Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 5:24

Διότι λέει: «Όσοι ανήκουν στον Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Και εάν πεθάνουμε μαζί Του, θα ζήσουμε και μαζί Του. Εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε μαζί Του· εάν Τον αρνηθούμε, και Εκείνος θα μας αρνηθεί. Ποιος, λοιπόν, είναι αυτός που Τον αρνείται παρά εκείνος που πορεύεται σύμφωνα με τις επιθυμίες της σάρκας; Διότι αυτός είναι που καθυβρίζει το βάπτισμα. Και ποιος από εμάς δεν έχει καθυβρίσει το βάπτισμα εξαιτίας των ποικίλων τεχνασμάτων του πονηρού;

Ερώτ. ρθ΄. Τι εννοεί λέγοντας: «Για εμένα ο κόσμος έχει σταυρωθεί, και εγώ για τον κόσμο;» Απόκρ. Το να εξέλθει κανείς από τον βίο και τις φροντίδες του, και να νεκρωθεί ως προς τα πάθη και τις επιθυμίες, και να νηστεύει, και να αγρυπνεί, και να κακοπαθεί μέσα στην άσκηση, όπως λέει και αλλού: «Όσοι δε ανήκουν στον Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Ερώτ. ρι΄. Τι εννοεί λέγοντας: «Αφού κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού;» Απόκρ. Δηλαδή, την έχθρα που είχαμε οι άνθρωποι προς τον Θεό εξαιτίας των αμαρτιών μας. Αφού σαρκώθηκε, λοιπόν, ο Κύριος και Θεός και απέθανε, κατέλυσε την αμαρτία που μας χώριζε από τον Θεό, ειρηνοποίησε τα πάντα και μας κατέστησε υιούς του Θεού, διαρρηγνύοντας το εναντίον μας χειρόγραφο επάνω στον σταυρό.

Απόκριση του Βαρσανουφίου: Το ζήτημα οφείλεται μεν σε μια μικρή ασθένεια του στομάχου, έχει όμως και βάρος από την ενέργεια των δαιμόνων. Περιφρόνησε λοιπόν και τα δύο αυτά. Διότι λέγει: «Όσοι δε ανήκουν στον Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες της.» Ιδού λοιπόν, προσεύχονται οι γέροντες για την αγάπη σου, κλάψε και εσύ λίγο στην προσευχή, ευχαριστώντας τον Θεό και δεόμενος να ελεηθείς, και θα σε ελεήσει. Διότι έχουμε έναν πολύ ελεήμονα Δεσπότη και οικτίρμονα Πατέρα. Και κανείς δεν είναι ικανός, ούτε από τις άνω δυνάμεις ούτε από τους κάτω γνήσιους δούλους, να εκφράσει επάξια την αγαθότητά Του, πόσο πολύ ποθεί να ελεήσει το γένος των ανθρώπων. Αλλά γι' αυτό μακροθυμεί απέναντί μας, ώστε να αυξήσει την υπομονή μας για τη σωτηρία μας, όπως μας δίδαξε λέγοντας: «Με την υπομονή σας θα κερδίσετε τις ψυχές σας.» Μην ολιγωρήσεις λοιπόν, αδελφέ, διότι ο Ιησούς άρχισε να εργάζεται σε σένα το μέγα Του έλεος. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα. Αμήν. Προσεύχου για εμένα.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΘ΄. Εάν συμβαίνουν σε κάποιον τα συνηθισμένα και φυσιολογικά, πρέπει να τολμά να προσέρχεται στην κοινωνία των αγίων; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Ο Απόστολος έδειξε ότι εκείνος που έχει συνταφεί με τον Χριστό κατά το βάπτισμα είναι ανώτερος από τη φύση και τη συνήθεια. Άλλοτε μεν λέγοντας, στο χωρίο περί του βαπτίσματος στο νερό, μετά τα προηγούμενα: «Γνωρίζοντας τούτο, ότι ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε, για να καταργηθεί το σώμα της αμαρτίας, ώστε να μην είμαστε πλέον δούλοι της αμαρτίας»· άλλοτε δε δίνοντας την παραγγελία: «Νεκρώστε, λοιπόν, τα μέλη σας που είναι πάνω στη γη: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας»· και άλλοτε θέτοντας τον κανόνα με το να λέει: «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Εγώ δε γνωρίζω ότι αυτά έχουν κατορθωθεί με τη χάρη του Χριστού και σε άνδρες και σε γυναίκες, με τη γνήσια πίστη στον Κύριο. Όσο για το να πλησιάζει κάποιος στα άγια ενώ βρίσκεται σε κατάσταση ακαθαρσίας, διδασκόμαστε και από την Παλαιά Διαθήκη ότι επιφέρει φοβερότερο κρίμα.

Επιθυμώ δε να γνωρίζετε ότι εμείς ευχόμαστε να έχουμε τάγματα και ανδρών και γυναικών, των οποίων το πολίτευμα βρίσκεται στους ουρανούς, εκείνων που σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες, οι οποίοι δεν μεριμνούν για τροφές και ενδύματα, αλλά, όντες απερίσπαστοι και προσηλωμένοι στον Κύριο, επιμένουν νύχτα και μέρα στις δεήσεις. Το στόμα αυτών δεν ομιλεί για τα έργα των ανθρώπων, αλλά ψάλλουν ύμνους στον Θεό μας ακατάπαυστα, εργαζόμενοι με τα ίδια τους τα χέρια, ώστε να έχουν να μεταδίδουν σε όσους έχουν ανάγκη.

Και όπως ακριβώς ο σταυρωμένος, έχοντας δεχθεί την καταδίκη του θανάτου, έχει αποχωριστεί από εκείνους με τους οποίους ζούσε άλλοτε, έχοντας ανυψωθεί πάνω από αυτούς που έρπουν στη γη, έτσι και αυτός που έχει συσταυρωθεί με τον Χριστό μέσω του βαπτίσματος έχει απαλλαγεί από όλους ανεξαιρέτως όσους ζουν σύμφωνα με τούτον τον αιώνα, έχοντας υψώσει το φρόνημά του προς την επουράνια πολιτεία, ώστε να μπορεί να πει με αλήθεια και με την εν Χριστώ παρρησία: «Διότι το πολίτευμά μας βρίσκεται στους ουρανούς». Και πάλι προσθέτει: «Διότι αυτός που έχει πεθάνει έχει δικαιωθεί από την αμαρτία», δηλαδή έχει απαλλαγεί, έχει ελευθερωθεί, έχει καθαριστεί από κάθε αμαρτία, όχι μόνο από αυτήν που εκδηλώνεται με έργα και με λόγια, αλλά και από την εμπαθή ενθύμηση. Και σε άλλο σημείο αποφάνθηκε γράφοντας: «Όσοι δε ανήκουν στον Ιησού Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Και προφανώς σταυρώνουμε τη σάρκα, όσοι βαπτιζόμαστε στο νερό, το οποίο είναι ομοίωμα του σταυρού και του θανάτου, της ταφής και της εκ νεκρών αναστάσεως, καθώς είναι γεγραμμένο.

