Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 6:11

Διότι κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης του παμβασιλέως Χριστού, κατέκοψε φάλαγγες πολεμίων παθών με το ξίφος της χάριτος, έτρεψε σε φυγή πλήθη ακοίμητων εχθρών έχοντας την άνωθεν προστασία. Διότι, αφού ζώστηκε την πανοπλία του Θεού και έλαβε τη μάχαιρα του Αγίου Πνεύματος και έστεψε το κεφάλι του με την περικεφαλαία της σωτηρίας και σκεπάστηκε με τον θώρακα της πίστεως, νίκησε κατά κράτος και κατέβαλε τους αντιπάλους του και τους πολεμίους εχθρούς. Και ως απόλυτα δοκιμασμένος πλέον αριστέας και τροπαιούχος νικητής, πλησιάζει και συναγάλλεται με τον βασιλιά του και στεφοδότη Χριστό, επειδή τον αγάπησε και αγαπήθηκε από αυτόν και έλαβε από αυτόν ακένωτη χάρη και βρήκε αλάνθαστα το κλέος της αψευδούς υπόσχεσής του. Ποιας υπόσχεσης παρά αυτής; «Εγώ», λέει, «αγαπώ αυτούς που με αγαπούν, και εκείνοι που με αναζητούν θα βρουν χάρη».

Περί του να είναι ο περίβολος της Εγκλείστρας άβατος στις γυναίκες και περί των θηλυκών ζώων. Καλή είναι παντού η ασφάλεια και το απρόσκοπτο· «Όλα μου επιτρέπονται», λέει, «αλλά δεν με συμφέρουν όλα» και ότι: «Όλα πρέπει να γίνονται με ευσχημοσύνη και με τάξη». Για τον λόγο αυτό και εγώ παραγγέλλω να είναι απρόσιτος σε κάθε γυναίκα ο περίβολος της αγίας Εγκλείστρας. Εάν δε κάποια γυναίκα, φερόμενη με δόλο, εισέλθει εντός της εξωτερικής πύλης, ας υποβληθεί στο επιτίμιο της ξηροφαγίας για σαράντα ημέρες και να κάνει ισάριθμες γονυκλισίες κατά τις ημέρες αυτές, ώστε να σωφρονιστεί και η ίδια, αλλά και να διδάξει στις άλλες να μην καταλύουν τους κανόνες της ευταξίας και να μην παραβαίνουν τους σωτήριους θεσμούς· όχι επειδή θεσπίσαμε αυτά αποστρεφόμενοι τις συγγενικές σχέσεις, αλλά επειδή γράψαμε αυτά προνοώντας για την ευταξία του τόπου· διότι δεν αρμόζει στον κυβερνήτη να επιτρέπει να εισδύουν μέσα στο λιμάνι αφορμές σκανδάλου και ναυαγίου· επειδή, καθώς ο χώρος της Εγκλείστρας είναι αποχωρισμένος και ήσυχος, οφείλει να διατηρεί και την ομοιότητα ενός σωτήριου λιμανιού. Παραγγέλλουμε δε μετά από αυτά και το εξής, ότι δεν αρμόζει στο σεμνείο της Εγκλείστρας να έχει για την εξυπηρέτησή του θηλυκό όνο ή ημίονο· διότι το πράγμα είναι μεμπτό, άσεμνο και απρεπές, και βοηθά τις «μεθοδείες του διαβόλου» προς την αντίθετη κατεύθυνση, και μάλιστα για όσους είναι ακόμη αστήρικτοι και υστερούν ως προς τον φόβο του Θεού.

