Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 6:15

Αλλά με παρακινεί ο λόγος να προχωρήσω στην αναγωγή και να αναζητήσω τα αποστολικά ιμάτια. Ας ανυψώσουμε, λοιπόν, τους εαυτούς μας λίγο από τη γη. Λέω, επομένως, ότι τα ιμάτια που στρώνονται στον δρόμο είναι οι ηθικές διδασκαλίες, οι οποίες ρίπτονται κάτω από τα πόδια του. Αυτές δε είναι το «δεν θα πορνεύσεις, δεν θα μοιχεύσεις, δεν θα φονεύσεις, δεν θα κλέψεις, δεν θα ψευδομαρτυρήσεις, τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου» και τα παρόμοια με αυτά παραγγέλματα. Ας μην πατάμε, λοιπόν, πλέον στο έδαφος. Διότι, εφόσον μας έχουν στρωθεί αποστολικά ιμάτια, δεν οφείλουμε να πατάμε στο έδαφος, για να μη μολύνουμε τα πόδια της ψυχής μας από το χώμα της γης, αλλά ακόμη και αν κάποιος μας προσκαλέσει σε αυτό, ας του πούμε: «Έπλυνα τα πόδια μου, πώς να τα μολύνω;» Και ίσως για αυτόν τον λόγο ο Ιησούς πλένει τα πόδια των μαθητών, ώστε, αφού αποβάλουν τη σκόνη που είχαν προηγουμένως, να μην πατούν πλέον στο έδαφος ούτε να μολύνουν τα πόδια τους από το χώμα της γης, αλλά, αφού γίνουν καθαροί, να βαδίζουν πάνω σε ιμάτια. Διότι λέει: «Πόσο ωραία είναι τα πόδια εκείνων που ευαγγελίζονται τα αγαθά». Ας περιζώσουμε λοιπόν και εμείς «τις οσφύες της διανοίας» μας και ας φορέσουμε στα «πόδια μας την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης». Διότι συνέβη κάποτε και σε εμάς να δοκιμάσουμε το χώμα της γης, όταν κατά τον καιρό της αιχμαλωσίας οδηγηθήκαμε αιχμάλωτοι στη γη των Χαλδαίων.

Και πάλι, όπως ακριβώς εξωτερικά για να πίνει έχει ποταμούς και κρήνες και πηγές, έτσι και εσωτερικά έχει το Πνεύμα, το οποίο δίδεται σε όσους πιστεύουν και «γίνεται πηγή ύδατος που αναβλύζει εις ζωήν αιώνιον». Και για μεν το περπάτημα πάνω στη γη έχει τα σωματικά πόδια, για την άνοδο όμως στους ουρανούς έχει τα πόδια που είχε ο Παύλος όταν έλεγε τα εξής: «Τρέχω όχι με τρόπο αβέβαιο», για τα οποία και σε εμάς έδωσε παραγγελία, ώστε «να έχουμε υποδεδεμένα» αυτά «τα πόδια με την ετοιμασία του ευαγγελίου». Επιπλέον, έχει χέρια για τη σωματική αφή, αλλά έχει και εσωτερικά, ώστε να αγγίζει τον Λόγο, σαν αυτά που είχαν οι μαθητές όταν έλεγαν: «Εκείνο που υπήρχε από την αρχή, εκείνο που έχουμε ακούσει, εκείνο που έχουμε δει με τα μάτια μας, και τα χέρια μας ψηλάφησαν περί του Λόγου της ζωής». Εφόσον δε ο Λόγος είναι ασώματος, είναι ανάγκη και τα χέρια που τον αγγίζουν να είναι ασώματα.

Ποιος δε είναι αυτός ο ιματισμός, ή το ένδυμα των Αγίων; Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Διότι όσοι βαπτισθήκατε στον Χριστό, ενδυθήκατε τον Χριστό, τον οποίο αφαιρεί ο Κύριος από εκείνους που δια της αμαρτίας καταπατούν το σώμα και θεωρούν κοινό το αίμα της διαθήκης. Σύμβολα αυτού του ιματισμού ήσαν τα ιμάτια του Ισραήλ, τα οποία δεν φθάρηκαν, καθώς είναι γεγραμμένο στο Δευτερονόμιο: «Τα ιμάτιά σας δεν φθάρηκαν, και τα υποδήματα στα πόδια μας δεν πάλιωσαν». Επειδή και τα υποδήματα ήσαν σύμβολα της ετοιμασίας του Ευαγγελίου της ειρήνης.

Εδώ όμως, επειδή ο Δαβίδ είχε νοσήσει στην ίδια του την ψυχή, υποδηλώνει ότι τον έχουν πλήξει άλλα βέλη, και ότι τον έχει αγγίξει μια άλλη χείρα. Και μου φαίνεται ότι τα βέλη που αναφέρονται εδώ είναι νοητά, ή μάλλον είναι οι ίδιοι οι λόγοι του Θεού, οι οποίοι διαπερνούν και πληγώνουν την ψυχή του, τιμωρώντας και κολάζοντας την ίδια του τη συνείδηση· διότι, ενώ υπήρξε τόσο σπουδαίος άνδρας και είχε αξιωθεί τόσων αγαθών από τον Θεό, παρέδωσε τον εαυτό του σε αισχρή πράξη. Ίσως όμως να υποδηλώνει και τον ίδιο τον διάβολο και τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού, τα εμπαθή και ερωτικά, τα οποία άναψαν την επιθυμία του για τη σύζυγο του Ουρία. Περί αυτών διδάσκει και ο Απόστολος λέγοντας: «Αναλάβετε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού»· διότι, επειδή βρέθηκε ανοχύρωτος, δεν άντεξε απέναντι στα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού και, αφού ευλόγως πληγώθηκε η ψυχή του, αλώθηκε από την επιθυμία. Όπως δε ο Ιώβ τα βέλη του διαβόλου, δηλαδή τα έλκη που του επιβλήθηκαν στο σώμα του, επειδή έγιναν κατά παραχώρηση του Θεού, τα ονόμασε βέλη Κυρίου, λέγοντας: «Διότι τα βέλη του Κυρίου βρίσκονται στο σώμα μου και ο θυμός τους εκπίνει το αίμα μου»· έτσι είναι εύλογο και ο Δαβίδ εδώ να τα ονόμασε βέλη Κυρίου, επειδή ο αντίπαλος εξεστράτευσε εναντίον του κατά παραχώρηση του Κυρίου, προκειμένου να μάθει να μη λέει: «Δεν θα σαλευθώ εις τον αιώνα».

Διότι το να υπομένει κανείς καρτερικά τις δοκιμασίες είναι άγιο, ω Ερμεία. Β. Έτσι είναι. Α. Εμπρός λοιπόν, προχωρώντας προς το ίδιο το τέλος του αγώνα μας, ας περιζώσουμε την οσφύ μας με την πιο τέλεια προθυμία, και αφού ενδυθούμε τον θώρακα της δικαιοσύνης και αναλάβουμε την πιο κοφτερή μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού, και την ασπίδα της πίστεως, όπως έχει γραφτεί, ας αντιπαραταχθούμε ανδρείως στις σοφιστείες των ετεροδόξων, οι οποίοι ακονίζουν τον νου και την αναιδή τους γλώσσα υβρίζοντας το ίδιο το θείο Πνεύμα, και λεηλατούν τον νου των πιο αδύναμων, απομακρύνοντάς τους από την απλανή και αληθινή γνώση, ρίχνοντάς τους σαν σε λάκκους της απώλειας και εκχέοντας το δηλητήριο της δικής τους ασυνεσίας, παρόλο που ο μεν νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή ορίζει ρητώς: «Όποιος άνθρωπος πατάξει οποιαδήποτε ψυχή ανθρώπου, και πεθάνει, πρέπει να θανατώνεται», ο δε Χριστός έχει πει ξεκάθαρα και απερίφραστα: «Όποιος σκανδαλίσει έναν από αυτούς τους μικρούς που πιστεύουν σε εμένα, τον συμφέρει να κρεμαστεί γύρω από τον λαιμό του μύλος ονικός και να καταποντιστεί στο πέλαγος της θάλασσας». Β. Πάρα πολύ μεγάλο και πραγματικά δυσβάσταχτο είναι το κρίμα τέτοιων ανθρώπων. Διότι, συμπεριφερόμενοι υβριστικά στους αδελφούς και πλήττοντας την αδύναμη συνείδησή τους, αμαρτάνουν εις βάρος του Χριστού. Ποιο είναι άραγε το επιχείρημά τους; Α. Παραλογισμός είναι βέβαια το πράγμα, έστω κι αν αποκαλείται από αυτούς δόγμα και λογικό επιχείρημα αυτό που έχουν αποφασίσει να φρονούν.

