Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 14:20

Διότι έχει γραφτεί ως εξής: «Εξήλθε δε ο βασιλιάς των Σοδόμων σε συνάντησή του, μετά την επιστροφή του από την κατατρόπωση του Χοδολλογομόρ και των βασιλέων που ήταν μαζί του, στην κοιλάδα του Σαυή». Αυτή δε ήταν η πεδιάδα του βασιλιά. Και προσθέτει ότι: «Και ο Μελχισεδέκ, ο βασιλιάς της Σαλήμ, του έφερε έξω άρτους και κρασί. Ήταν δε ιερέας του Θεού του Υψίστου. Και ευλόγησε τον Αβραάμ, και είπε: Ευλογημένος ο Αβραάμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη. Και ευλογητός ο Θεός ο Ύψιστος, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου, και του έδωσε το ένα δέκατο από όλα». Παρατήρησε, λοιπόν, τους τύπους της εν Χριστώ τελειώσεως να αστράφτουν ολοκάθαρα στον Μελχισεδέκ, και το μέτρο της κατά νόμον λατρείας να βρίσκεται σε κατώτερη μοίρα. Εφόσον είναι αναμφίβολο ότι πάντοτε και με κάθε τρόπο το κατώτερο ευλογείται από το ανώτερο, σύμφωνα με τα γραφόμενα, και ρίζα όσων προέρχονται από τον Ισραήλ είναι ο θεσπέσιος Αβραάμ, και το εξέχον και εξαίρετο σε αυτόν είναι ο Λευί, ο οποίος έχει στεφανωθεί με τα καυχήματα της θείας ιεροσύνης. «Αλλά βρισκόταν ακόμη στην οσφύ». Διότι δυνάμει ο μακάριος Αβραάμ ήταν πατέρας όσων θα προέρχονταν από αυτόν κατά καιρούς. Και αυτό, νομίζω, είναι το σοφώς ειπωμένο για τον Λευί: Διότι βρισκόταν ακόμη στην οσφύ του πατέρα του, όταν τον συνάντησε ο Μελχισεδέκ.

Ευλογούμαστε δε, δεχόμενοι τα μυστήρια ως ουράνιο δώρο και ως εφόδιο ζωής. Αυτό ας αποσιωπηθεί προς το παρόν, αν νομίζετε· διότι ευλογούμαστε από τον Χριστό και με τις πρεσβείες Του υπέρ ημών προς τον Πατέρα. Διότι ο μεν Μελχισεδέκ ευλογούσε τον Αβραάμ, λέγοντας τα εξής: «Ευλογητός ο Θεός ο ύψιστος, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου.» Ο δε Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, το ιλαστήριο όλων μας, λέγει: «Πάτερ άγιε, διατήρησέ τους μέσα στην αλήθειά σου.» Επομένως, και από την ερμηνεία των ονομάτων αντλεί το χρήσιμο, για την προτύπωση του Χριστού. Αλλά και τον ίδιο τον τρόπο της ιεροσύνης τον καθιστούσε σαφή, προς απόδειξη του πράγματος. «Διότι άρτους και οίνο προσέφερε ο Μελχισεδέκ.» Το ότι όμως ο Μελχισεδέκ ήταν απάτωρ ή αμήτωρ, δηλαδή αγενεαλόγητος, ή ότι δεν είχε αρχή ημερών ή τέλος ζωής, πουθενά δεν το έχει φανερώσει η ιερή Γραφή. Εξαπάτησε λοιπόν, θα μπορούσε ίσως να πει κάποιος, ο θεσπέσιος Παύλος. Δεν λέμε κάτι τέτοιο, μη γένοιτο· διότι λέει την αλήθεια· αλλά μάλλον το υιοθετεί ο μυσταγωγός τεχνίτης, ανάγοντας σε τύπο της δόξας του Εμμανουήλ ακόμη και την κατ' οικονομίαν αφήγηση γι' αυτά τα ζητήματα.