Και ότι «Εκείνος που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας»· έχοντας απαλλαγεί, λοιπόν, από μια τέτοια δουλεία με κάθε τρόπο, όπως ακριβώς δήλωσε ο Απόστολος λέγοντας: «Όσοι δε ανήκουν στον Ιησού Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες», ας ζήσουμε για τον Θεό εν Χριστώ Ιησού, ο οποίος μας ελευθέρωσε, καθώς είναι γραμμένο: «Ο Χριστός μας εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γινόμενος για χάρη μας κατάρα». Και πολύ νωρίτερα από την αμαρτία, δηλαδή με τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, καθώς είναι γραμμένο: «Διότι όπως ακριβώς διά της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και διά της υπακοής του ενός οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι.»

Και επιπλέον αυτών, ο Παύλος καταγράφει αυτούς που έχουν πιστέψει σε Αυτόν ως Δεσπότη και Θεό, λέγοντας άλλοτε μεν: «Όσοι δε ανήκουν στον Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Και άλλοτε πάλι: «Εάν όμως κάποιος δεν έχει Πνεύμα Χριστού, αυτός δεν είναι δικός Του»· καίτοι, όταν κάποιος, ή μάλλον κάθε άγιος, λέει στον Θεό: «Δικός Σου είμαι εγώ, σώσε με, διότι αναζήτησα τα δικαιώματά Σου». Άραγε λοιπόν, είναι δυνατόν εκείνοι που νοούνται ως δικοί του Πατέρα, να είναι αυτοί και του Χριστού με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, χωρίς η ουσία και των δύο να συνδέεται σε ενότητα; Β. Όχι, λέω. Διότι ένας Θεός υπάρχει για εμάς και ένας Κύριος.

Και ο μεν μακάριος Αβραάμ έλαβε την εντολή να προσφέρει τον ίδιο του τον γιο στον Θεό ως οσμή ευωδίας· εκείνοι όμως που περιζώθηκαν τη δικαιοσύνη της πίστεως, έλαβαν εντολή να μην προσφέρουν άλλους, αλλά τους εαυτούς τους. Διότι λέει: «Παραστήστε τα σώματά σας ως θυσία ζωντανή, άγια, ευάρεστη στον Θεό, που είναι η λογική σας λατρεία», όπως ακριβώς έχει γραφτεί γι' αυτούς: «Διότι εκείνοι που ανήκουν στον Ιησού Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Γνώρισαν δε και αυτοί το εν Χριστώ μυστήριο. Διότι γνωρίζουν τις «δυνάμεις του μέλλοντος αιώνος», και τα όσα πρόκειται να συμβούν στους έσχατους καιρούς, ότι δηλαδή θα λάβουν τους μισθούς των δικών τους κόπων, και θα ανταμειφθούν για την ευσέβειά τους προς τον Χριστό. Επομένως, θα ονομαστούμε δίκαιοι και φίλοι του Θεού, όπως ακριβώς ο Αβραάμ. Πολύ δε παλαιότερη από την πολιτεία του Νόμου είναι η ευαγγελική πολιτεία, δηλαδή αυτή που βασίζεται στην πίστη και τη φιλία του Θεού, η οποία διαμορφώθηκε αρχικά τότε στον Αβραάμ, ως την αρχή του κατά σάρκα γένους, δηλαδή του Ισραήλ· και τώρα έρχεται, μεταβαίνοντας σαν από τον τύπο στην αλήθεια, και εκπληρώνεται τέλεια στους ίδιους τους αγίους μαθητές, ως απαρχή του κατά πνεύμα γένους, του λαού που αποκτήθηκε ως ιδιοκτησία του Θεού, ο οποίος και ονομάζεται έθνος άγιο και βασίλειο ιεράτευμα. Γι' αυτό και προς τη μητέρα των Ιουδαίων, εννοώ δηλαδή τη Συναγωγή, έχει ειπωθεί μέσω της φωνής του ψαλμωδού: «Αντί για τους πατέρες σου γεννήθηκαν οι γιοι σου».

Αυτά λοιπόν έλεγε ο Χριστός στον Πατέρα, αναπέμποντας κατά κάποιον τρόπο την ευχαριστία υπέρ ημών και για χάρη μας, επειδή όντας δίκαιος, συγκατένευσε στη σωτηρία εκείνων που υπέφεραν από την πλεονεξία, ενώ καταδίκασε τον διάβολο σε απώλεια. Και λέει ότι ο μεν κόσμος, δηλαδή εκείνοι που αντιστρατεύονται το θείο και ευαγγελικό κήρυγμα, επειδή έχουν το φρόνημα του κόσμου, είναι δίκαιο που δεν γνώρισε τον Πατέρα. «Διότι ο θεός του αιώνος τούτου ετύφλωσε τα νοήματα των απίστων», όπως λέει ο Παύλος, «ώστε να μην τους καταυγάσει ο φωτισμός του ευαγγελίου της δόξης του Χριστού». Για τους δικούς του μαθητές, ωστόσο, έδωσε μαρτυρία ότι τον ξέρουν και τον έχουν γνωρίσει, περιβάλλοντάς τους και ως προς αυτό πάλι με ένα λαμπρό και αξιοζήλευτο αξίωμα. Διότι τους αναδεικνύει ανώτερους από κάθε κοσμική ταπεινότητα και μικροπρέπεια, λόγω του ότι γνωρίζουν τον Πατέρα, και είναι βεβαίως προφανές και ομολογημένο, ότι γνωρίζουν και τον ίδιο τον Υιό. Όταν λοιπόν ο μεν κόσμος κατηγορείται ότι δεν γνωρίζει τον Πατέρα, δηλαδή τον αληθινό και κατά φύση Θεό, οι δε μαθητές έχουν λάβει τη μαρτυρία ότι τον γνωρίζουν, πώς λοιπόν δεν είναι αναμφίβολο στον καθένα ότι δεν θα μπορούσαν να είναι από τον κόσμο, έχοντας ήδη γίνει δικοί του Χριστού που είναι πάνω από τον κόσμο, σύμφωνα με το λεχθέν από τον Παύλο: «Διά του οποίου ο κόσμος έχει σταυρωθεί για εμένα και εγώ για τον κόσμο» και σχετικά με εμάς πάλι: «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Χριστό Ιησού σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες;»

