Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 3:6

Αν όμως εσείς κάνετε εξορκισμό στο όνομα οποιουδήποτε από αυτούς που υπήρξαν στο έθνος σας, είτε βασιλέων είτε δικαίων είτε προφητών είτε πατριαρχών, κανένα από τα δαιμόνια δεν πρόκειται να υποταχθεί. Αλλά αν τυχόν κάποιος από εσάς κάνει εξορκισμό στο όνομα του Θεού του Αβραάμ και του Θεού του Ισαάκ και του Θεού του Ιακώβ, ίσως να υποταχθεί. Βεβαίως, ήδη αυτοί από εσάς που ασχολούνται με τους εξορκισμούς, χρησιμοποιώντας αυτή την τέχνη όπως ακριβώς και οι εθνικοί, κάνουν εξορκισμούς και χρησιμοποιούν θυμιάματα και μαγικούς καταδέσμους, όπως έχω πει. Το ότι δε υπάρχουν και άγγελοι και δυνάμεις, προς τους οποίους απευθύνεται ο προφητικός λόγος μέσω του Δαβίδ να σηκώσουν τις πύλες, ώστε να εισέλθει αυτός που αναστήθηκε από τους νεκρούς, ο Κύριος των δυνάμεων σύμφωνα με το θέλημα του Πατρός, ο Ιησούς Χριστός, το απέδειξε ομοίως ο λόγος του Δαβίδ, τον οποίο θα υπενθυμίσω και πάλι για χάρη αυτών που δεν ήταν χθες μαζί μας, για τους οποίους και αναφέρω περιληπτικά πολλά από όσα ειπώθηκαν χθες.

Ώ θεομαρτύρητη και φιλόθεη και πατρόθεη σύναξη, ώ προπάτορες του Χριστού και ασφαλείς πρωτοπρόεδροι της θείας πίστεως, μέσω της οποίας δεν διστάσατε να θυσιάσετε στον Θεό ακόμη και αγαπημένα τέκνα, και χάρη σε αυτήν μετατρέψατε το καμίνι σε δροσιά, και μέσω αυτής της πίστεως φράξατε τα στόματα των λεόντων, και επιτελέσατε πάρα πολλά σημεία ενδυναμωμένοι με θεία δύναμη, και με την αφθονία της ακραιφνούς πίστεως και των ενάρετων πράξεων ελκύσατε τον Θεό που είναι μέσα σε όλα και πάνω από όλα και Θεός των πάντων, και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό, ώστε να ονομάζεται δικός σας μόνο Θεός, του Αβραάμ και του Ισαάκ και του Ιακώβ· «Εγώ είμαι», λέει, «ο Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ», ο Θεός των πατέρων μας.

Αλλά και το αναγορεύει ολοφάνερα Θεό, ονομάζοντας δάχτυλο του Θεού εκείνη την πνευματική και θεία ενέργεια, με την οποία εξέβαλλε τα δαιμόνια, και αποφαινόμενος ότι η βλασφημία εναντίον του ως αναμφίλεκτου Θεού είναι ασυγχώρητη και στον παρόντα αιώνα και στον μέλλοντα. Και αυτό το ίδιο το Άγιο Πνεύμα, το οποίο παλαιότερα μίλησε και ενέργησε τις οράσεις στους πατέρες και στους προφήτες, και αργότερα εκχύθηκε αφθονότερα στους ιερούς αποστόλους και έλαμψε επισημότερα μέσω αυτών και μέσα σε αυτούς, μυεί μεν τον Ησαΐα σε εκείνη τη φρικτή όραση, μέσω της σεραφικής υμνωδίας, στη μία ταυτόχρονα και μάλιστα κατά την ουσία, αλλά τρισυπόστατη αγιότητα της θεότητας, με το να συνάπτονται αμέσως και κατά τρόπο εξαιρετικά θαυμαστό τα τρία αριθμούμενα «Άγιος» σε έναν Κύριο. Επίσης, πριν από αυτόν, μυεί τον μέγα Μωυσή στο όραμα της βάτου στο ίδιο μυστήριο με άλλον τρόπο: με το να πει Εκείνος που κατέλαβε τη βάτο με μορφή πυρός χωρίς να την κατακαίει «Εγώ ειμί» σε ενικό αριθμό προς δήλωση της μίας φύσεως, και έπειτα να προσθέσει τρεις φορές το «ο Θεός», για να καταδείξει το τρισσό των υποστάσεων, καθώς και το ότι η καθεμία είναι ολόκληρος και τέλειος Θεός. Διότι αυτό ακριβώς θέλει να δηλώσει η προσθήκη του άρθρου, αφού τίποτα δεν είναι μεριστό και τίποτα δεν είναι ατελές στην Τριάδα.