Πρέπει, λοιπόν, να γίνουν ανώτεροι από την καχυποψία εκείνων όσοι θέλουν να ακολουθούν την επιείκεια του Σωτήρα, και να μην πολιτεύονται σαρκικά. Διότι αν κάποιοι απειθούν, δεν πρέπει να τους εξαναγκάζουμε χτυπώντας τους με ξύλα, αλλά μάλλον να περιμένουμε την εκούσια επιστροφή τους στον Θεό. <Διότι, αν και ζούμε μέσα στη σάρκα, δεν διεξάγουμε σαρκικό πόλεμο· γιατί τα όπλα της στρατείας μας δεν είναι σαρκικά, αλλά ισχυρά με τη δύναμη του Θεού.> Επειδή όσοι γνωρίζουν να διακρίνονται στις μάχες και αντιτάσσονται σαρκικά σε αυτούς που τους πολεμούν, πολύ φυσιολογικά θα είχαν και σαρκική πανοπλία· διότι διαθέτουν κράνη και θώρακες, όπλα και ξίφη, και όλα όσα θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν να νικήσουν· για εμάς όμως, η πάλη και ο τρόπος του πολέμου χρειάζονται όπλα πνευματικά. Γι' αυτό άλλωστε ο θεσπέσιος Παύλος λέει πολύ σωστά ότι ο εν Χριστώ στρατιώτης πρέπει να σεμνύνεται με τόσο λαμπρά όπλα· διότι του φοράει ως θώρακα τη δικαιοσύνη, ως περικεφαλαία το σωτήριο κράνος, «και τη μάχαιρα του Πνεύματος, η οποία είναι ο λόγος του Θεού», και επιπλέον «τον θυρεό της πίστεως», μέσω του οποίου κατασβήνονται όλα τα πυρωμένα βέλη του πονηρού.

«Τόσο ανόητοι είστε; Ενώ αρχίσατε με το Πνεύμα, τώρα τελειώνετε με τη σάρκα;» Διότι περιτέμνονταν ασύνετα, αν και είχαν λάβει την πνευματική περιτομή, δηλαδή μέσω του Χριστού. Επομένως, κατ' ανάγκην για αυτά ο Θεός των όλων λέει το: «Απομακρυνθείτε», και το: «Εξέλθετε από εκεί», και το: «Αποχωριστείτε εσείς που φέρετε τα σκεύη του Κυρίου». Διότι εκείνοι που τίμησαν πλήρως με την πίστη τον Εμμανουήλ και έγιναν κοινωνοί της θείας φύσεώς Του, μέσω του ότι μετείχαν στο Άγιο Πνεύμα και γέμισαν από τα ιερά Του χαρίσματα, φέρουν τα σκεύη του Θεού. Και με ποιον τρόπο, θα το διδάξει ο πάνσοφος Παύλος λέγοντας: «Ενδυθείτε την πανοπλία του Θεού· αυτή δε είναι ο θώρακας της δικαιοσύνης, η περικεφαλαία του σωτηρίου, η ασπίδα της πίστεως, η μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο Λόγος του Θεού.» Διότι, έχοντας αυτή τη νοητή πανοπλία, εκστρατεύουν εναντίον του Σατανά και αντιστέκονται στις δυνάμεις που είναι μαζί του, ορμώντας μπροστά κατά κάποιον τρόπο και προασπίζοντας τις δικές τους ψυχές και τους λαούς που βρίσκονται υπό την ευθύνη τους· διότι αυτό είναι το καθήκον των ηγετών. Πλην όμως, αφού πρόσταξε να εξέλθουν από ανάμεσά της, λέει: «Δεν θα εξέλθετε με ταραχή, ούτε θα πορευθείτε ως φυγάδες». Διότι δεν προστάζει να απομακρυνθούν από τις ιουδαϊκές τάξεις ως φυγάδες, δηλαδή φοβισμένοι, αλλά μάλλον ήρεμα και σαν να έχουν εξουσία, σαν να αρνούνται να θέλουν να συζούν με τόσο μολυσμένους ανθρώπους και να συγκαταλέγονται στους βέβηλους και πονηρούς.

Σε κάποιον που σκέφτεται και λέει αυτά με αυτόν τον τρόπο, αποκρίνεται πάλι ο Προφήτης και λέει εν πνεύματι: Το ζήτημα δεν είναι ασαφές, ούτε αποκτάται με ιδρώτα. Γνωρίζεις άλλωστε το αγαθό θέλημα του Θεού. Έχεις ακούσει τι είναι αρεστό και αγαπητό σε Αυτόν. Επομένως, γιατί αμφιβάλλεις, άνθρωπε; Διότι, τι άλλο ζητά από εσένα ο Θεός των όλων, παρά μόνο το να πράττεις το δίκαιο και να αγαπάς το έλεος και να είσαι έτοιμος να πορευθείς με τον Κύριο τον Θεό σου; Το μεν να πράττεις το δίκαιο, σημαίνει το να εφαρμόζεις και να εκπληρώνεις τη δικαιοσύνη διότι δίκαιο είναι η δικαιοσύνη. Το δε να αγαπάς το έλεος, περιέχει τα καυχήματα της φιλαλληλίας και εμπλουτίζει τη δόξα της αγάπης προς τους αδελφούς. Και το να είσαι έτοιμος να πορευθείς με τον Κύριο τον Θεό σου, υποδηλώνει την απόλυτη υπακοή και την πειθήνια υποταγή στο καθετί. Ο μακάριος Παύλος είπε ότι πρέπει και εμείς να ενδυθούμε μεν «τον θώρακα της δικαιοσύνης, και να υποδηθούμε τα πόδια με την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης», δηλαδή του Χριστού. Και επιπροσθέτως προστάζει λέγοντας: «Ενδυθείτε σπλάγχνα οικτιρμών», αλλά και ο ίδιος ο Σωτήρας λέει: «Γίνεσθε οικτίρμονες, όπως και ο Πατέρας σας είναι οικτίρμων». Αυτά αποτελούν προσφιλή και ευπρόσδεκτη θυσία στον Θεό, οσμή νοητών ολοκαυτωμάτων ανώτερη από αίμα και καπνούς και λιβάνι.

Αυτή δε είναι ο θώρακας της δικαιοσύνης, η περικεφαλαία του σωτηρίου, ο θυρεός της πίστεως, η υπόδηση των ποδών με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, η μάχαιρα του Πνεύματος. Επομένως, τέτοια είναι τα όπλα του Χριστού, τα οποία δεν περιβάλλουν τον ίδιο, αλλά μάλλον δωρίζονται από αυτόν στους αξίους. Τα όπλα αυτά είναι λαμπρά και σαν να είναι γεμάτα από αστραπή· διότι η αρετή είναι ολόφωτη· επομένως οι βολίδες θα γίνουν το φέγγος της αστραπής των όπλων σου. Διότι, επειδή τα όπλα αστράφτουν, αυτοί θα φωτίσουν διδάσκοντας όσους βρίσκονται σε άγνοια. Διότι σε όσους αγαπούν την αμαρτία η αρετή μοιάζει σαν κάτι άσχημο και καθόλου λαμπρό· ενώ σε εκείνους που τη γνωρίζουν δεν είναι καθόλου κατώτερη από την αστραπή, καθιστώντας τον άνθρωπο λαμπρό και διαφανή, και παντού γνωστότατο. Πρώτοι λοιπόν οι θεσπέσιοι μαθητές, έχοντας την αστραπή των όπλων σου, θα γίνουν και για άλλους το φέγγος της.