Και ο Μελχισεδέκ, βασιλιάς της Σαλήμ, έφερε έξω άρτους και οίνο· ήταν δε ιερέας του Θεού του Υψίστου· και ευλόγησε τον Άβραμ, και είπε: Ευλογημένος ο Άβραμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη. Και ευλογητός ο Θεός ο Ύψιστος, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου. Και του έδωσε το ένα δέκατο από όλα. Είπε δε ο βασιλιάς των Σοδόμων προς τον Άβραμ: Δώσε σε εμένα τους άνδρες, ενώ τα λάφυρα πάρε τα για τον εαυτό σου. Είπε δε ο Άβραμ προς τον βασιλιά των Σοδόμων: Εκτείνω το χέρι μου προς τον Κύριο, τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη, ότι ούτε από κλωστή έως λουρίδα υποδήματος δεν θα πάρω από όλα τα δικά σου, για να μην πεις ότι Εγώ πλούτισα τον Άβραμ, εκτός από εκείνα που έφαγαν οι νέοι, και από το μερίδιο των ανδρών που συμπορεύτηκαν μαζί μου, του Εσχώλ, του Αυνάν, του Μαμβρή· αυτοί θα λάβουν το μερίδιό τους. Μετά δε από αυτά τα λόγια, έγινε λόγος Κυρίου προς τον Άβραμ σε όραμα της νύχτας, λέγοντας: Μη φοβάσαι, Άβραμ, εγώ σε υπερασπίζομαι, ο μισθός σου θα είναι πάρα πολύς. Λέει δε ο Άβραμ: Δέσποτα Κύριε, τι θα μου δώσεις; Εγώ δε απέρχομαι άτεκνος, ο δε γιος της Μασέχ, της οικιακής μου δούλης, αυτός ο Ελιέζερ από τη Δαμασκό· και είπε ο Άβραμ: Επειδή σε εμένα δεν έδωσες απογόνους, ο δούλος μου που γεννήθηκε στο σπίτι μου θα με κληρονομήσει. Και αμέσως έγινε φωνή Κυρίου προς αυτόν, η οποία έλεγε: Δεν θα σε κληρονομήσει αυτός· άλλος θα προέλθει από εσένα, αυτός θα σε κληρονομήσει.

Έτσι και αυτοί, ακούγοντας τα ένδοξα και σοφά λόγια της Γραφής, τα διέστρεψαν σε ανοησία και, αφού κυριεύτηκαν από την έπαρση του νου, εγκατέλειψαν την οδό της αλήθειας, και πλάθοντας δικούς τους μύθους πρόκειται να ελεγχθούν σε όλα. 2. Διότι, σύμφωνα με κάποιους, μνημονεύονται ο πατέρας και η μητέρα του Μελχισεδέκ· αυτό όμως δεν απαντάται στις ρητές και κανονικές Γραφές. Είπαν βέβαια μερικοί ότι ο πατέρας του ονομαζόταν Ηρακλάς, και η μητέρα του Αστάρθ, η οποία λεγόταν και Αστοριανή. Αυτός καταγόταν από έναν από τους γιους των ντόπιων κατοίκων εκείνης της εποχής, οι οποίοι ζούσαν στην πεδιάδα Σαυή. Και η πόλη ονομαζόταν Σαλήμ, για την οποία διάφοροι παρέδωσαν διαφορετικές πληροφορίες. Άλλοι δηλαδή λένε ότι αυτή είναι η σημερινή Ιερουσαλήμ, η οποία κάποτε ονομαζόταν Ιεβούς, ενώ άλλοι ισχυρίστηκαν ότι είναι κάποια άλλη Σαλήμ στην πεδιάδα των Σικίμων, ακριβώς απέναντι από την πόλη που σήμερα ονομάζεται Νεάπολη. Είτε λοιπόν βρισκόταν εδώ είτε εκεί (διότι οι τόποι δεν απέχουν πολύ μεταξύ τους), ωστόσο η διήγηση φανερώνει το γεγονός. Διότι λέει: «Προσέφερε στον Αβραάμ άρτους και οίνο, και ήταν ιερέας του Υψίστου εκείνο τον καιρό», ο οποίος ευλόγησε τον Αβραάμ και έλαβε τη δεκάτη από αυτόν.