Έτσι, διατύπωσε τα προηγούμενα όχι επειδή έπραττε αυτά που δεν ήθελε, αλλά επειδή απλώς τα συλλογιζόταν· διότι πώς αλλιώς θα ήταν ακριβής μιμητής του Χριστού; Θα ήταν καλό λοιπόν, και εξαιρετικά ευχάριστο, να μην είχαμε αυτούς που ενεργούν εναντίον μας και μας πολεμούν· επειδή όμως αυτό είναι αδύνατο και δεν μπορούμε να έχουμε αυτό που θέλουμε (διότι θέλουμε να μην έχουμε εκείνους που μας παρασύρουν στα πάθη· καθώς έτσι θα μπορούσαμε να σωθούμε χωρίς κόπο· και δεν γίνεται αυτό που θέλουμε, αλλά αυτό που δεν θέλουμε· διότι πρέπει να δοκιμαζόμαστε όπως αρμόζει), ας μην υποχωρούμε, ω ψυχή, ας μην υποχωρούμε στον πονηρό, αλλά: «Αφού αναλάβουμε την πανοπλία του Θεού για να μας προστατεύει, ας ενδυθούμε τον θώρακα της δικαιοσύνης, και ας υποδηθούμε στα πόδια την ετοιμασία του ευαγγελίου, και πάνω σε όλα ας πάρουμε την ασπίδα της πίστεως, με την οποία θα μπορέσουμε να σβήσουμε όλα τα πυρωμένα βέλη του πονηρού, καθώς και την περικεφαλαία του σωτηρίου και τη μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού», «ώστε να μπορέσουμε να σταθούμε σταθεροί απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου», «και να καθαιρέσουμε λογισμούς και κάθε ύψωμα που υψώνεται εναντίον της γνώσεως του Χριστού», «διότι ο αγώνας μας δεν είναι εναντίον αίματος και σαρκός». «Διότι δεν πράττω αυτό που θέλω, αλλά αυτό που μισώ, αυτό κάνω».

Τα δημιουργήματα έχουν στερεωθεί στη δική τους τάξη, και ο Δημιουργός, αν και συνυπάρχει με τα κτίσματα, είναι Θεός. Ερώτηση: Επειδή η αμαρτία «μεταμορφώνεται σε άγγελο φωτός» και μοιάζει με τη χάρη, πώς θα κατανοήσει ο άνθρωπος «τις μεθοδείες του διαβόλου», και πώς θα δεχθεί και θα διακρίνει τα της χάριτος; Απόκριση: Τα της χάριτος έχουν χαρά, ειρήνη, έχουν αγάπη, έχουν αλήθεια· αυτή η αλήθεια αναγκάζει τον άνθρωπο να επιζητεί την αλήθεια. Αντίθετα, οι μορφές της αμαρτίας είναι ταραγμένες, δεν έχουν αγάπη και χαρά προς τον Θεό. Όπως το ραδίκι μοιάζει με το μαρούλι (το ένα είναι γλυκό, το άλλο πικρό, αν και είναι παρόμοια), έτσι και στην ίδια τη χάρη υπάρχουν ομοιώματα της αλήθειας και υπάρχει και η ίδια η υπόσταση της αλήθειας. Όπως είναι η αυγή του ήλιου και αυτός ο ίδιος ο δίσκος του· αλλιώς φωτίζει η αυγή και αλλιώς το φως που βρίσκεται μέσα στον δίσκο. Υπάρχει ένα λυχνάρι που ανάβει μέσα σε ένα σπίτι· άλλη είναι η λάμψη του που φέγγει παντού και άλλο είναι το φως μέσα στο ίδιο το λυχνάρι, το οποίο είναι λαμπρότερο και πιο φωτεινό. Έτσι υπάρχουν και κάποιες ενέργειες της χάριτος, όπου ο άνθρωπος από μακριά βλέπει σαν κάποιες οπτασίες και χαίρεται με αυτές τις οπτασίες· και υπάρχει άλλη κατάσταση, όπου εισέρχεται μέσα του η δύναμη του Θεού και κυριεύει τα μέλη του και την καρδιά του και αιχμαλωτίζει τον νου στην αγάπη του Θεού.

Διότι είναι αδύνατον να «επιβεί κανείς επί ασπίδα και βασιλίσκον και να καταπατήσει λέοντα και δράκοντα», εάν προηγουμένως, στο μέτρο που είναι δυνατόν στον άνθρωπο, δεν έχει καθαρίσει τον εαυτό του και δεν έχει ενδυναμωθεί από Εκείνον που είπε στους Αποστόλους: «ιδού, σας έδωσα την εξουσία να πατάτε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού». Διότι, εάν η ανθρώπινη φύση είχε τη δύναμη, χωρίς την πανοπλία του Αγίου Πνεύματος, να «σταθεί ενάντια στις μεθοδείες του διαβόλου», δεν θα είχε λεχθεί από τον Απόστολο: «ο δε Θεός της ειρήνης θα συντρίψει τον σατανά κάτω από τα πόδια σας σύντομα», και πάλι: «τον οποίο ο Κύριος θα εξολοθρεύσει με το πνεύμα του στόματός Του». Γι' αυτό ακριβώς λάβαμε την εντολή να παρακαλούμε τον Κύριο: «μη μας εισαγάγεις σε πειρασμό, αλλά ελευθέρωσέ μας από τον πονηρό». Διότι, εάν δεν λυτρωθούμε από τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού μέσω της ανώτερης βοήθειας και δεν αξιωθούμε της υιοθεσίας, μάταια αγωνιζόμαστε, εφόσον βρισκόμαστε μακριά από τη δύναμη του Θεού.

