Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 4:12

Αυτή η θεία και θαυμασιότατη πλοκή δεν διαρρηγνύεται, κατά το γεγραμμένο, ότι το τρίπλοκο σχοινί δεν θα διαρραγεί. Με αυτήν την έννοια και ο μακάριος Παύλος, γράφοντας κάπου προς τους ορθώς πιστεύοντες, έλεγε: Η χάρις του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, και η αγάπη του Θεού, και η κοινωνία του Αγίου Πνεύματος να είναι μαζί με όλους σας.

ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΑ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΑ ΛΟΓΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΤΟΕΙΔΟΥΣ ΒΛΑΣΦΗΜΙΑΣ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΘΕΙΟΤΑΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΜΕ ΑΚΟΜΗ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΟΤΙ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΚΤΙΣΤΟ ΚΑΙ ΑΙΩΝΙΟ, ΟΧΙ Η ΘΕΙΑ ΦΥΣΗ Η ΟΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΕΝΤΕΛΩΣ ΑΝΕΚΦΡΑΣΤΗ, ΑΛΛΑ ΤΟ ΑΛΗΘΙΝΟ ΚΑΙ ΠΟΛΥ ΑΞΙΕΡΑΣΤΟ ΚΑΛΛΟΣ ΠΟΥ ΥΠΑΡΧΕΙ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΑΥΤΗΝ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ, ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΩΣ ΑΡΡΑΒΩΝΑΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΜΕΛΛΟΝΤΑ ΑΙΩΝΑ ΑΔΙΑΛΕΙΠΤΩΣ ΕΙΝΑΙ ΜΕΘΕΚΤΟ ΚΑΙ ΘΕΑΤΟ. Ότι λοιπόν και ήταν και είναι και θα είναι το φως που είδαν οι εκλεκτοί από τους μαθητές στο Θαβώρ, όντας υπερουράνιο και προκοσμικό και υπερκόσμιο και αιώνιο, καθώς και φως του μέλλοντος αιώνος, ανέσπερο και χωρίς διάδοχο, αρχέτυπο κάλλος του Λόγου του Θεού και λαμπρότητα και δόξα της δικής του θεότητας, που προέρχεται φυσικά από τη θεία του φύση και έχει γίνει κοινή δόξα στο πρόσλημμα που έλαβε από εμάς εξαιτίας της ενότητας της υποστάσεως, έχει διασαφηνιστεί σε πολλούς άλλους λόγους και συζητήσεις πρωτύτερα, αλλά και τώρα πιο πάνω στον λόγο, με τη σύμφωνη γνώμη των ιερών θεολόγων μαζί μας. Και ο Γρηγοράς, ο οποίος βλάσφημα επιχειρεί να αποδείξει ότι αυτό δεν υπάρχει καθόλου, παραδεχόμενος με δυσκολία ότι φάνηκε κάποτε έστω σαν κάποιο φάσμα, αλλά υποστηρίζοντας ότι δεν υφίσταται ποτέ πραγματικά, έχει δικαίως εκδιωχθεί, σύμφωνα με τον Σολομώντα, με το άρρηκτο τριπλό μαστίγιο της συνέλευσης εκείνων που φρονούν με ευσέβεια.

Εις την Ανάληψη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Ομιλία Α΄. Τρία παράδοξα θαύματα, άγνωστα από την αρχή του χρόνου, τα οποία υπερβαίνουν την ίδια μας τη φύση, έχουν συμπλεχθεί παραμένοντας αδιάρρηκτα και ασάλευτα· διότι το τρίπλοκο σκοινί δεν κόβεται εύκολα. Και αυτά είναι: ο τοκετός ανύμφευτης μητέρας, η ανάσταση έπειτα από το τριήμερο πάθος και η ανάληψη της σάρκας στους ουρανούς. Γνωρίζει ο χρόνος στείρες που γέννησαν, αλλά όχι χωρίς συζυγική συνεύρεση· γνωρίζει νεκρούς που αναβίωσαν, αλλά όχι σε ζωή ατελεύτητη· γνωρίζει προφήτη που αναλήφθηκε, αλλά «ως» εις τον ουρανό· και αυτό το «ως» υπολείπεται της αλήθειας.

Ο απόστολος θα μαρτυρήσει για μένα λέγοντας ότι ο Θεός είναι φως. Και: Ήλθε ο Ιωάννης, για να μαρτυρήσει για το φως· και: Ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο, δηλαδή, που έρχεται στην αλήθεια. Και ο Υιός λέει: Εγώ είμαι το φως το αληθινό· και: Εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας είναι μέσα σε μένα. Για το ότι δε ο Υιός είναι φως και ήλιος της δικαιοσύνης, και ο προφήτης αναβοά: Φωτίζου, φωτίζου, Ιερουσαλήμ. Διότι έχει έλθει σε σένα το φως, και η δόξα του Κυρίου έχει ανατείλει πάνω σου. Και για το άγιο Πνεύμα ψάλλεται στους ψαλμούς ότι: Σε σένα βρίσκεται η πηγή της ζωής. Στο δικό σου φως θα δούμε φως, δηλαδή, στον Υιό θα δούμε το άγιο Πνεύμα· το φως δια του οποίου φωτιστήκαμε, και έως σήμερα φωτιζόμαστε στις καρδιές μας. Φως ο Πατέρας, επειδή είναι Θεός αληθινός· φως ο Υιός, επειδή είναι απαύγασμα εκείνου του φωτός· φως το άγιο Πνεύμα που εκπορεύεται από τον Πατέρα· διότι κανείς δεν γνωρίζει τα του Θεού, παρά μόνο το Πνεύμα που είναι σε Αυτόν. Φως λοιπόν το άγιο Πνεύμα, το αληθινό, το οποίο μέσα στο αληθινό φως θεωρείται και κατανοείται. Ας παραμένει λοιπόν σε εμάς, αδελφοί, η πίστη αρραγής, αχώριστη η Τριάδα. Διότι και ο μακάριος Σολομών λέει ότι το τριπλό νήμα δεν θα διαρραγεί. Διότι ο Θεός αγιάζει, φωτίζει, ζωοποιεί, ελευθερώνει, και ακόμη περισσότερα από αυτά. Και ο Υιός ομοίως· διότι όλα όσα πράττει ο Πατέρας τα πράττει, και το άγιο Πνεύμα ομοίως αγιάζει, φωτίζει, ζωοποιεί, ελευθερώνει.

Καλύτεροι είναι οι δύο παρά ο ένας, διότι γι' αυτούς υπάρχει αμοιβή στον κόπο τους. Διότι, εάν πέσουν, ο ένας θα σηκώσει τον σύντροφό του· και αλίμονο στον έναν, όταν πέσει και δεν υπάρχει δεύτερος για να τον σηκώσει. Και βέβαια, εάν κοιμηθούν δύο μαζί, θα ζεσταθούν· ενώ ο ένας πώς θα ζεσταθεί; Και εάν κάποιος φανεί ισχυρότερος από τον έναν, οι δύο θα σταθούν απέναντί του, και το τριπλό σκοινί δεν θα κοπεί γρήγορα. Ο ένας, λέει, δεν θα μπορέσει ούτε να σηκωθεί, ούτε να αναπαυθεί· ενώ οι δύο, ακόμη και στις συμφορές, αποτελούν μεγάλη δύναμη. Το δε τριπλό σκοινί δεν θα κοπεί γρήγορα. Στην περίπτωση του σκοινιού, λέει, η συνένωση παρέχει μεγάλη ασφάλεια· πόσο μάλλον στην περίπτωση των ανθρώπων η ομόνοια και η αγάπη;

Και είπε ο Ιωνάθαν προς τον Δαβίδ: «Πορεύου με ειρήνη, και σύμφωνα με όσα έχουμε ορκιστεί και οι δύο στο όνομα του Κυρίου, λέγοντας: Ο Κύριος ας είναι μάρτυρας ενώπιον εμού και σου, και ανάμεσα στο δικό μου και το δικό σου σπέρμα έως τον αιώνα». Και σηκώθηκε ο Δαβίδ και αναχώρησε, ενώ ο Ιωνάθαν εισήλθε στην πόλη.» «Πονώ για σένα, αδελφέ μου Ιωνάθαν. Μου στάθηκες πάρα πολύ προσφιλής. Θαυμαστή υπήρξε η αγάπη σου προς εμένα, περισσότερο από την αγάπη των γυναικών.» «Ασεβείς φίλοι κολακεύουν στις θύρες των δικαίων· οι φίλοι θα μισήσουν τους φτωχούς φίλους.» «Μη μηχανεύεσαι κακά εναντίον του φίλου σου, ο οποίος κατοικεί κοντά σου και σε εμπιστεύεται.» «Εκείνος που κρύβει ένα αδίκημα, επιζητεί τη φιλία. Σε κάθε καιρό ας υπάρχει για σένα φίλος. Και οι αδελφοί ας είναι χρήσιμοι στις ανάγκες· διότι γι' αυτό τον σκοπό γεννιούνται.» «Πιο αξιόπιστα είναι τα τραύματα από τον φίλο, παρά τα θεληματικά φιλιά του εχθρού. Τον δικό σου φίλο, ή τον φίλο του πατέρα σου μην τον εγκαταλείπεις. Και στον οίκο του αδελφού σου μην εισέλθεις όταν βρίσκεσαι σε δυστυχία. Είναι προτιμότερος ένας φίλος κοντά, παρά ένας αδελφός που κατοικεί μακριά.» «Όταν σε ονειδίσει ο φίλος σου, υποχώρησε προς τα πίσω· μην τον καταφρονείς, ώστε να μη σε ονειδίσει μεν ο φίλος, η δε μάχη σου και η έχθρα σου δεν θα απομακρυνθεί, αλλά θα είναι για σένα ίση με θάνατο.» «Καλύτεροι είναι οι δύο από τον έναν, διότι γι' αυτούς υπάρχει καλή ανταμοιβή στον κόπο τους. Διότι, εάν πέσουν, ο ένας θα σηκώσει τον σύντροφό του. Και αλίμονο στον έναν όταν πέσει, και δεν υπάρχει δεύτερος για να τον σηκώσει· και το τριπλά πλεγμένο σκοινί δεν θα κοπεί γρήγορα.» «

Δηλαδή, και κάτι άλλο ανώφελο κατενόησα εγώ πάνω στη γη. Υπάρχει κάποιος εντελώς απομονωμένος, που δεν έχει ούτε υιό ούτε αδελφό, και καμία περιστασιακή δυσκολία δεν συμβαίνει σε όλη την προσπάθειά του, όμως όσα και οποιαδήποτε χρήματα βλέπει, τα επιθυμεί αχόρταγα· και, για να οικειοποιηθώ τη θέση του και να πω αυτό που αρμόζει να ειπωθεί από εκείνον: «για ποιον λόγο εγώ διασπώμαι από ποικίλες επιθυμίες για να αποκτήσω χρήματα από οπουδήποτε, και αποφεύγοντας βιαστικά να πράξω κάποιο καλό, ζημιώνω τα μέγιστα την ίδια μου την ψυχή;» Διότι το να κοπιάζει κανείς έτσι είναι ανώφελο και οδυνηρή μέριμνα. Επομένως 9-12. Καλύτεροι είναι οι δύο παρά ο ένας, διότι σε αυτούς υπάρχει καλή ανταμοιβή για τον μόχθο τους· επειδή εάν πέσουν, ο ένας θα σηκώσει τον σύντροφό του· και αλίμονο στον έναν, όταν πέσει και δεν υπάρχει δεύτερος για να τον σηκώσει. Και βεβαίως εάν κοιμηθούν οι δύο, θα έχουν ζεστασιά· ο ένας όμως πώς θα ζεσταθεί; Και εάν κάποιος υπερισχύσει εναντίον του ενός, οι δύο θα σταθούν απέναντί του. Και το τριπλά πλεγμένο σκοινί δεν θα κοπεί γρήγορα.

γ'. Η αληθινή αντίληψη της ψυχής περί του Θεού, και η εσωτερική πίστη με την περιφρόνηση των ορατών, και η πράξη της αρετής που είναι απαλλαγμένη από κάθε φιλαυτία, αποτελούν το τριπλό, κατά τον Σολομώντα, σχοινί, το οποίο δεν θα κοπεί εύκολα από τα πνεύματα της πονηρίας.