Κατατροπώνουν δε τα τέκνα των Ελλήνων, και εκστρατεύουν εναντίον των πεπλανημένων, καθώς ο Θεός τούς έχει τοποθετήσει ως ρομφαία πολεμιστή. Έτσι και ο θεσπέσιος Παύλος φαίνεται να στολίζει τον εν Χριστώ νοούμενο στρατιώτη. Διότι τον περιβάλλει με τον θώρακα της εν Χριστώ δικαιοσύνης· και βεβαίως και με την περικεφαλαία του σωτηρίου. Έπειτα, του δίδει τη μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι το ρήμα του Θεού. Χρησιμοποιώντας, λοιπόν, αυτή τη μάχαιρα εναντίον των τέκνων των Ελλήνων, αποκόπτουν την πλάνη που βλαστάνει μέσα τους, και επιφέροντάς τους τον οξύτατο λόγο του Θεού, ο οποίος είναι ζωντανός και ενεργός, εκκόπτουν το πονηρό και ακάθαρτο πνεύμα, ώστε να μπορέσουν πλέον, με νου καθαρό και ελεύθερο και απαλλαγμένο από την πλεονεξία των δαιμόνων, να αποδεχθούν τον λόγο της αληθινής θεογνωσίας. <Και θα είναι ο Κύριος πάνω τους, και θα εξέλθει ως αστραπή το βέλος.> Μέσα από αυτά υποδηλώνει ότι ο Κύριος και Θεός θα είναι μαζί τους, και θα τους υπερασπιστεί, και θα συντρίψει μαζί τους τούς αντιπάλους· διότι λέει, «θα είναι ο Κύριος πάνω τους», εννοώντας προφανώς εναντίον εκείνων που έχουν μελετήσει να αντιταχθούν σε όσους ιερουργούν το ευαγγέλιό Του. Και το κάθε βέλος (βολίδα), δηλαδή ο μυσταγωγός ή ο απόστολος· διότι τους παρομοιάζει πάλι με βέλος ή βολίδα που αποστέλλεται από τον Θεό· θα τρέξει «ως αστραπή», λέει, γεγονός που φανερώνει ότι θα καταυγάζει και θα προσπίπτει στα μάτια όλων ακοπίαστα.

Διότι την αποστροφή θα ακολουθήσει οπωσδήποτε η οργή και τα όσα προέρχονται από αυτήν· ενώ με το να επιβλέψει, σημαίνει ότι θα λάβουν το έλεος. <Και θα πουν όλοι οι χιλίαρχοι του Ιούδα στις καρδιές τους: Θα βρούμε για εμάς τους κατοίκους της Ιερουσαλήμ εν Κυρίω τω παντοκράτορι Θεώ αυτών.> Λέμε λοιπόν ότι ως χιλίαρχοι του Ιούδα ονομάστηκαν οι άγιοι απόστολοι, αυτοί που χειροτονήθηκαν από τον Χριστό σαν σε τάξη στρατηγών, και έλαβαν τον κλήρο να ηγούνται του Ιούδα, δηλαδή εκείνων που έχουν κληθεί σε εξομολόγηση και αίνο. Διότι «Ιούδας» ερμηνεύεται «αίνος». Και αυτοί θα μπορούσαν να είναι όλοι όσοι προέρχονται από τα έθνη, στους οποίους ο θεσπέσιος μελωδός επιτάσσει ότι πρέπει να δοξολογούν τον Εμμανουήλ, λέγοντας εν Πνεύματι: «Ευλογείτε, έθνη, τον Θεό μας, και κάντε να ακουστεί η φωνή της αινέσεώς Του». «Ιούδας», λοιπόν, σε αυτά είναι όσοι έχουν κληθεί μέσω της πίστης σε αίνο και εξομολόγηση· ενώ «χιλίαρχοι» είναι αυτοί που έχουν ταχθεί πάνω από αυτούς, οι ταξίαρχοι και οι ηγεμόνες, δηλαδή οι θεσπέσιοι μαθητές. Μπορεί, μάλιστα, να τους δει κανείς να φωνάζουν δυνατά και να λέγουν στους προσκυνητές του Σωτήρα, σαν σε κάποιους στρατιώτες: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί την οσφύ σας με αλήθεια, και έχοντας ενδυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας υποδηθεί τα πόδια σας με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, αναλαμβάνοντας πάνω απ' όλα τον θυρεό της πίστης, με τον οποίο θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού.»

Έτσι και ο σοφότατος Παύλος εξοπλίζει τον άριστο και δυνατότατο μαχητή για εμάς, λέγοντας: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας ζωστεί τη μέση σας με αλήθεια, και έχοντας ντυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας υποδηθεί στα πόδια σας την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης. Πάνω από όλα αναλάβετε τον θυρεό της πίστεως, με τον οποίο θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πυρωμένα βέλη του Πονηρού, και δεχθείτε την περικεφαλαία του σωτηρίου, και τη μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο λόγος του Χριστού.» Θα σεμνύνεται, λοιπόν, ο άριστος μαχητής για το ότι πρέπει να είναι λαμπρά εξοπλισμένος, και θα αποκομίσει τη δόξα του αξιόμαχου για αυτό, έχοντας επιλέξει να φρονεί και να πράττει εκείνα με τα οποία θα φαινόταν γενναίος, και έχοντας στραφεί με απόλυτη ετοιμότητα προς οτιδήποτε είναι άριστο. Σοφός, συνετός, και απέναντι στους θείους νόμους ευαίσθητος και ευπειθής.

Αλλά, όπως λέει ο μακάριος Ψαλμωδός, "Βέλη νηπίων έγιναν οι πληγές τους, και εξασθένησαν εναντίον τους οι γλώσσες τους." Διότι δεν εφησύχασε το άγιο πλήθος των πανταχόθεν σεπτών ορέων του Θεού, αλλά, αφού συγκεντρώθηκαν όλοι σε έναν χορό και πήραν τον θυρεό της πίστεως, όπως έχει γραφτεί, "έχοντας υποδεθεί τα πόδια με την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης", δηλαδή του Χριστού, και υψώνοντας "τη μάχαιρα του πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού", κατατρόπωναν το στίφος των ανόσιων, φωνάζοντας εκείνο το ψαλμικό: "Οι εχθροί του Κυρίου του είπαν ψέματα· και ο καιρός τους θα παραμείνει στον αιώνα." 2. Κάτι τέτοιο λέμε ότι συνέβη και στα παλαιά χρόνια, όταν ο Μωυσής παιδαγωγούσε ακόμη τον κατά σάρκα Ισραήλ. Εξήλθαν μεν από την Αίγυπτο, αποτινάσσοντας τον ζυγό της ωμότητας των καταπιεστών τους· όταν όμως στρατοπέδευσαν κάπου στην έρημο, δεν έμειναν στο απυρόβλητο του φθόνου, ούτε βέβαια προχώρησαν προς τη γη που τους είχε υποσχεθεί χωρίς ιδρώτα και κόπους.

Λέει, λοιπόν, ότι αυτά που απομένουν από αυτό μέχρι το πρωί πρέπει να κατακαίγονται. Και πάλι ονομάζει «πρωί» τον φωτισμό του μέλλοντος αιώνος, όταν θα δούμε τον δικό μας βασιλιά και Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, και όχι πλέον όπως τώρα, σαν σε αίνιγμα και σε καθρέφτη, σαν σκιά και αποσπασματικά, όπως λέει ο Παύλος. Επειδή, λοιπόν, εκείνη την ώρα πρόκειται, μέσω μιας λαμπρότερης γνώσης, να εξαφανιστεί κατά κάποιον τρόπο η σαν σε αίνιγμα θεωρία γι' αυτόν, χρησιμοποιεί πάλι έναν τύπο και λέει ότι θα κατακαούν στη φωτιά όσα απομένουν από αυτό μέχρι το πρωί. Και δίνει εντολή στους συνδαιτυμόνες να έχουν την εξής εμφάνιση: «Οι οσφύες σας ας είναι περιζωσμένες», λέει, «και τα υποδήματα στα πόδια σας, και οι ράβδοι στα χέρια σας. Και θα το φάτε με βιασύνη. Είναι το Πάσχα του Κυρίου.» Το να είναι περιζωσμένη η οσφύς αποτελεί σύμβολο εγρήγορσης και νεανικού φρονήματος, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν από τον Θεό προς τον δίκαιο Ιώβ: «Ζώσου την οσφύ σου σαν άνδρας.» Και πάλι για κάποιον στους προφήτες αναφέρει: «Και θα είναι περιζωσμένος την οσφύ του με δικαιοσύνη», αντί του «έτοιμος και ανδρείος για τη δικαιοσύνη». Το υπόδημα πάλι σημαίνει την ετοιμότητα της προαιρέσεως να βαδίσει χωρίς καθυστέρηση προς εκείνο που θέλει ο Θεός. Επειδή και ο Παύλος με αυτό το νόημα γράφει: «Και έχοντας υποδημένα τα πόδια με την ετοιμότητα του Ευαγγελίου της ειρήνης.»