«εάν πάρω τα φτερά μου την αυγή και κατασκηνώσω στα πέρατα της θάλασσας· διότι και εκεί το χέρι σου θα με οδηγήσει». Αλλά αυτά, καθώς και τα παρόμοια με αυτά, προέρχονται από τους θεολόγους μετά τον Μωυσή, οι οποίοι ήταν και αυτοί Εβραίοι και θεολογούσαν σε πλήρη συμφωνία με τους αρχαιότατους προπάτορες. Άκουσε όμως και τους θεοφιλείς και τρισμακάριους άνδρες πριν από τον Μωυσή, δηλαδή τους πρώτους Εβραίους, και πρωτίστως τον ίδιο τον Αβραάμ, ο οποίος έχει ανακηρυχθεί προπάτορας ολόκληρου του ιουδαϊκού έθνους: «Είπε δε ο Αβραάμ προς τον βασιλιά των Σοδόμων: Θα εκτείνω το χέρι μου προς τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη». Και πριν ακόμη από τον Αβραάμ εισάγεται ο Μελχισεδέκ, ο ιερέας του Θεού του Υψίστου, να ευλογεί τον Αβραάμ με αυτά τα λόγια: «Ευλογημένος ο Αβραάμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριους σε σένα· και ευλογητός ο Θεός, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη». Επιπλέον, ο λόγος της Γραφής παρουσιάζει τον Αβραάμ να συνομιλεί με τον οικείο του ως εξής: «Βάλε το χέρι σου κάτω από τον μηρό μου, και θα σε βάλω να ορκιστείς στον Κύριο, τον Θεό του ουρανού και τον Θεό της γης». Και προσθέτει: «Ο Κύριος, ο Θεός του ουρανού και ο Θεός της γης, ο οποίος με πήρε από τον οίκο του πατέρα μου και από τη γη στην οποία γεννήθηκα».

Και ευλόγησε, λέγει, τον Αβραάμ, και είπε: «Ευλογημένος ο Αβραάμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη. Και ευλογητός ο Θεός ο Ύψιστος, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου». Δεν ευλόγησε μόνο εκείνον, αλλά δόξασε και τον Θεό. Διότι, λέγοντας, «Ευλογημένος ο Αβραάμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη», μας φανέρωσε τη δύναμη του Θεού μέσα από τα δημιουργήματά Του. Διότι, εάν Αυτός που παρήγαγε τον ουρανό και τη γη είναι Θεός, τότε εκείνοι που λατρεύονται από τους ανθρώπους δεν μπορεί να είναι θεοί· διότι «οι θεοί», λέγει, «που δεν εποίησαν τον ουρανό και τη γη, ας αφανιστούν». «Ευλογητός», λέγει, «ο Θεός, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου». Πρόσεξε, σε παρακαλώ, πώς όχι μόνο εγκωμιάζει τον δίκαιο, αλλά αναγνωρίζει και τη συμμαχία του Θεού. Επειδή δεν θα μπορούσε χωρίς την άνωθεν συνδρομή να υπερισχύσει εκείνων που περιβάλλονταν από τόση ισχύ. «Ο οποίος παρέδωσε», λέγει, «τους εχθρούς σου»· Αυτός είναι που τα ενήργησε όλα, Αυτός είναι που κατέστησε τους ισχυρούς αδύναμους, Αυτός είναι που κατέβαλε τους οπλισμένους μέσω των άοπλων· από εκεί προέρχεται η συνδρομή που σου παρέσχε τόση δύναμη. «Ο οποίος παρέδωσε», λέγει, «τους εχθρούς σου υποχείριούς σου». Βλέπεις πώς καταδεικνύει την ομόνοια και τη φιλοστοργία του προς τον Λωτ, και πώς φανερώνει ότι και ο Αβραάμ θεωρούσε τους εχθρούς αυτούς ως δικούς του εχθρούς, εξαιτίας όσων είχαν συμβεί στον ανιψιό του;

Επειδή δε και ο Μελχισεδέκ, ο βασιλιάς της Σαλήμ, φέρνοντας άρτους και οίνο του τα προσέφερε (διότι, λέγει, ήταν ιερέας του Θεού του Υψίστου), δέχεται από εκείνον τα προσφερόμενα, και ως ανταπόδοση για την ευλογία που έλαβε από αυτόν, καθώς και για τη δοξολογία προς τον Θεό (διότι είπε, αναφέρει: «Ευλογημένος ο Άβραμ από τον Θεό τον Ύψιστο, και ευλογητός ο Θεός, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου»), του δίνει το δέκατο από όλα τα λάφυρα που είχε φέρει μαζί του. Είδες το φιλόθεο φρόνημα του δικαίου να αποδεικνύεται σε όλα, και πώς, ενώ από τον βασιλιά των Σοδόμων δεν ανέχθηκε να λάβει ούτε κλωστή έως λουρίδα υποδήματος, έλαβε ωστόσο όσα προσέφερε ο Μελχισεδέκ, ανταποδίδοντας και από τα δικά του, διδάσκοντάς μας έτσι να επιδεικνύουμε μεγάλη διάκριση και να μη δεχόμαστε [δώρα] επιπόλαια και χωρίς φόβο από όλους; Διότι, επειδή εκείνος [ο βασιλιάς των Σοδόμων] ως προς την προσφορά φάνηκε ευγνώμων, στα άλλα όμως τύγχανε άπιστος, και είχε ανάγκη από πολλή διδασκαλία, γι' αυτόν τον λόγο περιφρόνησε τα δικά του και κατέβαλε κάθε προσπάθεια, τόσο με το να αρνηθεί να τα λάβει όσο και με όσα του είπε, να τον χειραγωγήσει προς τη θεοσέβεια. Από τον Μελχισεδέκ όμως ευλόγως τα λαμβάνει· διότι για αυτόν ακριβώς τον λόγο η θεία Γραφή επισήμανε την αρετή του ανδρός λέγοντας: «Ήταν δε ιερέας του Θεού του Υψίστου».