Περί του Ιωάννη του τυφλού. [1] Μέχρι πότε θα ταλαιπωρούμε τον κάλαμο, θα ωθούμε το δεξί χέρι να γράφει και θα διεγείρουμε τη φωνή να βοά; Διότι ο κάλαμος έχει κοπιάσει, το χέρι δεν μπορεί πια να τρέχει, και η φωνή μαζί με αυτά ασθένησε, αφού έπαψε και σταμάτησε την έντασή της. Καίτοι από τα γραφόμενα του σοφού Σολομώντα μαθαίνουμε ότι το τριπλό σκοινί δεν κόβεται γρήγορα. Όμως αυτά τα τρία, αν και έχουν ένα βούλημα και μία γνώμη και έθεσαν έναν σκοπό, να κηρύξουν τα θαύματα του Κύρου και του Ιωάννη, υπέστησαν ρήξη, καταβλήθηκαν από τον κόπο, έπεσαν από τον κάματο και ντύθηκαν την ήττα, προτού καν κηρύξουν κάτι αντάξιο των αγίων ή έστω ένα μικρό μέρος από τα αξιοθαύμαστα θαύματά τους. Το μόνο που έχουν τη δύναμη να διαλαλούν είναι το μέγεθος της δικής τους αδυναμίας. Γι' αυτό, αφού κηρύξουν με το ζόρι το παρόν θαύμα, στο επόμενο θα σταματήσουν, παρακαλώντας θερμά τους αγίους να τους δωρίσουν συγγνώμη και αμνηστία για το προπετές και μέγιστο τόλμημά τους. [2] Τώρα όμως, αφήνοντας προς το παρόν αυτά, ας διηγηθούμε κατά το δυνατόν τα σχετικά με τον Ιωάννη και ας τα κάνουμε γνωστά στους ακροατές.

Προς τον Επίσκοπο Κερκύρας Και πάλι λάβαμε θεία επίσκεψη από ψηλά, διότι πάλι έλαβα γράμματά σου, τιμιότατε δέσποτα, των οποίων η δύναμη κατέβηκε στη διάνοιά μου πιο δροσιστικά από ό,τι το χιόνι στο χορτάρι ή η βροχή στην αγριάδα. Διότι με γλύκανε ο λόγος σου που είναι αρτυμένος με φιλαδελφία, χάρη και αλάτι, και σαν να ήσουν παρών αγκάλιασα και ασπάστηκα τον δεσπότη και πατέρα μου με στόμα αγάπης. Αλλά, ω φθόνε, πώς μας χώρισες με τόσο μεγάλα τείχη, ώστε να πληγώνεις τον καθένα κατά μόνας, και να ισχύει το «αλίμονο στον έναν» χωριστά και πάλι στον άλλον, και να μη γίνει άρρηκτο το μεταξύ μας σχοινί, δυναμώνοντας μέσα από το πλέξιμό του; Ευλογημένος ο Θεός, ο Λόγος του Θεού, ο οποίος κάνει όσους βρίσκονται μακριά να είναι κοντά με τη δύναμη του λόγου και τη χάρη των γραμμάτων, και κάνει να διαψεύδονται τα σοφίσματα του φθόνου. Διότι, αν και μείναμε ορφανοί ο ένας από τον άλλον, αυτό έγινε κατά πρόσωπο και όχι κατά την καρδιά· αντίθετα, συνομιλούμε μεταξύ μας διαμέσου του στόματος των επιστολών, και από τον καύσωνα των λυπηρών πραγμάτων ο ένας δροσίζει τον άλλον, επιτελώντας το έργο της ηχούς και ανταποδίδοντας τις φωνές που λαμβάνουμε σχετικά με αυτά που μας θλίβουν, ανακουφίζοντας ωστόσο τους εαυτούς μας μέσω των εκφράσεων του λόγου από το βαρύ πνεύμα της καρδιάς. Επομένως, επειδή μου προσέφερες πρώτος το ποτήρι της διήγησης των όσων σε αφορούν, σου ανταποδίδω και εγώ την πρόποση. Είθε να καταστραφεί η άμπελος από την οποία προέρχονται για εμάς τέτοιου είδους ποτά.