Γι' αυτόν τον λόγο, αποθώντας με κάθε επιδεξιότητα κάθε είδος φαυλότητας και αμαρτίας, κατορθώνουν την ιερή και άμεμπτη ζωή, προς τους οποίους και ο θεσπέσιος Παύλος αναφωνεί λέγοντας: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας ζωστεί τη μέση σας με αλήθεια, και έχοντας ντυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας υποδηθεί τα πόδια σας με την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης· πάνω απ' όλα, αναλαμβάνοντας την ασπίδα της πίστης, με την οποία θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πυρωμένα βέλη του πονηρού.» Διότι η πνευματική πανοπλία ταιριάζει απόλυτα στους αγίους, και οφείλουμε να την επιθυμούμε, όπως άλλωστε, έστω και με διαφορετικό τρόπο, προστάζει και ο ίδιος ο Σωτήρας: «Ας είναι οι μέσες σας», λέει, «ζωσμένες, και τα υποδήματα στα πόδια σας, και τα λυχνάρια αναμμένα·» διότι το να είμαστε καλά ζωσμένοι και τρόπον τινά συγκεντρωμένοι, υποδηλώνει την αναγκαιότητα να υπομένουμε τις κακουχίες υπέρ του αγαθού και της αγάπης προς τον Θεό· η ετοιμασία και η προθυμία, ως προς την απομάκρυνση από τον κόσμο, υποδηλώνεται από το να έχουμε υποδεμένα τα πόδια μας, σαν να πρόκειται αμέσως να βαδίσουμε εκεί όπου θα ήθελε ο θείος νόμος να πορευτούμε· και το να καίνε τα λυχνάρια υποδηλώνει το να μην ανέχεται κανείς να ζει στο σκοτάδι και στην αμάθεια, αλλά μάλλον μέσα στο φως του Χριστού να πραγματοποιεί την πορεία του προς οτιδήποτε το αξιοθαύμαστο.

Διότι λέγει και ο Παύλος: «Και αφού υποδηθείτε στα πόδια την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης». Η δε ράβδος συμβολίζει την ελπίδα που μας στηρίζει και μας ενισχύει προς υπομονή. Το ότι δε ο αμνός τρώγεται με βιασύνη, σημαίνει το να μην είναι κανείς νωθρός ούτε παραλυμένος στην κατανόηση του μυστηρίου του Χριστού. Προσθέτει δε και την αιτία για την οποία πρέπει κανείς να φαίνεται έτσι, λέγοντας: «Είναι Πάσχα του Κυρίου», δηλαδή διάβαση. Διότι διαβαίνουμε από την αμαρτία στην αρετή. Και προστάζει όσους έφαγαν τον ιερό αμνό να τρέφονται για επτά ολόκληρες ημέρες με άζυμους άρτους. Διότι εκείνοι που μεταλαμβάνουν τον αληθινό Αμνό οφείλουν να τρέφουν την ψυχή τους με καθαρές τροφές δογμάτων, απαλλαγμένες από κάθε φαυλότητα, καθ' όλη τη διάρκεια του παρόντος αιώνα, ο οποίος μετράται με τον κύκλο της εβδομάδος. Ονομάζει δε αγία την πρώτη και την έβδομη ημέρα· διότι άγιος είναι τόσο ο αρχικός χρόνος, κατά τον οποίο ο Αδάμ κατοικούσε στον παράδεισο, όσο και ο χρόνος των εσχάτων, τον οποίο ο Χριστός με την παρουσία Του αγίασε. Περί του Πάσχα, και της Πεντηκοστής, και των λοιπών εορτών.

Αλλά ένας δράκοντας παραμονεύει δίπλα στον δρόμο αυτούς που περπατούν. Πρόσεχε μην σε δαγκώσει με την απιστία. Βλέπει τόσους να σώζονται, και ζητάει ποιον να καταπιεί. Εισέρχεσαι προς τον Πατέρα των πνευμάτων, αλλά περνάς μέσα από τον δρόμο εκείνου του δράκοντα· πώς, λοιπόν, θα τον προσπεράσεις; Υπόδησε τα πόδια σου με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, ώστε, ακόμη κι αν σε δαγκώσει, να μη σε βλάψει. Να έχεις μέσα σου πίστη, κραταιά ελπίδα, ισχυρό θεμέλιο, για να προσπεράσεις τον εχθρό και να εισέλθεις προς τον Δεσπότη. Ετοίμασε την καρδιά σου για την υποδοχή της διδασκαλίας, για την κοινωνία των αγίων μυστηρίων. Να προσεύχεσαι συχνότερα, ώστε ο Θεός να σε αξιώσει των επουρανίων και αθανάτων μυστηρίων.

Επομένως, πρέπει να κατανοήσουμε ότι, εφόσον το Άγιο Πνεύμα βρίσκεται μέσα μας, ο Σατανάς δεν μπορεί να εισέλθει και να παραμείνει στο βάθος της ψυχής. Αλλά και ο θεσπέσιος Παύλος μάς διδάσκει φανερά το νόημα αυτής της θεωρίας: διότι, αφού εξέτασε τη μορφή του ζητήματος μέσα από την αγωνιστική γνώση, λέει τα εξής: Διότι συμφωνώ με χαρά με τον νόμο του Θεού κατά τον εσωτερικό άνθρωπο. Βλέπω όμως έναν άλλον νόμο στα μέλη μου, ο οποίος αντιστρατεύεται τον νόμο του νου μου και με αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας που υπάρχει στα μέλη μου. Ενώ από την πλευρά της τελειότητας λέει: Καμία κατάκριση δεν υπάρχει τώρα πλέον για όσους είναι ενωμένοι με τον Χριστό Ιησού. Διότι ο νόμος του Πνεύματος της ζωής με ελευθέρωσε από τον νόμο της αμαρτίας και του θανάτου. Λέει δε και αλλού, για να μας διδάξει πάλι, ότι ο Σατανάς πολεμά μέσω του σώματος την ψυχή που μετέχει στο Άγιο Πνεύμα: Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί τη μέση σας με την αλήθεια και έχοντας ενδυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας υποδηθεί τα πόδια σας με την ετοιμότητα του ευαγγελίου της ειρήνης. Πάνω από όλα, αναλάβετε την ασπίδα της πίστεως, με την οποία θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πυρωμένα βέλη του πονηρού. Και δεχθείτε την περικεφαλαία του σωτηρίου και τη μάχαιρα του Πνεύματος, η οποία είναι ο λόγος του Θεού. Άλλο πράγμα όμως είναι η αιχμαλωσία και άλλο η πάλη. Επειδή το πρώτο υποδηλώνει βίαιη απαγωγή, ενώ το δεύτερο φανερώνει έναν αγώνα μεταξύ ίσων δυνάμεων.

Με αυτά και με παρόμοια έχοντας ζωστεί οι γενναίοι, έσπευδαν προς τον επουράνιο Δεσπότη. Πραγματικά, λοιπόν, μεγάλοι ήταν οι αγώνες, ισχυρά και τα έπαθλα των πιστών και καλλινίκων. Διότι, πώς μέσα σε τόση ταραχή του διωγμού έμειναν ανένδοτοι και απρόσβλητοι; Αν και στα μάτια των ανθρώπων πέθαναν, όμως το τέλος τους αποδείχθηκε τρόπαιο. Συνέτριψαν τον τύραννο, και έσβησαν την πλάνη, και έστησαν τη νίκη. Ετοίμασαν τα πόδια τους για να βαδίσουν όσια, με την ετοιμασία του Ευαγγελίου· ζώστηκαν δύναμη στη μέση τους για να ανεβούν προς την άνω πόλη Ιερουσαλήμ· κρατώντας τις λαμπάδες από το νοερό πυρ και εκείνο το φλεγόμενο από ζωή έλαιο. Αυτό το πυρ έλαμψε πάνω τους στη λίμνη, όπως ακριβώς ο στύλος για τον Ισραήλ στη θάλασσα. Αυτό το πυρ έσωσε τους αγίους Μάρτυρες μέσα από τη σκοτεινή πλάνη των δαιμόνων. Αυτό τους φανερώθηκε από τον ουρανό μέσα στη νύχτα, όταν το σώμα τους έσφιγγε από το κρύο. Δεν τους εγκατέλειψε το πυρ της θεότητας, που έφεγγε άλλοτε από πίσω και άλλοτε από μπροστά.