Εξάλλου, τα όσα συνέβαιναν αποτελούσαν και τύπο του Χριστού, και τα ίδια τα προσφερθέντα προανήγγελλαν κάποιο μυστήριο· γι' αυτό και τα δέχθηκε, και αφού τα έλαβε, δίδασκε και εκείνος το μέγεθος της δικής του αρετής μέσω της ανταπόδοσης που προσέφερε ο ίδιος. Διότι του έδωσε τη δεκάτη, φανερώνοντας και από αυτό τον φιλόθεο σκοπό του. Ίσως ο λόγος μας παρατάθηκε σε μεγάλο μήκος, αλλά όχι μάταια ούτε στην τύχη. Διότι γνωρίσαμε με συντομία, από τα παλιά και από την αρχή μέχρι τα σημερινά μας ζητήματα, την ανδρεία του δικαίου, τη μεγαλοψυχία, την υπερβάλλουσα πίστη, το φιλόσοφο φρόνημα, το μέγεθος της ταπεινοφροσύνης, την απέραντη περιφρόνηση των χρημάτων, τη συνεχή πρόνοια της εύνοιας του Θεού προς αυτόν· και πώς η προστασία που του παρεχόταν σε κάθε περίσταση αναδείκνυε τον δίκαιο πιο περίβλεπτο και πιο λαμπρό μέσα από όλα αυτά. Αλλά, αν θέλετε και δεν έχετε αποκάμει, ας καταπιαστούμε και με τα όσα αναγνώσθηκαν πρόσφατα, και αφού προσθέσουμε λίγα, ας τερματίσουμε τον λόγο, για να μάθετε πόσης αμοιβής αξιώνεται πάλι, επειδή περιφρόνησε τα όσα του προσφέρθηκαν από τον βασιλιά των Σοδόμων. Διότι τι λέει; «Μετά δε τα λόγια αυτά, απηύθυνε ο Κύριος τον λόγο του προς τον Άβραμ». Για ποιο λόγο ξεκίνησε έτσι, «Μετά δε τα λόγια αυτά»; Ποια λόγια, πες μου; Δεν είναι άραγε φανερό ότι εννοεί εκείνα που απηύθυνε προς τον βασιλιά των Σοδόμων;

Αυτοί, λοιπόν, οι Λευίτες ελάμβαναν από αυτούς τη δεκάτη, και κατ' αυτόν τον τρόπο τρέφονταν. Αλλά και πριν από τον Ιακώβ και τον Ισαάκ, την εποχή του Αβραάμ, όταν δεν είχε γεννηθεί ακόμη ο Μωυσής, ούτε είχε γραφεί ο νόμος, ούτε ήταν φανερή η λευιτική ιεροσύνη, ούτε υπήρχε Σκηνή του Μαρτυρίου, ούτε είχε ανεγερθεί ναός, ούτε είχαν διαχωριστεί οι φυλές, ούτε είχε εμφανιστεί η Ιερουσαλήμ, και ενώ απολύτως τίποτα από τα ιουδαϊκά πράγματα δεν είχε ακόμη λάβει αρχή, υπήρξε κάποιος Μελχισεδέκ, ιερέας του Θεού του Υψίστου. Αυτός ο Μελχισεδέκ ήταν ταυτόχρονα και βασιλιάς και ιερέας· διότι επρόκειτο να αποτελέσει τύπο του Χριστού, και η Γραφή κάνει σαφή μνεία για αυτόν. Διότι, όταν ο Αβραάμ επιτέθηκε στους Πέρσες και άρπαξε τον ανιψιό του, τον Λωτ, από τα χέρια τους, και αφού πήρε όλα τα λάφυρα επέστρεφε έχοντάς τους νικήσει κατά κράτος, η Γραφή αναφέρει κάπως έτσι τα περί του Μελχισεδέκ: «Και ο Μελχισεδέκ, ο βασιλιάς της Σαλήμ, έφερε άρτους και οίνο· ήταν δε ιερέας του Θεού του Υψίστου, και ευλόγησε τον Αβραάμ, και είπε: Ευλογημένος να είναι ο Αβραάμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος δημιούργησε τον ουρανό και τη γη, και ευλογητός ο Θεός ο Ύψιστος, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριους σε εσένα. Και ο Αβραάμ του έδωσε τη δεκάτη από όλα».

