Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
12 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
ἀγαθοὶ οἱ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα, οἷς ἐστιν αὐτοῖς μισθὸς ἀγαθὸς ἐν μόχθῳ αὐτῶν·Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–12 από 12
Ἀγαθοὶ γὰρ οἱ δύο, φησὶν, ὑπὲρ τὸν ἕνα, ἅμα δὲ καὶ ἀξιόπιστοι· Οὐαὶ δὲ τῷ ἑνὶ, ὅτι, ἐὰν πέσῃ, οὐκ ἔστιν ὁ ἐγείρων.
Διότι καλύτεροι είναι οι δύο, λέγει, παρά ο ένας, και συνάμα αξιόπιστοι· αλίμονο όμως στον έναν, διότι, εάν πέσει, δεν υπάρχει κάποιος να τον σηκώσει.
Λεπτομέρειες
Διὰ τοῦτο μὴ ζήτει τὰ μὴ ζητούμενα, ἀλλὰ τίμα τὸν υἱόν, ἵνα τὸν πατέρα τιμήσῃς. ἀκούων δὲ περὶ τοῦ θεοῦ «οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς ὁ θεός» μὴ τολμήσῃς διὰ τὸ τὸν υἱὸν ὑπερβαλλόντως τιμᾶν τὸν πατέρα οὐκ ἀγαθὸν ἀποφῆναι τὸν υἱόν. οὐδὲ γὰρ ἀρνούμενος ἑαυτὸν ἀγαθὸν εἶναι λέγει τὸν πατέρα ἀγαθόν, ἀλλὰ τοσούτῳ μειζόνως ἑαυτὸν ἀποκαλύπτει ἐν τῷ τὴν τιμὴν παρὰ τῶν ἀνθρώπων μὴ βούλεσθαι, ἀλλ᾽ ἀναφέρει〈ν〉 τὴν τιμὴν ἐπὶ τὸν ἴδιον αὐτοῦ πατέρα, ἵνα ἀπὸ τῆς ἀγαθότητος τοῦ πατρὸς γνωσθῇ ἡ γνῶσις τῆς τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ ἀγαθότητος, ἀπὸ ἀγαθοῦ πατρὸς θεοῦ γεγεννημένου. πολλὴ γὰρ ἀδράνεια τῶν τολμώντων λέγειν περὶ τοῦ υἱοῦ τὸ τοιοῦτον, κἄν τε εἴπῃ «εἷς ἐστιν ἀγαθὸς ὁ θεός». ἰδοὺ γὰρ ἐν πολλοῖς διδάσκει ἡμᾶς ἡ θεία γραφή, ἀγαθὸν καλοῦσα παῖδα πτωχὸν καὶ σοφόν, καί «ἀγαθὸς ἦν Σαμουὴλ μετὰ θεοῦ καὶ ἀνθρώπων» καί «ἀγαθὸς ἦν Σαοὺλ υἱὸς Κὶς ἐκ φυλῆς Βενιαμίν, ὑψηλότερος παντὸς Ἰσραὴλ ὑπὲρ ὠμίαν καὶ ἐπάνω» καί «ἀγαθὸν πορεύεσθαι εἰς οἶκον πότου» καί «ἄνοιξον, κύριε, τὸν οὐρανόν, τὸν θησαυρόν σου τὸν ἀγαθόν» καί «ἀγαθὸς λόγος ὑπὲρ δόμα» καί «ἀγαθὸς ὁ κύων ὁ ζῶν ὑπὲρ τὸν λέοντα τὸν νεκρόν» καί «ἀγαθὸν δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα» καί «ἀγαθὴ ἐσχάτη λόγων ὑπὲρ ἀρχήν» καί «εἰ ὑμεῖς πονηροὶ ὄντες οἴδατε δόματα ἀγαθὰ διδόναι τοῖς τέκνοις ὑμῶν», περὶ ἰχθύος καὶ ἄρτου λέγων.