Σε άλλη στιγμή, ολόκληρος ο άνθρωπος οπλίζεται, έχοντας ενδυθεί την πανοπλία του Θεού, και παραλαμβάνει επουράνια στρατιά αγίων πνευμάτων, και αρχίζει να κατακόβει τις παρατάξεις των εχθρών και να προκαλεί εκεί σφαγές πολλών πτωμάτων.

«Ενδυθείτε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να αντισταθείτε στις μεθοδείες του διαβόλου. Διότι η πάλη μας δεν είναι εναντίον σε αίμα και σάρκα, αλλά εναντίον στις αρχές, εναντίον στις εξουσίες, εναντίον στους κοσμοκράτορες του σκότους τούτου του αιώνα, εναντίον στα πνεύματα της πονηρίας». Ώστε υπάρχουν αρχές και εξουσίες και κοσμοκράτορες και πνεύματα της πονηρίας, εναντίον των οποίων πρέπει εμείς να αγωνιζόμαστε και να πολεμούμε. Και πού βρίσκονται αυτά και πού πολεμούν; Μέσα στην ψυχή, στους λογισμούς. Γι' αυτό προσθέτει: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζώσει την οσφύ σας με την αλήθεια, και έχοντας υποδηθεί τα πόδια με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, και ενδυόμενοι τον θώρακα της δικαιοσύνης. Πάνω απ' όλα, παίρνοντας τον θυρεό της πίστεως, με τον οποίο θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού. Και δεχθείτε την περικεφαλαία του σωτηρίου και τη μάχαιρα του Πνεύματος». Και συνεχίζει υποδεικνύοντας πώς μπορεί κάποιος να τα βρει και να τα αποκτήσει αυτά, λέγοντας: «μέσω κάθε προσευχής και δεήσεως, προσευχόμενοι σε κάθε καιρό, και παραμένοντας προσηλωμένοι σε αυτό με κάθε καρτερία και δέηση». Δίδαξε λοιπόν πώς πρέπει εμείς να βρούμε τα πνευματικά όπλα, με τα οποία δυνάμεθα να κατατροπώσουμε τους αόρατους εχθρούς.

Γι' αυτό λέει ο απόστολος: «Ντυθείτε, αδελφοί, την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να αντισταθείτε στις μεθοδείες του διαβόλου· διότι η πάλη μας δεν είναι ενάντια σε αίμα και σάρκα, αλλά ενάντια στις αρχές, στις εξουσίες, στους κοσμοκράτορες του σκότους αυτού του αιώνα, ενάντια στα πνεύματα της πονηρίας», και δεν είναι καθόλου παράξενο· διότι, όταν απογυμνώθηκε ο άνθρωπος, απεκδύθηκε μαζί του και η ορατή κτίση, που δημιουργήθηκε για χάρη του, το θείο φως που την περιέλαμπε, και φθάρθηκε και αυτός ο αέρας, όπως ακριβώς λέει ο απόστολος: ότι ολόκληρη η κτίση συστενάζει και συνωδίνει μέχρι τώρα· διότι η έντονη προσδοκία της περιμένει την αποκάλυψη των υιών του Θεού· επειδή η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, δηλαδή στη φθορά, όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, με την ελπίδα ότι και η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς στην ελευθερία των τέκνων του Θεού.

Γνωρίζοντας αυτή την παράδοξη δυναστεία του διαβόλου, οι παλαιοί άγιοι κραύγασαν προς τον Κύριο, και Εκείνος εξαπέστειλε τον Λόγο Του και τους θεράπευσε και τους ελευθέρωσε από τις φθορές τους, επισκιάζοντάς τους. Οι δε νεότεροι έχουν τον ίδιο τον Λόγο και Θεό μαζί τους, ο οποίος φόρεσε τη δική τους σάρκα, και οι ίδιοι έχουν ενδυθεί Αυτόν τον ίδιο, την ενυπόστατη δύναμη και σοφία του Θεού. Και ποιος θα αντισταθεί ή θα τολμήσει να πολεμήσει αυτούς που έχουν ενδυθεί τον Χριστό, την πανοπλία του Θεού; Σε τέτοιους ανθρώπους ο διάβολος δεν τολμά να επιτεθεί από τα αριστερά, αλλά από τα δεξιά, δηλαδή με την έπαρση που προέρχεται από την αρετή και την αγιότητα. Είναι όμως, βέβαια, ανόητος εκείνος που κυριεύεται από έπαρση για τη θεία πανοπλία, την παντοκρατορική δύναμη.