Και με έναν άλλον τρόπο, βέβαια, εκείνοι που προσκολλώνται στον Χριστό, συσταυρώνονται οπωσδήποτε μαζί Του· διότι, υπομένοντας τρόπον τινά τον θάνατο της παλαιάς τους αναστροφής, αναμορφώνονται προς μια νέα και ευαγγελική ζωή. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Όσοι δε ανήκουν στον Ιησού Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες», και πάλι, φέρνοντας ως παράδειγμα τον εαυτό του για όλους: «Εγώ γαρ διά του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό· έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό, και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός»· γράφει δε και προς κάποιους: «Εάν λοιπόν πεθάνατε ως προς τον κόσμο, γιατί υποτάσσεστε σε διατάξεις σαν να ζείτε μέσα στον κόσμο;» Διότι ο θάνατος της κοσμικής αναστροφής ανάγει στις αρχές της εν Χριστώ πολιτείας και ζωής. Επομένως, η συσταύρωση των δύο ληστών μάς υποδηλώνει με κάποιον τρόπο, μέσω αυτού του γεγονότος, την παράσταση των δύο λαών, οι οποίοι επρόκειτο να πεθάνουν τρόπον τινά μαζί με τον Σωτήρα Χριστό, όσον αφορά την αποταγή των κοσμικών ηδονών και την επιλογή να μη ζουν πλέον σαρκικά, αλλά μάλλον να συζήσουν με τον δικό τους Δεσπότη, στο μέτρο που αφορά το να πολιτεύονται σύμφωνα με Εκείνον και να αφιερώσουν σε Αυτόν τη δική τους ζωή.

Διότι τα μέσω μαθητείας πνευματικά τέκνα των αγίων μυσταγωγών, εξαιτίας της υπερβολικής αγαθοεργίας και της ευσεβούς ζωής τους, είναι σε όλους πολύ γνωστά, ότι έχουν γίνει απόγονοι αγίων μέσω της μαθητείας, όπως ανέφερα: «Και ότι είναι σπέρμα ευλογημένο από τον Θεό», όπως είναι οι κοινότητες των αγίων μοναχών, για τις οποίες λέει ο Παύλος: «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Χριστό Ιησού σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες», αυτοί που ζουν τον επιεική και φιλόπονο βίο· τα πλήθη εκείνων που ζουν εν παρθενία, και οι χοροί που είναι γεμάτοι από την ευλογία του Θεού, αυτοί είναι σπέρμα ευλογημένο από τον Θεό, αυτοί χαίρονται και ευφραίνονται εν Κυρίω· διότι δεν αντλούν ηδονή από τα κοσμικά πράγματα, αλλά αντίθετα γεμίζουν τις καρδιές τους με την αγάπη προς τον Χριστό, και το πράγμα αυτό είναι σωτήριο και πρόξενος κάθε πνευματικής χαράς. <Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου εν Κυρίω· διότι με ενέδυσε με ιμάτιο σωτηρίας και με χιτώνα ευφροσύνης, σαν σε νυμφίο μου φόρεσε μίτρα, και σαν νύμφη με στόλισε με κόσμημα, και όπως η γη αναδύει το άνθος της, και όπως ο κήπος βλασταίνει τα σπέρματά του, έτσι θα ανατείλει ο Κύριος δικαιοσύνη και αγαλλίαση ενώπιον όλων των εθνών.> Αφού άπλωσε το χέρι Του με γενναιοδωρία πάνω τους, και αφού είπε ότι θα τους στεφανώσει με πάρα πολλά και αξιόλογα χαρίσματα: «Διότι καθένας που τους βλέπει, λέει, θα αναγνωρίσει ότι αυτοί είναι σπέρμα ευλογημένο από τον Θεό», έπειτα προσθέτοντας ότι «Και θα ευφρανθούν εν Κυρίω», τους παρέχει αμέσως την ευφροσύνη.

«Διότι σε εσάς ανήκουν οι επαγγελίες, και στα τέκνα σας.» Όταν ο θεσπέσιος Πέτρος έλεγε αυτά, πολλοί πίστεψαν. Είναι γραμμένο άλλωστε στις Πράξεις των αγίων Αποστόλων, ότι εκείνη την ημέρα προστέθηκαν περίπου τρεις χιλιάδες ψυχές. Οι θεσπέσιοι μαθητές λοιπόν συνέχιζαν να νουθετούν όσους προέρχονταν από τον Ισραήλ, προσελκύοντάς τους στην πίστη. Έπειτα, αφού πέρασε κάποιος χρόνος, επήλθαν πλέον στη χώρα των Ιουδαίων και στα ίδια τα Ιεροσόλυμα τα δεινά της θείας οργής, επειδή είχαν ήδη εισέλθει και κληθεί οι πιο επιεικείς, και αυτοί αποτελούσαν το υπόλειμμα. Αυτό διδάσκει λέγοντας: «Πριν προλάβει να γεννήσει αυτή που κοιλοπονούσε, πριν έλθει ο πόνος των ωδινών διέφυγε, και γέννησε άρρεν.» Διότι πριν έλθουν τα δεινά και πριν κατασκήψουν στην Ιερουσαλήμ οι συμφορές του πολέμου σαν κάποιες πικρές ωδίνες, διέφυγε, δηλαδή πριν από τον κίνδυνο γέννησε άρρεν, το οποίο είναι κύημα καλό και τριπόθητο. Επειδή για όσες γεννούν, η αρρενοτοκία προτιμάται περισσότερο από το άλλο. Ή ίσως βέβαια είναι και άρρεν το γεννηθέν, επειδή ο λαός που είναι εν Χριστώ δεν εκθηλύνεται οδηγούμενος σε μαλθακότητες. Διότι υπάρχει σε αυτόν φρόνημα ανδροπρεπές και νεανικό, και μάρτυρας αυτού είναι ο μακάριος Παύλος που γράφει: «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Ιησού Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.» Έπειτα, για την υπερβολή της θείας δυνάμεως, επειδή ενέργησε και αυτό, εκφράζει μεγάλο θαυμασμό λέγοντας: «Ποιος είδε ποτέ κάτι τέτοιο;»

Και κάτι τέτοιο προανήγγειλε μέσω της φωνής του Ιεζεκιήλ ο Θεός των όλων, λέγοντας για τον Χριστό: «Και θα αναστήσω πάνω τους έναν ποιμένα και θα τους ποιμάνει, τον δούλο μου τον Δαβίδ, και θα είναι ποιμένας τους». Ονομάζει δε Δαβίδ τον Χριστό, ο οποίος προήλθε κατά σάρκα από το σπέρμα του Δαβίδ. Επομένως, αφού θα έχει ήδη κληθεί το ποίμνιο των εθνών, θα εισέλθει τελευταίος ο Ισραήλ, και θα τεθούν όλοι κάτω από μία αρχή, και θα αναβούν, όπως λέει, από τη γη. Αυτό δε φανερώνει, νομίζω, σε όσους το κατανοούν ορθά, είτε ότι εξάπαντος και οπωσδήποτε εκείνοι που αποδέχτηκαν τον ζυγό του Σωτήρα θα απομακρυνθούν πλέον από το να φρονούν τα επίγεια, και θα γίνουν ανώτεροι από το σαρκικό φρόνημα· διότι τέτοιοι είναι όλοι όσοι έχουν υποταχθεί στον Χριστό· και αυτό το βεβαιώνει ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: «Διότι οι κραταιοί της γης που ανήκουν στον Θεό, υψώθηκαν πάρα πολύ», αλλά και ο Παύλος: «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Ιησού Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες»· είτε σημαίνει ότι θα επιτύχουν και αυτοί την ανάσταση των νεκρών.

