιουδαίε; Μήπως ο Παύλος; Και ιδού, λέει, ερχόταν ως Υιός ανθρώπου, και έφτασε μέχρι τον Παλαιό των ημερών. Ιδού και η ισοτιμία. Οδηγήθηκε ενώπιόν Του. Ώστε, όταν δεις να του δίνεται η βασιλεία, να μη νομίσεις ότι του δίνεται με ανθρώπινο τρόπο. Διότι λέει: από τα σύννεφα του ουρανού· και η Γραφή συνηθίζει να λαμβάνει τα σύννεφα αντί του ουρανού. Και σε αυτόν δόθηκε η εξουσία, και η τιμή, και η βασιλεία· και όλοι οι λαοί, οι φυλές και οι γλώσσες θα τον υπηρετήσουν.

Η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, η οποία δεν θα παρέλθει· και η βασιλεία του δεν θα καταστραφεί. Τι είναι πιο σαφές από αυτό; Πες μου. Και όλοι οι λαοί, λέει, οι φυλές και οι γλώσσες θα τον υπηρετήσουν. Δες πώς συμπεριέλαβε κάθε έθνος της οικουμένης. Δες, επίσης, ότι αυτός έλαβε την εξουσία της κρίσης. Διότι, για να μη νομίσεις ότι αυτή έχει χρονικό περιορισμό, λέει: Η οποία δεν θα παρέλθει, και η βασιλεία του δεν θα καταστραφεί, αλλά στέκεται σταθερή και παραμένει. Εάν όμως δυσπιστείς, πείσου από τα ίδια τα γεγονότα. Είδες την ομοτιμία του προς τον Πατέρα; Διότι, επειδή εμφανίστηκε μετά τον Πατέρα, για τον λόγο αυτό λέει ότι ήλθε με τις νεφέλες.

Το ότι υπήρχε και προηγουμένως, είναι φανερό από τα σύννεφα· διότι έρχεται πάνω στα σύννεφα. Και του προσφέρθηκε η τιμή. Αυτήν δηλαδή που ήδη είχε. Και λαοί, φυλές και γλώσσες θα τον υπηρετήσουν. Διότι την εξουσία την είχε από πριν ψηλά, αλλά τότε έλαβε αυτήν που ήδη είχε. Όπως ακριβώς δηλαδή για τον Πατέρα κατανοείς συμβολικά τις τρίχες και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά, έτσι πρέπει να κατανοήσεις και αυτό. Ακούγοντας, δε, το «δόθηκε» και όλα τα παρόμοια, να μην υποπτευθείς τίποτα το ανθρώπινο, ούτε τίποτα το ταπεινό για τον Υιό. Διότι, όπως όταν τον βλέπεις γερασμένο, δεν υποθέτεις ότι είναι ένας συνηθισμένος γέροντας, έτσι ισχύει και για τα υπόλοιπα. Μην αναζητάς, λοιπόν, τη σαφήνεια στις προφητείες, όπου υπάρχουν σκιές και αινίγματα· όπως ακριβώς και στην αστραπή δεν αναζητάς συνεχές φως, αλλά αρκεί μόνο να φανεί. «Έφριξε το πνεύμα μου, εγώ ο Δανιήλ, μέσα στο σώμα μου· και τα οράματα του νου μου με τάραζαν». Εύλογα, εξαιτίας της όψης αυτών που έβλεπε. Αυτός είναι και ο πρώτος και ο μόνος που βλέπει τον Πατέρα και τον Υιό, σχεδόν ορατά. Τι θα μπορούσαν να αντιτάξουν οι Ιουδαίοι σε αυτό; Επειδή λοιπόν η παρουσία Του επρόκειτο πλέον να είναι εγγύτερα, είναι φυσικό και τα οράματα να εμφανίζονται θαυμαστά. «Και πλησίασα έναν από αυτούς που στέκονταν εκεί, και του ζητούσα να μάθω με ακρίβεια για όλα αυτά. Και μου είπε την αλήθεια, και μου φανέρωσε την ερμηνεία των λόγων». Ρωτά τι ακριβώς είναι αυτά που εμφανίζονται· και μαθαίνει για τον Αντίχριστο, και μαθαίνει για μια βασιλεία που δεν έχει τέλος. «Αυτά τα μεγάλα θηρία», λέει, «σημαίνουν ότι τέσσερις βασιλείες θα αναδειχθούν».

Γ'. Είδες τη συμφωνία των προφητικών και αποστολικών λόγων; Διότι εκεί μεν λέει: «Έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου»· εδώ δε: «Μέχρις ότου θέσει όλους τους εχθρούς του». Αλλά ούτε εκεί το «Έως», ούτε εδώ το «Μέχρις» αποτελούν χρονικά όρια. Διότι πώς ευσταθεί εκείνος ο προφητικός λόγος που λέει: «Η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, και η βασιλεία του, βασιλεία η οποία δεν θα καταστραφεί, και της βασιλείας του δεν θα υπάρξει τέλος», εάν βέβαια πρόκειται να βασιλεύει μόνο μέχρι να συμβούν αυτά;

Τη λέξη «έως» τη χρησιμοποίησε εδώ, όχι για να υποπτευθείς ότι μετά από αυτά τη γνώρισε, αλλά για να μάθεις ότι πριν από τις ωδίνες η Παρθένος ήταν απολύτως ανέπαφη. Για ποιο λόγο λοιπόν, λέει, έθεσε το «έως»; Επειδή η Γραφή συνηθίζει πολλές φορές να το κάνει αυτό, και να μην χρησιμοποιεί αυτή τη λέξη για να δηλώσει έναν αυστηρά καθορισμένο χρόνο· όπως, για παράδειγμα, ότι το κοράκι δεν επέστρεψε στον Νώε, έως ότου ξεράθηκε η γη· παρόλο που ούτε και μετά από αυτό επέστρεψε. Λέει επίσης και στους Ψαλμούς: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, κάθισε στα δεξιά μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου». Και ο Παύλος, επίσης, λέει: «Διότι πρέπει αυτός να βασιλεύει, μέχρις ότου θέσει όλους τους εχθρούς του κάτω από τα πόδια του». Αλλά ούτε εκεί το «έως», ούτε εδώ το «μέχρις» αποτελούν χρονικά όρια· διότι πώς ευσταθεί εκείνος ο προφητικός λόγος που λέει: «Η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, και η βασιλεία του βασιλεία η οποία δεν θα καταστραφεί, και της βασιλείας του δεν θα υπάρξει τέλος», εάν πρόκειται να βασιλεύει μόνο μέχρι τότε; Έτσι λοιπόν και εδώ είπε το «έως», διασφαλίζοντας τα όσα προηγήθηκαν των ωδινών· τα δε γεγονότα μετά από αυτά, τα άφησε σε εσένα να τα συμπεράνεις.

Ο δε ανήρ των επιθυμιών: «Έβλεπα», λέει, «έως ότου τοποθετήθηκαν θρόνοι, και κάθισε ο Παλαιός των Ημερών· το ένδυμά του ήταν λευκό σαν το χιόνι και οι τρίχες της κεφαλής του σαν καθαρό μαλλί· ο θρόνος του ήταν φλόγα πυρός, οι τροχοί του φλεγόμενο πυρ. Ένας ποταμός πυρός έρεε εκπορευόμενος μπροστά του. [Χίλιες χιλιάδες τον υπηρετούσαν και μύριες μυριάδες παρίσταντο ενώπιόν του.] Το Κριτήριο συνεδρίασε και βίβλοι ανοίχθηκαν.» Έπειτα, μετά από λίγο: «Έβλεπα», λέει, «σε όραμα της νύκτας, και ιδού, ερχόταν με τις νεφέλες του ουρανού κάποιος σαν Υιός ανθρώπου, και έφθασε έως τον Παλαιό των Ημερών και οδηγήθηκε ενώπιόν του, και σε αυτόν δόθηκε η αρχή, η τιμή και η βασιλεία, και όλοι οι λαοί, οι φυλές και οι γλώσσες θα τον δουλεύσουν· η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, η οποία δεν θα παρέλθει, και η βασιλεία του δεν θα καταστραφεί. Έφριξε το πνεύμα μου, εγώ ο Δανιήλ, μέσα στο σώμα μου, και τα οράματα της κεφαλής μου με συντάρασσαν.» Τότε ανοίγουν διάπλατα όλες οι πύλες των ουράνιων αψίδων, μάλλον δε και ο ίδιος ο ουρανός αποσύρεται από το μέσον, όπως το παραπέτασμα κάποιας σκηνής που τυλίγεται, ώστε να μετασχηματιστεί προς το καλύτερο. Τότε τα πάντα γεμίζουν από έκσταση, φρίκη και τρόμο.