Έχεις λοιπόν όπλα, ω άνθρωπε, ενάντια σε κάθε εχθρό. Εάν όμως, αμελώντας όλα αυτά που σου δόθηκαν για βοήθεια, βρεθείς ηττημένος, είσαι στερημένος από κάθε δικαιολογία κατά την ώρα της κρίσεως. Διότι έχεις διάφορα όπλα απέναντι στις μηχανουργίες του αντιπάλου. Εάν ο Εχθρός ρίξει τα πυρωμένα βέλη του σε εμάς, έχουμε και εμείς ακαταμάχητη ασπίδα την προσευχή· εάν κινήσει εναντίον μας τον πόλεμο των ηδονών, ας προετοιμάσουμε ως σύμμαχο εναντίον του την αγάπη της ψυχής· εάν επιχειρήσει να μας αιχμαλωτίσει με την αδικία, ας καταφύγουμε στη δικαιοσύνη, και θα σωθούμε· εάν θελήσει να σε τραυματίσει με τη μισανθρωπία, απάντησέ του με τη δύναμη της φιλανθρωπίας· εάν σε πολεμά με την υπερηφάνεια, αντιμετώπισέ τον με την ταπεινοφροσύνη· εάν κινήσει προς εσένα τη σωματική επιθυμία, περιβλήσου γρήγορα τον θώρακα της σωφροσύνης· εάν ρίξει βλήματα ασέλγειας εναντίον μας, ας αναλάβουμε την περικεφαλαία της αγνείας εναντίον του.

Αυτήν δίδαξε ο Απόστολος ότι είναι η νέα εν Χριστώ κτίση, αλλά και το χωρίο «καθαρίστε την παλιά ζύμη, για να είστε νέο φύραμα», και το «ας εορτάζουμε όχι με παλιά ζύμη, αλλά με τα άζυμα της ειλικρίνειας και της αλήθειας», τον ίδιο σκοπό φανερώνει. Και επειδή δεν επαρκούμε από μόνοι μας για την πάλη απέναντι στις αρχές και τις εξουσίες, και απέναντι στα πνεύματα της πονηρίας, μας προτρέπει να αναλάβουμε την πανοπλία του Θεού: «ντυθείτε τον θώρακα της δικαιοσύνης, φορέστε υποδήματα στα πόδια σας με την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης, και περιζωστείτε τη μέση σας με την αλήθεια· πάνω από όλα αυτά, αφού αναλάβετε την ασπίδα της πίστεως, με την οποία», λέει, «θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πύρινα βέλη του Πονηρού» – τα οποία είναι οι ενέργειες των μιαρών παθών –, «και δεχθείτε την περικεφαλαία του σωτηρίου, και την αγία μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού», ώστε μέσω των προαναφερθέντων πνευματικών όπλων, τα οποία υπερβαίνουν την ανθρώπινη φύση, να μπορέσουμε να σταθούμε όρθιοι απέναντι στις σκληρές μεθοδείες του Διαβόλου.

Και για τον λόγο αυτόν ο Όμηρος αναγκάζεται να την περιγράψει να στέκεται επάνω σε έναν πύργο και με έναν πυρσό να φανερώνει στους Έλληνες την επιβουλή εναντίον των Φρυγών. Με τη λάμψη δε του πυρσού, όπως είπα, συμβόλιζε την εκδήλωση του άνωθεν φωτός». Γι' αυτό και τον δούρειο ίππο που επινοήθηκε στον Όμηρο, για τον οποίο οι Έλληνες νομίζουν ότι κατασκευάστηκε σκόπιμα, ο γόης έλεγε πάλι ότι αποτελεί την άγνοια των εθνών· και «όπως οι Φρύγες, σέρνοντάς τον από άγνοια, επέφεραν τον ίδιο τους τον όλεθρο, έτσι και τα έθνη, δηλαδή οι άνθρωποι που βρίσκονται εκτός της δικής μου γνώσεως, εξαιτίας της άγνοιας ελκύουν στους εαυτούς τους την απώλεια». Αλλά πάλι και την Αθηνά έλεγε ότι είναι η ίδια η λεγόμενη από αυτόν Έννοια, χρησιμοποιώντας δήθεν ο πλάνος τα λόγια του αγίου αποστόλου Παύλου και μετατρέποντας την αλήθεια στο δικό του ψεύδος, το «ενδυθείτε τον θώρακα της πίστεως και την περικεφαλαία του σωτηρίου και τις κνημίδες και τη μάχαιρα και τον θυρεό», μετατρέποντας ο απατεώνας όλα αυτά που ειπώθηκαν από τον απόστολο για τον στερεό λογισμό και την πίστη της αγνής αναστροφής και τη δύναμη του θείου και επουρανίου λόγου, σύμφωνα με τη μιμολογία του Φιλιστίωνος, σε χλεύη πλέον και σε τίποτε άλλο. «Διότι τι συμβαίνει;» λέει, «όλα αυτά τα διαμόρφωνε μυστηριωδώς σε τύπους της Αθηνάς».

Καλό λοιπόν, και μάλιστα το πιο χαρμόσυνο, θα ήταν αν δεν είχαμε αυτούς που μας αντιπράττουν και μας πολεμούν· επειδή όμως αυτό είναι αδύνατον, και αυτό που θέλουμε δεν το μπορούμε (θέλουμε δηλαδή να μην έχουμε αυτούς που μας παρασύρουν στα πάθη)—διότι τότε θα σωζόμασταν χωρίς κόπο—και αυτό που θέλουμε δεν γίνεται, αλλά γίνεται αυτό που δεν θέλουμε (διότι πρέπει να δοκιμαζόμαστε, όπως είπα), ας μην ενδίδουμε, ω ψυχή, ας μην ενδίδουμε στον πονηρό, «αλλά αφού αναλάβουμε την πανοπλία του Θεού» που μας υπερασπίζεται και αγωνίζεται για εμάς, «ας ενδυθούμε τον θώρακα της δικαιοσύνης και ας υποδηθούμε τα πόδια με την ετοιμασία του Ευαγγελίου, και μαζί με όλα ας αναλάβουμε τον θυρεό της πίστεως, με τον οποίο θα μπορέσουμε να σβήσουμε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού και την περικεφαλαία του σωτηρίου και τη μάχαιρα του Πνεύματος, η οποία είναι ο λόγος του Θεού, ώστε να μπορέσουμε να σταθούμε απέναντι στη μεθοδεία του διαβόλου», «για να καθαιρούμε λογισμούς και κάθε ύψωμα που επαίρεται κατά της γνώσεως του Θεού»· «διότι η πάλη μας δεν είναι προς αίμα και σάρκα». Για τον λόγο αυτόν τα λέω αυτά, επειδή αυτός είναι ο τρόπος των συγγραμμάτων του Αποστόλου. Διότι πολλά μπορούν να αποδειχθούν και για καθένα από όσα λέγονται σε αυτήν την επιστολή, ότι είναι διατυπωμένα με ορθόδοξο και μελετημένο τρόπο· αλλά θα ήταν μακροσκελές να εξετάσουμε το καθένα από αυτά με αυτόν τον τρόπο. Διότι προς το παρόν έχω προτιμήσει να δείξω μόνο τον χαρακτήρα και την πρόθεσή του. «

Ζ΄. Ας γεμίσουμε δε τους οίκους μας με λάφυρα Του Ευσεβίου. Οι δαίμονες λαφυραγωγούν εκείνους που νικούν, παίρνοντας από αυτούς την πανοπλία του Θεού, δηλαδή την περικεφαλαία και τον θώρακα και τη μάχαιρα του πνεύματος· οίκοι τους δε είναι οι εκκλησίες των κακούργων, τις οποίες και επιθυμούν να γεμίσουν με λάφυρα, δηλαδή με τους καρπούς που αρπάζουν από τους δικαίους· πώς όμως ονομάζεις λάφυρα αυτά που δεν έχουν ληφθεί σύμφωνα με τον νόμο του πολέμου, αλλά κακώς περιήλθαν στην κατοχή σου από απροκάλυπτη αδικία;

