Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 6:15

Διότι, εάν μία γυναίκα που παρακαλούσε υπέρ των Ιουδαίων κατόρθωσε να καταστείλει τον βαρβαρικό θυμό, πολύ περισσότερο ο δικός μας δάσκαλος, δεόμενος υπέρ μιας τέτοιας πόλεως και μαζί με μία τόσο μεγάλη Εκκλησία, θα μπορέσει να πείσει αυτόν τον πραότατο και ημερώτατο βασιλέα. Διότι, εάν έλαβε την εξουσία να συγχωρεί τα αμαρτήματα προς τον Θεό, πολύ περισσότερο θα μπορέσει να εξαλείψει και να αφανίσει αυτά που έγιναν εις βάρος ανθρώπου. Είναι και αυτός άρχοντας, και μάλιστα άρχοντας σεμνότερος από εκείνον. Διότι οι ιεροί νόμοι έφεραν και υπέταξαν στα δικά του χέρια ακόμη και αυτή την ίδια τη βασιλική κεφαλή· και όταν πρέπει να δοθεί κάτι καλό άνωθεν, ο βασιλέας συνηθίζει να καταφεύγει στον ιερέα, και όχι ο ιερέας στον βασιλέα. Έχει και αυτός θώρακα, τον θώρακα της δικαιοσύνης, έχει και ζώνη, αυτήν της αληθείας, έχει και υποδήματα πολύ πιο σεμνά, αυτά του Ευαγγελίου της ειρήνης, έχει και μάχαιρα, όχι από σίδερο, αλλά από το Πνεύμα· έχει και στέφανο τοποθετημένο στο κεφάλι του. Πιο λαμπρή είναι αυτή η πανοπλία, πιο σεμνά τα όπλα, μεγαλύτερη η παρρησία, περισσότερη η ισχύς. Ώστε και λόγω του κύρους της εξουσίας του, και λόγω της δικής του μεγαλοψυχίας, και πριν από όλα τα άλλα, λόγω της ελπίδας του στον Θεό, θα συνομιλήσει με τον βασιλέα με πολλή παρρησία και με πολλή σύνεση.

Κατέστησε τη σάρκα εύπειθη, σου χάρισε όπλα, θώρακα δικαιοσύνης, ζώνη αλήθειας, κράνος σωτηρίας, ασπίδα πίστεως, μάχαιρα του Πνεύματος, σου έδωσε αρραβώνα, με το σώμα του σε τρέφει, με το αίμα του σε ποτίζει, σου ενεχείρισε τον σταυρό ως δόρυ, δόρυ που ποτέ δεν λυγίζει· εκείνον τον έδεσε, τον έριξε κατά γης. Επομένως, είναι πλέον αδικαιολόγητη η ήττα σου, και δεν έχεις καμία δικαιολογία αν πληγείς. Διότι έχεις αμέτρητα εφόδια για να νικήσεις. Η παγίδα συντρίφθηκε, και εμείς σωθήκαμε. Η βοήθειά μας βρίσκεται στο όνομα του Κυρίου, ο οποίος εποίησε τον ουρανό και τη γη. Βλέπεις τι είδους στρατηγό έχεις; Τι είδους βασιλιά; Τον δημιουργό ολόκληρου του σύμπαντος; Αυτόν που με έναν λόγο έφερε στην ύπαρξη τόσα σώματα, τόσο όγκο, τόσο μέγεθος; Μην καταπέσεις, στάσου γενναία· τίποτα δεν εμποδίζει να στηθεί λαμπρό το τρόπαιό σου. Γνωρίζοντας λοιπόν αυτά, αγαπητοί, ας βρισκόμαστε σε πνευματική εγρήγορση, ας αγωνιζόμαστε, ας μην κοιμόμαστε, αλλά, αφού στιλβώσουμε τα όπλα μας και δυναμώσουμε την προθυμία μας, ας πλήττουμε ακατάπαυστα τον εχθρό, ώστε, αφού κατακτήσουμε λαμπρή τη νίκη, με πολλή δόξα να απολαύσουμε τη βασιλεία των ουρανών· την οποία είθε όλοι μας να αξιωθούμε να επιτύχουμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων.

Εγώ όμως σήμερα, αφού έζωσα την οσφύ μου με την αλήθεια, και ενδύθηκα τον θώρακα της δικαιοσύνης, και υπόδησα τα πόδια μου με την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης, ξεκινώ να αναλαμβάνω αγώνα εναντίον των αιρετικών. Καταπιάνομαι με τους αγώνες, όχι αντιπαραθέτοντας λόγια στα λόγια, ούτε διαλύοντας τις αλληλουχίες των προτάσεων με ρητορική δεινότητα, αλλά διασπώντας σαν ιστό αράχνης τα επιδέξια επιχειρήματα των αιρετικών με τη φωνή του κειμένου που μόλις αναγνώστηκε στο ακέραιο. Και το αποστολικό ανάγνωσμα είναι το εξής: Ώ, βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού! Πόσο ανεξερεύνητα είναι τα κρίματά του, και ανεξιχνίαστες οι οδοί του! Τι λες, ω Παύλε; Ο πλούτος του Θεού κείτεται στο βάθος, και γνωρίζεται στο ύψος;