Αλλά οι οικείοι του Χριστού φλέγονται από το πνεύμα· και δεν ανέχονται με κανέναν τρόπο να ψυχρανθούν ποτέ προς έκτοπες ηδονές· «Διότι εσταύρωσαν τη σάρκα τους μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.» <Και θα τον εξορίσω σε γη άνυδρη, και θα αφανίσω το πρόσωπό του στην πρώτη θάλασσα, και τα οπίσθιά του στην έσχατη θάλασσα· και θα αναβεί η σαπρία του, και θα αναβεί η δυσωδία του, διότι υπερηφανεύτηκε για τα έργα του.> Εξακολουθεί βέβαια να διαπλάθει το σχήμα του λόγου, όπως και στην αρχή, σαν να πρόκειται για ακρίδα και βρούχο, τα οποία και αναφέρει ότι θα αφανιστούν, μεταφερόμενα κατά το θέλημα του Θεού ίσως προς τα άκρα της ιουδαϊκής γης, και ότι θα φτάσουν σε τέτοιο βαθμό δυσωδίας, ώστε η εξάπλωσή της να γίνει αφόρητη για τους κατοίκους όλης της χώρας· δεν μας απομακρύνει όμως καθόλου ο λόγος από την ανάγκη να κατανοήσουμε και αυτά πάλι ως αναφερόμενα στους Βαβυλωνίους. Διότι στα νότια μέρη της Ιερουσαλήμ εκτείνεται μια απέραντη έρημος, η οποία καταλήγει προς την ανατολή και τον νότο στα ινδικά πελάγη· ενώ προς τη δύση πάλι και βορειότερα, καταλήγει στην παρακείμενη θάλασσα των Παλαιστινίων, η οποία βρέχει και τη χώρα των Αιγυπτίων. Εκεί αναφέρει ότι θα καταστραφούν ο βρούχος και η ακρίδα, και θα γίνει αφόρητη η δυσωδία τους, πράγμα που ίσως αφορά την ακρίδα, όπως ακριβώς ανέφερα προηγουμένως. Όμως εξολοθρεύτηκαν και οι Βαβυλώνιοι, οι οποίοι κατοικούσαν σε βορειότερη χώρα, που βρίσκεται προς την ανατολή.

Αυτό δε είναι αληθές, ακόμη και αν εννοηθεί για την ίδια την Εκκλησία του Χριστού. Διότι φροντίζει τους δικούς της προσκυνητές, και τους καθιστά ανώτερους από τους εχθρούς, δυνατούς και γενναιότατους, και γεμάτους από πνευματική ευρωστία, οι οποίοι γνωρίζουν και έχουν πιστέψει ότι ο Θεός βρίσκεται μέσα τους δια του Πνεύματος. Διότι κατοικεί στις καρδιές μας δια της πίστεως, και όπως λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, «Από αυτό γνωρίζουμε ότι είναι μέσα μας, από το Πνεύμα το οποίο μας έδωσε». Άγια δε, σύμφωνα με την αλήθεια, είναι οπωσδήποτε η νοητή Ιερουσαλήμ, δηλαδή η Εκκλησία, όπου βρίσκονται τα τάγματα των αγίων. Διότι δεν αποτελούν τόπο διάβασης αλλογενών· επειδή «όσοι ανήκουν στον Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Και θυμούνται τα λόγια κάποιου από τους σοφούς: «Εάν το πνεύμα εκείνου που εξουσιάζει στραφεί εναντίον σου, μην εγκαταλείψεις τη θέση σου, διότι η θεραπεία θα καταπαύσει μεγάλες αμαρτίες».

Και εφόσον ο κατά σάρκα Ισραήλ παραμερίστηκε, και οι κατά τον νόμο θυσίες έπαψαν, και η ιερωσύνη από το αίμα του Λευί έληξε, και αφού κατακάηκε πλέον ο ίδιος ο περίφημος ναός και η Ιερουσαλήμ καταστράφηκε, ο Χριστός ανέδειξε την προερχόμενη από τα έθνη Εκκλησία, και μάλιστα στους έσχατους καιρούς, δηλαδή κατά τη συντέλεια τούτου του αιώνα· διότι τότε φανερώθηκε σε εμάς. Ονομάζει, λοιπόν, όρος την Εκκλησία, η οποία είναι ο οίκος του ζωντανού Θεού. Και την ονομάζει υψηλό όρος, διότι δεν υπάρχει απολύτως τίποτα το γήινο και χαμηλό σε αυτήν· αλλά από τη μία εξυψώνεται η γνώση των περί Θεού δογμάτων, και από την άλλη έχει ανυψωθεί και ο ίδιος ο τρόπος ζωής όσων έχουν δικαιωθεί εν Χριστώ και έχουν αγιαστεί εν Πνεύματι. Διότι δεν υπάρχει σε αυτούς το χαμαιριπές και το τετριμμένο στον βίο τους, όπως ακριβώς θα μπορούσε κανείς να παρατηρήσει σε όσους προέρχονται από την περιτομή. Επειδή εκείνοι μεν είχαν υποδουλωθεί στη φιλοσαρκία και στα αισχρά κέρδη, και συλλαμβάνονταν να φονεύουν αδίκως, όντες ένοχοι για πάρα πολλά άλλα παραπτώματα. «Εκείνοι όμως που ανήκουν στον Ιησού Χριστό», όπως λέει ο θεσπέσιος Παύλος, «σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Και έχουν μισήσει τόσο πολύ την επιθυμία του πλουτισμού, ώστε θα μπορούσε κανείς να τους ακούσει να αναφωνούν με παρρησία: «Έχοντας διατροφή και σκεπάσματα, με αυτά θα αρκεστούμε».

Διότι όσοι ανήκουν στον Ιησού Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και «τις επιθυμίες», όπως αναφέρει ο θεσπέσιος Παύλος. Τους έχει προστάξει δε να ζητούν βροχή, και πρώιμη και όψιμη. Έπειτα, παρεμβάλλοντας ενδιάμεσα την αναφορά στους πλανημένους, αποδίδει, τρόπον τινά, με αυτά τα λόγια την αιτία που δεν έχουν ούτε σιτάρι ούτε κρασί, αλλά ούτε και ποτίζονται από τις νοητές βροχές, με αποτέλεσμα να μην έχουν βλάστηση στον αγρό. Και ο μεν λόγος έχει διατυπωθεί σαν να αφορά αισθητά πράγματα, όμως η πνευματική θεωρία που εμπεριέχουν είναι εξαιρετικά λεπτή και χαρακτηρίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό από καθαρότητα.