Ζ΄. Και οι μεν ακόλουθοι του Μωυσή θυσίαζαν το πρόβατο του Πάσχα μία φορά σε ολόκληρο το έτος, τη δεκάτη τετάρτη του πρώτου μήνα, προς το βράδυ· εμείς όμως, οι της Καινής Διαθήκης, τελώντας το δικό μας Πάσχα κάθε ημέρα Κυριακή, ΠΑΝΤΟΤΕ ΤΡΕΦΟΜΑΣΤΕ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΤΗΡΙΟ ΣΩΜΑ, ΠΑΝΤΟΤΕ ΜΕΤΑΛΑΜΒΑΝΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΒΑΤΟΥ. Πάντοτε έχουμε ζωσμένη την οσφύ της ψυχής μας με αγνεία και σωφροσύνη, πάντοτε έχουμε τους πόδες μας προετοιμασμένους με την ετοιμασία του Ευαγγελίου, πάντοτε κρατάμε τις ράβδους στα χέρια, και επαναπαυόμαστε στη ράβδο που προήλθε από τη ρίζα του Ιεσσαί, πάντοτε απαλλασσόμαστε από την Αίγυπτο, πάντοτε διασχίζουμε την έρημο του ανθρώπινου βίου, πάντοτε αναλαμβάνουμε την πορεία προς τον Θεό, πάντοτε εορτάζουμε τα διαβατήρια. Διότι ο ευαγγελικός λόγος θέλει να τα πράττουμε όλα αυτά όχι μία φορά το έτος, αλλά πάντοτε και κάθε ημέρα. Γι' αυτό, άλλωστε, και κάθε εβδομάδα επιτελούμε την εορτή του δικού μας Πάσχα κατά τη σωτήρια ημέρα της Κυριακής, εκπληρώνοντας τα μυστήρια του αληθινού προβάτου, διά του οποίου λυτρωθήκαμε· και ούτε περιτέμνουμε το σώμα με σίδηρο, αλλά αφαιρούμε κάθε κακία της ψυχής με τον κοφτερό λόγο· ούτε χρησιμοποιούμε υλικά άζυμα, παρά μόνο εκείνα της ειλικρίνειας και της αλήθειας.

Διότι, όταν εκδιωχθεί μεν ο στρατιώτης που είναι σύμμαχος της κακίας, και εισέλθει στη θέση του ο οπλίτης της αρετής, ενδεδυμένος τον θώρακα της δικαιοσύνης και φέροντας στο χέρι τη μάχαιρα του πνεύματος, προβάλλοντας δε τα προστατευτικά όπλα, δηλαδή την περικεφαλαία του σωτηρίου και τον θυρεό της πίστεως, και φέροντας επάνω του ολόκληρη την πνευματική πανοπλία, τότε το σώμα, ως δούλος, φοβάται τον κύριό του, τον νου, και δέχεται με προθυμία τα παραγγέλματα εκείνου που το εξουσιάζει, μέσω των οποίων κατορθώνεται η αρετή με την υπηρεσία του σώματος. Διότι αυτό ακριβώς καταδεικνύει ο λόγος του εκατοντάρχου που λέγει: «Και λέγω στον δούλο μου· κάνε αυτό, και το κάνει».

Ω, πόσο καλά εξασκήθηκαν στα σωματικά τρόπαια! Ω, πόσο καλά μετέφεραν την πολεμική τους εμπειρία στην παράταξη εναντίον του διαβόλου· χωρίς να οπλίσουν τα χέρια τους με ξίφος, ούτε να προβάλουν μπροστά τους ξύλινη ασπίδα, ούτε να προστατευθούν με χάλκινη περικεφαλαία και περικνημίδες, αλλά αναλαμβάνοντας την πανοπλία του Θεού, την οποία περιγράφει ο στρατηγός της Εκκλησίας, ο θείος Απόστολος, δηλαδή τον θυρεό, τον θώρακα, την περικεφαλαία και τη μάχαιρα· έτσι προχωρούσαν εναντίον της αντίπαλης δύναμης. Στρατηγός σε αυτούς μεν ήταν η ουράνια χάρις, ενώ στην παράταξη του διαβόλου ήταν εκείνος που έχει το κράτος του θανάτου. Ο τόπος δε της παρατάξεώς τους ήταν το δικαστήριο των μιαιφόνων· μέσα σε αυτό στάθηκαν αντιμέτωποι και αγωνίζονταν, οι μεν επιτιθέμενοι με απειλές, οι δε αμυνόμενοι μέσω της υπομονής.

Διότι, όταν η ψυχή μισήσει την αμαρτία, οικειωθεί τον Θεό όσο της είναι δυνατόν με την πολιτεία της αρετής και, έχοντας μεταμορφωθεί ως προς τον βίο της, δεχθεί μέσα της τη χάρη του Πνεύματος, γίνεται ολόκληρη καινή και αναδημιουργείται. Και το ρητό «Αποκαθάρετε την παλαιά ζύμη, για να είστε νέο φύραμα», αυτό ακριβώς δηλώνει, καθώς και το «Ας εορτάζουμε, όχι με παλαιά ζύμη, αλλά με άζυμα ειλικρίνειας και αλήθειας». Διότι, επειδή ο πειραστής στήνει πολλές παγίδες στην ψυχή, προβάλλοντάς της από παντού τη δική του κακία, και η ανθρώπινη δύναμη από μόνη της υπολείπεται για την εναντίον του νίκη, ο απόστολος μας προστάζει να οπλίσουμε τα μέλη μας με τα ουράνια όπλα. Έτσι, παραγγέλλει να ενδυθούμε τον θώρακα της δικαιοσύνης, να βάλουμε ως υπόδημα στα πόδια την ετοιμότητα της ειρήνης και να περιζώσουμε την οσφύ μας με την αλήθεια. Πάνω από όλα δε, αφού αναλάβουμε τον θυρεό της πίστεως, διά του οποίου λέει ότι «Θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού» —και πεπυρωμένα βέλη είναι τα ακόλαστα πάθη— μας προτρέπει να δεχθούμε την περικεφαλαία του σωτηρίου και την αγία μάχαιρα του Πνεύματος. Και ως αγία μάχαιρα ονομάζει τον γεμάτο θεία δύναμη λόγο του Θεού, με τον οποίο πρέπει κανείς, αφού οπλίσει τη δεξιά της ψυχής του, να αποκρούει τις μηχανουργίες του εχθρού.

Όπως ακριβώς στους ανθρώπινους πολέμους εκείνοι που υπερέχουν των υπολοίπων σε ανδρεία και δύναμη, και, έχοντας θωρακιστεί με τα όπλα και αποκτήσει την πολεμική εμπειρία μέσα από την άσκηση στους κινδύνους, παρατάσσονται στο μέτωπο της φάλαγγας, προκινδυνεύοντας για όσους έχουν παραταχθεί στα μετόπισθεν, ενώ το υπόλοιπο πλήθος, που χρησιμεύει μόνο για να δίνει την εντύπωση της πολυαριθμίας, με την ίδια τη συμπαγή του παράταξη φαίνεται να προσφέρει κάποιο όφελος στον κοινό αγώνα, έτσι συμβαίνει και στους δικούς μας αγώνες. Ο γενναίος στρατιώτης του Χριστού και σφοδρός αγωνιστής κατά των αλλοφύλων, ο μέγας οπλίτης του Πνεύματος, ο Βασίλειος, ο οποίος έχει ενδυθεί την αποστολική πανοπλία και έχει θωρακιστεί με τον θυρεό της πίστεως, προβάλλοντας πάντοτε το αμυντικό όπλο, εννοώ τη μάχαιρα του Πνεύματος, αυτός πολεμά στην πρώτη γραμμή της στρατιάς του Κυρίου, παραμένοντας ζωντανός μέσα από το σύγγραμμα που εκπόνησε κατά της αιρέσεως, αμυνόμενος και αριστεύοντας εναντίον των εχθρών. Εμείς δε, το πλήθος, έχοντας προφυλάξει τους εαυτούς μας πίσω από τον θυρεό του προμάχου της πίστεως, ακολουθώντας την πορεία του στρατηγού εναντίον των αντιπάλων, δεν θα απόσχουμε από τους κατά δύναμιν αγώνες.