Γι' αυτό, μην αναζητάς εκείνα που δεν πρέπει να αναζητούνται, αλλά να τιμάς τον Υιό, για να τιμήσεις και τον Πατέρα. Όταν, λοιπόν, ακούς για τον Θεό ότι «κανείς δεν είναι αγαθός παρά μόνο ένας, ο Θεός», μην τολμήσεις, επειδή ο Υιός τιμά υπερβολικά τον Πατέρα, να αποφανθείς ότι ο Υιός δεν είναι αγαθός. Διότι δεν αποκαλεί τον Πατέρα αγαθό αρνούμενος ότι ο Ίδιος είναι αγαθός, αλλά τόσο περισσότερο αποκαλύπτει τον Εαυτό Του με το να μην επιθυμεί την τιμή από τους ανθρώπους, αλλά με το να ανάγει την τιμή στον δικό Του Πατέρα, προκειμένου μέσα από την αγαθότητα του Πατέρα να γίνει γνωστή η γνώση της αγαθότητας του Υιού του Θεού, ο Οποίος έχει γεννηθεί από αγαθό Πατέρα και Θεό. Διότι είναι μεγάλη η αδυναμία εκείνων που τολμούν να λένε κάτι τέτοιο για τον Υιό, έστω κι αν Εκείνος είπε ότι «ένας είναι αγαθός, ο Θεός». Ιδού, άλλωστε, η Θεία Γραφή μας διδάσκει σε πολλά σημεία, αποκαλώντας αγαθό «το φτωχό και σοφό παιδί», και λέγοντας «αγαθός ήταν ο Σαμουήλ ενώπιον του Θεού και των ανθρώπων», και «αγαθός ήταν ο Σαούλ, γιος του Κις από τη φυλή Βενιαμίν, ψηλότερος από όλον τον Ισραήλ από τους ώμους και πάνω», και «αγαθό είναι να πηγαίνει κανείς σε οίκο συμποσίου», και «άνοιξε, Κύριε, τον ουρανό, τον αγαθό σου θησαυρό», και «ο αγαθός λόγος είναι ανώτερος από το δώρο», και «είναι αγαθός (καλύτερος) ο ζωντανός σκύλος παρά το νεκρό λιοντάρι», και «αγαθόν (καλύτερα) οι δύο παρά ο ένας», και «αγαθή (καλύτερη) είναι η κατάληξη των λόγων παρά η αρχή τους», και «αν εσείς, που είστε πονηροί, γνωρίζετε να δίνετε αγαθά δώρα στα παιδιά σας», μιλώντας για το ψάρι και το ψωμί.
Λεπτομέρειες
Οὐκοῦν ἐπειδὴ νέοι ἔτι καὶ ἀτελεῖς τὴν διάνοιαν οἱ πολλοὶ τῆς παρθενίας ἀντιλαμβάνονται, τοῦτο πρὸ πάντων αὐτοῖς ἐπιτηδευτέον ἂν εἴη, τὸ ζητῆσαι τῆς ὁδοῦ ταύτης ἀγαθὸν καθηγεμόνα τε καὶ διδάσκαλον, μή που διὰ τὴν ἄγνοιαν τὴν οὖσαν ἐν αὐτοῖς ἀνοδίας τινὰς καὶ πλάνας ἑαυτοῖς ἀπὸ τῆς εὐθείας καινοτομήσωσιν. «Ἀγαθοὶ γὰρ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα», φησὶν ὁ ἐκκλησιαστής· εὐκαταγώνιστος δὲ ὁ εἷς τῷ ἐχθρῷ τῷ κατὰ τὰς θείας ὁδοὺς ἐνεδρεύοντι καὶ ὄντως «οὐαὶ τῷ ἑνὶ ὅταν πέσῃ», ὅτι οὐκ ἔχει τὸν ἀνορθοῦντα.
Επομένως, επειδή οι περισσότεροι αναλαμβάνουν τον βίο της παρθενίας ενώ είναι ακόμη νέοι και ατελείς στη διάνοια, τούτο προπαντός θα πρέπει να επιδιώξουν: να αναζητήσουν για την οδό αυτή έναν αγαθό καθοδηγητή και δάσκαλο, μήπως τυχόν, εξαιτίας της άγνοιας που υπάρχει μέσα τους, επινοήσουν για τους εαυτούς τους αδιέξοδα και πλάνες, παρεκκλίνοντας από την ευθεία. «Διότι είναι καλύτεροι οι δύο παρά ο ένας», λέει ο Εκκλησιαστής· εύκολα όμως καταβάλλεται ο ένας από τον εχθρό που στήνει ενέδρες στις θείες οδούς, και όντως «αλίμονο στον έναν, όταν πέσει», διότι δεν έχει κάποιον για να τον ανορθώσει.
Λεπτομέρειες
Ὁ ἄφρων περιέλαβεν τὰς χεῖρας αὐτοῦ καὶ ἔφαγεν τὰς σάρκας αὐτοῦ. Τουτέστιν, οὐδενὸς φείδεται, ἀλλ᾽ εἰ δέοι καὶ ἑαυτὸν φαγεῖν, ἀφειδής ἐστιν καὶ ὠμός· τουτέστιν, συνέδησεν ἑαυτὸν καὶ κατέφαγεν. Ἀγαθὸν πλήρωμα δρακὸς ἀναπαύσεως ὑπὲρ πλήρωμα δύο δρακῶν μόχθου. Ἀγαθοὶ οἱ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα. Οὕτω καὶ ὁ Χριστός· οὗ εἰσιν δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν. Συνάγει ἡμᾶς καὶ διδάσκει ἀλλήλους φιλεῖν, εἰ καὶ μὴ οἰκεῖοι, διὰ τὴν χρείαν τὴν ἀναγκαίαν· ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν περὶ ἑνὸς ἀπολαύοντος πλούτου, βέλτιον εἶναι δύο, εἰ δὲ καὶ τρεῖς πολλῷ κρεῖττον. Καὶ διδάσκει ἀπὸ τῶν πραγμάτων τῶν οἰκτρῶν καὶ βιωτικῶν· ἄν τε ἀναπαύεσθαι δέῃ ἄν τε πάσχειν κακῶς, μεγάλη ἡ συμπάθεια.