Το ποιος θα μπορούσε να είναι από μέρους μας ο τρόπος της αγάπης, θα μας το φωτίσει ο ίδιος ο Κύριος λέγοντας: «Εκείνος που με αγαπά, τηρεί τις εντολές μου». Οι γνήσιοι δε φύλακες της εντολής του Σωτήρα έχουν την ευσέβεια ακέραιη· και, μην ανεχόμενοι την πλεονεξία του διαβόλου, αποτινάσσουν τον ζυγό της αμαρτίας και αποβλέπουν σε ελεύθερη κατάσταση, καταπολεμώντας από τη μια κάθε παράλογη και βδελυρή ηδονή, και νεκρώνοντας από την άλλη τις επιθυμίες της σάρκας με τους κόπους της ασκήσεως. Και θα ακούσεις τον ίδιο τον Παύλο να το βροντοφωνάζει αυτό: «Εκείνοι που ανήκουν στον Ιησού Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Επομένως, καθώς θα πω πάλι κάτι που έχω λάβει από τον Παύλο, «Αν ζούμε με το Πνεύμα, με το Πνεύμα και ας πορευόμαστε, νεκρώνοντας τα μέλη τα επί της γης, δηλαδή την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία· προσφέροντας μάλλον τους εαυτούς μας εις οσμήν ευωδίας,» σύμφωνα με όσα έχουν γραφεί, και αφιερώνοντας τη δική μας ζωή ως μια πνευματική θυσία στον φιλάρετο Θεό. Διότι ο καρπός των αγαθών κόπων θα είναι πάντως ένδοξος. Ας μη νομίζει, λοιπόν, κανείς από εμάς ότι θα κατορθώσει το αγαθό χωρίς αγώνα και ότι θα καυχηθεί εναντίον της αμαρτίας χωρίς να δοκιμάσει κανέναν ιδρώτα.

Διότι έχουμε σωθεί εν Χριστώ, όπως ακριβώς ανέφερα προηγουμένως, αφού φανερώθηκε σε εμάς η αγία σκηνή στους κατάλληλους καιρούς, κατά τους οποίους μεταστοιχειωνόμαστε σε νέα ζωή, αποβάλλοντας τον παλαιό άνθρωπο μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες του. Αυτό θα μπορούσε να το καταδείξει πολύ καλά και ο ίδιος ο τρόπος της κατασκευής εκείνης της αρχαίας σκηνής, δείχνοντας ότι ο καιρός του Νόμου προηγήθηκε ωφέλιμα των θεσπισμάτων του Χριστού, μετά τον οποίο ήταν φυσικό επακόλουθο να φανερωθεί πλέον ο ανώτερος και αγιότερος, που διαθέτει τελειότερη την οικείωση προς τον Θεό.

Και μέσω αυτού και μόνο έχουμε πλουτίσει με το νέο όνομα· διότι ονομαστήκαμε δικοί του Χριστού. Και βέβαια, πάλι ο ίδιος ο θεσπέσιος Παύλος λέει κάπου για εμάς: «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Χριστό Ιησού σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.» Διότι ο βίος εκείνων που βρίσκονται εν Χριστώ είναι αγιοπρεπής, και πέρα από τα σαρκικά πάθη και τη γήινη ακαθαρσία. Το ότι, εξάλλου, επρόκειτο να έρθει σε εμάς το νέο όνομα που μας δόθηκε εν Χριστώ, καθίσταται σαφές από τον Θεό που το διακήρυξε μέσω της φωνής των αγίων: «Σε εκείνους που με υπηρετούν θα δοθεί ένα νέο όνομα, το οποίο θα ευλογηθεί πάνω στη γη.» Διότι θα ευλογήσουν τον αληθινό Θεό. Επομένως, εφόσον κανείς, έχοντας επιλέξει να σκέφτεται ορθά και λογικά, δεν θα αμφέβαλλε ότι τα πάντα έγιναν καινούργια εν Χριστώ, ελάτε να εξετάσουμε προσεκτικά ποια ακριβώς είναι η παλαιότητα, και σε τι θα μπορούσε να λεχθεί ότι συνέβη η προς το καλύτερο επανόρθωση, ως κάτι που προκύπτει από το να μην είναι κάτι εντελώς υγιές και ακέραιο· δηλαδή από ό,τι έχει φθαρεί και απροσδόκητα έχει εκπέσει σε κατάσταση διαφορετική από αυτήν που βρισκόταν αρχικά. Διότι με αυτόν τον τρόπο θα κατανοήσει κανείς πολύ ορθά προς τα πού κατευθύνεται ο σκοπός του προκειμένου λόγου μας, και καθόλου δεν θα παρεκκλίνει από το αλάνθαστο.

Θα επιμαρτυρήσει δε γράφοντας ο θεσπέσιος Παύλος: «Όσοι δε ανήκουν στον Ιησού Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Και τι σημαίνει το «σταύρωσαν»; Σημαίνει ότι την έχουν παραδώσει σε θάνατο, νοητό βεβαίως, επειδή δεν ανέχονται να ζουν κατά σάρκα, ούτε επιλέγουν να φρονούν τα πρόσκαιρα, αλλά μάλλον νεκρώνουν τα μέλη τους που είναι πάνω στη γη, την πορνεία, το πάθος, την κακή επιθυμία, και αν και περπατούν πάνω στη γη, επιθυμούν σφοδρά την ουράνια πολιτεία. Διότι θυμάται το ιερό Γράμμα που βροντοφωνάζει: «Να ζείτε σύμφωνα με το Πνεύμα, και έτσι δεν θα εκπληρώσετε τις επιθυμίες της σάρκας». Αδρανής λοιπόν είναι ο νους των Ιουδαίων, και απέναντι στις προσβολές των παθών πάρα πολύ εύκολα νικιέται· διότι αγαπά ακόμη τα σαρκικά, και ηττάται από τα πιο γήινα.

Διότι, όπως γράφει ο μακάριος Παύλος: Όσοι έχουν επιλέξει να φρονούν τα του Χριστού και περιπατούν κατά το Πνεύμα, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες· και νεκρώνουν «τα επίγεια μέλη, την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία». Κάνουν δε λαμπρό ένδυμά τους την άνωθεν χάρη, ή και αυτόν τον ίδιο τον Εμμανουήλ. «Ενδυθείτε», λέει, «τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, και μην προνοείτε για τη σάρκα προς ικανοποίηση των επιθυμιών της.» Αλλά αυτά διέταξε τότε ο Μωυσής να πράττουν οι άνθρωποι της εποχής εκείνης.

Και δεν αναχώρησε προηγουμένως από τη γη των Μαδιανιτών, παρά μόνο όταν πληροφορήθηκε ότι πλέον είχε πεθάνει ο τύραννος των Αιγυπτίων· διότι φοβόταν πάρα πολύ τον θάνατο. Επειδή δε απαλλάχθηκε από αυτούς τους φόβους, αφού του το είχε προαναγγείλει ο Θεός, τότε μόλις, παίρνοντας τη γυναίκα και τα παιδιά του, κατεβαίνει στη γη των Αιγυπτίων, για να εκτελέσει τα προσταχθέντα. Αυτό θα μπορούσε να αποτελεί τύπο της ζωής σύμφωνα με τον Νόμο, η οποία κατά κάποιον τρόπο είναι μερισμένη και βλέπει και προς τα δύο, δηλαδή, εννοώ, και προς τα θεία και προς τα ανθρώπινα. Διότι δεν είναι ελεύθερη από τη γήινη και κοσμική φροντίδα, ούτε βέβαια εντελώς ιερή, αν και η ευαγγελική πολιτεία δεν επιδέχεται καθόλου τον μερισμό προς τα σαρκικά, δηλαδή προς τα πράγματα του κόσμου, αλλά ολοκληρωτικά αφιερώνει στον Θεό αυτούς που έχουν τεθεί υπό τον Χριστό. «Διότι εκείνοι που ανήκουν στον Ιησού Χριστό», λέει, «σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.» Γι' αυτό, όταν κάποιος από τους μαθητές προσήλθε και είπε στον Χριστό: «Διδάσκαλε, επίτρεψέ μου πρώτα να πάω και να θάψω τον πατέρα μου», διδάχθηκε ολοκληρωτικά την ιερή πολιτεία, ακούγοντας αμέσως: «Ακολούθησέ με, και άφησε τους νεκρούς να θάψουν τους δικούς τους νεκρούς.» Γράφει επίσης σε κάποιους και ο θεσπέσιος Παύλος: «Όταν όμως ευδόκησε ο Θεός να αποκαλύψει τον Υιό του σε μένα, για να τον ευαγγελίζομαι στα έθνη, δεν συμβουλεύτηκα αμέσως σάρκα και αίμα.» Ο Μωυσής όμως συμβουλεύεται.

Πώς όμως θανάτωσαν τον εαυτό τους; Μη αγαπώντας τον κόσμο ούτε όσα υπάρχουν στον κόσμο, καθώς λέει στις καθολικές επιστολές· αλλά απαρνούμενοι την επιθυμία της σάρκας και την επιθυμία των οφθαλμών και την αλαζονεία του βίου, δηλαδή τη φιληδονία, τη φιλαργυρία, την κενοδοξία, και σηκώνοντας τον σταυρό και ακολουθώντας τον Χριστό και σταυρώνοντας τον κόσμο για τον εαυτό τους και τον εαυτό τους για τον κόσμο. Περί αυτού λέει ο Απόστολος: Όσοι δε ανήκουν στον Χριστό Ιησού σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες. Ιδού, έτσι θανάτωσαν τον εαυτό τους οι άγιοι.

Από την προς Γαλάτας επιστολή, 〈στο δικό του κείμενο〉 〈α〉, ενώ στο δικό μας 〈δ〉. 〈α〉. «Μάθετε ότι ο δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως. Διότι όσοι βρίσκονται υπό τον νόμο, βρίσκονται υπό κατάρα· ενώ εκείνος που θα τα πράξει αυτά, θα ζήσει δι' αυτών». 〈β〉. «Επικατάρατος καθένας που κρέμεται πάνω σε ξύλο». «Εκείνος όμως που προέρχεται από την επαγγελία, διά της ελεύθερης». 〈γ〉. «Μαρτύρομαι δε πάλι ότι κάθε άνθρωπος που περιτέμνεται είναι οφειλέτης να εκπληρώσει ολόκληρο τον νόμο». 〈〈δ〉.〉 Αντί του «μικρή ζύμη ζυμώνει όλο το φύραμα», έγραψε «δολοί» (νοθεύει). 〈〈ε〉.〉 «Διότι ολόκληρος ο νόμος έχει εκπληρωθεί σε εσάς· θα αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου». 〈〈στ〉.〉 «Φανερά δε είναι τα έργα της σαρκός, τα οποία είναι πορνεία, ακαθαρσία, ασέλγεια, ειδωλολατρία, φαρμακεία, έχθρες, έριδες, ζήλιες, θυμοί, εριθείες, διχοστασίες, αιρέσεις, φθόνοι, μέθες, κώμοι, για τα οποία σας προλέγω, όπως ακριβώς και προείπα, ότι εκείνοι που πράττουν τέτοια δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». 〈ζ〉. «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». 〈η〉. «Διότι ούτε και οι ίδιοι που περιτέμνονται τηρούν τον νόμο».

Και ας μην προφασιστεί κανείς τα λόγια του αγίου αποστόλου που είπε: «σάρκα και αίμα δεν πρόκειται να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Διότι δεν κατηγορεί κάθε σάρκα. Πώς, άλλωστε, θα κατηγορηθεί η σάρκα που δεν έχει πράξει τα προαναφερθέντα; Και με άλλες αποδείξεις θα παρουσιάσω το ζητούμενο. «Ποιος», λέει, «θα κατηγορήσει τους εκλεκτούς του Θεού;» Πώς δεν θα κληρονομήσει η αγία Μαρία με τη σάρκα της τη βασιλεία των ουρανών, αυτή που ούτε πόρνευσε, ούτε ασέλγησε, ούτε διέπραξε μοιχεία, ούτε έκανε κανένα από τα ολέθρια έργα της σάρκας, αλλά παρέμεινε άχραντη; Επομένως, δεν εννοεί για τη σάρκα καθεαυτή ότι δεν κληρονομεί τη βασιλεία των ουρανών, αλλά για τους σαρκικούς ανθρώπους που πράττουν τα φαύλα μέσω της σάρκας, τα οποία είναι η πορνεία, η ειδωλολατρία και τα παρόμοια με αυτά. Και έχει ελεγχθεί πλήρως η σκευωρία σου, πλανημένε Μαρκίωνα, καθώς η αλήθεια έχει προηγηθεί σε όλα και έχει διασφαλίσει τη στερεότητα του κηρύγματος της ζωής. 〈Σχόλιο〉 〈ζ〉. «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». 〈Έλεγχος〉 〈ζ〉. Εάν σταύρωσαν και τη σάρκα αυτοί που ανήκουν στον Χριστό, ω Μαρκίωνα, είναι λοιπόν φανερό ότι οι δούλοι του Χριστού, συσταυρώνοντας τις επιθυμίες και τα πάθη, ανέδειξαν τη σάρκα καθαρή και μιμήθηκαν τον Χριστό, αποδεικνύοντας ότι και Αυτός σταύρωσε τη σάρκα. Γι' αυτό και αυτοί, έχοντας το ίδιο φρόνημα με τον Δεσπότη τους, σταύρωσαν τη σάρκα.

Τι συμβαίνει δε με εμάς, οι οποίοι έχουμε λάβει την εντολή να σταυρώσουμε τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες, και όμως περιπίπτουμε πάλι στα ίδια, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους γιους της απείθειας; Εμείς, που προτρεπόμαστε να νεκρώσουμε τα επίγεια μέλη μας, δηλαδή την πορνεία, την ακαθαρσία, το κακό πάθος και την επιθυμία, και παρόλη την προτροπή δεν επιστρέφουμε στον ορθό δρόμο;

Βλέπετε ποια είναι η πίστη που δικαιώνει; Αλλά και σε εμάς ο Χριστός υποσχέθηκε την κληρονομιά της αιώνιας ζωής, της τρυφής, της δόξας και της βασιλείας, έπειτα πρόσταξε να ζούμε με πτωχεία, να νηστεύουμε, να ζούμε ταπεινά και με θλίψεις, να είμαστε έτοιμοι για θάνατο, να σταυρώνουμε τον εαυτό μας μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες. Εάν, λοιπόν, σπεύδουμε προς αυτά και πιστεύουμε σε εκείνη την υπόσχεση του Θεού, τότε όντως πιστέψαμε στον Θεό όπως ο Αβραάμ, και θα μας λογιστεί ως δικαιοσύνη.

Έτσι λοιπόν και σε εμάς, η σωφροσύνη, η δικαιοσύνη και η ταπείνωση για χάρη των εντολών του Θεού, η υπομονή απέναντι σε όσους μας κακοποιούν με οποιονδήποτε τρόπο και η διανομή των υπαρχόντων, καθώς και η σκληραγωγία του σώματος με νηστείες και αγρυπνίες, και γενικότερα το να σταυρώνουμε τον εαυτό μας μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες, όχι μόνο αποτελούν απόδειξη του ότι πιστέψαμε αληθινά στις υποσχέσεις του Χριστού, αλλά, κατά κάποιον τρόπο, καθιστούν και τον Θεό οφειλέτη στο να μας ανταποδώσει την αιώνια και άφθαρτη ζωή, την τρυφή, τη δόξα και τη βασιλεία.

Άραγε δεν είναι αυτός ο Σταυρός; Διότι σταυρός είναι πάλι, σύμφωνα με τον θείο Παύλο, το να σταυρώσει κανείς τη σάρκα «μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». «Λύσε λοιπόν», λέει, «το υπόδημα από τα πόδια σου· διότι η γη πάνω στην οποία στέκεσαι είναι γη άγια»· και του φανέρωνε ο λόγος τον αγιασμό που επρόκειτο να γίνει πάνω στη γη διά του Σταυρού μετά την επιφάνεια του Κυρίου και Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού. Διότι τότε ο Μωυσής προέβλεπε την τότε μελλοντική παρουσία του Χριστού, κοιτάζοντας προς εκείνο το μέγα θέαμα, τη βάτο που δροσιζόταν μέσα στο πυρ· ώστε και η εν Θεώ θεωρία του Σταυρού είναι μυστήριο, μεγαλύτερο από εκείνο το προηγούμενο μυστήριο. Διότι ότι αυτά είναι δύο, το υπαινίσσονται και ο μέγας Παύλος και οι θείοι πατέρες μας· ο μεν λέγοντας όχι μόνο ότι «για μένα ο κόσμος έχει σταυρωθεί», αλλά προσθέτοντας ότι «κι εγώ για τον κόσμο»· και οι δε παραγγέλλοντάς μας να μην σπεύδουμε να ανεβούμε στον σταυρό πριν από τον Σταυρό, εφόσον υπάρχουν οπωσδήποτε δύο λόγοι και δύο μυστήρια του Σταυρού.

Αλλά επειδή προηγήθηκε ο λόγος και το μυστήριο αυτού του τύπου, και εμείς αυτό θα εξηγήσουμε πρώτα στην αγάπη σας. Μάλλον δε, πριν από εμάς, και αυτό ο Παύλος το εξήγησε· ο Παύλος που καυχάται για τον σταυρό, που αποφάσισε να μη γνωρίζει τίποτε άλλο παρά μόνο τον Κύριο Ιησού, και αυτόν εσταυρωμένο. Τι λέει λοιπόν εκείνος; Σταυρός είναι το να σταυρώσει κανείς τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.

Ζηλεύετε και δεν μπορείτε να επιτύχετε, μάχεστε και πολεμάτε». Αυτό, λοιπόν, σημαίνει το να σταυρώσει κανείς τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες, το να καταστεί ο άνθρωπος ανενεργός ως προς καθετί που δυσαρεστεί τον Θεό. Εάν δε το σώμα τον παρασύρει προς τα κάτω και τον βιάζει, ο καθένας οφείλει να το ανατείνει εναγωνίως προς το ύψος του Σταυρού. Τι θέλω να πω με αυτό; Όταν ο Κύριος βρισκόταν επί γης έζησε βίο ακτήμονα, και όχι μόνο έζησε έτσι, αλλά και το κήρυξε λέγοντας: «όποιος δεν απαρνηθεί όλα τα υπάρχοντά του δεν μπορεί να είναι μαθητής μου».

Όχι, σας παρακαλώ, αδελφοί, ας μην προτιμήσουμε το σκοτάδι από το φως, τον διάβολο από τον Θεό, την ηδονή που υπηρετεί τον θάνατο και τη γέεννα από την ένθεη και αιώνια χαρά, την πλούσια κτήση της φθοράς, που αποτελεί την ύλη της φλόγας η οποία κατακαίει αιώνια όσους την απέκτησαν με κακό τρόπο, από την αγάπη που προσφέρει τον αληθινό πλούτο, όπως ακριβώς μας το φανέρωσε ο Κύριος μέσα από την παραβολή του πλουσίου. Αντίθετα, ας ζήσουμε όπως έζησε Εκείνος και όπως Εκείνος υπέδειξε και δίδαξε, γενόμενος όμοιος με εμάς, και σηκώνοντας τον σταυρό ας Τον ακολουθήσουμε, σταυρώνοντας τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες της, ώστε και να συνδοξαστούμε μαζί Του και να συναναστηθούμε, και μετά την ανάσταση να αναληφθούμε προς Αυτόν, όπως και Εκείνος αναλήφθηκε σήμερα προς τον Πατέρα. Διότι, αφού στάθηκε στο μέσο των μαθητών, όπως λέει ο Λουκάς, ή μάλλον αφού φανερώθηκε, όπως γράφει ο Μάρκος (επειδή δεν ερχόταν τότε που εμφανιζόταν, αλλά ήταν πάντοτε παρών μαζί τους, και απλώς έδειχνε και φανέρωνε τον εαυτό Του όποτε το ήθελε)· αφού στάθηκε, λοιπόν, σήμερα στο μέσο των μαθητών Του, τους έδωσε την εντολή του κηρύγματος και τους χάρισε την υπόσχεση του Πνεύματος και του ότι θα είναι μαζί τους μέχρι τη συντέλεια του κόσμου. Και μετά από αυτά τα λόγια, υψώνοντας τα χέρια, τους ευλόγησε και, ενώ εκείνοι κοιτούσαν, ανυψώθηκε, δείχνοντας ότι και εκείνοι που Τον υπακούν, μετά την ανάστασή τους, θα ανυψωθούν προς τον Θεό.

Διότι, επειδή ο Θεός και Πατέρας έδωσε τον αγαπητό του Υιό για εμάς και ο ίδιος ο μονογενής Υιός του Θεού παρέδωσε τον εαυτό του για εμάς, δικαίως απαιτεί και από εμάς να παραβλέπουμε όλους τους συγγενείς μας, όταν γίνονται εμπόδιο προς την ευσέβεια και τον βίο σύμφωνα με αυτήν. Και τι λέω τους συγγενείς; Διότι είναι δίκαιο αλλά και αναγκαίο ο καθένας να απαρνηθεί την ίδια του την ψυχή, όταν το καλεί η περίσταση, εάν βεβαίως επιθυμεί να επιτύχει την αιώνια ζωή, επειδή και ο ίδιος ο Υιός του Θεού παρέδωσε την ψυχή του για εμάς. Γι' αυτό πάλι ο ίδιος λέει: «όποιος δεν παίρνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί δεν είναι άξιός μου». Σταυρός λοιπόν είναι και το να σταυρώσει κανείς τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.

Αλλά επειδή αυτά είναι δύσκολα και μεγάλα, και αρμόζουν μόνο στους τέλειους, και, για να το πούμε έτσι, είναι αποστολικά, δηλαδή το να σταυρώσει κανείς τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες της, το να είναι έτοιμος για την έσχατη ατιμία και τον πιο επαίσχυντο θάνατο υπέρ του καλού, το να χάσει την ψυχή του για χάρη του ευαγγελίου, πράγμα το οποίο λέει στη συνέχεια ο Κύριος προχωρώντας, αυτό λέγεται προς παρηγορία εκείνων που αγωνίζονται με αυτόν τον τρόπο υπεράνω της φύσεως, και προς σωτηρία των λιγότερο τελείων: «Διότι αυτός που δέχεται εσάς», δηλαδή τους αποστόλους και τους πατέρες και διδασκάλους της ευσέβειας μετά από αυτούς, «δέχεται εμένα», λέει, «και αυτός που δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με απέστειλε».

Αν ενστερνιστούμε την αγάπη προς Αυτόν και μεταξύ μας· αν ταπεινωθούμε κάτω από το κραταιό χέρι του Θεού και εξαιτίας Του τόσο προς τον εαυτό μας όσο και μεταξύ μας «μη έχοντας υψηλό φρόνημα, αλλά συναναστρεφόμενοι με τους ταπεινούς»· αν σταυρώσουμε τη σάρκα στο μέτρο του δυνατού «μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες»· αν «νεκρώσουμε τα επίγεια μέλη μας, τη μέθη, την πορνεία, την ακαθαρσία, την πλεονεξία και κάθε πονηρό πάθος»· αν πεθάνουμε ως προς την αμαρτία και ζήσουμε για την αρετή.

Και τι χρειάζεται να γράφω περισσότερα για αυτά; Διότι είναι φανερό σε όλους, έστω κι αν δεν έγινε σαφές σε αυτόν τον σοφό, ότι προσταχθήκαμε να «σταυρώσουμε τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες», όχι για να σκοτώσουμε τον εαυτό μας, νεκρώνοντας κάθε ενέργεια του σώματος και δύναμη της ψυχής, αλλά για να απέχουμε από τις φαύλες ορέξεις και πράξεις και να επιδείξουμε την αμετάκλητη φυγή μας από αυτές, και να γίνουμε «άνδρες των επιθυμιών» του Πνεύματος, κατά τον Δανιήλ, ζώντας και κινούμενοι μέσα σε αυτές με τέλειο φρόνημα και προχωρώντας πάντοτε ανδρικά προς τα εμπρός, όπως ο Λωτ που έβγαινε από τα Σόδομα, ο οποίος προχωρώντας πάντοτε και μη στρέφοντας προς τα πίσω διατήρησε τον εαυτό του ζωντανό, ενώ η σύζυγός του, που στράφηκε προς τα πίσω, νεκρώθηκε. Ότι λοιπόν οι απαθείς διατηρούν ζωντανό και ενεργό προς τα ανώτερα το παθητικό μέρος της ψυχής και δεν το νεκρώνουν, νομίζω ότι έχει αποδειχθεί επαρκώς.

Εκείνο το ξύλο εισήγαγε τον θάνατο· διότι μετά την παράβαση εισήλθε ο θάνατος· αλλά τούτο χάρισε την αθανασία. Εκείνο εξόρισε από τον παράδεισο, τούτο μας ανέβασε στους ουρανούς. Εκείνο, εξαιτίας μίας παράβασης, κατέστησε τον Αδάμ υπόλογο σε τόσο μεγάλη τιμωρία· τούτο, αφού εξαφάνισε τα μυριάδες φορτία των αμαρτημάτων μας, μας δώρισε την παρρησία προς τον Δεσπότη μας. Είδατε τη διαφορά του ενός ξύλου από το άλλο; Είδατε την κακουργία του διαβόλου, τη ραθυμία του ανθρώπου και τη φιλανθρωπία του Δεσπότη; Ας καθοπλίσουμε, λοιπόν, παρακαλώ την αγάπη σας, τους εαυτούς μας με το όπλο αυτού του ζωοποιού ξύλου, και ας νεκρώσουμε τα ψυχοφθόρα πάθη με τη δύναμή του, καθώς λέει κάπως έτσι και ο Απόστολος: «Όσοι ανήκουν στον Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Αυτό δε που λέει σημαίνει το εξής: Όσοι αφιέρωσαν ολοκληρωτικά τον εαυτό τους στον Χριστό, νέκρωσαν κάθε άτοπη επιθυμία που γεννιέται στη σάρκα με σκοπό να φθείρει όλες τις ενέργειες της ψυχής.

Και πώς, λέει, θα μπορέσουμε να μη ζούμε για τον εαυτό μας; Άκουσε αυτόν τον μακάριο που πάλι λέει: «Δεν ζω πια εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός». Δες πώς, ενώ βάδιζε πάνω στη γη και ήταν συνυφασμένος με τη σάρκα, βρισκόταν σε τέτοια πνευματική κατάσταση, σαν να κατοικούσε στον ουρανό και να συναναστρεφόταν με τις ασώματες δυνάμεις. Γι' αυτό πάλι αλλού έλεγε: «Όσοι ανήκουν στον Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Αυτό, λοιπόν, σημαίνει το να μη ζούμε για τον εαυτό μας, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς: όταν είμαστε σαν νεκροί ως προς τον παρόντα βίο και δεν παρασυρόμαστε από κανένα από τα ορατά. Διότι γι' αυτό σταυρώθηκε ο Δεσπότης μας, για να ανταλλάξουμε αυτήν τη ζωή με εκείνην· ή μάλλον, για να εξασφαλίσουμε για τον εαυτό μας εκείνη τη ζωή μέσω αυτής.