Όταν λοιπόν διαφύγει, θα προστρέξει σε έναν από τους οικονόμους της χάριτος, ώστε να μην τη βρει αφύλακτη ο πονηρός και την αρπάξει πάλι. Κοντά του θα εκγυμναστεί, μέχρι να μπορέσει να αναλάβει την πανοπλία του Θεού και να σταθεί με αυτήν απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου, απέναντι στις αρχές, στις εξουσίες, στους κοσμοκράτορες του σκότους του αιώνα τούτου, στα πνεύματα της πονηρίας. Διότι απέναντι σε τέτοιους και τόσους εχθρούς, μια ψυχή που είναι συνδεδεμένη με τη σάρκα, είναι αδύνατον να πολεμήσει γυμνή, εάν δεν ενδυθεί την πανοπλία του Θεού, όπως ακριβώς ούτε ένας στρατιώτης, έστω και αν είναι υπερβολικά γενναίος, δεν μπορεί άοπλος και γυμνός να αντισταθεί απέναντι στα τόξα, τα μαχαίρια και τις λόγχες των εχθρών· διότι ένας τέτοιος θα σκοτωθεί αμέσως. Γι' αυτό τον λόγο, όσοι τα αγνοούν αυτά, πέφτουν σαν πρόβατα προορισμένα για σφαγή.

Προς το τέκνο Συμεών. Χαίρε, τέκνο μου Συμεών, εσύ που κλήθηκες από τη χάρη στην ομολογία του Χριστού. Δες πώς ο Χριστός δεν ντράπηκε για σένα εξαιτίας της προηγούμενης διαγωγής σου, αλλά ευδόκησε να μαστιγωθείς για Εκείνον, να χλευαστείς, να φυλακιστείς, και έπειτα να εξοριστείς μαζί με τους αδελφούς σου που έχουν τον ίδιο τρόπο ζωής. Τι θα ανταποδώσεις στον Κύριο; Τι άξιο θα μπορούσες να του προσφέρεις; Τι άλλο από το να διαφυλάξεις αναφαίρετη τη χάρη μέσα από τη μακροθυμία και την τέλεια πίστη; Γι' αυτό γρηγόρει, να είσαι σε εγρήγορση απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου, μήπως και παρεισφρήσει, μήπως και σε υποσκελίσει. Φύγε από τη θέα γυναικών· κάθου στο κελί σου χωρίς να μετακινείσαι. Και το λέω αυτό, επειδή άκουσα ότι, για λόγους ιατρικής, απομακρύνεσαι από το κελί σου· δεν είναι τέτοιος ο καιρός, τέκνο μου, αλλά καιρός μαρτυρίου. Θέλεις να ιατρεύεις; Ιάτρευε εκείνους που νοσούν στην ψυχή με τον λόγο σου· κι αν πάλι στο σώμα, εφόσον σου είναι εύκολο παραμένοντας στο κελί σου και χωρίς να μεταβαίνεις από τόπο σε τόπο, και αυτό μόνο σε ευσεβείς άνδρες, και όχι βέβαια σε γυναίκες.

Επομένως, ο παρών καιρός δεν είναι για εμάς καιρός αναπαύσεως ούτε αμεριμνησίας· αλλά πρέπει να θωρακιστούμε με τη νοητή πανοπλία και να αναλάβουμε τη μάχαιρα του Πνεύματος, να πολεμήσουμε και να στεφανωθούμε με νικητήρια τρόπαια· και όταν γίνει γνωστή η γενναιότητά μας στον αγώνα, τότε θα τερματίσει τον πραγματικό πόλεμο. Ναι, θα μας ανακαλέσει από την προσωρινή ξενιτιά και παροικία στην αληθινή κατοικία και ελευθερία της βασιλείας των ουρανών. Αυτό λοιπόν γράφουν ο νόμος, αυτό οι προφήτες, οι απόστολοι και οι διδάσκαλοι, και αυτό μας προξένησε η απερισκεψία του προπάτορα, και η γλυκύτητα της πικρής γεύσης.

