Ὅθεν καὶ τριμερῆ πάλιν αὐτὴν τὴν ἡμετέραν ψυχὴν καθ’ ἕτερόν τινα τρόπον οἱ ἔξω σοφοὶ εἶναι ὡρίσαντο, ἐπιθυμητικὸν αὐτὴν φάσκοντες ἔχειν καὶ λογιστικὸν καὶ θυμικόν, ὅπως διὰ μὲν τοῦ ἐπιθυμητικοῦ πρὸς τὴν τοῦ θεοῦ ἀγάπην συνάπτηται, διὰ δὲ τοῦ λογιστικοῦ τὴν παρ’ αὐτοῦ γνῶσιν καὶ σοφίαν εἰσδέχηται, διὰ δὲ τοῦ θυμικοῦ πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἀντιτάττεται, καὶ ἐν τούτοις πάλιν αὐτῆς τοῖς τρισὶ τὸ κατ’ εἰκόνα θεοῦ διαγράφουσα. Τρισὶ γὰρ τρόποις ὁ ἐν τριάδι θεὸς τὰ τρία μέρη διοικεῖ καὶ διέπει, τὰ ἐπουράνια λέγω καὶ τὰ ἐπίγεια καὶ τὰ καταχθόνια, τῇ δημιουργικῇ αὐτοῦ δυνάμει καὶ τῇ προνοητικῇ καὶ τῇ κριτικῇ. Πᾶν γὰρ ὃ ὁ θεὸς διαπράττεται, πάντως καθ’ ἕνα τῶν τριῶν τούτων τρόπων αὐτὸ ἐργάζεται, ἢ δημιουργῶν ἢ προνοούμενος ἢ παιδεύων. Καὶ τοῦ μὲν δημιουργητικοῦ τοῦ θεοῦ κατ’ εἰκόνα ἐστὶ τὸ τῆς ψυχῆς ἐπιθυμητικόν· ἡ γὰρ ἐπιθυμία εἰς πρᾶξιν ἄγει· τοῦ δὲ προνοητικοῦ αὐτοῦ πάλιν σύμβολον τὸ τῆς ψυχῆς λογιστικόν, τοῦ δὲ παιδευτικοῦ τὸ θυμικὸν καθέστηκε σύσσημον. Καὶ ἴσως ἴδιον μὲν τῆς ψυχῆς ἡ ἐπιθυμία· πρὸ γὰρ πάσης λαλιᾶς τὰ νήπια ἔμψυχα γενόμενα εὐθέως ὀρέγεται τοῦ μαζοῦ καὶ ὕπνου· τὸ δὲ λογιστικὸν εὔδηλον ὅτι τοῦ λόγου τυγχάνει ἴδιον· τὸ δὲ θυμικὸν περὶ τὸν νοῦν συνίστασθαι πέφυκεν, ὃν καὶ ταράττεται ὁ παρὰ φύσιν θυμούμενος.
Μετάφραση
Γι’ αυτό και οι έξωθεν σοφοί όρισαν πάλι, κατά κάποιον άλλο τρόπο, ότι και η δική μας ψυχή είναι τριμερής, λέγοντας ότι έχει επιθυμητικό, λογιστικό και θυμικό, ώστε διά του επιθυμητικού να συνάπτεται προς την αγάπη του Θεού, διά του λογιστικού να δέχεται από Αυτόν τη γνώση και τη σοφία, και διά του θυμικού να αντιτάσσεται προς τα πνευματικά της πονηρίας· και μέσα σ’ αυτά τα τρία να αποτυπώνεται πάλι το κατ’ εικόνα Θεού. Διότι με τρεις τρόπους ο εν Τριάδι Θεός διοικεί και διέπει τα τρία μέρη, δηλαδή τα επουράνια και τα επίγεια και τα καταχθόνια: με τη δημιουργική Του δύναμη, με την προνοητική και με την κριτική. Γιατί καθετί που επιτελεί ο Θεός, οπωσδήποτε το ενεργεί με έναν από αυτούς τους τρεις τρόπους, είτε δημιουργώντας είτε προνοώντας είτε παιδεύοντας. Και του μεν δημιουργικού του Θεού κατ’ εικόνα είναι το επιθυμητικό της ψυχής· διότι η επιθυμία οδηγεί στην πράξη. Του προνοητικού Του πάλι σύμβολο είναι το λογιστικό της ψυχής, ενώ του παιδευτικού Του αντίστοιχο σημείο έχει καταστεί το θυμικό. Και ίσως η επιθυμία είναι ίδιον της ψυχής· γιατί τα νήπια, πριν ακόμη από κάθε λαλιά, μόλις γίνουν έμψυχα, αμέσως ορέγονται τον μαστό και τον ύπνο. Το δε λογιστικό είναι φανερό ότι είναι ίδιον του λόγου· ενώ το θυμικό έχει από τη φύση του συσταθεί γύρω από τον νου, τον οποίο και ταράζει εκείνος που θυμώνει παρά φύση.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
- Κεφάλαιο
- {Ἀναστασίου ἐλαχίστου πρεσβυτέρου τοῦ ἐν τῷ Σινᾷ ὄρει περὶ τοῦ κατ’ εἰκόνα καὶ καθ’ ὁμοίωσιν τῆς τοῦ ἀνθρώπου ὑπὸ θεοῦ κατασκευῆς.}