Και ο Τρύφων, αφού σταμάτησα να μιλώ, είπε: Ω άνθρωπε, αυτές οι Γραφές και άλλες παρόμοιες μας αναγκάζουν να περιμένουμε ένδοξο και μέγα εκείνον που θα παραλάβει από τον Παλαιό των Ημερών την αιώνια βασιλεία ως Υιός Ανθρώπου. Αυτός όμως ο δικός σας που ονομάζεται Χριστός υπήρξε άτιμος και άδοξος, ώστε να περιπέσει και στην έσχατη κατάρα μέσα στον νόμο του Θεού· διότι σταυρώθηκε.

Διότι, όταν ο Δανιήλ λέει ότι αυτός που παραλαμβάνει την αιώνια βασιλεία είναι «ως υιός ανθρώπου», δεν υπαινίσσεται ακριβώς αυτό; Επειδή το να τον αποκαλέσει «ως υιό ανθρώπου», φανερώνει μεν ότι εμφανίστηκε και έγινε άνθρωπος, δηλώνει όμως ότι δεν προήλθε από ανθρώπινο σπέρμα. Και το να πει ότι αυτός ο λίθος κόπηκε χωρίς χέρια, διακηρύσσει μυστηριωδώς το ίδιο πράγμα. Διότι το να πει ότι αποκόπηκε χωρίς χέρια, σημαίνει ότι δεν είναι ανθρώπινο έργο, αλλά της βουλής του Θεού, του Πατέρα των όλων, ο οποίος τον προέβαλε. Και το να λέει ο Ησαΐας: «Τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί;», φανέρωνε ότι το γένος του είναι ανεκδιήγητο. Διότι κανένας, όντας άνθρωπος από ανθρώπους, δεν έχει ανεκδιήγητο γένος. Και το ότι ο Μωυσής είπε πως θα πλύνει τη στολή του στο αίμα του σταφυλιού, δεν είναι αυτό το οποίο ήδη πολλές φορές σας είπα ότι το έχει προφητεύσει συγκεκαλυμμένα, ότι δηλαδή προμήνυε πως αυτός έχει μεν αίμα, αλλά όχι από ανθρώπους, με τον ίδιο τρόπο που το αίμα της αμπέλου δεν το δημιούργησε άνθρωπος αλλά ο Θεός; Και όταν ο Ησαΐας τον αποκάλεσε άγγελο μεγάλης βουλής, δεν προκήρυξε ότι θα γίνει δάσκαλος αυτών ακριβώς που δίδαξε όταν ήρθε;

Και εγώ, με πιο υποχωρητικό τόνο στη φωνή, θέλοντας να τον προετοιμάσω για να με ακούσει, αποκρίθηκα λέγοντας: «Θαυμάζω, άνθρωπε, αυτή την ευλάβειά σου, και εύχομαι την ίδια διάθεση να έχεις και για εκείνον για τον οποίον έχει γραφτεί ότι υπηρετούν οι άγγελοι, όπως λέει ο Δανιήλ, ότι ως Υιός Ανθρώπου προσάγεται προς τον Παλαιό των Ημερών, και σε αυτόν δίνεται κάθε βασιλεία στους αιώνες των αιώνων. Για να γνωρίζεις δε», είπα, «ω άνθρωπε, ότι δεν κάναμε αυτήν την ερμηνεία, την οποία κατακρίνεις, χρησιμοποιώντας δική μας αυθαιρεσία, θα σου παραθέσω μαρτυρία από τον ίδιο τον Ησαΐα, ο οποίος λέει ότι πονηροί άγγελοι εγκαταστάθηκαν και κατοικούν και στην Τάνη, στη χώρα της Αιγύπτου. Οι δε λόγοι του είναι οι εξής: Αλίμονο στα αποστάτημένα τέκνα, αυτά λέει ο Κύριος: κάνατε σχέδιο όχι μέσω εμού, και συμφωνίες όχι μέσω του Πνεύματός μου, για να προσθέσετε αμαρτίες πάνω σε αμαρτίες· αυτοί που με πονηρία κατεβαίνουν στην Αίγυπτο, χωρίς να με ρωτήσουν, για να βοηθηθούν από τον Φαραώ και να προστατευθούν υπό τη σκέπη των Αιγυπτίων. Διότι η σκέπη του Φαραώ θα καταλήξει για εσάς σε ντροπή, και για εκείνους που εμπιστεύθηκαν τους Αιγυπτίους, σε όνειδος, διότι στην Τάνη υπάρχουν αρχηγοί πονηροί άγγελοι. Μάταια θα κοπιάσουν για έναν λαό, ο οποίος δεν θα τους ωφελήσει ως βοήθεια, αλλά θα τους οδηγήσει σε αισχύνη και όνειδος.»

Έβλεπα σε όραμα της νύχτας, και ιδού, ερχόταν με τα σύννεφα του ουρανού, και έφθασε έως τον Παλαιό των ημερών, και παρουσιάστηκε ενώπιόν του, και σε αυτόν δόθηκε η αρχή και η τιμή και η βασιλεία, και όλοι οι λαοί, οι φυλές και οι γλώσσες θα τον υπηρετήσουν. Η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, η οποία δεν θα παρέλθει, και η βασιλεία του δεν θα φθαρεί.

Τέτοια λοιπόν είναι τα λόγια του προφήτη. Ποια όμως είναι τα λόγια των μιαρών; Πρώτα απ' όλα, με μάταιες δικαιολογίες παρουσιάζουν ως ψευδείς τις προφητείες του θείου Πνεύματος. Έπειτα, υποστηρίζουν ότι και ο Θεός Πατέρας κάνει λάθος ως προς τα ίδια του τα έργα, τη γνώση και την πρόγνωση. Επιπλέον, θεωρούν ότι η βασιλεία του Μονογενούς έχει φθαρεί, επειδή δήθεν δεν είχε τη δύναμη να διαρκέσει αιώνια ή ότι δεν του δόθηκε καν η εξουσία εξ αρχής, ούτε τον προσκύνησαν ή τον υπηρέτησαν έθνη και φυλές, και ότι έχει διασκορπιστεί ο λαός του και έχει λεηλατηθεί από τον τύραννο. Και, με λίγα λόγια, σκέφτονται τα εντελώς αντίθετα σε όλα σε σχέση με τον προφήτη. Συνοψίζοντας όλα αυτά με λίγα λόγια, μηχανεύτηκαν τη μεγαλύτερη βλασφημία ενάντια στη θεία δόξα, τολμώντας άθεα και ασεβώς να αποκαλέσουν τη θεοσέβεια των Χριστιανών ειδωλολατρία, επιβάλλοντας μια τέτοια αντίληψη και στους άλλους και στους εαυτούς τους. Πώς λοιπόν δεν τρόμαξαν και δεν συνταράχθηκε η ψυχή τους, όταν αντιτάσσονται με τόση προπέτεια σε τόσο σαφή και αναντίρρητα πράγματα, αυτοί που, ορθώνοντας ανάστημα με αναίσχυντο πρόσωπο και πωρωμένη καρδιά, αυθαδίασαν κατά της δόξας του Σωτήρα; Αλλά από πού αντλεί το θράσος να εκφραστεί αυτό το θεομίσητο και παράλογο δόγμα τους;