Ο άφρων σταύρωσε τα χέρια του και έφαγε τις σάρκες του. Δηλαδή, δεν φείδεται κανενός, αλλά αν παρίστατο ανάγκη να φάει και τον εαυτό του, είναι αδίστακτος και ωμός· δηλαδή, έδεσε τον εαυτό του και τον κατέφαγε. Καλύτερη είναι μία γεμάτη χούφτα με ανάπαυση, παρά δύο γεμάτες χούφτες με μόχθο. Καλύτεροι είναι οι δύο παρά ο ένας. Έτσι και ο Χριστός: όπου είναι δύο ή τρεις συνηγμένοι στο όνομά μου, εκεί είμαι ανάμεσά τους. Μας συνάγει και μας διδάσκει να αγαπάμε ο ένας τον άλλον, έστω και αν δεν είμαστε οικείοι, εξαιτίας της αναγκαίας χρείας· διότι, επειδή μίλησε για κάποιον που απολαμβάνει μόνος τον πλούτο, είναι καλύτερο να είναι δύο, και αν μάλιστα είναι τρεις, πολύ καλύτερα. Και διδάσκει μέσα από τα οικτρά και βιωτικά πράγματα: είτε πρέπει να αναπαυθεί κανείς είτε να κακοπαθήσει, μεγάλη είναι η συμπαράσταση.
Λεπτομέρειες
Ἀγαθοὶ οἱ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα, οἷς ἐστιν αὐτοῖς μισθὸς ἐν μόχθῳ αὐτῶν· ὅτι ἐὰν πέσωσιν, ὁ εἷς ἐγείρει τὸν μέτοχον αὐτοῦ, καὶ οὐαὶ τῷ ἑνί, ὅταν πέσῃ 〈καὶ μὴ ᾖ δεύτερος τοῦ ἐγεῖραι αὐτόν. Καί γε ἐὰν κοιμηθῶσιν δύο, καὶ θέρμη αὐτοῖς·〉 καὶ ὁ εἷς πῶς θερμανθῇ; Καὶ 〈ἐὰν〉 συνεκραταιώθη ὁ εἷς, οἱ δύο στήσονται κατέναντι αὐτοῦ, καὶ τὸ σπαρτίον τὸ ἔντριτον οὐ ταχὺ ἀπορραγήσεται. Ὁ εἷς, φησίν, οὐδὲ ἀναστῆναι δυνήσεται, οὐδὲ ἀναπαύεσθαι· οἱ δὲ δύο καὶ ἐν συμφοραῖς μέγα εἰσίν. Τὸ δὲ σπαρτίον τὸ ἔντριτον οὐ ταχὺ ἀπορραγήσεται. Ἐπὶ σχοινίου, φησίν, μεγάλη ἀσφάλεια ἡ συνάφεια· οὐ πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ ἀνθρώπου ἡ ὁμόνοια καὶ ἡ ἀγάπη;
Καλύτεροι είναι οι δύο παρά ο ένας, διότι γι' αυτούς υπάρχει αμοιβή στον κόπο τους. Διότι, εάν πέσουν, ο ένας θα σηκώσει τον σύντροφό του· και αλίμονο στον έναν, όταν πέσει και δεν υπάρχει δεύτερος για να τον σηκώσει. Και βέβαια, εάν κοιμηθούν δύο μαζί, θα ζεσταθούν· ενώ ο ένας πώς θα ζεσταθεί; Και εάν κάποιος φανεί ισχυρότερος από τον έναν, οι δύο θα σταθούν απέναντί του, και το τριπλό σκοινί δεν θα κοπεί γρήγορα. Ο ένας, λέει, δεν θα μπορέσει ούτε να σηκωθεί, ούτε να αναπαυθεί· ενώ οι δύο, ακόμη και στις συμφορές, αποτελούν μεγάλη δύναμη. Το δε τριπλό σκοινί δεν θα κοπεί γρήγορα. Στην περίπτωση του σκοινιού, λέει, η συνένωση παρέχει μεγάλη ασφάλεια· πόσο μάλλον στην περίπτωση των ανθρώπων η ομόνοια και η αγάπη;
Λεπτομέρειες
Ἀγαθοὶ φησὶν ἡ Γραφὴ, οἱ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα· τοῦτ’ ἔστιν, ἀγαθὸν υἱῷ μετὰ πατρὸς δι’ ἐνεργείας θείου Πνεύματος πρὸς τὰς προλήψεις ἀγωνίζεσθαι. Ὁ ἀποστερῶν τυφλὸν ὁδηγοῦ, καὶ ποίμνην ποιμένος, τὸν πελαζόμενον χειραγωγοῦ, τὸν νήπιον τοῦ ἑαυτοῦ πατρὸς, τοῦ ἰατροῦ τὸν νοσοῦντα, τὸ πλοῖον τοῦ κυβερνήτου, ἀμφοτέροις κίνδυνον προξενεῖ. Ὁ δὲ ἀβοηθήτως πνεύμασι προσπαλαίειν ἐπιχειρῶν, θανατοῦται ὑπ’ αὐτῶν. Οἱ μὲν ἐν ἰατρείῳ ἐν ἀρχαῖς παραγενόμενοι, τὰς ὀδύνας τὰς ἑαυτῶν σημειούσθωσαν· οἱ δὲ ἐν ὑποταγῇ τὴν προσοῦσαν αὐτοῖς ταπείνωσιν· τοῖς μὲν γὰρ ὁ τῶν ὀδυνῶν κουφισμὸς, τοῖς δὲ ἡ τῆς ἑαυτῶν καταγνώσεως προσθήκη σημεῖον ἀπλανὲς τῆς ὑγείας, ὡς οὐχ ἕτερόν τι φανήσεται. Τὸ συνειδός σοι ἔσοπτρον τῆς ὑποταγῆς ἔστω, καὶ ἀρκετόν ἐστιν.