Διότι είναι Πατέρας και Υιός και Άγιο Πνεύμα· και η τριάδα είναι μονάδα, και η μονάδα τριάδα. Διότι τα τρία είναι ένας Θεός, και ο Θεός είναι αυτά, και ο μόνος Θεός· διότι δεν υπάρχει Θεός εκτός από αυτόν· και ο Θεός είναι καθένα από τα τρία. «Διότι εγώ είμαι», λέγει Εκείνος που τα αποκαλύπτει αυτά στον Μωυσή, «ο Θεός και ο Θεός και ο Θεός»· διότι ποια ανάγκη υπάρχει να παραθέσουμε στη σειρά και τα ονόματα των πατριαρχών; Πουθενά καμία δυάδα δεν παραζευγνύεται με τη μία θεότητα· δεν υπάρχει κανένας συνδυασμός (δύο μερών) μέσα στην τριάδα· ούτε ακολουθεί μετά τη μονάδα δυάδα, ή και τριάδα, ώστε να νοήσω και δυάδα πριν από τη μονάδα ή και την τριάδα, αλλά η μεν μονάδα είναι η πηγαία αιτία των δύο μονάδων που προέρχονται από αυτήν· και φθάνει σε αυτές ενώνοντάς τες με τον εαυτό της· και νοείται ως τριάδα πριν από τη δυάδα, και συγχρόνως αστράφτει με ένα μεν φως αλλά και με τρία· γι' αυτό και δεν πιστεύουμε σε δύο πρόσωπα, ούτε σε δύο Υιούς, ούτε σε δύο Πνεύματα, αλλά ένας και ένας και ένα, και έτσι είναι τρία αυτά που αριθμούνται· και αυτά τα τρία το καθένα ξεχωριστά είναι ένα, και όλα μαζί είναι το ένα· γι' αυτό και δεν υπάρχουν τρεις Θεοί, αλλά ένας, ο μόνος και όλος Θεός, ο προπάντων και υπεράνω όλων και η αιτία των πάντων. Εάν όμως το Πνεύμα εκπορεύεται από τον Πατέρα και τον Υιό, δεν είναι πλέον ολόκληρη μονάδα η θεότητα, διότι πλέον ο Πατέρας δεν είναι μόνος του Πατέρας· διότι πώς είναι δυνατόν, εφόσον ο Υιός συμμερίζεται το πατρικό αίτιο; Ούτε ο Υιός είναι πλέον μόνος Υιός· διότι πώς είναι δυνατόν, αυτός που εν μέρει είναι και Πατέρας του Πνεύματος; Ούτε είναι πλέον ένα και μοναδικό το Πνεύμα· διότι πώς είναι δυνατόν, εφόσον δεν προέρχεται από έναν και μοναδικό;

Και εκείνο ποιους δεν θα έκανε να ντραπούν, όταν ο ίδιος ο Θεός βροντοφωνάζει και λέει: «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ»; Διότι πώς θα μπορούσε ο αληθινός Θεός να είναι Θεός εκείνων που δεν πρόκειται πλέον να υπάρξουν, αλλά έχουν φθαρεί προς την ανυπαρξία; Και γιατί φύτεψε τον παράδεισο ανατολικά στην Εδέμ, στον οποίο τοποθέτησε τον άνθρωπο που έπλασε, αν γνώριζε ότι εκείνος αμέσως θα παρανομούσε και θα γινόταν εξόριστος από αυτόν τον τόπο, και ότι κανείς από τους μεταγενέστερους ανθρώπους δεν επρόκειτο να τον κατοικήσει ξανά; Διότι, αν ο καθένας, τόσο από εκείνους που έζησαν με ευσέβεια όσο και από εκείνους που έζησαν με ασέβεια, μετά το στάδιο του παρόντος βίου διαλύεται προς την ανυπαρξία, και κανείς δεν παραμένει πλέον ώστε να κληρονομήσει τον παράδεισο και να απολαύσει την ιερή τρυφή σε αυτόν, πώς μια τέτοια αχάριστη και ασεβής αντίληψη δεν θα αποδείξει ότι αυτός δημιουργήθηκε μάταια, και μέσω της προσβολής προς εκείνον δεν θα υβρίσει τον κοινό Δημιουργό, κατηγορώντας τον ότι πράττει εκείνα, τα οποία ούτε ένας μέτριος άνθρωπος δεν θα έπραττε;

