Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 6:16

Εκείνοι, λοιπόν, που στον παρόντα χρόνο κρούουν «τη θύρα» και λογαριάζουν τα μέλλοντα ως παρόντα είναι πολύ πιο συνετοί. Διότι, αναλογιζόμενοι τη φθορά και την κατάλυση αυτού του αιώνα, περιφρονούν τη σαρκική κοινωνία, γνωρίζοντας ότι μετά από αυτά θα επέλθει η διάλυση των σωμάτων· αναλογιζόμενοι, πάλι, ότι ο ορατός πλούτος υπόκειται σε φθορά και γυμνότητα, περιφρονούν όλα τα ορώμενα, και υπενθυμίζοντας στον εαυτό τους τις καταδίκες που γίνονται στους αμαρτωλούς και τις διάφορες κολάσεις που τους επιφέρονται, στέκονται με μέριμνα και φόβο και διασφαλίζουν τις ψυχές τους, μήπως πέσουν στη γέεννα και στα βάσανα. Και αναλογιζόμενοι πάλι την πόλη των αγίων και τους μεγιστάνες, τους πατέρες μας, τους προφήτες, τους αποστόλους, τους μάρτυρες, και τα επουράνια κάλλη και τις θεϊκές δόξες που θα ενδυθούν οι άγιοι εξαιτίας της καλής τους προαίρεσης, αν και βρίσκονται σε αυτόν τον αιώνα, είναι όμως σαν να απολαμβάνουν ήδη εκείνα τα αγαθά. Και βρισκόμενοι σε αυτή τη γυμνασία μοιάζουν με τον ουράνιο πατέρα τους. Επειδή, δηλαδή, μετά την παράβαση και τα καλά και τα κακά αναβλύζουν από τον ίδιο τον άνθρωπο, αυτοί πρόλαβαν και έκαναν πόλεμο με την κακία και ζήτησαν όπλο από τον ουράνιο πατέρα τους και μέσω αυτού έκαναν πόλεμο και νίκησαν και έσβησαν «τα πεπυρωμένα βέλη» της αμαρτίας.

Έπειτα εισέρχεται σε θλίψη και δαμασμό και στενοχώρια για να δοκιμαστεί, ώστε λίγο-λίγο να εξημερωθεί μέσω του Πνεύματος, καθώς εκλείπει και αφανίζεται σιγά-σιγά η αμαρτία που υπάρχει μέσα της. Και έτσι η ψυχή, αφού ενδυθεί «τον θώρακα της δικαιοσύνης» και «την περικεφαλαία του σωτηρίου» και «τον θυρεό της πίστεως» και «τη μάχαιρα του πνεύματος», διδάσκεται να πολεμά τους εχθρούς της. Και έτσι εξοπλισμένη με το Πνεύμα του Κυρίου αγωνίζεται «προς τα πνευματικά της πονηρίας» και σβήνει «τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού». Διότι χωρίς τα όπλα του Πνεύματος δεν καταργείται η αμαρτία. Έχοντας όμως η ψυχή τα όπλα του Κυρίου, όταν ακούσει και αισθανθεί τους σφοδρούς πολέμους, «εκπορεύεται με αλαλαγμό και κραυγή» (καθώς λέγεται στον Ιώβ), διότι και μόνο από «τη φωνή της δεήσεώς» της καταπίπτουν οι εχθροί. Και έτσι, αφού αγωνιστεί και νικήσει στον πόλεμο μέσω του Πνεύματος, φέρει νικηφόρους στεφάνους με πολλή παρρησία, και έτσι ενώνεται με τον επουράνιο Βασιλέα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Διότι υπάρχουν ανάμεσα δύσβατα όρη και ποταμοί και πλήθος δρακόντων και ιοβόλων θηρίων και ερπετών. Και όπως ακριβώς ένα κήτος καταπίνει τον άνθρωπο στην κοιλιά του, έτσι και η αμαρτία καταπίνει τις ψυχές. Υπάρχουν φλόγες πυρός που καίνε και «βέλη πεπυρωμένα». Διότι το κακό εξαπλώθηκε μέσα στις ψυχές και θεμελιώθηκε. Οι συνετοί όμως, όταν εγείρονται τα πάθη, δεν τα υπακούουν, αλλά μόλις αρχίσουν να τους υποβάλλουν λογισμούς, τα απωθούν και οργίζονται εναντίον των κακών επιθυμιών και γίνονται εχθροί του ίδιου του εαυτού τους. Διότι ο σατανάς επιθυμεί διακαώς να επαναπαυθεί και να εξαπλωθεί μέσα στην ψυχή, και θλίβεται και στενοχωρείται όταν η ψυχή δεν τον υπακούει. Υπάρχουν δε κάποιοι που συγκρατούνται από τη θεία δύναμη, οι οποίοι, εάν δουν έναν νέο μαζί με μια γυναίκα, ακόμη και αν δεν σκεφτούν απολύτως τίποτα, ούτε μιαίνεται ο νους τους ούτε διαπράττουν εσωτερικά αμαρτία, εντούτοις δεν πρέπει ακόμη να έχει κανείς απόλυτη εμπιστοσύνη σε μια τέτοια κατάσταση. Υπάρχουν και άλλοι, στους οποίους τα πάθη έχουν παύσει τελείως και έχουν σβήσει και ξηρανθεί. αλλά αυτά τα μέτρα ανήκουν στους μεγάλους.

«Ενδυθείτε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να αντισταθείτε στις μεθοδείες του διαβόλου. Διότι η πάλη μας δεν είναι εναντίον σε αίμα και σάρκα, αλλά εναντίον στις αρχές, εναντίον στις εξουσίες, εναντίον στους κοσμοκράτορες του σκότους τούτου του αιώνα, εναντίον στα πνεύματα της πονηρίας». Ώστε υπάρχουν αρχές και εξουσίες και κοσμοκράτορες και πνεύματα της πονηρίας, εναντίον των οποίων πρέπει εμείς να αγωνιζόμαστε και να πολεμούμε. Και πού βρίσκονται αυτά και πού πολεμούν; Μέσα στην ψυχή, στους λογισμούς. Γι' αυτό προσθέτει: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζώσει την οσφύ σας με την αλήθεια, και έχοντας υποδηθεί τα πόδια με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, και ενδυόμενοι τον θώρακα της δικαιοσύνης. Πάνω απ' όλα, παίρνοντας τον θυρεό της πίστεως, με τον οποίο θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού. Και δεχθείτε την περικεφαλαία του σωτηρίου και τη μάχαιρα του Πνεύματος». Και συνεχίζει υποδεικνύοντας πώς μπορεί κάποιος να τα βρει και να τα αποκτήσει αυτά, λέγοντας: «μέσω κάθε προσευχής και δεήσεως, προσευχόμενοι σε κάθε καιρό, και παραμένοντας προσηλωμένοι σε αυτό με κάθε καρτερία και δέηση». Δίδαξε λοιπόν πώς πρέπει εμείς να βρούμε τα πνευματικά όπλα, με τα οποία δυνάμεθα να κατατροπώσουμε τους αόρατους εχθρούς.

Διότι σε αυτόν που αρνήθηκε αληθινά τον κόσμο και αγωνίστηκε και απέρριψε από πάνω του το φορτίο της γης και των μάταιων ασχολιών και επιθυμιών και σαρκικών ηδονών και της δόξας και της εξουσίας και των ανθρώπινων τιμών, που σήκωσε τον εαυτό του και με όλη του την καρδιά απομακρύνθηκε από όλα αυτά σε αυτόν τον αγώνα, ο Κύριος βοηθά κρυφά ανάλογα με το μέτρο της θελήσεως της αρνήσεως του κόσμου. Και αφού σταθεί στη λατρεία του Κυρίου και εγκαρτερήσει εξ ολοκλήρου (με το σώμα και με την ψυχή εννοώ), εκείνος βρίσκει εναντίωση και κρυφά πάθη και αόρατα δεσμά και αφανή πόλεμο και αγώνα και κρυφή άθληση, και έτσι, αφού δεηθεί στον Κύριο με πίστη και λάβει όπλα από τον ουρανό, τα όπλα του Πνεύματος, τα οποία απαρίθμησε ο μακάριος Απόστολος, «τον θώρακα της δικαιοσύνης» και «την περικεφαλαία του σωτηρίου» και «τον θυρεό της πίστεως» και «την μάχαιρα του πνεύματος», εξοπλισμένος θα μπορέσει «να σταθεί ενάντια στις κρυφές μεθοδείες του διαβόλου» στις παρούσες πονηρές ημέρες· αφού αποκτήσει αυτά τα όπλα μέσω κάθε προσευχής και εγκαρτερήσεως και δεήσεως, και πάνω απ' όλα μέσω της πίστεως, θα μπορέσει να κατατροπώσει τον πόλεμο ενάντια στις αρχές και τις εξουσίες και τους κοσμοκράτορες, και έτσι, έχοντας νικήσει τις αντίθετες δυνάμεις μέσω της ενέργειας του Αγίου Πνεύματος και της δικής του σπουδής σε κάθε αρετή, θα αξιωθεί την αιώνια ζωή στους απέραντους αιώνες των αιώνων.

ΛΟΓΟΣ Ξ΄ Όποιος θέλει να παραδώσει αληθινά τον εαυτό του στον Κύριο, χάριν της μελλοντικής επαγγελίας της Βασιλείας, οφείλει πρώτα απ’ όλα να οπλιστεί με σταθερή πίστη και βέβαιη ελπίδα, επειδή ο πονηρός αντιστέκεται με κάθε τρόπο και πολεμά ποικιλοτρόπως κάθε ψυχή, ώστε με αυτές να μπορέσει να σβήσει τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού. Ο αντίδικος μηχανεύεται αναρίθμητα πράγματα, θέλοντας να χαλαρώσει την προαίρεση της ψυχής και να την αποσπάσει από την ελπίδα και την αγάπη προς τον Κύριο. Την πολεμά με διάφορους τρόπους: είτε επιφέρει εσωτερικές θλίψεις μέσω των πνευμάτων της πονηρίας είτε ενσπείρει μιαρούς, μάταιους και ρυπαρούς λογισμούς· ακόμη, επαναφέρει στη μνήμη τα προηγούμενα αμαρτήματα και καταδικάζει την ψυχή, για να οδηγήσει την προαίρεσή της σε χαύνωση, σαν να είναι αδύνατο να αξιωθεί τη σωτηρία. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκει να οδηγήσει την ψυχή στην απελπισία, κάνοντάς την να νομίζει ότι η ίδια γεννά μέσα στην καρδιά της, μέσω των μάταιων και πονηρών λογισμών, όλα αυτά τα άτοπα και ότι δεν τα σπέρνει μέσα της ο ξένος. Αυτό ακριβώς της υποβάλλει η κακία, μη θέλοντας να γίνει γνωστό ότι μαζί με την ψυχή υπάρχει ένα ξένο προς τον Θεό, κοσμικό πνεύμα πλάνης, το οποίο αποβλέπει στο να την οδηγήσει στην απόγνωση.

Επομένως, ο παρών καιρός δεν είναι για εμάς καιρός αναπαύσεως ούτε αμεριμνησίας· αλλά πρέπει να θωρακιστούμε με τη νοητή πανοπλία και να αναλάβουμε τη μάχαιρα του Πνεύματος, να πολεμήσουμε και να στεφανωθούμε με νικητήρια τρόπαια· και όταν γίνει γνωστή η γενναιότητά μας στον αγώνα, τότε θα τερματίσει τον πραγματικό πόλεμο. Ναι, θα μας ανακαλέσει από την προσωρινή ξενιτιά και παροικία στην αληθινή κατοικία και ελευθερία της βασιλείας των ουρανών. Αυτό λοιπόν γράφουν ο νόμος, αυτό οι προφήτες, οι απόστολοι και οι διδάσκαλοι, και αυτό μας προξένησε η απερισκεψία του προπάτορα, και η γλυκύτητα της πικρής γεύσης.