Διότι βλέπεις τον λέβητα να θερμαίνεται με φωτιά. «Πάνω στην Ιδουμαία θα εκτείνω το υπόδημά μου». Ο Χριστός δείχνει πώς κατέστησε υποταγμένη την Εκκλησία των εθνών, η οποία προηγουμένως προερχόταν από τον Ισραήλ, εκτείνοντας και μέχρι αυτούς το υπόδημα, δηλαδή το Ευαγγέλιο. Αυτό ακριβώς φανερώνοντας ο Ιωάννης ο Βαπτιστής έλεγε: Έρχεται οπίσω μου εκείνος, του οποίου δεν είμαι ικανός να λύσω τον ιμάντα του υποδήματός του. Διότι δεν είχε έρθει ακόμη ο καιρός να φανερωθεί το Ευαγγέλιο. Έτσι το ονομάζει και ο Παύλος, διότι λέει: «Αφού υποδηθείτε στα πόδια την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης». Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, ο Ιησούς υπέταξε σε αυτόν τους αλλοφύλους, δηλαδή τους προερχόμενους από τα έθνη, και ως υποταγμένους τους συγκέντρωσε στην κληρονομία του Ισραήλ. «Ποιος θα με οδηγήσει σε πόλη περιοχής;» Πόλη περιοχής ονομάζει την Εκκλησία. Διότι μέσα σε αυτήν περιέχονται όλα τα μυστήρια του Χριστού, και ο νόμος και οι προφήτες περιέχονται διαμέσου της ίδιας πολιτείας.

Ας μην σε πλανήσουν ασεβείς άνδρες. [cod. f. 7. a.] Αναφέρεται στα μυστήρια που συνέβησαν στον Χριστό από τους Ιουδαίους, και στο πώς ο Ιούδας απέκτησε κοινό βαλάντιο με τους Ιουδαίους, καταλήγοντας να σχιστεί στη μέση. Ας καταλάβουμε την πολύτιμη περιουσία του, και ας γεμίσουμε τους οίκους μας με λάφυρα. [cod. f. 8. a.] Η περιουσία του δικαίου είναι η σοφία και η φρόνηση, την οποία ιδιοποιούνται οι ασεβείς, πείθοντας τον δίκαιο να πράξει κάτι από τα απαγορευμένα, ώστε ο νους του, τυφλωμένος από την αμαρτία, να εκπέσει από αυτά τα άγια αποκτήματα. Αυτό θα μπορούσαν να το πουν και εκείνοι που είπαν: «Αυτός είναι ο κληρονόμος, ελάτε να τον σκοτώσουμε και να κατασχέσουμε την κληρονομιά του». Και οι δαίμονες λεηλατούν αυτούς που νικούν, αφαιρώντας τους τη θεία πανοπλία, την περικεφαλαία του σωτηρίου, τον θώρακα και τη μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού. Και οίκοι τους θα μπορούσαν να είναι οι εκκλησίες εκείνων που πράττουν την πονηριά, τις οποίες επιθυμούν να γεμίσουν με λάφυρα.

Διότι πολλές είναι οι μεθοδείες αυτού, δηλαδή οι τρόποι με τους οποίους επιχειρεί να υποσκελίσει τους πιο ράθυμους, και πρέπει κανείς να τις γνωρίζει αυτές με ακρίβεια, ώστε να διαφύγει από τις λαβές του και να μην του αφήσει καμία δυνατότητα παρείσδυσης, αλλά και να επιδεικνύει ακρίβεια στη γλώσσα, και ασφάλεια στους οφθαλμούς, και καθαρότητα στη διάνοια, και να βρίσκεται συνεχώς σε αγωνιστική εγρήγορση, σαν να του επιτίθεται κάποιο θηρίο που επιχειρεί να τον κατασπαράξει. Γι' αυτόν τον λόγο και εκείνη η ουρανομήκης ψυχή, ο διδάσκαλος των εθνών, η γλώσσα της οικουμένης, αυτός που μεριμνούσε με κάθε τρόπο για τη σωτηρία των μαθητών του, αφού είπε: «Αναλάβετε την πανοπλία του Θεού», πρόσθεσε πάλι, περιφράσσοντάς μας από παντού και καθιστώντας μας αήττητους, τα εξής λόγια: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωσμένη την οσφύ σας με την αλήθεια, και έχοντας ενδυθεί τον θώρακα της πίστεως, και έχοντας υποδηθεί τα πόδια σας με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης. Πάνω από όλα, αναλάβετε τον θυρεό της πίστεως, με τον οποίο θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού· και δεχθείτε την περικεφαλαία του σωτηρίου, και τη μάχαιρα του Πνεύματος, η οποία είναι ο λόγος του Θεού».

Ομιλία ΚΔ΄. Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας ζωστεί τη μέση σας με την αλήθεια, και έχοντας ενδυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας φορέσει στα πόδια σας την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης· επιπλέον όλων αυτών, αναλάβετε τον θυρεό της πίστεως, με τον οποίο θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του Πονηρού, και δεχθείτε την περικεφαλαία της σωτηρίας, καθώς και τη μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού.

Εκείνος που την έχει ενστερνιστεί είναι τόσο ισχυρός, σαν θώρακας· ένας τέτοιος άνθρωπος ουδέποτε θα οργιστεί. «Και αφού υποδηθείτε στα πόδια την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης». Αυτό έχει διατυπωθεί κάπως ασαφώς. Τι σημαίνει λοιπόν; Μας φόρεσε ωραίες περικνημίδες, την ετοιμασία του Ευαγγελίου. Είτε δηλαδή εννοεί αυτό, ώστε να είμαστε έτοιμοι για το Ευαγγέλιο, και για τον σκοπό αυτό να χρησιμοποιούμε τα πόδια μας, και να προπαρασκευάζουμε την οδό του και να προετοιμάζουμε· είτε, αν όχι αυτό, ώστε να είναι αυτοί έτοιμοι για την έξοδο.

Η ετοιμασία, λοιπόν, του Ευαγγελίου δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο άριστος βίος. Όπως ακριβώς έλεγε ο Προφήτης: «Την ετοιμασία της καρδιάς τους πρόσεξε το αυτί σου», δηλαδή την προπαρασκευή. «Του Ευαγγελίου», λέει, «της ειρήνης»· και δικαιολογημένα. Διότι, επειδή έκανε λόγο για πόλεμο και μάχη, δείχνει ότι τη μάχη πρέπει να τη διεξάγουμε εναντίον των δαιμόνων· επειδή το Ευαγγέλιο είναι Ευαγγέλιο ειρήνης. Εκείνος ο πόλεμος καταλύει έναν άλλον πόλεμο, τον πόλεμο εναντίον του Θεού· αν πολεμούμε τον διάβολο, ειρηνεύουμε με τον Θεό. Μη φοβάσαι, λοιπόν, αγαπητέ, είναι Ευαγγέλιο· η νίκη έχει ήδη επιτευχθεί.

Διότι αποτελεί ανάμνηση του πάθους του Χριστού στον καιρό της κοσμικής νύχτας, μετά την οποία θα διαλάμψει η ημέρα και θα φανερωθεί η ζωή του Χριστού. Σύμφωνα με το: «Η δε ημέρα έχει πλησιάσει». Κανείς δε δεν συντρίβει οστό. Διότι ούτε οι δήμιοι συνέτριψαν τα σκέλη του Χριστού, ενώ συνέτριψαν τα σκέλη των συσταυρωθέντων, όπως μαρτύρησε ο ευαγγελιστής. Τα πικρά χόρτα που τρώγονταν μαζί με το πρόβατο, φανέρωναν την πικρία των θλίψεων· τα άζυμα φανέρωναν την απλότητα και την ειλικρίνεια, όπως λέει ο Παύλος, δηλαδή την απουσία ανάμειξης της παλαιάς κακίας με τη νέα αρετή. Σου απομένει να εξετάσεις πνευματικά το σχήμα (τη στάση) εκείνων που τρώνε το Πάσχα και να το μιμηθείς· διότι το σωματικό σχήμα θα λάβει την πνευματική του εφαρμογή. Δεν αποτελεί κενό σχήμα, αλλά σωτήριο έργο το να περιζώσεις την οσφύ σου, όχι του σώματος με ιμάντα, αλλά της ψυχής με ετοιμότητα. Υπόδησε τα πόδια σου ομοίως με την ετοιμασία του Ευαγγελίου, κατά τον Απόστολο. Να κρατάς βακτηρία στα χέρια, όχι ξύλινη, αλλά της πίστης που σε στηρίζει. Ολόκληρο εκείνο το σχήμα που είναι οδοιπορικό, σαν εκείνων που επείγονται για την έξοδο από την Αίγυπτο, μιμήσου το εσύ με τελειότερο τρόπο, ως επειγόμενος για την έξοδο από τον κόσμο και τη φθορά. Ας υπάρχει προθυμία και σε καμία περίπτωση ραθυμία, κατά την πνευματική βρώση του Πάσχα.