Αλλά αυτός ο Αβραάμ, ο πρόγονος των Λευιτών και των Ιουδαίων ιερέων, απέναντι στον Μελχισεδέκ, ο οποίος υπήρξε τύπος της δικής μας ιερωσύνης, κατείχε θέση λαϊκού. Και αυτό το φανέρωσε και με τα δύο: και με το ότι του έδωσε το δέκατο, διότι οι λαϊκοί δίνουν τα δέκατα στους ιερείς, και με το ότι ευλογήθηκε από αυτόν, διότι οι λαϊκοί ευλογούνται από τους ιερείς. Πρόσεξε πάλι πόση είναι η υπεροχή της δικής μας ιερωσύνης, όταν ο Αβραάμ, ο πατριάρχης των Ιουδαίων, ο πρόγονος των Λευιτών, βρίσκεται να ευλογείται από τον Μελχισεδέκ και να δίνει τα δέκατα. Διότι και τα δύο αυτά τα αναφέρει η Παλαιά Διαθήκη, ότι δηλαδή και ο Μελχισεδέκ ευλόγησε τον Αβραάμ, και εισέπραξε το δέκατο από αυτόν. Αυτά ακριβώς φέρνοντας ως επιχείρημα ο Παύλος, έλεγε: «Βλέπετε δε πόσο σπουδαίος είναι αυτός;».

Και του είπε ο Θεός ότι θα δώσει τη γη στο σπέρμα του. Και οικοδόμησε ο Αβραάμ θυσιαστήριο στον Θεό, και έστησε τη σκηνή του προς τη θάλασσα. Όταν δε έγινε λιμός, κατεβαίνοντας στην Αίγυπτο, έδωσε εντολή στη γυναίκα του να πει ότι είναι αδελφή του. Και αφού την πήρε ο Φαραώ, επειδή τιμωρήθηκε από τον Θεό, την επέστρεψε στον Αβραάμ. Όταν οι βοσκοί του Αβραάμ και του Λωτ φιλονίκησαν μεταξύ τους, μοίρασαν τους τόπους κατοικίας τους. Και ο μεν Λωτ πήρε την περιοχή των Σοδόμων, ο δε Αβραάμ κατοίκησε κοντά στη δρυ του Μαμβρή, και έλαβε πάλι υποσχέσεις από τον Θεό, ότι το σπέρμα του θα αυξηθεί σε πλήθος και ότι θα κληρονομήσει τη γη. Ο Χοδολαγομόρ, επειδή αποστάτησαν από αυτόν οι πέντε βασιλείς της περιοχής των Σοδόμων, οι οποίοι του ήταν προηγουμένως υποτελείς, παίρνοντας μαζί του άλλους τρεις βασιλείς, εκστράτευσε εναντίον τους, και αφού τους κατατρόπωσε πήρε αιχμαλώτους, μεταξύ των οποίων ήταν και ο Λωτ. Ο δε Αβραάμ, όταν το άκουσε, καταδιώκοντάς τους μαζί με τους τριακόσιους δεκαοκτώ οικιακούς δούλους του, ελευθέρωσε τον ανεψιό του μαζί με τα υπάρχοντα και τις γυναίκες· και στον Μελχισεδέκ, ο οποίος τον ευλόγησε και του προσέφερε άρτους και οίνο, έδωσε τη δεκάτη. Γι' αυτό λέει ο Παύλος στην προς Εβραίους επιστολή, ότι και ο Λευί, που λαμβάνει τις δεκάτες, έχει καταβάλει τη δεκάτη. Όταν παρακλήθηκε από τον βασιλιά των Σοδόμων να πάρει τα λάφυρα, δεν συγκατένευσε, λέγοντας: «Για να μην πεις ότι εγώ πλούτισα τον Αβραάμ».