Διότι θέλω να μιλήσω στους απόντες σαν να είναι παρόντες. Τέτοια είναι άλλωστε η πονεμένη ψυχή· έστω και αν δεν ακούνε οι εγκαλούμενοι, μιλάει προς αυτούς σαν να είναι παρόντες και να ακούνε. Έτρεξες, λοιπόν, να ακούσεις τις σάλπιγγες, πες μου; Μαζί με τους ανδροφόνους, μαζί με τους αγύρτες, μαζί με τους παράφρονες και μανιώδεις Ιουδαίους; Δεν άκουσες τον Χριστό που λέει: «Όποιος κοιτάξει γυναίκα με σκοπό να την επιθυμήσει, την έχει ήδη μοιχεύσει μέσα στην καρδιά του»; Διότι, όπως ακριβώς το ακόλαστο βλέμμα διαπράττει μοιχεία, έτσι και η άκαιρη ακρόαση κατεργάζεται ασέβεια. Αλλά επιθυμείς να ακούσεις σάλπιγγα. Άκουσε λοιπόν την πνευματική σάλπιγγα του Παύλου, η οποία βοά από τους ουρανούς και λέει: αναλάβετε την πανοπλία του Θεού· περιζωστείτε τη μέση σας με την αλήθεια, ενδυθείτε τον θώρακα της δικαιοσύνης, υποδηθείτε στα πόδια σας την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, αναλάβετε τον θυρεό της πίστεως, την περικεφαλαία του σωτηρίου και τη μάχαιρα του Πνεύματος.

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤ΄. Ομιλία που εκφωνήθηκε στον ναό των Αποστόλων κατά την ημέρα της μνήμης του βασιλιά Θεοδοσίου, προς αυτούς που αποκαλούν τους εαυτούς τους Καθαρούς, αφού είχαν ήδη μιλήσει άλλοι δύο επίσκοποι. α΄. Πόσο ωραίο είναι το ζεύγος αυτών που μίλησαν, εκ των οποίων ο ένας σέρνει την κιβωτό με τα βόδια, και ο άλλος προσφέρει τις απαρχές των λόγων. Διότι, αν και είναι διαφορετική η ηλικία τους, είναι κοινό το είδος της πνευματικής τους καλλιέργειας. Μάλλον, όμως, ούτε η ηλικία τους είναι διαφορετική· διότι και ο νέος διαθέτει τη σταθερότητα του γέροντα, και ο ηλικιωμένος το σφρίγος και την ακμή του νέου· ώστε δεν θα έκανε λάθος κανείς αν τους αποκαλούσε και τους δύο και πρεσβύτες και νέους, όχι με βάση την κατάσταση της ηλικίας τους, αλλά με βάση τη διάθεση του φρονήματός τους. Ας καταθέσουμε, λοιπόν, και εμείς τη δική μας συνεισφορά. Διότι βλέπω ότι η ακοή σας είναι αχόρταγη, και το χρέος που οφείλουμε στον μακάριο Θεοδόσιο δεν είναι τυχαίο, όχι επειδή ήταν βασιλιάς, αλλά επειδή ήταν ευσεβής· όχι επειδή ήταν ντυμένος με την πορφύρα, αλλά επειδή είχε ενδυθεί τον Χριστό, ένδυμα που δεν παλιώνει ποτέ, και είχε φορέσει τον θώρακα της δικαιοσύνης, και τα υποδήματα του ευαγγελίου της ειρήνης, και τη μάχαιρα του πνεύματος, και την ασπίδα της πίστεως, και την περικεφαλαία του σωτηρίου. Με αυτά τα όπλα κατέλυσε τους τυράννους, και τον πρώτο και τον τελευταίο. Διότι τον πρώτο, αφού τον συνέλαβε αβίαστα και αναίμακτα, έστησε τρόπαιο, χωρίς να χάσει ούτε ένα μικρό μέρος του στρατοπέδου του· ενώ τον δεύτερο, όταν συνήφθη η μάχη, τον καθαίρεσε μόνος του.

Αυτό το ένδυμα βλέποντας από ψηλά με προφητικά μάτια ο Δαβίδ, φώναζε και έλεγε: «Παρέστη η βασίλισσα εκ δεξιών σου». Βασίλισσα έγινε ξαφνικά η φτωχή και απορριμμένη και στάθηκε δίπλα στον βασιλιά, και όπως ακριβώς τον νυμφίο και τη νύμφη που στέκονται στον ιερό νυμφώνα, έτσι παρουσιάζει την Εκκλησία και τον Χριστό ο προφήτης: «με διάχρυσο ιματισμό περιβεβλημένη, περίτεχνα στολισμένη». Ιδού, σου μίλησε και για το ένδυμα· έπειτα, για να μην ξεπέσεις στα αισθητά ακούγοντας για χρυσό, ανυψώνει τη διάνοιά σου και την παραπέμπει στη θεωρία των νοητών πραγμάτων, προσθέτοντας και λέγοντας: «Όλη η δόξα της θυγατέρας του βασιλέως βρίσκεται στο εσωτερικό της». Θέλεις να δεις και τα υποδήματά της; Ούτε και αυτά είναι ραμμένα από αισθητή ύλη, ούτε είναι φτιαγμένα από κοινά δέρματα, αλλά από το ευαγγέλιο και την ειρήνη· διότι λέει: «να υποδηθείτε στα πόδια σας την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης». Θέλεις να σου δείξω και την όψη της ίδιας της νύμφης, που αστράφτει και έχει απερίγραπτη ομορφιά, ενώ γύρω της υπάρχει μεγάλο πλήθος αγγέλων και αρχαγγέλων; Εντούτοις, ας κρατηθούμε από το χέρι του νυμφαγωγού Παύλου, ο οποίος, διασχίζοντας το πλήθος, θα μπορέσει να μας οδηγήσει μέσα σε αυτήν. Τι λέει λοιπόν αυτός; «Οι άνδρες να αγαπάτε τις γυναίκες σας, όπως και ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την αγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του νερού μέσω του λόγου».

Κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο, όπως δηλαδή αυτόν δεν θα τον αποκαλούσα άνδρα, αλλά πιο μαλθακό από γυναίκα, έτσι και τη γυναίκα που αποκτά ανδρείο φρόνημα τη θεωρώ πιο ισχυρή από κάθε άνδρα, εάν, αφού αρπάξει τα πνευματικά όπλα, και ντυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και φορέσει το κράνος του σωτηρίου, και προτάξει την ασπίδα της πίστεως, και ζωστεί με τη ζώνη της αληθείας, και λάβει τη μάχαιρα του Πνεύματος, σταθεί στην παράταξη λάμποντας από την πανοπλία, γινόμενη χάρη στο φρόνημά της υψηλότερη από τους ουρανούς, διαλύοντας τις φάλαγγες των δαιμόνων, συντρίβοντας την τυραννία του διαβόλου, κατατρυπώντας τα πάθη, και σωριάζοντας πτώματα πιο πυκνά από εκείνα των πολέμων — όχι ανθρώπων, αλλά άτοπων λογισμών. Διότι η γυναίκα και ο άνδρας είναι μεν διαχωρισμένοι όσον αφορά τα σωματικά έργα, και στη μεν γυναίκα έχουν οριστεί ο αργαλειός, η ρόκα, το καλαθάκι του εργόχειρου, η φροντίδα του οίκου, η παραμονή στα ενδότερα και η ανατροφή των παιδιών, στον δε άνδρα τα δικαστήρια, τα βουλευτήρια, η αγορά, οι πόλεμοι, οι μάχες και οι στρατιωτικές παρατάξεις· στα παλαίσματα όμως της ευσέβειας, το στάδιο είναι κοινό, κοινοί είναι και οι αγώνες. Ομοίως και οι γυναίκες αποδύονται για την πάλη, και δεν αποκλείονται από τον αγώνα, αλλά και αυτές παρατάσσονται, στεφανώνονται και ανακηρύσσονται νικήτριες, κερδίζουν έπαθλα ανδραγαθίας, βραβεία και στεφάνια, και κατέχουν τρόπαια λαμπρά, και νίκες συνεχείς και αλλεπάλληλες.

Γι' αυτό μας έντυσε με τον θώρακα της δικαιοσύνης, γι' αυτό μας έζωσε με τη ζώνη της αλήθειας, γι' αυτό μας φόρεσε την περικεφαλαία της σωτηρίας, γι' αυτό μας υπόδησε με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης και μας εγχείρισε τη μάχαιρα του Πνεύματος, γι' αυτό άφησε πυρ στις ψυχές μας.

Ονομάζει «μεθοδεία» την κακουργία του διαβόλου, διότι δεν φανερώνει ευθέως αυτό που θέλει να κατασκευάσει, ώστε να μην γίνει αντιληπτός, αλλά, φορώντας άλλο προσωπείο, άλλα μηχανεύεται. Και όπως ακριβώς ένας κακοποιός εχθρός, όταν επιτίθεται σε μία πόλη και στα τείχη της, σκάβει από κάτω κρυφά, ώστε με αυτόν τον τρόπο να γίνει δύσκολο να τον φυλαχτούν, και να κατορθώσει αυτά που επιδίωξε. «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί την οσφύ σας με την αλήθεια, και έχοντας ενδυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας υποδηθεί τα πόδια με την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης. Πάνω από όλα, αφού αναλάβετε τον θυρεό της πίστεως, με τον οποίο θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού· δεχθείτε και την περικεφαλαία του σωτηρίου, και τη μάχαιρα του Πνεύματος, η οποία είναι ο λόγος του Θεού, διαμέσου κάθε προσευχής και δεήσεως, προσευχόμενοι σε κάθε καιρό εν Πνεύματι, και γι' αυτό ακριβώς αγρυπνώντας με κάθε υπομονή και δέηση». Γιατί λέει, με την αλήθεια; Διότι η επιθυμία είναι εμπαιγμός και ψεύδος· δεν είναι ηδονή το πράγμα, αλλά σκιά ηδονής· δηλαδή (εννοεί να περιζωστούμε) με την αληθινή ηδονή, τη σωφροσύνη. «Για όλους τους αγίους, και υπέρ εμού, ώστε να μου δοθεί λόγος κατά το άνοιγμα του στόματός μου, για να κάνω γνωστό με παρρησία το μυστήριο του Ευαγγελίου, υπέρ του οποίου εκτελώ χρέη πρεσβευτή όντας δεμένος με αλυσίδες, ώστε να μιλήσω γι' αυτό με παρρησία, όπως οφείλω να μιλήσω. Αλλά για να γνωρίσετε και εσείς τα δικά μου, τι πράττω».

Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί την οσφύ σας με την αλήθεια, και έχοντας ενδυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας υποδηθεί στα πόδια σας την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης. Πάνω από όλα, αναλάβετε την ασπίδα της πίστεως, με την οποία θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πυρωμένα βέλη του πονηρού· και δεχθείτε την περικεφαλαία της σωτηρίας, και τη μάχαιρα του Πνεύματος, η οποία είναι ο λόγος του Θεού.» «Κανένας στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, προκειμένου να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Και αν κάποιος συμμετέχει σε αγώνες, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες.» «Προσέχετε τους εαυτούς σας, ώστε να μην χάσετε αυτά για τα οποία κοπιάσατε, αλλά να λάβετε πλήρη μισθό.» Ο καλός αγωνιστής, εφόσον αποδυθεί μία φορά στο στάδιο της ευσέβειας, πρέπει να υπομένει γενναία τα πλήγματα των αντιπάλων, με την ελπίδα της δόξας των στεφάνων.

Αφού τα έκρινα όλα αυτά και όσα τα ακολουθούν στο κριτήριο της ψυχής, μίσησα ολόκληρο τον βίο μου που αναλώθηκε στα μάταια, τον οποίο διήγαγα προσκολλημένος στους κόπους της γης. Και καθώς απέβαλα και απέρριψα από την ψυχή μου την προσκόλληση σε αυτά, μου φανερώθηκαν τα όντως αγαθά: το να φοβάμαι τον Θεό και να πράττω το θέλημά Του. Διότι κατάλαβα ότι αυτό αποτελεί το κεφάλαιο όλων των αγαθών· αυτό ονομάζεται και αρχή της σοφίας και τέλεια σοφία. Διότι είναι ζωή χωρίς λύπη και ανεπηρέαστη για όσους την ακολουθούν πιστά, και ασφαλής για όσους στηρίζονται σε αυτήν όπως στον Κύριο. Στρέφοντας, λοιπόν, τον λογισμό μου στην απόλυτα απλανή οδό των εντολών του Κυρίου, και αναγνωρίζοντας με ακρίβεια ότι δεν υπάρχει μέσα σε αυτήν τίποτε το σκολιό ή το στρεβλό, ούτε είναι γεμάτη από φάραγγες και σκοπέλους, αγκάθια και τριβόλους, αλλά ότι είναι ολόκληρη λεία και ομαλή, τέρποντας τα μάτια εκείνων που την πορεύονται με τις λαμπρότατες θεωρίες και εξωραΐζοντας τα πόδια, υποδένοντάς τα με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης για να βαδίζουν με ασφάλεια και ταχύτητα· αυτήν ακριβώς προέκρινα δίκαια πάνω από όλα τα άλλα, και άρχισα να ανοικοδομώ την πεσμένη και φθαρμένη οικία της ψυχής μου.

Έπειτα, αφού περιβληθείς την πανοπλία του Πνεύματος, ζώσεις τη μέση σου με αλήθεια, ενδυθείς τον θώρακα της δικαιοσύνης, φορέσεις την περικεφαλαία του σωτηρίου, υποδηθείς τα πόδια σου με την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης, πάρεις στα χέρια σου τον θυρεό της πίστεως και τη μάχαιρα του Πνεύματος, η οποία είναι το ρήμα του Θεού, και αφού καθοπλιστείς άριστα και οχυρωθείς από παντού, έξελθε με τέτοια πεποίθηση στον πόλεμο κατά της ασέβειας, ώστε, αφού την κατατροπώσεις και καταρρίψεις στη γη τον αρχηγό της διάβολο, να κοσμηθείς με τα στεφάνια της νίκης από τη ζωαρχική δεξιά του Δεσπότου.

Ω παμβασίλεια, πανάχραντη Μητέρα του Θεού, έντυσε τον βασιλιά μας με τη θεία σου βοήθεια από το ουράνιο ύψος, ζώσε τον με τη στερεότητα της αλήθειας και με την ασπίδα της πίστης και με το ξίφος του πνεύματος και περιφρούρησέ τον με την πανοπλία της δικαιοσύνης.