Καλύτεροι είναι οι δύο παρά ο ένας, λέει η Γραφή· δηλαδή, είναι καλό να αγωνίζεται ο υιός μαζί με τον πατέρα, μέσω της ενέργειας του θείου Πνεύματος, ενάντια στις προλήψεις. Αυτός που στερεί τον τυφλό από τον οδηγό του, το ποίμνιο από τον ποιμένα, τον περιπλανώμενο από τον χειραγωγό, το νήπιο από τον πατέρα του, τον ασθενή από τον ιατρό, και το πλοίο από τον κυβερνήτη, προκαλεί κίνδυνο και στους δύο. Εκείνος δε που επιχειρεί να παλέψει αβοήθητος με τα πνεύματα, θανατώνεται από αυτά. Εκείνοι που προσέρχονται στην αρχή στο ιατρείο, ας παρατηρούν τους πόνους τους· εκείνοι δε που βρίσκονται σε υποταγή, την ταπείνωση που διαθέτουν· διότι στους πρώτους η ανακούφιση των πόνων, και στους δεύτερους η αύξηση της αυτομεμψίας τους θα αποτελέσει το αλάθητο σημάδι της υγείας, και τίποτε άλλο δεν θα φανεί πιο ξεκάθαρο. Η συνείδησή σου ας είναι ο καθρέφτης της υποταγής, και αυτό είναι αρκετό.
Λεπτομέρειες
Καὶ εἶπεν Ἰωνάθαν πρὸς Δαβίδ· Πορεύου εἰς εἰρήνην, καὶ ὡς ὀμωμόκαμεν ἡμεῖς ἀμφότεροι ἐν ὀνόματι Κυρίου, λέγοντες· Κύριος ἔσται μάρτυς ἐνώπιον ἐμοῦ καὶ σοῦ, καὶ ἀναμέσον τοῦ σπέρματός σου ἕως αἰῶνος. Καὶ ἀνέστη Δαβὶδ, καὶ ἀπῆλθεν, καὶ Ἰωνάθαν εἰσῆλθεν ἐν τῇ πόλει.» «Ἀλγῶ, ἐπὶ σὲ, ἀδελφέ μου Ἰωνάθαν. Ὡραιώθης μοι σφόδρα. Ἐθαυμαστώθη ἡ ἀγάπησίς σου ἐπ᾽ ἐμὲ ὑπὲρ ἀγάπησιν γυναικῶν.» «Φίλοι ἀσεβεῖς θεραπεύουσι θύρας δικαίων· φίλοι μισήσουσι φίλους πτωχούς.» «Μὴ τέκταινε ἐπὶ σὸν φίλον κακὰ, παροικοῦντα καὶ πεποιθότα ἐπὶ σοί.» «Ὃς κρύπτει ἀδίκημα, ζητεῖ φιλίαν. Εἰς πάντα καιρὸν φίλος ὑπαρχέτω σοι. Ἀδελφοὶ δὲ ἐν ἀνάγκαις χρήσιμοι ἔστωσαν· διὰ γὰρ τοῦτο γεννῶνται.» «Ἀξιοπιστότερα τραύματα φίλου, ἢ ἑκούσια φιλήματα ἐχθροῦ. Φίλον σὸν, ἢ φίλον πατρῷόν σου μὴ ἐγκαταλείπῃς. Εἰς δὲ τὸν οἶκον τοῦ ἀδελφοῦ σου μὴ εἰσέλθῃς ἀτυχῶν. Κρείσσων φίλος ἐγγὺς, ἢ ἀδελφὸς μακρὰν οἰκῶν.» «Ἡνίκα σε ὀνειδίσῃ ὁ σὸς φίλος, ἀναχώρει εἰς τὰ ὀπίσω· μὴ καταφρόνει, μή σε ὀνειδίσῃ μὲν ὁ φίλος· ἡ δὲ μάχη σου καὶ ἡ ἔχθρα σου οὐκ ἀποστήσεται, ἀλλ᾽ ἔσται σοι ἴσα θανάτῳ.» «Ἀγαθοὶ οἱ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα, οἷς ἐστιν αὐτοῖς ὁ μισθὸς ἀγαθὸς ἐν μόχθῳ αὐτῶν. Ὅτι ἐὰν πέσωσιν οἱ δύο, ὁ εἷς ἐγερεῖ τὸν μέτοχον αὐτοῦ. Καὶ οὐαὶ τῷ ἑνὶ ὅταν πέσῃ, καὶ μὴ ᾖ δεύτερος ἐγεῖραι αὐτόν· τὸ σπαρτίον τὸ ἔντριτον οὐ ταχέως ἀποῤῥαγήσεται.» «
Και είπε ο Ιωνάθαν προς τον Δαβίδ: «Πορεύου με ειρήνη, και σύμφωνα με όσα έχουμε ορκιστεί και οι δύο στο όνομα του Κυρίου, λέγοντας: Ο Κύριος ας είναι μάρτυρας ενώπιον εμού και σου, και ανάμεσα στο δικό μου και το δικό σου σπέρμα έως τον αιώνα». Και σηκώθηκε ο Δαβίδ και αναχώρησε, ενώ ο Ιωνάθαν εισήλθε στην πόλη.» «Πονώ για σένα, αδελφέ μου Ιωνάθαν. Μου στάθηκες πάρα πολύ προσφιλής. Θαυμαστή υπήρξε η αγάπη σου προς εμένα, περισσότερο από την αγάπη των γυναικών.» «Ασεβείς φίλοι κολακεύουν στις θύρες των δικαίων· οι φίλοι θα μισήσουν τους φτωχούς φίλους.» «Μη μηχανεύεσαι κακά εναντίον του φίλου σου, ο οποίος κατοικεί κοντά σου και σε εμπιστεύεται.» «Εκείνος που κρύβει ένα αδίκημα, επιζητεί τη φιλία. Σε κάθε καιρό ας υπάρχει για σένα φίλος. Και οι αδελφοί ας είναι χρήσιμοι στις ανάγκες· διότι γι' αυτό τον σκοπό γεννιούνται.» «Πιο αξιόπιστα είναι τα τραύματα από τον φίλο, παρά τα θεληματικά φιλιά του εχθρού. Τον δικό σου φίλο, ή τον φίλο του πατέρα σου μην τον εγκαταλείπεις. Και στον οίκο του αδελφού σου μην εισέλθεις όταν βρίσκεσαι σε δυστυχία. Είναι προτιμότερος ένας φίλος κοντά, παρά ένας αδελφός που κατοικεί μακριά.» «Όταν σε ονειδίσει ο φίλος σου, υποχώρησε προς τα πίσω· μην τον καταφρονείς, ώστε να μη σε ονειδίσει μεν ο φίλος, η δε μάχη σου και η έχθρα σου δεν θα απομακρυνθεί, αλλά θα είναι για σένα ίση με θάνατο.» «Καλύτεροι είναι οι δύο από τον έναν, διότι γι' αυτούς υπάρχει καλή ανταμοιβή στον κόπο τους. Διότι, εάν πέσουν, ο ένας θα σηκώσει τον σύντροφό του. Και αλίμονο στον έναν όταν πέσει, και δεν υπάρχει δεύτερος για να τον σηκώσει· και το τριπλά πλεγμένο σκοινί δεν θα κοπεί γρήγορα.» «
Λεπτομέρειες
Ὁ Ἰωσήφ: Τοὺς ἀκριβεῖς λόγους ὡς μαργαρίτας ὑπὲρ ἑαυτῶν φυλάσσουσιν οἱ φρόνιμοι τῶν ἀνθρώπων. Φύλαττε γοῦν καὶ σὺ τοὺς σοὺς ὑπὲρ σοῦ. Τέως δὲ δι’ ἐκεῖνο ἀπέστειλαν τρεῖς ἀνθ’ ἑνός, ὅτι πολλῆς τοῦτο τὸ πρᾶγμα ἐδεῖτο καὶ ἐνεργείας καὶ σκέψεως καὶ ὅτι ὁ προελθὼν Θεόδουλος ἀχρεῖος ἐφάνη καὶ εἰς τοὺς λόγους καὶ εἰς τὰ πράγματα, ὡς οὐδὲ ὑμᾶς ἔλαθε τὰ περὶ ἐκείνου. Καὶ πανταχοῦ δὲ οἱ δύο ἢ οἱ τρεῖς μάρτυρες πιστότεροι τοῦ ἑνός, ὅθεν ἀκούεται, «ἀγαθοὶ οἱ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα».
Ο Ιωσήφ: Οι συνετοί άνθρωποι φυλάσσουν τους ακριβείς λόγους σαν μαργαριτάρια για τον εαυτό τους. Φύλαγε λοιπόν και εσύ τους δικούς σου για τον εαυτό σου. Προς το παρόν, για αυτόν τον λόγο έστειλαν τρεις αντί για έναν, επειδή αυτή η υπόθεση απαιτούσε πολλή δραστηριότητα και σκέψη, και επειδή ο Θεόδουλος, ο οποίος είχε προηγηθεί, αποδείχθηκε ανίκανος και στα λόγια και στις πράξεις, καθώς ούτε από εσάς διέφυγαν τα όσα τον αφορούν. Άλλωστε, παντού οι δύο ή οι τρεις μάρτυρες είναι πιο αξιόπιστοι από τον έναν, εξού και λέγεται, «καλύτερα οι δύο παρά ο ένας».
Λεπτομέρειες
Ἤγουν, καὶ ἕτερόν τι αὐτὸς κατενόησα ἀνόνητον περὶ γῆν. Ὑπάρχει τις μεμονωμένος πάντοθεν, μήτε υἱὸν ἔχων μήτ᾽ ἀδελφόν, καὶ περιστατική τις ἀνωμαλία οὐκ ἐπισυμβαίνει πάσῃ τῇ σπουδῇ αὐτοῦ, χρήματα δ᾽ ὅσα καὶ οἷα ὁρᾷ, ἀκορέστως τούτων ἐπιθυμεῖ· καὶ ἵνα τὰ αὐτοῦ οἰκειωσάμενος εἴπω τὸ λεχθῆναι προσῆκον αὐτῷ· «τίνος χάριν αὐτὸς ποικίλαις ἐπιθυμίαις τοῦ χρηματίσασθαί ποθεν διασπῶμαι, καὶ τὸ ἀγαθόν τι δρᾶσαι προτροπάδην φεύγων τὰ μέγιστα τὴν ἐμαυτοῦ ψυχὴν ζημιῶ;» Καὶ γὰρ τὸ οὕτω πονεῖν ἀνωφελὲς καὶ ὀδυνηρὰ μέριμνα. Τοίνυν 9-12. Ἀγαθοὶ οἱ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα, οἷς ἐστιν αὐτοῖς μισθὸς ἀγαθὸς ἐν μόχθῳ αὐτῶν· ὅτι ἐὰν πέσωσιν, ὁ εἷς ἐγερεῖ τὸν μέτοχον αὐτοῦ· καὶ οὐαὶ τῷ ἑνί, ὅταν πέσῃ καὶ μὴ ᾖ δεύτερος τοῦ ἐγεῖραι αὐτόν. Καί γε ἐὰν κοιμηθῶσιν οἱ δύο, καὶ θέρμη αὐτοῖς· καὶ ὁ εἷς πῶς θερμανθῇ; Καὶ ἐὰν ἐπικραταιωθῇ ὁ εἷς, οἱ δύο στήσονται κατέναντι αὐτοῦ. Καὶ τὸ σπαρτίον τὸ ἔντριτον οὐ ταχέως ἀπορραγήσεται.
Δηλαδή, και κάτι άλλο ανώφελο κατενόησα εγώ πάνω στη γη. Υπάρχει κάποιος εντελώς απομονωμένος, που δεν έχει ούτε υιό ούτε αδελφό, και καμία περιστασιακή δυσκολία δεν συμβαίνει σε όλη την προσπάθειά του, όμως όσα και οποιαδήποτε χρήματα βλέπει, τα επιθυμεί αχόρταγα· και, για να οικειοποιηθώ τη θέση του και να πω αυτό που αρμόζει να ειπωθεί από εκείνον: «για ποιον λόγο εγώ διασπώμαι από ποικίλες επιθυμίες για να αποκτήσω χρήματα από οπουδήποτε, και αποφεύγοντας βιαστικά να πράξω κάποιο καλό, ζημιώνω τα μέγιστα την ίδια μου την ψυχή;» Διότι το να κοπιάζει κανείς έτσι είναι ανώφελο και οδυνηρή μέριμνα. Επομένως 9-12. Καλύτεροι είναι οι δύο παρά ο ένας, διότι σε αυτούς υπάρχει καλή ανταμοιβή για τον μόχθο τους· επειδή εάν πέσουν, ο ένας θα σηκώσει τον σύντροφό του· και αλίμονο στον έναν, όταν πέσει και δεν υπάρχει δεύτερος για να τον σηκώσει. Και βεβαίως εάν κοιμηθούν οι δύο, θα έχουν ζεστασιά· ο ένας όμως πώς θα ζεσταθεί; Και εάν κάποιος υπερισχύσει εναντίον του ενός, οι δύο θα σταθούν απέναντί του. Και το τριπλά πλεγμένο σκοινί δεν θα κοπεί γρήγορα.