Τα πόδια δε είναι υποδημένα με την «ετοιμασία», λέει, «του ευαγγελίου της ειρήνης», έτοιμα για κάθε καλό δρόμο, μέσω του οποίου εξασφαλίζουμε την ειρήνη προς τον Θεό για τον εαυτό μας, όπως ακριβώς λέει ο απόστολος: «Έχουμε ειρήνη προς τον Θεό διά του Κυρίου μας Ιησού Χριστού», και «Με υπομονή τρέχουμε», λέει, «τον αγώνα που βρίσκεται μπροστά μας», και «Έτσι τρέχω ώστε να κατακτήσω». Οι «ράβδοι» δε «στα χέρια» τους, είναι η πίστη και η ελπίδα στον Θεό, στήριγμα της ψυχής, οι οποίες δεν της επιτρέπουν να παραδοθεί στις θλίψεις, όπως έχει πει ο Παύλος, αλλά τη στηρίζουν σταθερά ώστε να μην κλονίζεται. «Θα το φάτε» δε «με σπουδή· είναι το πάσχα του Κυρίου», δεν πρόκειται για τροφή της ραθυμίας ούτε προς απόλαυση, ούτε αφορά εκείνους που έχουν το φρόνημα χαλαρό και κατακλιμένο, αλλά εγερμένο και σε εγρήγορση, διότι μας προσφέρει την υπέρβαση της ολέθριας τιμωρίας, καθώς ο Κύριος μας δωρίζει αυτήν. Γι' αυτό λέει: «Είναι το πάσχα του Κυρίου», το οποίο κάποιος άλλος ερμηνεύοντας το είπε ξεκάθαρα: «Είναι υπέρβαση για τον Κύριο».

Διότι ο υιός της βροντής, ο αγαπημένος του Χριστού, ο στύλος των ανά την οικουμένη Εκκλησιών, αυτός που κρατά τα κλειδιά του ουρανού, αυτός που ήπιε το ποτήριο του Χριστού και βαπτίστηκε το βάπτισμά Του, αυτός που ανέπεσε στο Δεσποτικό στήθος με πολλή παρρησία, αυτός εισέρχεται τώρα ανάμεσά μας· όχι υποκρινόμενος κάποιο δράμα, ούτε κρύβοντας το κεφάλι με προσωπείο (διότι δεν πρόκειται να πει τέτοια πράγματα), ούτε ανεβαίνοντας σε θεατρικό βήμα, ούτε χτυπώντας με το πόδι του την ορχήστρα, ούτε στολισμένος με χρυσό ένδυμα· αλλά εισέρχεται φέροντας στολή ασύγκριτου κάλλους. Διότι θα εμφανιστεί ενώπιόν μας έχοντας ενδυθεί τον Χριστό, έχοντας υποδημένα τα ωραία του πόδια με την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης, φέροντας τη ζώνη όχι γύρω από το στήθος, αλλά γύρω από την οσφύ· η οποία δεν είναι φτιαγμένη από ερυθρό δέρμα, ούτε είναι επιχρυσωμένη εξωτερικά, αλλά είναι εξυφασμένη και συγκροτημένη από την ίδια την αλήθεια. Αυτός θα εμφανιστεί τώρα ενώπιόν μας, χωρίς να έχει καμία υποκρισία· διότι σε αυτόν δεν υπάρχει υποκρισία, ούτε φανταστικό πλάσμα και μύθος· αλλά με γυμνό το κεφάλι εξαγγέλλει γυμνή την αλήθεια· χωρίς να είναι άλλος στην πραγματικότητα και για άλλα να πείθει τους ακροατές του μέσω του σχήματος, του βλέμματος και της φωνής· χωρίς να έχει ανάγκη από όργανα για την απαγγελία του, όπως από κιθάρα ή λύρα ή κάποιο άλλο παρόμοιο· αλλά όλα τα επιτελεί με τη γλώσσα, εκπέμποντας φωνή πιο γλυκιά και πιο ωφέλιμη από κάθε κιθαρωδό και από κάθε μουσική.

Διότι τον στρατιώτη τον εμψυχώνει μεν η φήμη του γενναίου πολεμιστή, πολύ περισσότερο όμως η εικόνα και η θέα του, και μάλιστα όταν, εισερχόμενος στην ίδια τη σκηνή του γενναίου μαχητή, δει το ξίφος ματωμένο, το κεφάλι του εχθρού να κείτεται, τα λάφυρα να κρέμονται ψηλά, το νωπό αίμα να στάζει από τα χέρια εκείνου που έστησε το τρόπαιο, και παντού να βρίσκονται δόρατα, ασπίδες, τόξα και όλη η υπόλοιπη πανοπλία. Γι' αυτόν τον λόγο έχουμε συγκεντρωθεί και εμείς εδώ. Διότι ο τάφος των μαρτύρων είναι στρατιωτική σκηνή· και αν ανοίξεις τα μάτια της πίστης, θα δεις να βρίσκεται εδώ ο θώρακας της δικαιοσύνης, ο θυρεός της πίστης, η περικεφαλαία του σωτηρίου, η περικνημίδα του Ευαγγελίου, η μάχαιρα του Πνεύματος, και το ίδιο το κεφάλι του διαβόλου πεταμένο καταγής. Διότι, όταν βλέπεις έναν δαιμονισμένο άνθρωπο να κείτεται ανάσκελα δίπλα στον τάφο του μάρτυρα και να σφαδάζει, δεν βλέπεις τίποτε άλλο παρά το κομμένο κεφάλι του Πονηρού. Επειδή ακόμη και τώρα αυτά τα όπλα παραμένουν δίπλα στους στρατιώτες του Χριστού, και όπως ακριβώς οι βασιλείς θάβουν τους αριστείς πολεμιστές μαζί με τα όπλα τους, έτσι έπραξε και ο Χριστός, και τους έθαψε μαζί με τα όπλα τους, ώστε και πριν από την ανάσταση να δείξει όλη τη δόξα και τη δύναμη των αγίων. Γνώρισε, λοιπόν, την πνευματική τους πανοπλία, και θα αναχωρήσεις από εδώ έχοντας αποκομίσει τα μέγιστα.

Αυτά δεν έγιναν εξαιτίας του αγγέλου, αλλά εξαιτίας του αίματος που με έσωσε. Διότι, δεν μπορούσε άραγε ο άγγελος να διακρίνει τους Αιγυπτίους από τους Ιουδαίους; Αυτός που γνώριζε τα πρωτότοκα, δεν είχε τη δύναμη να ξεχωρίσει Αιγυπτίους και Εβραίους; Όταν λοιπόν σε ονειδίσει κάποιος λέγοντας: «Σε αίμα ελπίζεις;», πες του και εσύ: «Δεν ντρέπεσαι, αναίσχυντε; Εσύ σώθηκες με το αίμα ενός προβάτου, και εγώ δεν θα σωθώ με το αίμα του Δεσπότου;». Ο Ιουδαίος λοιπόν, όταν τρώει, βιάζεται να απαλλαγεί από την Αίγυπτο· ο Χριστιανός, όταν τρώει, ας βιάζεται να απαλλαγεί από τον κόσμο. Διότι και σε σένα ο Παύλος έτσι παραγγέλλει: «Να ενδυθείτε τον θώρακα της δικαιοσύνης και να υποδηθείτε στα πόδια σας την ετοιμότητα του ευαγγελίου της ειρήνης».