ΙΓ΄. Αυτός λοιπόν ήταν ο σκοπός του Κυρίου, να υπακούσει στον Πατέρα μέχρι θανάτου ως άνθρωπος υπέρ ημών, τηρώντας την εντολή της αγάπης, και να αμυνθεί απέναντι στον διάβολο με το να πάθει από αυτόν, μέσω των Γραμματέων και των Φαρισαίων που ενεργούνταν από εκείνον· και έτσι νίκησε, με το να νικηθεί εκουσίως, αυτόν που ήλπιζε ότι θα νικήσει, και λύτρωσε τον κόσμο από τη δυναστεία του. Με αυτόν τον τρόπο ο Χριστός «εσταυρώθη εξ ασθενείας»· μέσω της οποίας ασθένειας νέκρωσε τον θάνατο και κατήργησε εκείνον που είχε το κράτος του θανάτου. Με αυτόν τον τρόπο και ο Παύλος ασθενούσε και καυχιόταν «στις ασθένειες, για να επισκηνώσει» μέσα του «η δύναμη του Χριστού». ΙΔ΄. Έχοντας μάθει τον τρόπο αυτής της νίκης, έλεγε γράφοντας προς τους Εφεσίους: «Δεν είναι η πάλη σας προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τις αρχές, προς τις εξουσίες», και τα εξής. Και λέει να αναλάβουν τον θώρακα της δικαιοσύνης, και την περικεφαλαία της ελπίδας, και τον θυρεό της πίστεως, και τη μάχαιρα του Πνεύματος, για να μπορέσουν να σβήσουν όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού, εκείνοι που διεξάγουν τον πόλεμο ενάντια στους αόρατους εχθρούς· υποδεικνύοντας δε έμπρακτα τον τρόπο της πάλης έλεγε: «Εγώ, λοιπόν, έτσι τρέχω, όχι αβέβαια· έτσι πυγμαχώ, όχι χτυπώντας τον αέρα· αλλά καταπονώ το σώμα μου και το υποδουλώνω, μήπως, αφού κηρύξω στους άλλους, αποδειχθώ ο ίδιος αδόκιμος».

Το δε «έχοντας υποδημένα τα πόδια με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης» έτσι πρέπει να το κατανοήσουμε: επειδή θεωρήσαμε ότι το ευαγγέλιο της ειρήνης είναι το χάρισμα της απαθείας, σε εκείνον λοιπόν που δεν έχει ακόμη φθάσει σε αυτό, ο Απόστολος παραγγέλλει, προς προετοιμασία ενός τέτοιου χαρίσματος, να υποδήσει τις βάσεις της ψυχής με τη νέκρωση του σώματος· διότι κατ' αυτόν τον τρόπο παραμένει απρόσβλητος από τα αγκάθια των παθών και άτρωτος από τα φίδια και τους σκορπιούς, εννοώ δηλαδή τους πονηρούς λογισμούς.

Αλλά ο δικός μας πόλεμος έχει καταστεί μεγαλύτερος από εκείνον· διότι εκείνος είναι αισθητός και έχει αισθητούς τους αντιπάλους και δέχεται αισθητά τραύματα και ίσως υπομένει αισθητό, δηλαδή σωματικό, θάνατο. Για εμάς όμως, τους τάχα στρατιώτες του Βασιλέως της δόξης, ο πόλεμος δεν είναι «προς αίμα και σάρκα», κατά τον θείο απόστολο, «αλλά προς τις αρχές, προς τις εξουσίες, προς τους κοσμοκράτορες του σκότους του αιώνος τούτου, προς τα πνευματικά της πονηρίας στα επουράνια»· και «γι' αυτό», λέει, «αναλάβετε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να αντισταθείτε κατά την πονηρή ημέρα» εκείνου του αόρατου πολέμου «και αφού τα κατεργαστείτε όλα, να σταθείτε» και να μην καταπίπτετε καθόλου με τους λογισμούς, αλλά να σταθείτε καλά· «σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί την οσφύ σας με την αλήθεια», με την αγνεία και τη σωφροσύνη, «και έχοντας υποδηθεί τα πόδια με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης», για να τρέχετε ανεμπόδιστα στην οδό των εντολών του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού («έτρεξα», λέει, «στην οδό των εντολών σου, όταν πλάτυνες την καρδιά μου») «και δεχθείτε την περικεφαλαία του σωτηρίου» η οποία δύναται να φυλάξει την ψυχή μαζί με το σώμα και «τη μάχαιρα του πνεύματος, η οποία είναι ο λόγος του Θεού», και μέσω αυτής να εξολοθρεύετε τα στίφη των αφανών πολεμίων και τις άτοπες σκέψεις, και με αυτήν να αποκόψετε τα ολέθρια πάθη σαν ιστό αράχνης.

Διότι κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης του παμβασιλέως Χριστού, κατέκοψε φάλαγγες πολεμίων παθών με το ξίφος της χάριτος, έτρεψε σε φυγή πλήθη ακοίμητων εχθρών έχοντας την άνωθεν προστασία. Διότι, αφού ζώστηκε την πανοπλία του Θεού και έλαβε τη μάχαιρα του Αγίου Πνεύματος και έστεψε το κεφάλι του με την περικεφαλαία της σωτηρίας και σκεπάστηκε με τον θώρακα της πίστεως, νίκησε κατά κράτος και κατέβαλε τους αντιπάλους του και τους πολεμίους εχθρούς. Και ως απόλυτα δοκιμασμένος πλέον αριστέας και τροπαιούχος νικητής, πλησιάζει και συναγάλλεται με τον βασιλιά του και στεφοδότη Χριστό, επειδή τον αγάπησε και αγαπήθηκε από αυτόν και έλαβε από αυτόν ακένωτη χάρη και βρήκε αλάνθαστα το κλέος της αψευδούς υπόσχεσής του. Ποιας υπόσχεσης παρά αυτής; «Εγώ», λέει, «αγαπώ αυτούς που με αγαπούν, και εκείνοι που με αναζητούν θα βρουν χάρη».