Λεπτομέρειες
Ἐντεῦθεν δὲ καὶ ἐὰν τῷ πτώματι θατέρου τῶν εἰρημένων ὑπερισχύσῃ ὁ μόνος τῶν ἡμετέρων ψυχῶν ἐχθρὸς καὶ πολέμιος, συμμαχίαν τοῦ πεπτωκότος ὡς λέλεκται παρὰ τοῦ ἑτέρου λαβόντος, γενναίως ἀμφότεροι κατὰ τοῦ ἐχθροῦ ἀντιστήσονται. Καὶ ὥσπερ ἡ τρίπλοκος σπάρτος ῥᾳδίως οὐ τέμνεται, οὕτω καὶ ἡ τοῦ ἀγαθοῦ ἐξηρτημένη, καὶ τῆς ὑλικῆς δυάδος ὑπεξανισταμένη κατὰ διάθεσιν, καὶ προκειμένη κανὼν ἀρετῆς τοῖς ὁρῶσιν ἀδελφικὴ δυὰς οὐκ εὐκόλως τὴν ἐν τῷ καλῷ ἀπολέσει συνέχειαν. Οὐ μόνον δ᾽ ἀγαθοὶ οἱ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα ὡς εἴρηται, ἀλλὰ καὶ 13-14. Ἀγαθὸς παῖς πένης καὶ σοφὸς ὑπὲρ βασιλέα πρεσβύτερον καὶ ἄφρονα, ὃς οὐκ ἔγνω τοῦ προσέχειν ἔτι, ὅτι ἐξ οἴκου τῶν δεσμῶν ἐξελεύσεται τοῦ βασιλεῦσαι, ὅτι καί γε ἐν βασιλείᾳ αὐτοῦ ἐγενήθη πένης.
Επομένως, ακόμη και αν, με την πτώση του ενός από τους προαναφερθέντες, υπερισχύσει ο μοναδικός εχθρός και πολέμιος των ψυχών μας, επειδή ο πεσμένος λαμβάνει τη συμμαχία του άλλου, όπως ειπώθηκε, και οι δύο θα αντισταθούν γενναία κατά του εχθρού. Και όπως ακριβώς το τριπλά πλεγμένο σκοινί δεν κόβεται εύκολα, έτσι και η αδελφική δυάδα, η οποία εξαρτάται από το αγαθό, υπερβαίνει την υλική δυάδα ως προς τη διάθεση και προβάλλεται ως κανόνας αρετής σε αυτούς που τη βλέπουν, δεν θα χάσει εύκολα τη συνοχή της μέσα στο καλό. Και δεν είναι μόνο οι δύο καλύτεροι από τον έναν, όπως ειπώθηκε, αλλά και (κατά τα εδάφια 13-14): «Καλύτερος είναι ένας νέος, φτωχός και σοφός, παρά ένας βασιλιάς ηλικιωμένος και άφρων, ο οποίος δεν γνωρίζει πια να προσέχει· διότι αυτός από τον οίκο των δεσμών θα εξέλθει για να βασιλεύσει, επειδή ακόμη και στο ίδιο του το βασίλειο γεννήθηκε φτωχός».
Λεπτομέρειες
Δύο τοίνυν ἀποστέλλει· Ἀγαθοὶ γὰρ οἱ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα, φησὶν Ἐκκλησιαστής. Παραγγέλλει δὲ αὐτοῖς μηδὲν αἴρειν, μήτε πήραν, μήτε χαλκόν, μήτε ἄρτον, παιδεύων αὐτοὺς τὸ ἀφιλοχρήματον διὰ τούτων, καὶ ὡς ἂν οἱ ὁρῶντες αὐτούς, δυσωπῶνται αὐτούς, τὴν ἀκτημοσύνην διδάσκοντας ἀφ’ ὧν αὐτοὶ μηδὲν ἔχουσι. Τίς γὰρ ἰδὼν τὸν ἀπόστολον μήτε πήραν, μήτε ἄρτον, τὸ ἀναγκαιότατον, αἵροντα, οὐκ ἂν κατεδυσωπήθη, καὶ πρὸς τὴν ἀκτημοσύνην ἀπεδύσατο; Ἐν μιᾷ δὲ οἰκίᾳ καταμένειν αὐτοὺς κελεύει, ἵνα μὴ δόξωσι διὰ γαστριμαργίαν ἀκατάστατοι εἶναι, ἄλλους ἐξ ἄλλων ἀμείβοντες. Ἀπὸ δὲ τῶν μὴ δεχομένων αὐτούς, ἐκτινάσσειν λέγει τὸν χοῦν, δεικνύοντας ὅτι μακρὰν ὁδὸν ἐβάδισαν δι’ αὐτούς, καὶ οὐδὲν ὠφέλησαν, ἢ ὅτι οὐδὲν ἀπ’ αὐτῶν ἔσχον, οὐδὲ κἂν χοῦν, ἀλλὰ καὶ τοῦτον ἐξετίναξαν, ὥστε εἶναι τοῦτο εἰς μαρτύριον αὐτοῖς, τουτέστιν, εἰς ἔλεγχον. Ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόῤῥοις ἐν τῇ κρίσει, ἢ τοῖς μὴ παραδεξαμένοις ὑμᾶς. Οἱ μὲν γὰρ Σοδομῖται κολασθέντες ἐντεῦθεν, φορητότερον ἐκεῖσε κολασθήσονται.