Αγωνιστείτε, λοιπόν, αγαπημένα μου τέκνα· αγωνιστείτε, κύριοί μου και δεσπότες· διότι αυτό κρίνω άξιο να σας πω επιπροσθέτως. Αγωνιστείτε ενάντια στις μεθοδείες του διαβόλου, ενάντια στις επιθέσεις που σας προκαλεί καθημερινά, ενάντια στο πυρ της επιθυμίας, ενάντια στο σκοτάδι της ακηδίας, ενάντια στον όλεθρο της αστάθειας, ενάντια στο θηρίο του φθόνου, ενάντια στις πνευματικές χαλαρώσεις της άκαιρης ομιλίας και της γελωτοποιίας, ενάντια σε κάθε πάθος που σας αντιστέκεται και σας πολεμά. Οι πρώτοι ας επικουρούν τους έσχατους, οι δυνατοί τους αδύνατους, οι πεπειραμένοι τους άπειρους, οι εύποροι τους φτωχούς, οι προχωρημένοι τους νεοεισερχόμενους, οι παλαιότεροι τους νεότερους, βοηθώντας τους, τείνοντας χείρα, προσφέροντας λόγο, υποδεικνύοντας τα βέλτιστα, εξασφαλίζοντας τα ωφέλιμα, ώστε με αυτόν τον τρόπο όλοι να σωθείτε, και να σώσετε και εμένα τον άσωτο, εσείς οι μαθητές του Χριστού και τα παιδιά του Κυρίου και τα αρνία του Χριστού και οι υιοί και κληρονόμοι της βασιλείας των ουρανών. Τώρα έχουν περάσει τόσα έτη της άσκησής σας, τόσοι και τόσο μεγάλοι πειρασμοί. Ας αναλογιστεί ο καθένας σας πώς περικυκλώθηκε, παρέλυσε, ολιγοψύχησε, απηύδησε, αποθαρρύνθηκε· έπειτα πάλι πώς ενδυναμώθηκε, καταρτίστηκε, ενισχύθηκε, έλαβε ζωοποιό πνεύμα για αναψυχή, είτε μέσω της εξαγόρευσης, είτε μέσω αδελφικής ευχής, διότι δεν θα μπορούσε να λεχθεί ότι προήλθε από τη δική μου πατρική ευχή.

Σας παρακαλώ λοιπόν, πολυπόθητοι· σταθείτε σταθεροί· αγωνιστείτε γενναία ενάντια στις μεθοδείες του διαβόλου, γνωρίζοντας ότι η πάλη δεν είναι ενάντια σε αίμα και σάρκα, αλλά ενάντια στον αόρατο και πικρό διώκτη σατανά, και τις αποστατικές δυνάμεις του.

Εγώ λοιπόν, ο ταπεινός και ελάχιστος, πράττοντας το ίδιο προς εσάς τους στρατιώτες του Χριστού, σας παρακαλώ και σας ικετεύω να σταθείτε γενναία απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου. Διότι η πάλη μας δεν είναι, όπως λέει ο λόγος, ενάντια σε αίμα και σάρκα, αλλά ενάντια στις αρχές και τις εξουσίες, ενάντια στους κοσμοκράτορες του σκότους αυτού του αιώνα, ενάντια στον πικρό και εχθρικό και ασσύριο νου, τον διάβολο, ενάντια σε εκείνον τον αρχέκακο και σκολιό όφι. Ο οποίος, ευθύς εξαρχής κατά τη δημιουργία του κόσμου, αφού εισέδυσε στον παράδεισο, κινήθηκε εναντίον του προπάτορά μας Αδάμ, και αφού τον δελέασε με τη γεύση της παρακοής, τον εξόρισε από την αθάνατη τρυφή, παρέχοντάς του για τη διαμονή του εδώ έναν οικτρότατο και ταλαίπωρο βίο. Αυτός, επομένως, πορευόμενος και εμπλεκόμενος με το γένος των ανθρώπων από γενιά σε γενιά, τι είδους και πόσο μεγάλα δεινά διέπραξε και διαπράττει, το γνωρίζουμε όλοι διαβάζοντας τις Γραφές.

Ας μην αγαπά κάποιος κάποιον ούτε να του συμπεριφέρεται με ιδιαίτερη εύνοια περισσότερο από τους άλλους· ούτε ο αγένειος να δίνει θάρρος σε αγένειο, ούτε να βρίσκεται σε κρυφά και αθέατα μέρη. Αντίθετα, να στέκεστε όλοι ακαταπόνητοι απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου, σβήνοντας την πυρκαγιά των παθών με τις θείες προσευχές και επικλήσεις. Είναι φυσικό να έρχονται τα πάθη, αλλά δικό μας έργο είναι να τα αποκρούουμε από την πρώτη τους προσβολή. Ήρθε, φύσηξε, αποδιώχθηκε. Κλείσε τα μάτια της ψυχής σου, όταν ο πειράζων φέρει μπροστά σου την απρεπή θέα. Πέταξε μακριά το αγκίστρι της ηδονής, όταν ο πικρός ψαράς της αμαρτίας ρίξει το δόλωμα στην καρδιά σου. Κλείσε τα αυτιά σου, όταν αρχίσει να σου μιλάει εκείνος που ψιθύρισε τον θάνατο στα αυτιά της Εύας. Μην αγγίξεις, μην πιάσεις, μη μυρίσεις, όταν ο κατασκευαστής και κομιστής εκείνων των αρωμάτων σε πλησιάσει, είτε κάθεσαι είτε περπατάς. Μην τα δεχτείς, διότι θα περιστραφείς σαν από άνεμο, όπως είναι γραμμένο.

Κατήχηση 96η. Ότι, περιφράσσοντας τους εαυτούς μας με τα όπλα της αρετής, εύκολα παρατασσόμαστε ενάντια στον πικρό και ασσύριο νου, τον διάβολο, καταβάλλοντας τις ποικίλες και πολύτροπες μηχανές του. Αδελφοί και πατέρες, και ο κυβερνήτης απευθύνεται στους συνναύτες του και ο στρατηγός στους συστρατιώτες του και τους ενθαρρύνει, ο μεν απέναντι στη δυσκολία των ανέμων και την εξέγερση των κυμάτων, ο δε απέναντι στην παράταξη των εχθρών και τη δοκιμασία της πολεμικής σύγκρουσης, ξεσηκώνοντας καθένας τους δικούς του, δίνοντάς τους θάρρος για όσα πρόκειται να αντιμετωπίσουν. Έτσι λοιπόν και εγώ, ο ταπεινός και ελάχιστος, κάνοντας το ίδιο προς εσάς, τους στρατιώτες του Χριστού, σας παρακαλώ και σας ικετεύω να σταθείτε γενναία απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου, «διότι η πάλη μας», όπως λέει η Γραφή, «δεν είναι προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τις αρχές και τις εξουσίες, προς τους κοσμοκράτορες του σκότους του αιώνα τούτου», προς τον πικρό, πολέμιο και ασσύριο νου, τον διάβολο, προς εκείνον τον αρχέκακο και δόλιο όφι, ο οποίος ευθύς εξαρχής κατά τη δημιουργία του κόσμου, αφού εισέδυσε στον Παράδεισο, κινήθηκε εναντίον του προπάτορά μας Αδάμ, και, αφού τον δελέασε με τη γεύση της παρακοής, τον εξοστράκισε από την αθάνατη τρυφή, καθιστώντας την εδώ διαμονή του έναν οικτρότατο και ταλαίπωρο βίο.

Ας χαιρόμαστε λοιπόν, αδελφοί, με πνευματική αγαλλίαση, εξεγειρόμενοι και αντιστεκόμενοι πιο δυνατά στις μεθοδείες του διαβόλου, ανατρέποντας τις προσβολές του με ευχές και δεήσεις· συντρίβοντας τις παγίδες του με ταπεινοφροσύνη και υπακοή, καταποντίζοντάς τον με δάκρυα και κατάνυξη όπως τον Φαραώ, αποδιώκοντάς τον μακριά με την εξαγόρευση και την εξομολόγηση, και καταβάλλοντάς τον με όλα τα άλλα πνευματικά κατορθώματα με τη δύναμη του Θεού. Γι' αυτό λοιπόν είναι ποικιλόμορφος στις μεθοδείες και πολυμήχανος στην κακία· γνωρίζει να παραφυλάει την κατάλληλη στιγμή, για να επιτεθεί ζητώντας να μας θανατώσει· γνωρίζει και να υποχωρεί σαν δήθεν ηττημένος, για να εμφανιστεί ξαφνικά και να βρει την ψυχή απροετοίμαστη, ώστε να κατεργαστεί αυτό που θέλει.

Εσείς όμως, «αδελφοί μου, να ενδυναμώνεστε εν Κυρίω και με το κράτος της ισχύος του· ντυθείτε την πανοπλία του Θεού, ώστε να μπορέσετε να σταθείτε απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου»· διότι δεν κοιμάται, αλλά αγρυπνεί εναντίον μας, και τόσο περισσότερο όσο βλέπει ψυχές να αγωνίζονται.