Αυτήν τη νύμφη μνημονεύει και ο Δαβίδ λέγοντας «παρέστη η βασίλισσα εκ δεξιών σου» και τα εξής. Δες τον ιματισμό. Θέλεις όμως να γνωρίσεις και τα υποδήματά της; Ο Παύλος, ο νυμφαγωγός, διδάσκει λέγοντας «έχοντας υποδηθεί τα πόδια με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης». Θέλεις να δεις και τη ζώνη της, πώς είναι φτιαγμένη από την αλήθεια; «Αφού περιζώσετε», λέει, «τη μέση σας με αλήθεια». Θέλεις να δεις και τα πόδια; Άκουσε τον προφήτη που λέει: «Πόσο ωραία είναι τα πόδια εκείνων που ευαγγελίζονται την ειρήνη, εκείνων που ευαγγελίζονται τα αγαθά».

Έτσι, διατύπωσε τα προηγούμενα όχι επειδή έπραττε αυτά που δεν ήθελε, αλλά επειδή απλώς τα συλλογιζόταν· διότι πώς αλλιώς θα ήταν ακριβής μιμητής του Χριστού; Θα ήταν καλό λοιπόν, και εξαιρετικά ευχάριστο, να μην είχαμε αυτούς που ενεργούν εναντίον μας και μας πολεμούν· επειδή όμως αυτό είναι αδύνατο και δεν μπορούμε να έχουμε αυτό που θέλουμε (διότι θέλουμε να μην έχουμε εκείνους που μας παρασύρουν στα πάθη· καθώς έτσι θα μπορούσαμε να σωθούμε χωρίς κόπο· και δεν γίνεται αυτό που θέλουμε, αλλά αυτό που δεν θέλουμε· διότι πρέπει να δοκιμαζόμαστε όπως αρμόζει), ας μην υποχωρούμε, ω ψυχή, ας μην υποχωρούμε στον πονηρό, αλλά: «Αφού αναλάβουμε την πανοπλία του Θεού για να μας προστατεύει, ας ενδυθούμε τον θώρακα της δικαιοσύνης, και ας υποδηθούμε στα πόδια την ετοιμασία του ευαγγελίου, και πάνω σε όλα ας πάρουμε την ασπίδα της πίστεως, με την οποία θα μπορέσουμε να σβήσουμε όλα τα πυρωμένα βέλη του πονηρού, καθώς και την περικεφαλαία του σωτηρίου και τη μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού», «ώστε να μπορέσουμε να σταθούμε σταθεροί απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου», «και να καθαιρέσουμε λογισμούς και κάθε ύψωμα που υψώνεται εναντίον της γνώσεως του Χριστού», «διότι ο αγώνας μας δεν είναι εναντίον αίματος και σαρκός». «Διότι δεν πράττω αυτό που θέλω, αλλά αυτό που μισώ, αυτό κάνω».

Και επειδή δεν είμαστε ικανοί για την πάλη απέναντι στις αρχές, τις εξουσίες και τα πνεύματα της πονηρίας, μας προτρέπει να αναλάβουμε την πανοπλία του Θεού: ενδυθείτε τον θώρακα της δικαιοσύνης και υποδηθείτε στα πόδια την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης και περιζωστείτε τη μέση σας με την αλήθεια, αναλαμβάνοντας πάνω από όλα τον θυρεό της πίστεως, με τον οποίο, λέει, θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού, τα οποία είναι οι ενέργειες των μιαρών παθών. Και δεχθείτε την περικεφαλαία του σωτηρίου και την άγια μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού. Ο απόστολος υπέδειξε ότι μέσω αυτών των προαναφερθέντων πνευματικών όπλων, που είναι υπεράνω της ανθρώπινης φύσης μας, θα έχουμε τη δύναμη να σταθούμε απέναντι στις χαλεπές μεθοδείες του διαβόλου, τον δε τρόπο, με τον οποίο μπορούμε να τα αποκτήσουμε, τον επεσήμανε με ακρίβεια λέγοντας: Να προσεύχεστε σε κάθε καιρό εν πνεύματι με κάθε προσευχή και δέηση, και να αγρυπνείτε γι' αυτό με κάθε εγκαρτέρηση και δέηση. Γι' αυτό και απευθύνει ευχή προς όλους, λέγοντας: Η χάρις του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού και η αγάπη του Θεού και Πατρός και η κοινωνία του Αγίου Πνεύματος ας είναι με όλους σας. Και πάλι: Ολόκληρο το πνεύμα σας και η ψυχή και το σώμα είθε να διατηρηθεί άμεμπτο κατά την ημέρα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Είναι αδύνατον, χωρίς τον Θεό και μόνο με τις δικές του δυνάμεις, να ελευθερώσει κανείς τον εαυτό του σε τέτοιο βαθμό ώστε να απαλλαγεί πλήρως από την πάλη με τους λογισμούς· το να αντιλέγει όμως και να μην συγκατατίθεται σε αυτούς, είναι δυνατόν. Δ'. Εάν κάποιος είναι μπλεγμένος στα πράγματα αυτού του κόσμου και στα ποικίλα δεσμά του, και παρασύρεται από τα πάθη της κακίας, απέχει πολύ από το να γνωρίζει, όπως προείπαμε, ότι υπάρχει κάποια άλλη πάλη και ένας διαφορετικός, αόρατος πόλεμος. Διότι είναι ευκταίο, αφού ελευθερώσει κανείς τον εαυτό του από όλα τα ορατά πράγματα και αποστασιοποιηθεί από τις σαρκικές ηδονές, αρχίζοντας να προσκαρτερεί στον Κύριο, να μπορέσει να αποκτήσει επίγνωση της εσωτερικής πάλης των παθών που φωλιάζει μέσα του και του κρυφού πολέμου που διεξάγεται μέσα μας. Εάν δεν γίνουν αυτά, όπως είπαμε, ούτε με όλη του την ψυχή και ολοκληρωτικά δεν θα δεχθεί κάποιος να αφοσιωθεί στον Θεό, ούτε θα επιγνώσει αυτά τα απόκρυφα πάθη της κακίας και τα εσωτερικά δεσμά· αντιθέτως, κινδυνεύει, ενώ φέρει τραύματα και υποθάλπει αόρατα πάθη, να νομίζει και να θεωρεί ότι είναι υγιής. Για εκείνον όμως που καταφρόνησε την επιθυμία και τη δόξα, πρώτον μεν καθίσταται δυνατό να τα επιγνώσει αυτά, και έπειτα, αφού δεηθεί στον Χριστό με πίστη και λάβει από τον ουρανό τα όπλα του Πνεύματος, δηλαδή τον θώρακα της δικαιοσύνης, την περικεφαλαία του σωτηρίου, τον θυρεό της πίστεως και τη μάχαιρα του Πνεύματος, να τα καταπαλαίψει.

«Ενδυθείτε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να αντισταθείτε στις μεθοδείες του διαβόλου. Διότι η πάλη μας δεν είναι εναντίον σε αίμα και σάρκα, αλλά εναντίον στις αρχές, εναντίον στις εξουσίες, εναντίον στους κοσμοκράτορες του σκότους τούτου του αιώνα, εναντίον στα πνεύματα της πονηρίας». Ώστε υπάρχουν αρχές και εξουσίες και κοσμοκράτορες και πνεύματα της πονηρίας, εναντίον των οποίων πρέπει εμείς να αγωνιζόμαστε και να πολεμούμε. Και πού βρίσκονται αυτά και πού πολεμούν; Μέσα στην ψυχή, στους λογισμούς. Γι' αυτό προσθέτει: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζώσει την οσφύ σας με την αλήθεια, και έχοντας υποδηθεί τα πόδια με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, και ενδυόμενοι τον θώρακα της δικαιοσύνης. Πάνω απ' όλα, παίρνοντας τον θυρεό της πίστεως, με τον οποίο θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού. Και δεχθείτε την περικεφαλαία του σωτηρίου και τη μάχαιρα του Πνεύματος». Και συνεχίζει υποδεικνύοντας πώς μπορεί κάποιος να τα βρει και να τα αποκτήσει αυτά, λέγοντας: «μέσω κάθε προσευχής και δεήσεως, προσευχόμενοι σε κάθε καιρό, και παραμένοντας προσηλωμένοι σε αυτό με κάθε καρτερία και δέηση». Δίδαξε λοιπόν πώς πρέπει εμείς να βρούμε τα πνευματικά όπλα, με τα οποία δυνάμεθα να κατατροπώσουμε τους αόρατους εχθρούς.

Σταθείτε, λοιπόν, περιζωσμένοι τη μέση σας με την αλήθεια, και ενδεδυμένοι τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας υποδηθεί στα πόδια σας την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης· και είθε ο Κύριος ο Θεός να σας κατευοδώνει και να σας διασώζει, από τώρα και έως τον αιώνα· διότι σε αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

ΛΟΓΟΣ ΙΔ'. Είναι χρέος να ερευνάμε τις θεόπνευστες Γραφές. Αδελφοί και πατέρες, ποιος είναι ο σκοπός της παρούσας κατήχησης; Να σταθούμε γενναία έχοντας περιζωστεί τη μέση μας με την αλήθεια, και έχοντας υποδηθεί τα πόδια μας με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, ατενίζοντας ψηλά, αναλογιζόμενοι και ζητώντας τα άνω, ασχολούμενοι με τα επουράνια, με τη μέριμνα της απολογίας, με την έξοδο της ψυχής από το σώμα, με τη συνάντηση με τον Κριτή, με τα θεία βιβλία, ακολουθώντας τα ίχνη των βίων των αγίων, αποστηθίζοντας καθετί καλό και καθετί χρήσιμο, ώστε έχοντάς τα, να τα προβάλλουμε ως βέλη κατά του εχθρού, όχι με φιλαυτία ούτε με κενοδοξία - διότι τότε εργαζόμαστε εναντίον του εαυτού μας - αλλά θεάρεστα, ωφέλιμα και με ταπεινοφροσύνη. Αν κάποιος πολεμείται από τα πάθη, ας μην πέφτει σε ακηδία ούτε να καταρρέει. Διότι ο Κύριος είναι κοντά σε όλους όσους τον επικαλούνται, και η ψυχή που τον ζητά θα τον βρει. Μόνο ας μείνει σταθερός, ας αναστενάξει, ας δακρύσει, ας υψώσει τα χέρια στον ουρανό, ας χτυπήσει το στήθος του. Ας αναλογιστεί την ντροπή μπροστά στο φοβερό βήμα, αλλά και αυτήν που διαπομπεύεται μέσα του και στους ανθρώπους, και από εκεί ας συγκρατηθεί, από εκεί ας στηριχθεί.

Επομένως, ο παρών καιρός δεν είναι για εμάς καιρός αναπαύσεως ούτε αμεριμνησίας· αλλά πρέπει να θωρακιστούμε με τη νοητή πανοπλία και να αναλάβουμε τη μάχαιρα του Πνεύματος, να πολεμήσουμε και να στεφανωθούμε με νικητήρια τρόπαια· και όταν γίνει γνωστή η γενναιότητά μας στον αγώνα, τότε θα τερματίσει τον πραγματικό πόλεμο. Ναι, θα μας ανακαλέσει από την προσωρινή ξενιτιά και παροικία στην αληθινή κατοικία και ελευθερία της βασιλείας των ουρανών. Αυτό λοιπόν γράφουν ο νόμος, αυτό οι προφήτες, οι απόστολοι και οι διδάσκαλοι, και αυτό μας προξένησε η απερισκεψία του προπάτορα, και η γλυκύτητα της πικρής γεύσης.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΙΔ'. Περί της έρευνας των θείων Γραφών, ώστε να μην αγνοούμε τις πολύμορφες μηχανουργίες του διαβόλου. Αδελφοί και πατέρες, ποιος είναι ο σκοπός της παρούσας κατήχησης; Το να σταθούμε γενναία, έχοντας περιζώσει τη μέση μας με την αλήθεια και έχοντας υποδηθεί τα πόδια μας με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, βλέποντας προς τα άνω, αποβλέποντας στα άνω, ζητώντας τα άνω, ασχολούμενοι με τα επουράνια, με τη φροντίδα της απολογίας μας, με την έξοδο από το σώμα, με τη συνάντηση με τον Κριτή, με τα θεία βιβλία, ιχνηλατώντας τους βίους των αγίων, αποστηθίζοντας ό,τι είναι καλό και ό,τι είναι χρήσιμο, έχοντάς τα στον νου μας, και προβάλλοντάς τα ως βέλη κατά του εχθρού, όχι με φιλαυτία, ούτε με κενοδοξία (διότι έτσι τα στρέφουμε εναντίον του εαυτού μας), αλλά ένθεα και ωφέλιμα και ταπεινόφρονα. Εάν κάποιος ενοχλείται από κάποιο πάθος, ας μην κυριεύεται από ακηδία, ούτε ας καταπίπτει, (διότι ο Κύριος είναι κοντά σε όλους όσους τον επικαλούνται, και η ψυχή που τον ζητά θα τον βρει), αρκεί μόνο να στέκεται σταθερός, να αναστενάξει, να δακρύσει, να υψώσει τα χέρια στον ουρανό, να χτυπήσει το στήθος του, να αναλογιστεί την ντροπή που ακολουθεί μετά την πράξη, και δεν εννοώ μόνο εκείνη μπροστά στο φοβερό βήμα, αλλά και αυτήν που νιώθει μέσα του και αυτήν που γίνεται γνωστή στους ανθρώπους, και από αυτό ας συγκρατηθεί, από αυτό ας στηριχθεί. Διότι τι έχει γραφτεί; «

Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί τη μέση σας με την αλήθεια, όπως έχει γραφτεί, και έχοντας ενδυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας υποδηθεί στα πόδια σας την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, αναλαμβάνοντας πάνω απ' όλα την ασπίδα της πίστεως, με την οποία θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πυρωμένα βέλη του πονηρού. Και δεχθείτε την περικεφαλαία της σωτηρίας και τη μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού.» Αυτά είναι τα αποστολικά παραγγέλματα, αυτά και εμείς οι ταπεινοί διακηρύσσουμε μαζί του, και σας παρακαλούμε θερμά να μην αποκάμνετε στις θλίψεις ούτε να λυγίζετε στους πειρασμούς, γνωρίζοντας ότι το να δοκιμάζεται κανείς περισσότερο, αποτελεί αφορμή για περισσότερα στεφάνια. Και είθε ο Θεός να δώσει αυτή τη δύναμη, διότι είναι δυνατός να πράξει αυτό που έχει υποσχεθεί, είναι δυνατός να μας ενισχύσει ακόμη περισσότερο, ώστε να υπομείνουμε όχι μόνο πληγές, αλλά και φωτιά και ξίφος και θηρία και οτιδήποτε άλλο. Διότι, έχοντας αυτή την πεποίθηση ο Απόστολος λέει: «Σε όλα αυτά υπερνικούμε διά μέσου εκείνου που μας αγάπησε. Και είμαι πεπεισμένος ότι ούτε θάνατος ούτε ζωή, ούτε αρχές ούτε δυνάμεις, ούτε ύψωμα ούτε βάθος, ούτε καμία άλλη κτίση θα μπορέσει να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού, η οποία είναι εν Χριστώ Ιησού στον Κύριό μας.»