Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 14:22

Ο Αβραάμ ως ουρανός διηγήθηκε τη δόξα του Θεού, λέγοντας: «Θα εκτείνω το χέρι μου προς τον Θεό τον ύψιστο, ο οποίος δημιούργησε τον ουρανό και τη γη. Ο Θεός της δόξης εμφανίστηκε στον πατέρα μας Αβραάμ.» Ο Μωυσής ως ουρανός διηγείται τη δόξα του Θεού: «Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι ενδόξως δοξάστηκε.» Ο Ιώβ ως ουρανός διηγείται τη δόξα του Θεού λέγοντας: «Χρυσαυγάζοντα νέφη από τη γη του βορρά»· πάνω σε αυτά είναι μεγάλη η δόξα του Παντοκράτορος.

Και ο Μελχισεδέκ, βασιλιάς της Σαλήμ, έφερε έξω άρτους και οίνο· ήταν δε ιερέας του Θεού του Υψίστου· και ευλόγησε τον Άβραμ, και είπε: Ευλογημένος ο Άβραμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη. Και ευλογητός ο Θεός ο Ύψιστος, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου. Και του έδωσε το ένα δέκατο από όλα. Είπε δε ο βασιλιάς των Σοδόμων προς τον Άβραμ: Δώσε σε εμένα τους άνδρες, ενώ τα λάφυρα πάρε τα για τον εαυτό σου. Είπε δε ο Άβραμ προς τον βασιλιά των Σοδόμων: Εκτείνω το χέρι μου προς τον Κύριο, τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη, ότι ούτε από κλωστή έως λουρίδα υποδήματος δεν θα πάρω από όλα τα δικά σου, για να μην πεις ότι Εγώ πλούτισα τον Άβραμ, εκτός από εκείνα που έφαγαν οι νέοι, και από το μερίδιο των ανδρών που συμπορεύτηκαν μαζί μου, του Εσχώλ, του Αυνάν, του Μαμβρή· αυτοί θα λάβουν το μερίδιό τους. Μετά δε από αυτά τα λόγια, έγινε λόγος Κυρίου προς τον Άβραμ σε όραμα της νύχτας, λέγοντας: Μη φοβάσαι, Άβραμ, εγώ σε υπερασπίζομαι, ο μισθός σου θα είναι πάρα πολύς. Λέει δε ο Άβραμ: Δέσποτα Κύριε, τι θα μου δώσεις; Εγώ δε απέρχομαι άτεκνος, ο δε γιος της Μασέχ, της οικιακής μου δούλης, αυτός ο Ελιέζερ από τη Δαμασκό· και είπε ο Άβραμ: Επειδή σε εμένα δεν έδωσες απογόνους, ο δούλος μου που γεννήθηκε στο σπίτι μου θα με κληρονομήσει. Και αμέσως έγινε φωνή Κυρίου προς αυτόν, η οποία έλεγε: Δεν θα σε κληρονομήσει αυτός· άλλος θα προέλθει από εσένα, αυτός θα σε κληρονομήσει.

Τι θα μπορούσαμε, λοιπόν, να πούμε για τους θεοφιλείς άνδρες που έζησαν πριν από τον Μωυσή και πριν από τον ιουδαϊσμό, τους οποίους μνημόνευσε ο Μωυσής, όπως για τον Ενώχ, για τον οποίο δίνει τη μαρτυρία λέγοντας: «Και ευαρέστησε ο Ενώχ τον Θεό», και για τον Νώε, για τον οποίο πάλι λέει: «Ο Νώε ήταν άνθρωπος δίκαιος στη γενεά του», καθώς και για τον Σημ και τον Ιάφεθ, για τους οποίους αναγράφει τα εξής: «Ευλογημένος ο Κύριος, ο Θεός του Σημ, και είθε να πλατύνει ο Θεός τον Ιάφεθ»· και, επιπλέον, για τον Αβραάμ και τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, με τους οποίους είναι εύλογο να συναριθμήσουμε και τον Ιώβ, καθώς και όποιους άλλους εζήλωσαν τον παρόμοιο με αυτούς βίο; Άραγε πρέπει να θεωρήσουμε ότι αυτοί υπήρξαν Ιουδαίοι ή Έλληνες; Βεβαίως, δεν θα μπορούσαν ευλόγως να ονομαστούν Ιουδαίοι, εφόσον δεν είχε ακόμη εισαχθεί στη ζωή η νομοθεσία του Μωυσή. Διότι, αν ο ιουδαϊσμός δεν ήταν τίποτα άλλο παρά η κατά Μωυσή πολιτεία, και ο Μωυσής εμφανίστηκε πολλά χρόνια ύστερα από τους προαναφερθέντες, είναι φανερό ότι δεν θα μπορούσαν να είναι Ιουδαίοι εκείνοι που έχουν τη μαρτυρία για την ευσέβειά τους πριν από τους χρόνους του. Αλλά δεν αρμόζει ούτε Έλληνες να τους νομίζουμε, εφόσον δεν κυριαρχούνταν από την πολυθεϊστική δεισιδαιμονία. Διότι λέγεται ότι ο Αβραάμ εγκατέλειψε εντελώς τον πατρικό του οίκο και τη συγγένειά του και προσκολλήθηκε σε έναν μόνο Θεό, τον οποίο και ομολογεί λέγοντας: «Εκτείνω το χέρι μου προς τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη».

Αυτό άλλωστε επιβεβαιώνει και ο ίδιος ο Μωυσής στις διηγήσεις της αρχαίας ιστορίας, καταγράφοντας τον Αβραάμ να λέει: «Θα εκτείνω το χέρι μου προς τον Ύψιστο Θεό, ο Οποίος δημιούργησε τον ουρανό και τη γη».

«εάν πάρω τα φτερά μου την αυγή και κατασκηνώσω στα πέρατα της θάλασσας· διότι και εκεί το χέρι σου θα με οδηγήσει». Αλλά αυτά, καθώς και τα παρόμοια με αυτά, προέρχονται από τους θεολόγους μετά τον Μωυσή, οι οποίοι ήταν και αυτοί Εβραίοι και θεολογούσαν σε πλήρη συμφωνία με τους αρχαιότατους προπάτορες. Άκουσε όμως και τους θεοφιλείς και τρισμακάριους άνδρες πριν από τον Μωυσή, δηλαδή τους πρώτους Εβραίους, και πρωτίστως τον ίδιο τον Αβραάμ, ο οποίος έχει ανακηρυχθεί προπάτορας ολόκληρου του ιουδαϊκού έθνους: «Είπε δε ο Αβραάμ προς τον βασιλιά των Σοδόμων: Θα εκτείνω το χέρι μου προς τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη». Και πριν ακόμη από τον Αβραάμ εισάγεται ο Μελχισεδέκ, ο ιερέας του Θεού του Υψίστου, να ευλογεί τον Αβραάμ με αυτά τα λόγια: «Ευλογημένος ο Αβραάμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριους σε σένα· και ευλογητός ο Θεός, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη». Επιπλέον, ο λόγος της Γραφής παρουσιάζει τον Αβραάμ να συνομιλεί με τον οικείο του ως εξής: «Βάλε το χέρι σου κάτω από τον μηρό μου, και θα σε βάλω να ορκιστείς στον Κύριο, τον Θεό του ουρανού και τον Θεό της γης». Και προσθέτει: «Ο Κύριος, ο Θεός του ουρανού και ο Θεός της γης, ο οποίος με πήρε από τον οίκο του πατέρα μου και από τη γη στην οποία γεννήθηκα».

Είπε δε ο Άβραμ προς τον βασιλιά των Σοδόμων: «Εκτείνω το χέρι μου προς τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος δημιούργησε τον ουρανό και τη γη, ότι δεν θα λάβω από όλα τα υπάρχοντά σου τίποτα, από μία κλωστή έως ένα λουρί υποδήματος, για να μην πεις ότι εγώ πλούτισα τον Άβραμ». Πολλή είναι η περιφρόνηση του πατριάρχη προς τα χρήματα. Και για ποιον λόγο προβαίνει στην άρνηση αυτή με όρκο και λέει: «Εκτείνω το χέρι μου προς τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη»;

Επειδή παραχώρησα τα μικρά και τα ευτελή στον Λωτ, αξιώθηκα μεγάλων και άρρητων υποσχέσεων· και τώρα, επειδή εξασφαλίζω για τον εαυτό μου μεγαλύτερο πλούτο και προσελκύω περισσότερη εύνοια από Αυτόν, δεν αποδέχομαι τον πλούτο που προσφέρεις εσύ. Για τον λόγο αυτόν, όπως νομίζω, πρόσθεσε και τον όρκο, και είπε: «Θα εκτείνω το χέρι μου προς τον Θεό τον Ύψιστο», για να μη νομίσει ότι απλώς υποκρίνεται, όπως συνηθίζεται να συμβαίνει· αλλά για να μάθει ότι έχει λάβει την οριστική απόφαση να μην ιδιοποιηθεί από τα λάφυρα ούτε το παραμικρό. Και εκπλήρωνε εκείνο το παράγγελμα που ειπώθηκε από τον Χριστό στους μαθητές: «Δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε». Διότι, μήπως εγώ, λέει, συνεισέφερα κάτι περισσότερο στην υπόθεση του πολέμου, παρά μόνο την απόφαση και την προθυμία;

Και λοιπόν έσπευδε, μέσα από τα ίδια τα γεγονότα, να γίνει διδάσκαλος της θεοσεβείας σε όλους όσους βρίσκονταν στα Σόδομα, μέσω της συνομιλίας του με τον βασιλιά. Διότι, όταν ο βασιλιάς τον συνάντησε και εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για όσα είχαν συμβεί, έλεγε ότι θα του παραχωρούσε όλα τα λάφυρα, και ότι θα έπαιρνε ο ίδιος μόνο τους ανθρώπους. Δες πάλι τη μεγαλοψυχία του δικαίου, πώς ταυτόχρονα διδάσκει τη δική του φιλοσοφία, ότι δηλαδή είναι ανώτερος από αυτά που του δίνονται, και τον εισάγει στη γνώση της θεοσεβείας. Διότι δεν του είπε απλώς ότι «δεν ανέχομαι να πάρω τίποτα από εσένα», ούτε ότι «δεν έχω ανάγκη από καμία τέτοια αμοιβή», αλλά τι είπε; «Θα υψώσω το χέρι μου προς τον Θεό τον Ύψιστο», σαν να τον δίδασκε έμμεσα ότι δεν είναι θεοί αυτοί που λατρεύονται από εσένα, αλλά πέτρες και ξύλα. Διότι ένας είναι ο Θεός των πάντων, Ο Οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη. Και προσθέτει ότι «δεν θα πάρω από εσένα ούτε κλωστή ούτε λουρίδα υποδήματος, για να μη νομίσεις ότι γι' αυτά πήρα εκδίκηση, ώστε να μην έχεις το δικαίωμα να πεις ότι εσύ έγινες η αιτία της περιουσίας μου».

Διότι αυτό είναι πολύ ανώτερο από ό,τι έπραξε ο πατριάρχης. Επειδή εκείνος μεν, επιστρέφοντας από τη νίκη, αν και ο βασιλιάς του προσέφερε λάφυρα, αρνήθηκε να τα λάβει, εκτός από όσα έφαγαν οι άνδρες του· αυτός όμως, ούτε ο ίδιος έκανε χρήση της αναγκαίας τροφής, ούτε στους συνεργάτες του επέτρεψε να λάβουν μερίδιο, αποστομώνοντας εκ του περισσού τα στόματα των αναίσχυντων.

Διότι, αφού έστησε εκείνο το λαμπρό τρόπαιο, και κατήγαγε την παράδοξη νίκη, και επικράτησε των βαρβάρων, όχι με σωματική ισχύ, αλλά με τη δύναμη της πίστεως, προτρεπόταν να λάβει αμοιβή για τους κόπους εκείνους και την ταλαιπωρία του από αυτούς που σώθηκαν. Όταν, λοιπόν, ο βάρβαρος του έλεγε: «Πάρε εσύ τα λάφυρα και δώσε μας τους άνδρες», τι απαντά εκείνος; «Θα υψώσω το χέρι μου προς τον Ύψιστο Θεό, ότι δεν θα πάρω από τα δικά σου ούτε μια κλωστή έως και το λουρί του υποδήματος». Είδες πώς εκπλήρωσε εκείνο το ευαγγελικό παράγγελμα που λέει: «Δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε»; Αλλά και ο Μωυσής σε βαρβαρικό οίκο ανατράφηκε και μεγάλωσε· ωστόσο, καθόλου δεν βλάφθηκε από αυτό, αλλά και αυτός επιδείκνυε το ίδιο υψηλό φρόνημα, όχι λιγότερο από τον πατριάρχη, περιγελώντας από τη μια τη συβαριτική τράπεζα και υψούμενος ανώτερος από τη δική τους τρυφή, και περιφρονώντας τον πλούτο και τη βασιλεία και τα σκήπτρα της Αιγύπτου, προτιμώντας να αυτομολήσει προς τον πηλό και την πλινθοποιία. Γι' αυτό ακριβώς και ο Παύλος, θαυμάζοντάς τον, έλεγε: «Θεωρώντας τον ονειδισμό του Χριστού μεγαλύτερο πλούτο από τους θησαυρούς της Αιγύπτου». Έπειτα, υποδεικνύοντας και τον διδάσκαλο αυτών των αγαθών, πρόσθετε λέγοντας: «Διότι υπέμεινε καρτερικά, σαν να έβλεπε τον Αόρατο»· πράγμα το οποίο αποτελούσε γνώρισμα μέγιστης πίστεως.