Παρομοίως λοιπόν, τέκνα, ας πορευθούμε και εμείς εάν πραγματικά θέλουμε να βρούμε τη ζωή και το αληθινό φως, υπομένοντας τα πάντα, αντέχοντας τα πάντα, χωρίς να δίνουμε σε κανένα ζήτημα καμία αφορμή για σκάνδαλο, ώστε να μην κατακριθεί η διακονία του έργου μας. Πάνω από όλα, ας αναλάβουμε την ασπίδα της ειλικρινούς πίστεως, με την οποία θα μπορέσετε να σβήσετε τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού. Ας παραμένουμε ειρηνικοί και ανεπιτήδευτοι, χαίροντας και συγχαίροντας ο ένας για την προκοπή του άλλου, συναρμολογούμενοι με μία σύμπνοια του πνεύματος ως ένα σώμα Χριστού, προσευχόμενοι και για τη δική μου δύστηνη και ταλαίπωρη ψυχή, ώστε ο Θεός της ειρήνης να σας χορηγήσει πνεύμα δυνάμεως, για να μπορείτε να πορεύεστε σύμφωνα με το θέλημά Του, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Όχι δύο, ούτε τρεις φορές τον χρόνο· διότι, αν πολεμούσαμε και δεχόμασταν πόλεμο τρεις φορές, επιστρέφοντας στα σπίτια μας θα απολαμβάναμε ηρεμία και οι δύο, και αυτοί που πολεμούν και αυτοί που δέχονται τον πόλεμο, αλλά αδιάλειπτα· και ομοίως, επειδή και ο πόλεμος από τους εχθρούς μας είναι αέναος, όπως γνωρίζετε και γνωρίζουμε εμείς που πειραζόμαστε. Λοιπόν, τι παράξενο ή παράλογο κάνουμε; Ή μάλλον εντελώς εύλογα, δίκαια και πολύ ωφέλιμα δεν συγκεντρωνόμαστε στο ίδιο μέρος τρεις φορές την εβδομάδα; Αλλά και κάθε βράδυ που συναζόμαστε, και τρόπον τινά συμβουλευόμαστε, συγκροτούμαστε και συνασπιζόμαστε μέσω του λόγου της κατηχήσεως; Βλέπετε λοιπόν, στρατιώτες του Χριστού, πώς έχετε οχυρωμένες τις ψυχές σας; Αν έχετε τον θώρακα της σταθερής πίστεως· αν υπάρχει σε εσάς η ασπίδα της ταπεινοφροσύνης· αν είναι παρόν το δόρυ της υπακοής· αν σας σκεπάζει η περικεφαλαία της σωτηρίου ελπίδος· αν είναι στα χέρια σας η μάχαιρα της ανδρείας· και, πρωτίστως, αν είναι πειθήνιο και γοργό το τίμιο σώμα σας, σαν πουλάρι πειθαρχημένο, και δεν συμβεί, όντας δυσκολοκυβέρνητο και ατίθασο, να ρίξει κάτω τον αναβάτη νου μπροστά στους εχθρούς. Ναι, λοιπόν, τα έχετε, απαντώ εγώ αντί για εσάς· αλλά και είθε να τα έχετε όλο και περισσότερο, τεκνία μου· διότι είναι πολλοί αυτοί που μας πολεμούν από τα ύψη, διότι είναι υπερβολικά πυρωμένα τα βέλη του πονηρού· διότι μερόνυχτα ούτε για μια απειροελάχιστη στιγμή δεν υποχωρεί.

Τίποτα λοιπόν δεν υπάρχει σε κανένα από αυτά ή στα παρόμοια. Αλλά, πες μου, για ποιο λόγο; Για να καθαριστούμε από τις αμαρτίες. Για να ενδυθούμε τον θείο φόβο, για να ταπεινωθούμε μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού, δηλαδή της νέκρωσης των ψυχικών μας θελημάτων και της απονέκρωσης των δικών μας επιθυμιών. Για να πολεμάμε τον αντίδικο διάβολο και να παλέψουμε ενάντια στις αρχές, στις εξουσίες, στους κοσμοκράτορες του σκότους αυτού του αιώνα. Για να μην υποκύπτουμε στους πολυποίκιλους πειρασμούς της σάρκας. Και τέλος, για να αποκτήσουμε εμείς την απουσία λογισμών μέσα στη λογιότητα, με ισχυρή πίστη στην προστασία του καθηγουμένου, μέσω της οποίας είναι δυνατόν να σβήσουμε πραγματικά όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού.

Βλέπετε λοιπόν, στρατιώτες του Χριστού, πώς είναι περιφραγμένες οι ψυχές σας, εάν έχετε τον θώρακα της πίστης, εάν υπάρχει σε εσάς η ασπίδα της ταπεινοφροσύνης, εάν είναι παρόν το δόρυ της υπακοής, εάν σας σκέπει η περικεφαλαία της σωτήριας ελπίδας, εάν βρίσκεται στα χέρια σας η μάχαιρα της ανδρείας, και πρωτίστως, εάν το τίμιο σώμα σας είναι υπάκουο και ταχύ, ώστε σαν πειθαρχημένο πουλάρι, και όχι ατίθασο και ανυπότακτο, να μη ρίξει κάτω τον αναβάτη νου μπροστά στο πρόσωπο των εχθρών. Ναι, λοιπόν, τα έχετε —απαντώ εγώ αντί για εσάς— αλλά είθε να τα έχετε ολοένα και περισσότερο, παιδιά μου, διότι πολλοί είναι εκείνοι που σας πολεμούν από τα ύψη, διότι τα βέλη του πονηρού είναι εξαιρετικά πυρωμένα, διότι μέρα και νύχτα δεν υποχωρεί ούτε για μια ελάχιστη στιγμή. Διότι ούτε τρώει, ούτε πίνει, ούτε κοιμάται, όπως ακριβώς ο ίδιος ο αποστάτης είπε σε κάποιον άγιο πατέρα, αλλά σε αυτό συνίσταται η άζωη ζωή του και η ολέθρια ενέργειά του, στο να καταβάλει τον φτωχό και τον πένητα, στο να σφάξει εκείνους που έχουν ευθεία καρδιά. Αλλά η ρομφαία του είθε να εισέλθει στην ίδια του την καρδιά, και τα τόξα του να συντριβούν. Και πώς θα γίνει αυτό; Εάν αφουγκραζόμαστε όσα ψάλλονται, εάν τον αποκρούουμε με τα προαναφερθέντα όπλα. Αυτόν, όπως είπε ο ίδιος ο αλάστορας, τον συντρίβει η ταπεινοφροσύνη· αυτόν τον εξοντώνει η υπακοή· αυτόν τον τρέπει σε φυγή η προσευχή· αυτόν τον λιμοκτονεί η νηστεία· αυτόν τον τσακίζει η φιλαδελφία και όλη η υπόλοιπη άσκηση των θείων αρετών.

Παρομοίως λοιπόν, τέκνα, και εμείς, εάν βεβαίως θέλουμε να βρούμε τη ζωή και «το φως το αληθινό», ας πορευθούμε, υπομένοντας τα πάντα, αντέχοντας τα πάντα, «χωρίς να δίνουμε σε τίποτα καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατηγορηθεί η διακονία» του έργου μας, «παίρνοντας πάνω από όλα την ασπίδα της καλής πίστης, με την οποία θα μπορέσετε να σβήσετε τα πυρωμένα βέλη του πονηρού», παραμένοντας ειρηνικοί και χωρίς διάθεση επίδειξης, χαίροντας και συγχαίροντας ο ένας για την προκοπή του άλλου, συναρμολογούμενοι με μία σύμπνοια του πνεύματος ως ένα σώμα Χριστού, προσευχόμενοι και για την άθλια και ταλαίπωρη ψυχή μου, ώστε ο Θεός της ειρήνης να χορηγήσει πνεύμα δυνάμεως για να μπορώ να σας καθοδηγώ, σύμφωνα με το θέλημά Του, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί τη μέση σας με την αλήθεια, όπως έχει γραφτεί, και έχοντας ενδυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας υποδηθεί στα πόδια σας την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, αναλαμβάνοντας πάνω απ' όλα την ασπίδα της πίστεως, με την οποία θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πυρωμένα βέλη του πονηρού. Και δεχθείτε την περικεφαλαία της σωτηρίας και τη μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού.» Αυτά είναι τα αποστολικά παραγγέλματα, αυτά και εμείς οι ταπεινοί διακηρύσσουμε μαζί του, και σας παρακαλούμε θερμά να μην αποκάμνετε στις θλίψεις ούτε να λυγίζετε στους πειρασμούς, γνωρίζοντας ότι το να δοκιμάζεται κανείς περισσότερο, αποτελεί αφορμή για περισσότερα στεφάνια. Και είθε ο Θεός να δώσει αυτή τη δύναμη, διότι είναι δυνατός να πράξει αυτό που έχει υποσχεθεί, είναι δυνατός να μας ενισχύσει ακόμη περισσότερο, ώστε να υπομείνουμε όχι μόνο πληγές, αλλά και φωτιά και ξίφος και θηρία και οτιδήποτε άλλο. Διότι, έχοντας αυτή την πεποίθηση ο Απόστολος λέει: «Σε όλα αυτά υπερνικούμε διά μέσου εκείνου που μας αγάπησε. Και είμαι πεπεισμένος ότι ούτε θάνατος ούτε ζωή, ούτε αρχές ούτε δυνάμεις, ούτε ύψωμα ούτε βάθος, ούτε καμία άλλη κτίση θα μπορέσει να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού, η οποία είναι εν Χριστώ Ιησού στον Κύριό μας.»

Εκείνος μας τάραξε; Αλλά Εκείνος που είπε στη θάλασσα: «Σιώπα, πεφίμωσο», κατεύνασε και τους λογισμούς που μας κλυδωνίζουν. Και, ω της ευεργεσίας! Δεν προλαβαίνουμε να τον επικαλεστούμε, και ο αγαθός Κύριος μας προφταίνει με έλεος και οικτιρμούς, και δίνει προσευχή σε εκείνον που προσεύχεται, και διασκορπίζει το σύννεφο της λύπης, και μέσω των αγαθών λογισμών ρίχνει φως στην καρδιά. Και τι δεν κάνει άλλωστε; Διότι, αν παρέδωσε τον εαυτό του για εμάς μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού, «Πώς δεν θα μας χαρίσει μαζί με αυτόν τα πάντα;». Γι' αυτό ας επιμείνουμε, αδελφοί, δουλεύοντάς τον με θάρρος, ανακαλώντας τους εαυτούς μας από τις πτώσεις, τρέχοντας με ζήλο στον δρόμο της ασκήσεως, γνωρίζοντας ότι στο τέλος των αγώνων φυλάσσονται τα στεφάνια. Επομένως, ας χρησιμοποιούμε περισσότερο την εξαγόρευση των λογισμών, διότι η εξαγόρευση είναι χαλινάρι ενάντια στην αμαρτία. Ας χρησιμοποιούμε την ταπεινοφροσύνη, διότι με αυτήν συντρίβονται «τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού». Ας χρησιμοποιούμε την πίστη, διότι «χωρίς πίστη είναι αδύνατον να ευαρεστήσει κανείς» τον Θεό. Ίσως απορούμε και βρισκόμαστε σε αδιέξοδο για το πώς, αν και αγωνιζόμαστε, αιχμαλωτιζόμαστε από τους άτοπους λογισμούς. Αλλά αυτό το παθαίνουμε εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ. «Διότι βασίλευσε», λέει, «ο θάνατος από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή, ακόμη και σε εκείνους που δεν αμάρτησαν με παρόμοιο τρόπο με την παράβαση του Αδάμ», και η φύση μας έχει νοσήσει υπερβολικά από τη φιληδονία.