Τους αποστέλλει, λοιπόν, ανά δύο. Διότι «καλύτεροι είναι οι δύο παρά ο ένας», λέει ο Εκκλησιαστής. Τους παραγγέλλει να μην παίρνουν τίποτα μαζί τους, ούτε σακούλι, ούτε χρήματα, ούτε ψωμί, διδάσκοντάς τους με αυτά την αφιλοχρηματία, και για να τους σέβονται όσοι τους βλέπουν, εφόσον διδάσκουν την ακτημοσύνη μέσα από το γεγονός ότι οι ίδιοι δεν έχουν τίποτα. Διότι, ποιος, βλέποντας τον απόστολο να μην κρατά ούτε σακούλι, ούτε ψωμί, που είναι το πιο αναγκαίο, δεν θα ένιωθε βαθύ σεβασμό και δεν θα στρεφόταν προς την ακτημοσύνη; Τους προστάζει δε να μένουν σε ένα μόνο σπίτι, για να μη φανεί ότι είναι άστατοι εξαιτίας της λαιμαργίας, αλλάζοντας συνεχώς οικοδεσπότες. Όσο για εκείνους που δεν τους δέχονται, τους λέει να τινάζουν τη σκόνη, δείχνοντας ότι περπάτησαν μακρύ δρόμο για αυτούς και δεν ωφέλησαν σε τίποτα, ή ότι δεν πήραν απολύτως τίποτα από αυτούς, ούτε καν τη σκόνη, αλλά τίναξαν κι αυτήν, ώστε να χρησιμεύσει αυτό ως μαρτυρία εναντίον τους, δηλαδή ως έλεγχος. Διότι αληθινά σας λέω ότι η κατάσταση για τα Σόδομα ή τα Γόμορρα θα είναι πιο ανεκτή κατά την κρίση, παρά για εκείνους που δεν σας δέχτηκαν. Επειδή οι Σοδομίτες, αφού τιμωρήθηκαν ήδη εδώ, θα τιμωρηθούν πιο ελαφρά εκεί.
Λεπτομέρειες
Τὸ γὰρ πρίν, ἀκοινώνητον τὸ χρῆμα τῆς βασιλείας ἢ δυσκοινώνητον διὸ τὰ Θυέστεια δεῖπνα πεπαροιμίασται καὶ οὐδ’ ὁ πολὺς χρόνος τὴν μιαρὰν ἐκείνην συνέστειλε τράπεζαν. Ἀλλ’ οὗτοι μεθ’ ἱλαρότητος ἐκοινώσαντο, καὶ δυοῖν ἑνὸς μέλει καὶ τῷ ἑνὶ τοῖν δυοῖν· οὐ γὰρ ἔχω πῶς ἄλλως φθέγξομαι. Ὅθεν ἐμοὶ δοκεῖν βουληθεὶς ὁ Θεὸς τῶν πραγμάτων ἑτέραν κτίσιν καὶ νεωτέραν ἐνδείξασθαι τῷ τῆς βασιλείας οὐρανῷ τοὺς δύο φωστῆρας τοὺς μεγάλους ἐγκαταπήξασθαι, καὶ τοῦτο ἦν ἄρα τοῦ Ἐκκλησιαστοῦ τὸ σοφόν· ἀγαθοὶ οἱ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα; Ὦ μόνοι τοῖς ἴσοις ἀλλήλους ἀμειψάμενοι, μόνοι μὲν νικῶντες ἅπαντας, μόνοι δὲ ἀλλήλων νικώμενοι.
Διότι στο παρελθόν το αξίωμα της βασιλείας δεν μπορούσε να μοιραστεί ή μοιραζόταν πολύ δύσκολα, γι' αυτό άλλωστε τα «Θυέστεια δείπνα» έγιναν παροιμιώδη και ούτε ο πολύς χρόνος δεν μπόρεσε να σβήσει την ανάμνηση από εκείνο το μιαρό τραπέζι. Όμως αυτοί με χαρά το μοιράστηκαν, και οι δύο νοιάζονται για τον έναν, και ο ένας για τους δύο· διότι δεν ξέρω πώς αλλιώς να το εκφράσω. Γι' αυτό, νομίζω πως ο Θεός, θέλοντας να υποδείξει μια διαφορετική και νεότερη τάξη πραγμάτων, στερέωσε στον ουρανό της βασιλείας τους δύο μεγάλους φωστήρες, και αυτό σήμαινε τελικά το σοφό ρητό του Εκκλησιαστή: «καλύτεροι είναι οι δύο από τον έναν». Ω, εσείς που είστε οι μόνοι που ανταμείψατε ο ένας τον άλλον με ίσα αγαθά, οι μόνοι που νικάτε τους πάντες και οι μόνοι που νικιέστε ο ένας από τον άλλον.
Λεπτομέρειες