Ο Λωτ σώθηκε από τα Σόδομα απερίτμητος, με τους ίδιους τους αγγέλους και τον Κύριο να τον οδηγούν έξω. Ο Νώε, η αρχή ενός άλλου γένους, εισήλθε στην κιβωτό μαζί με τα παιδιά του απερίτμητος. Απερίτμητος ήταν και ο Μελχισεδέκ, ο ιερέας του Υψίστου, στον οποίο ο Αβραάμ προσέφερε το δέκατο, αυτός που πρώτος έλαβε την κατά σάρκα περιτομή, και ο οποίος τον ευλόγησε. Κατά την τάξη αυτού φανέρωσε ο Θεός μέσω του Δαβίδ ότι θα εγκαταστήσει τον αιώνιο ιερέα. Επομένως, μόνο σε εσάς ήταν αναγκαία αυτή η περιτομή, ώστε ο λαός να μην είναι λαός και το έθνος να μην είναι έθνος, όπως λέει και ο Ωσηέ, ένας από τους δώδεκα προφήτες. Διότι όλοι οι προαναφερθέντες δίκαιοι ευαρέστησαν τον Θεό χωρίς να τηρήσουν το Σάββατο, και μετά από αυτούς ο Αβραάμ και όλοι οι γιοι του μέχρι τον Μωυσή, επί των ημερών του οποίου ο λαός σας αποδείχθηκε άδικος και αχάριστος προς τον Θεό κατασκευάζοντας τον μόσχο στην έρημο. Γι' αυτόν τον λόγο ο Θεός, συγκαταβαίνοντας προς εκείνον τον λαό, έδωσε την εντολή να προσφέρονται θυσίες στο όνομά του, για να μην ειδωλολατρείτε· πράγμα που ούτε αυτό τηρήσατε, αλλά μάλιστα θυσιάζατε και τα παιδιά σας στα δαιμόνια. Και σας διέταξε, λοιπόν, να τηρείτε το Σάββατο, για να θυμάστε τον Θεό· διότι και ο λόγος του αυτό ακριβώς σημαίνει όταν λέει: Για να γνωρίζετε ότι εγώ είμαι ο Θεός που σας λύτρωσε.

Ιδού δύο πολύ γενικά κακά: ότι ήταν και πονηροί και πάρα πολύ αμαρτωλοί ενώπιον του Θεού. Τι συνέβη λοιπόν; Δεν πέρασε πολύς καιρός και ο Λωτ, μαζί με μεγάλο πλήθος και τα υπάρχοντα του λαού των Σοδόμων, απάγεται αιχμάλωτος από τον βασιλιά Χοδολλογομόρ και τους τέσσερις βασιλείς που ήταν μαζί του. Όταν ο δίκαιος άκουσε αυτό, μη υπολογίζοντας καθόλου την προπέτεια του Λωτ σχετικά με την επιλογή της γης, «τον καταδίωξε από πίσω, μαζί με τους δικούς του οικιακούς υπηρέτες, τριακόσιους δεκαοκτώ», και, επιπίπτοντας εναντίον τους μέσα στη νύχτα, τους κατατροπώνει και καταδιώκει τους πέντε βασιλείς «έως τη Χωμάρ, η οποία βρίσκεται αριστερά της Δαμασκού. Και έφερε πίσω όλο το ιππικό των Σοδόμων», καθώς και τις γυναίκες, τον λαό και τον Λωτ τον ανιψιό του, τον οποίο συνάντησε ο βασιλιάς των Σοδόμων, τιμώντας τον καταλλήλως και προτείνοντάς του να λάβει κάποιο μερίδιο από τα λάφυρα. Αυτός όμως αρνήθηκε να λάβει «από κλωστή μέχρι λουρί υποδήματος», δηλαδή από λεπτό σκοινί μέχρι κομμάτι λουριού. Τον συνάντησε επίσης «με άρτο και οίνο ο Μελχισεδέκ, βασιλιάς της Σαλήμ και ιερέας του Θεού του Υψίστου», ευλογώντας τον και λέγοντάς του: «Ευλογημένος ο Άβραμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος δημιούργησε τον ουρανό και τη γη, και ευλογητός ο Θεός ο Ύψιστος, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου», διδάσκοντας και αυτός ο δίκαιος ότι δεν θα μπορούσε με λίγους μόνο ανθρώπους να καταδιώξει πέντε βασιλείς, εάν ο Θεός δεν τους παρέδιδε στα χέρια του.

Επομένως, αφού διέσχισε τον Ίστρο, τον άνακτα που είχε ακούσει ότι ήταν ταυτόχρονα εξαιρετικά φιλόχριστος και μεγαλουργός, αυτόν, αφού τον είδε με τα ίδια του τα μάτια και τον αντίκρισε ακριβώς όπως είχε ακούσει γι' αυτόν, αποβάλλοντας την ηγεμονική υπεροψία, σου απονέμει προσκύνηση δίκην υπηκόου, επευφημώντας σε ανοιχτά με δώρα, με εκείνα τα λόγια με τα οποία είχε ευλογηθεί πρωτύτερα και ο Αβραάμ, όταν συνέτριψε τη δύναμη του Χοδολλογόμορ: «Ευλογημένος ο ύψιστος Θεός, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου»· παρατηρώντας δε πιο προσεκτικά την αρμονία του σώματος και διαπιστώνοντας το αξιαγάπητο στα μέρη και τα μέλη που συμφωνεί με τη συνοχή του όλου, αναγνώρισε έναν αυτοκράτορα όμοιο με τον Δαβίδ, που πρόβαλλε μαζί με την κοκκινωπή όψη και ομορφιά ματιών· επειδή δε, μαζί με τον σωματικό χαρακτήρα εντύπωσε και το ψυχικό κάλλος, και κατάλαβε ότι είσαι συνετός και πολεμιστής και σοφός στον λόγο και ότι ο Κύριος είναι μαζί σου, αυτά δηλαδή που εξιστορεί το βιβλίο των Βασιλειών για τον Δαβίδ, τότε, μεταβάλλοντας τον θαυμασμό σε δέος, επέλεξε ακόμη περισσότερο την υποταγή στην εξουσία σου.

Για παράδειγμα, ονομάζουμε μάρτυρες αυτούς που αγωνίστηκαν μέχρι θανάτου για τον Χριστό και λέμε ότι προσέφεραν τα αίματά τους στον Θεό, ορθά βεβαίως και δίκαια. Όμως, το καθένα από αυτά λέγεται με μεταφορική χρήση των λέξεων. Διότι από αυτούς που η πολιτεία συνηθίζει να ονομάζει μάρτυρες, οι οποίοι παρίστανται για την επιβεβαίωση της αλήθειας στον βίο και προσδίδουν αξιοπιστία σε όσα προβάλλονται μέσω εκείνων που γνωρίζουν, από αυτούς ονομάζουμε μάρτυρες και τους αγωνιστές της ευσέβειας. Και πράγματι, αυτοί, ομολογώντας θεολογικά την ενυπόστατη αλήθεια, μαρτύρησαν ενώπιον τυράννων και βασιλέων. Και λέμε ότι προσέφεραν τα αίματά τους στον Χριστό, μεταφέροντας την έννοια της προσφοράς από τα παχιά πρόβατα που προσέφερε ο δίκαιος Άβελ, και τα διχοτομημένα ζώα που προσέφερε ο Αβραάμ, και τους άρτους και τον οίνο που προσέφερε ο Μελχισεδέκ στον Αβραάμ, ή, αν θέλεις, και τη δεκάτη που προσέφερε στον Μελχισεδέκ εκείνος που προηγουμένως τον υποδέχθηκε. Και είναι φανερό ότι καθένας από αυτούς που προσέφεραν, προσέφερε κάτι το διαφορετικό από τον εαυτό του, χωρίς να υποστεί καμία οδύνη ούτε να του αποκοπεί κάποιο από τα μέλη του. Αντιθέτως, οι μάρτυρες του Χριστού ούτε κάτι ξεχωριστό από τους ίδιους προσέφεραν, ούτε έμειναν αλώβητοι στο σώμα κάνοντας την προσφορά, ούτε καν παρουσιάστηκαν να μαρτυρήσουν επειδή κλήθηκαν από κάποιον, αλλά με οικειοθελή βούληση έδωσαν εκείνη τη θαυμαστή και θεολογική μαρτυρία.