Όμως και από τα διεστραμμένα προκύπτει ευστροφία για τους επιμελείς, και ο λόγος ας τίθεται σε διερεύνηση οσάκις προβάλλεται, έστω και από τα αντίθετα, ώστε με τη δοκιμασία, όπως ακριβώς με την τριβή των λίθων, να αναπηδήσει το πυρ της αληθείας. Και βεβαίως τέτοια είναι και τώρα η πρότασή σου. Σε ορισμένες ιστορήσεις (απεικονίσεις) έχουν βρεθεί εικόνες που επιγράφονται «θειότης», «κυριότης», «βασιλεία»· είναι φανερό ότι αυτό το λες για την εικόνα του Χριστού. Και πώς γίνεται αυτό; Τέτοιες λέξεις νοούνται κοινώς για την Τριάδα και όχι διακεκριμένα για ένα μόνο πρόσωπο. Διότι, αν και κάθε πρόσωπο ονομάζεται Θεός και Κύριος, δεν ονομάζεται όμως απλώς θειότητα και κυριότητα· όπως, για παράδειγμα, λέει: «Εγώ είμαι ο Θεός του πατέρα σου», και όχι «η θειότητα»· «Εγώ είμαι ο ων», και όχι «η οντότητα», και «έβρεξε ο Κύριος πυρ από τον Κύριο», και όχι «κυριότητα από την κυριότητα». Εάν λοιπόν αυτά ισχύουν στη θεολογία, πολύ περισσότερο δεν έχει λογική στην οικονομία να επιγράφεται η εικόνα του Χριστού «θειότης» ή «κυριότης». Διότι μπορεί να ονομάζεται Θεός και Κύριος ή με κάτι ισοδύναμο προς αυτά (αλλά και αυτό ομωνύμως), όχι όμως θειότητα ή κυριότητα. Όπως, για παράδειγμα, και στην περίπτωση ενός ζωγραφισμένου ανθρώπου, ονομάζεται άνθρωπος, όχι όμως ανθρωπότητα, και βασιλιάς των επί της γης, όχι όμως βασιλεία. Επομένως, όπως νομίζω, η επιγραφή είναι εσφαλμένη· διότι συμπεριλαμβάνει (συμπεριγράφει) και τον Πατέρα και το Πνεύμα, πράγμα που είναι άτοπο.

«Όσο για την ανάσταση των νεκρών, δεν διαβάσατε αυτό που σας ειπώθηκε από τον Θεό, ο οποίος λέει: Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ, και ο Θεός του Ισαάκ, και ο Θεός του Ιακώβ; Ο Θεός δεν είναι Θεός νεκρών, αλλά ζώντων. Και όταν άκουσαν τα πλήθη, εκπλήσσονταν με τη διδαχή του.» Αποδεικνύει ο Σωτήρας ότι και ανάσταση θα υπάρξει, και όχι τέτοια σαρκική, όπως πλανώνται, αλλά πιο θεϊκή και πνευματική. Διότι λέει: «Πλανάσθε, επειδή δεν γνωρίζετε τις Γραφές ούτε τη δύναμη του Θεού». Διότι, αν μεν γνωρίζατε τις Γραφές, θα κατανοούσατε ότι ο Θεός δεν είναι Θεός νεκρών, αλλά ζώντων. Αν πάλι γνωρίζατε τη δύναμη του Θεού, θα ξέρατε ότι στον Θεό τα πάντα είναι δυνατά, ώστε να κάνει και τους ανθρώπους να πολιτεύονται ως άγγελοι. Δες όμως τη σοφία του Κυρίου: εκείνοι με βάση τον Μωυσή προσπαθούσαν να ανατρέψουν το δόγμα της αναστάσεως, και Αυτός πάλι μέσα από τον Μωυσή τους πείθει. Διότι λέει, «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ, και του Ισαάκ, και του Ιακώβ». Και αυτό που λέει σημαίνει το εξής: Ο Θεός δεν είναι Θεός αυτών που δεν υπάρχουν, αλλά αυτών που υφίστανται και υπάρχουν. Διότι δεν είπε: «Εγώ ήμουν», αλλά, «Είμαι». Επειδή, αν και πέθαναν, ζουν με την ελπίδα της αναστάσεως.

Υπήρχαν επτά αδελφοί, και ο πρώτος πήρε γυναίκα, και πεθαίνοντας δεν άφησε απογόνους, και ο δεύτερος την πήρε και πέθανε, και ούτε αυτός άφησε απογόνους, και ο τρίτος ομοίως, και την πήραν και οι επτά, και δεν άφησαν απογόνους. Τελευταία από όλους πέθανε και η γυναίκα. Στην ανάσταση, λοιπόν, όταν αναστηθούν, τίνος από αυτούς θα είναι γυναίκα; Διότι και οι επτά την είχαν γυναίκα. Και απαντώντας ο Ιησούς, τους είπε: Δεν πλανάσθε εξαιτίας αυτού, επειδή δεν γνωρίζετε τις Γραφές ούτε τη δύναμη του Θεού; Διότι όταν αναστηθούν από τους νεκρούς, ούτε νυμφεύονται ούτε παντρεύονται. Αλλά είναι σαν τους αγγέλους στους ουρανούς. Όσο για τους νεκρούς ότι εγείρονται, δεν διαβάσατε στο βιβλίο του Μωυσή, στη διήγηση για τη βάτο, πώς του μίλησε ο Θεός λέγοντας: Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ, και ο Θεός του Ισαάκ, και ο Θεός του Ιακώβ;

Διότι λέγει ο Μωυσής ότι ο Θεός τού είπε μέσα από τη βάτο: «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ» και τα εξής. Αν όμως οι πατριάρχες είχαν οριστικά εξαφανιστεί και δεν ζούσαν πλησίον του Θεού με την ελπίδα της αναστάσεως, δεν θα έλεγε «Εγώ είμαι», αλλά «Εγώ ήμουν». Διότι αυτό συνηθίζουμε να λέμε για όσα έχουν φθαρεί και εξαφανιστεί: