Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 14:23

Διότι δεν ευλογούμαστε διαφορετικά παρά από τον Χριστό, τον μεγάλο και αληθινό ιερέα. Ευλογούμαστε δε κατά το παράδειγμα του θεσπέσιου Αβραάμ, αφού κατατροπώσουμε με μεγάλη δύναμη τους άρχοντες αυτού του αιώνα, και αναδειχθούμε ανώτεροι από τα χέρια των εχθρών, μη έχοντας ανάγκη από τίποτα το εγκόσμιο αλλά θεωρώντας μάλλον ως νοητό πλούτο όσα προέρχονται από τον Θεό, και την ένδοξη και αμάραντη κατανομή των άνωθεν χαρισμάτων. Σκέψου, πράγματι, ότι ο Μελχισεδέκ ευλόγησε τον Αβραάμ αφού είχε νικήσει, και ενώ επέστρεφε από την κατακοπή των βασιλέων, όπως έχει γραφτεί, χωρίς να καταδεχθεί να πάρει τίποτα από τον άρχοντα των Σοδόμων για δική του ιδιοκτησία. Διότι ο ηγεμόνας των Σοδομιτών έλεγε στον Αβραάμ ως νικητή: «Δώσε μου τους άνδρες, και πάρε τα λάφυρα για τον εαυτό σου» αυτός όμως, έχοντας αποφασίσει να μην ιδιοποιηθεί τίποτα από τα δικά του, απάντησε: «Απλώνω το χέρι μου προς τον Ύψιστο Θεό, που έκτισε τον ουρανό και τη γη, ότι δεν θα πάρω από όλα τα δικά σου ούτε μία κλωστή έως και ένα κορδόνι υποδήματος, για να μην πεις: Εγώ πλούτισα τον Αβραάμ.» Διότι είναι συνήθεια των αγίων να μην χαίρονται για τον κοσμικό πλούτο. Αφού λοιπόν κυριαρχήσουμε επί των ορατών και αόρατων εχθρών, και δεν δεχθούμε τίποτα από τον κόσμο, αλλά τιμήσουμε περισσότερο τον άνωθεν πλούτο, ευλογούμαστε μέσω του Χριστού, του βασιλέα της ειρήνης.

Και ο Μελχισεδέκ, βασιλιάς της Σαλήμ, έφερε έξω άρτους και οίνο· ήταν δε ιερέας του Θεού του Υψίστου· και ευλόγησε τον Άβραμ, και είπε: Ευλογημένος ο Άβραμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη. Και ευλογητός ο Θεός ο Ύψιστος, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου. Και του έδωσε το ένα δέκατο από όλα. Είπε δε ο βασιλιάς των Σοδόμων προς τον Άβραμ: Δώσε σε εμένα τους άνδρες, ενώ τα λάφυρα πάρε τα για τον εαυτό σου. Είπε δε ο Άβραμ προς τον βασιλιά των Σοδόμων: Εκτείνω το χέρι μου προς τον Κύριο, τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη, ότι ούτε από κλωστή έως λουρίδα υποδήματος δεν θα πάρω από όλα τα δικά σου, για να μην πεις ότι Εγώ πλούτισα τον Άβραμ, εκτός από εκείνα που έφαγαν οι νέοι, και από το μερίδιο των ανδρών που συμπορεύτηκαν μαζί μου, του Εσχώλ, του Αυνάν, του Μαμβρή· αυτοί θα λάβουν το μερίδιό τους. Μετά δε από αυτά τα λόγια, έγινε λόγος Κυρίου προς τον Άβραμ σε όραμα της νύχτας, λέγοντας: Μη φοβάσαι, Άβραμ, εγώ σε υπερασπίζομαι, ο μισθός σου θα είναι πάρα πολύς. Λέει δε ο Άβραμ: Δέσποτα Κύριε, τι θα μου δώσεις; Εγώ δε απέρχομαι άτεκνος, ο δε γιος της Μασέχ, της οικιακής μου δούλης, αυτός ο Ελιέζερ από τη Δαμασκό· και είπε ο Άβραμ: Επειδή σε εμένα δεν έδωσες απογόνους, ο δούλος μου που γεννήθηκε στο σπίτι μου θα με κληρονομήσει. Και αμέσως έγινε φωνή Κυρίου προς αυτόν, η οποία έλεγε: Δεν θα σε κληρονομήσει αυτός· άλλος θα προέλθει από εσένα, αυτός θα σε κληρονομήσει.

Γι' αυτό λοιπόν, λέγοντας την αλήθεια για τον εαυτό τους, πολύ σωστά λένε: «Ευλογημένοι είστε εσείς από τον Κύριο που έκανε τον ουρανό και τη γη». Τύπος, λοιπόν, της ιεροσύνης του Χριστού θα μπορούσε να είναι ο Μελχισεδέκ, και δεν θα χρειαστούν πολλά λόγια προς απόδειξη αυτού, νομίζω, αφού αρκεί για τον σκοπό αυτό η Αγία Γραφή. Όταν, μάλιστα, ο βασιλιάς των Σοδόμων είπε προς τον θεσπέσιο Αβραάμ, επειδή είχε νικήσει: «Δώσε μου τους άνδρες, και πάρε τα άλογα για τον εαυτό σου», εκείνος ορκίστηκε αμέσως ότι δεν θα πάρει απολύτως τίποτα, εκτός βέβαια από τις τροφές όσων είχαν κοπιάσει μαζί του, και το μερίδιο των συμμάχων του, του Εσχώλ, του Αυνάν και του Μαμβρή. Διότι οι άγιοι, πολεμώντας και αγωνιζόμενοι γενναία υπέρ της ελευθερίας των απολωλότων, και υπομένοντας κάθε κόπο, δεν λαμβάνουν τίποτα από τον κόσμο, ούτε βέβαια συγκεντρώνουν επίγειο πλούτο, αποφεύγοντας με κάθε τρόπο τον σχετικό ονειδισμό· «Για να μην πεις», λέει, «ότι εγώ πλούτισα τον Αβραάμ»· παρά δέχονται μόνο τις τροφές από εκείνους που ωφελούνται. «Διότι άξιος είναι ο εργάτης του μισθού του»· και ο Χριστός έδωσε εντολή σε εκείνους που κηρύττουν το Ευαγγέλιο, να ζουν από το Ευαγγέλιο.

Γι' αυτό, μετά τη νίκη του πολέμου, όταν ο βασιλιάς θέλησε τάχα από ευγνωμοσύνη να του αποδώσει τις αμοιβές για τους κόπους του, ο Αβραάμ είπε: «Υψώνω το χέρι μου προς τον Ύψιστο, ο οποίος δημιούργησε τον ουρανό και τη γη, ότι δεν θα λάβω τίποτε από τα δικά σου, ούτε μια κλωστή ούτε ένα λουρί υποδήματος, για να μην πεις», λέει, «ότι εγώ πλούτισα τον Αβραάμ».

Είπε δε ο Άβραμ προς τον βασιλιά των Σοδόμων: «Εκτείνω το χέρι μου προς τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος δημιούργησε τον ουρανό και τη γη, ότι δεν θα λάβω από όλα τα υπάρχοντά σου τίποτα, από μία κλωστή έως ένα λουρί υποδήματος, για να μην πεις ότι εγώ πλούτισα τον Άβραμ». Πολλή είναι η περιφρόνηση του πατριάρχη προς τα χρήματα. Και για ποιον λόγο προβαίνει στην άρνηση αυτή με όρκο και λέει: «Εκτείνω το χέρι μου προς τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη»;

6. Και τα δύο επιθυμεί να διδάξει στον βασιλιά των Σοδόμων: αφενός ότι ο ίδιος είναι ανώτερος από όσα εκείνος του προσφέρει, επιδεικνύοντας έτσι μεγάλη πνευματική σοφία, και αφετέρου σπεύδει να γίνει για αυτόν διδάσκαλος θεοσέβειας, λέγοντάς του σχεδόν τα εξής: «Σου παρουσιάζω ως μάρτυρα τον Δημιουργό των πάντων ότι δεν θα λάβω τίποτα από εσένα, προκειμένου να γνωρίσεις τον Θεό που εξουσιάζει τα πάντα, και να μην νομίσεις ότι είναι θεοί εκείνα που κατασκευάζονται από χέρια ανθρώπων. Διότι Αυτός, ο Ποιητής του ουρανού και της γης, Αυτός κατατρόπωσε τους εχθρούς σε αυτόν τον πόλεμο, και κατέστη ο αίτιος της νίκης. Μην προσδοκάς, λοιπόν, ότι θα ανεχθώ εγώ να λάβω κάτι από όσα μου προσφέρεις. Άλλωστε, δεν εκδικήθηκα με σκοπό την αμοιβή, αλλά, πρώτον, εξαιτίας της φιλοστοργίας προς τον ανιψιό μου και, δεύτερον, για χάρη της ίδιας της φύσης του δικαίου, ώστε να διασώσω από τα χέρια των βαρβάρων όσους είχαν άδικα αιχμαλωτιστεί». Ούτε από κλωστή, λέει, έως κορδόνι υποδήματος δεν θα πάρω από τα δικά σου· δηλαδή, ούτε το τυχαίο, ούτε το ευτελές, ούτε αυτό που θεωρείται εντελώς καταφρονητέο. Διότι έχουν τη συνήθεια να ονομάζουν «σφαιρωτήρα» την άκρη του υποδήματος που καταλήγει σε αιχμή· επειδή τέτοια υποδήματα έχουν το έθιμο να φορούν οι βάρβαροι. Έπειτα, αναφέρει και την αιτία της άρνησής του, λέγοντας: «Για να μην πεις ότι εγώ πλούτισα τον Άβραμ».

Και λοιπόν έσπευδε, μέσα από τα ίδια τα γεγονότα, να γίνει διδάσκαλος της θεοσεβείας σε όλους όσους βρίσκονταν στα Σόδομα, μέσω της συνομιλίας του με τον βασιλιά. Διότι, όταν ο βασιλιάς τον συνάντησε και εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για όσα είχαν συμβεί, έλεγε ότι θα του παραχωρούσε όλα τα λάφυρα, και ότι θα έπαιρνε ο ίδιος μόνο τους ανθρώπους. Δες πάλι τη μεγαλοψυχία του δικαίου, πώς ταυτόχρονα διδάσκει τη δική του φιλοσοφία, ότι δηλαδή είναι ανώτερος από αυτά που του δίνονται, και τον εισάγει στη γνώση της θεοσεβείας. Διότι δεν του είπε απλώς ότι «δεν ανέχομαι να πάρω τίποτα από εσένα», ούτε ότι «δεν έχω ανάγκη από καμία τέτοια αμοιβή», αλλά τι είπε; «Θα υψώσω το χέρι μου προς τον Θεό τον Ύψιστο», σαν να τον δίδασκε έμμεσα ότι δεν είναι θεοί αυτοί που λατρεύονται από εσένα, αλλά πέτρες και ξύλα. Διότι ένας είναι ο Θεός των πάντων, Ο Οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη. Και προσθέτει ότι «δεν θα πάρω από εσένα ούτε κλωστή ούτε λουρίδα υποδήματος, για να μη νομίσεις ότι γι' αυτά πήρα εκδίκηση, ώστε να μην έχεις το δικαίωμα να πεις ότι εσύ έγινες η αιτία της περιουσίας μου».

Διότι Εκείνος που μου χάρισε τη νίκη και έστησε μαζί μου το τρόπαιο, Αυτός είναι που μου χορήγησε και την αφθονία του πλούτου. Δες πώς, αν βέβαια το ήθελε, θα μπορούσε να ωφεληθεί ο βασιλιάς από τα λόγια του πατριάρχη. Διότι διδασκόταν να μην έχει πλέον εμπιστοσύνη στη δική του δύναμη, αλλά να γνωρίσει τον αίτιο των πάντων, να περιγελά τους χειροποίητους θεούς και να λατρεύει τον Θεό που κυβερνά τα πάντα, τον δημιουργό του σύμπαντος, την πηγή των αγαθών. Επίσης, μάθαινε μέσα από όλα αυτά την αρετή του πατριάρχη. Διότι, για να μη νομίσει ότι από αλαζονεία και υπεροψία περιφρόνησε όσα του προσέφερε, γι' αυτόν τον λόγο του λέει: «Εγώ μεν δεν θα πάρω τίποτα· διότι ούτε έχω ανάγκη, ούτε χρειάζομαι να αυξηθεί η περιουσία μου από κάποιον άλλον. Σε εκείνους όμως που συμμετείχαν μαζί μου στους κινδύνους, θα επιτρέψω να λάβουν τα μερίδιά τους, ώστε να φανεί ότι έχουν κάποια μικρή παρηγοριά για τους κόπους τους». Και προς τον βασιλιά των Σοδόμων αυτά, λοιπόν, απαντά ο δίκαιος.

Επειδή δε και ο Μελχισεδέκ, ο βασιλιάς της Σαλήμ, φέρνοντας άρτους και οίνο του τα προσέφερε (διότι, λέγει, ήταν ιερέας του Θεού του Υψίστου), δέχεται από εκείνον τα προσφερόμενα, και ως ανταπόδοση για την ευλογία που έλαβε από αυτόν, καθώς και για τη δοξολογία προς τον Θεό (διότι είπε, αναφέρει: «Ευλογημένος ο Άβραμ από τον Θεό τον Ύψιστο, και ευλογητός ο Θεός, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου»), του δίνει το δέκατο από όλα τα λάφυρα που είχε φέρει μαζί του. Είδες το φιλόθεο φρόνημα του δικαίου να αποδεικνύεται σε όλα, και πώς, ενώ από τον βασιλιά των Σοδόμων δεν ανέχθηκε να λάβει ούτε κλωστή έως λουρίδα υποδήματος, έλαβε ωστόσο όσα προσέφερε ο Μελχισεδέκ, ανταποδίδοντας και από τα δικά του, διδάσκοντάς μας έτσι να επιδεικνύουμε μεγάλη διάκριση και να μη δεχόμαστε [δώρα] επιπόλαια και χωρίς φόβο από όλους; Διότι, επειδή εκείνος [ο βασιλιάς των Σοδόμων] ως προς την προσφορά φάνηκε ευγνώμων, στα άλλα όμως τύγχανε άπιστος, και είχε ανάγκη από πολλή διδασκαλία, γι' αυτόν τον λόγο περιφρόνησε τα δικά του και κατέβαλε κάθε προσπάθεια, τόσο με το να αρνηθεί να τα λάβει όσο και με όσα του είπε, να τον χειραγωγήσει προς τη θεοσέβεια. Από τον Μελχισεδέκ όμως ευλόγως τα λαμβάνει· διότι για αυτόν ακριβώς τον λόγο η θεία Γραφή επισήμανε την αρετή του ανδρός λέγοντας: «Ήταν δε ιερέας του Θεού του Υψίστου».

Όταν, λοιπόν, αυτοί που σώθηκαν δι' αυτού τον έκαναν κύριο των λαφύρων, απέρριψε τα πάντα, μέχρι και κλωστή και λουρί υποδήματος. Ζʹ. Τέτοιος ήταν και ο μακάριος Ιώβ. Διότι, όπως λέει, «Η θύρα μου ήταν ανοιχτή σε καθέναν που ερχόταν. Εγώ ήμουν οφθαλμός των τυφλών και πόδι των χωλών· εγώ ήμουν πατέρας των αδυνάτων· κανένας ξένος δεν διανυκτέρευε έξω· και οι αδύνατοι, αν ποτέ είχαν κάποια ανάγκη, δεν αποτύγχαναν, ούτε άφησα ποτέ αδύνατο να εξέλθει από τη θύρα μου με άδεια χέρια».

Διότι αυτό είναι πολύ ανώτερο από ό,τι έπραξε ο πατριάρχης. Επειδή εκείνος μεν, επιστρέφοντας από τη νίκη, αν και ο βασιλιάς του προσέφερε λάφυρα, αρνήθηκε να τα λάβει, εκτός από όσα έφαγαν οι άνδρες του· αυτός όμως, ούτε ο ίδιος έκανε χρήση της αναγκαίας τροφής, ούτε στους συνεργάτες του επέτρεψε να λάβουν μερίδιο, αποστομώνοντας εκ του περισσού τα στόματα των αναίσχυντων.

Είδες τους αγίους να νουθετούν άλλους, και οι ίδιοι να παραμένουν ακλόνητοι στους πειρασμούς; Άκουσε λοιπόν τον Ιακώβ που λέει: «Εάν μου δώσει ο Κύριος άρτο για να φάω, και ιμάτιο για να περιβληθώ». Και τον Αβραάμ: «Δεν θα λάβω από εσένα ούτε μια κλωστή έως και το λουρί του υποδήματος». Και όταν ακόμη η γυναίκα του κινδύνευε να ατιμαστεί, και η πείνα τον πίεζε, κανέναν απρεπή λόγο δεν ξεστόμισε. Και όταν το παιδί είπε: «Πατέρα, ιδού τα ξύλα και η φωτιά, πού είναι το πρόβατο;», δες πώς με πραότητα και φιλοσοφημένη σκέψη αποκρίνεται, και λέγει: «Ο Θεός θα μεριμνήσει ο ίδιος για πρόβατο, παιδί μου»· χωρίς να στραφεί προς τα λόγια του παιδιού παρασυρόμενος ούτε από το ένστικτο της φύσης ούτε από τη στοργή, ενώ βρισκόταν μόνος με μόνο το παιδί την ώρα της πράξης, τότε δηλαδή που ήταν επόμενο να αναζωπυρωθεί σφοδρότερα η πατρική αγάπη. Διότι, για να μην πει κανείς ότι δεν θρήνησε από συστολή απέναντι στους άλλους, αποχωρίστηκε από αυτούς και έμεινε μόνος, καταδεικνύοντας έτσι το μεγαλείο της φιλοσοφίας του.

Διότι, αφού έστησε εκείνο το λαμπρό τρόπαιο, και κατήγαγε την παράδοξη νίκη, και επικράτησε των βαρβάρων, όχι με σωματική ισχύ, αλλά με τη δύναμη της πίστεως, προτρεπόταν να λάβει αμοιβή για τους κόπους εκείνους και την ταλαιπωρία του από αυτούς που σώθηκαν. Όταν, λοιπόν, ο βάρβαρος του έλεγε: «Πάρε εσύ τα λάφυρα και δώσε μας τους άνδρες», τι απαντά εκείνος; «Θα υψώσω το χέρι μου προς τον Ύψιστο Θεό, ότι δεν θα πάρω από τα δικά σου ούτε μια κλωστή έως και το λουρί του υποδήματος». Είδες πώς εκπλήρωσε εκείνο το ευαγγελικό παράγγελμα που λέει: «Δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε»; Αλλά και ο Μωυσής σε βαρβαρικό οίκο ανατράφηκε και μεγάλωσε· ωστόσο, καθόλου δεν βλάφθηκε από αυτό, αλλά και αυτός επιδείκνυε το ίδιο υψηλό φρόνημα, όχι λιγότερο από τον πατριάρχη, περιγελώντας από τη μια τη συβαριτική τράπεζα και υψούμενος ανώτερος από τη δική τους τρυφή, και περιφρονώντας τον πλούτο και τη βασιλεία και τα σκήπτρα της Αιγύπτου, προτιμώντας να αυτομολήσει προς τον πηλό και την πλινθοποιία. Γι' αυτό ακριβώς και ο Παύλος, θαυμάζοντάς τον, έλεγε: «Θεωρώντας τον ονειδισμό του Χριστού μεγαλύτερο πλούτο από τους θησαυρούς της Αιγύπτου». Έπειτα, υποδεικνύοντας και τον διδάσκαλο αυτών των αγαθών, πρόσθετε λέγοντας: «Διότι υπέμεινε καρτερικά, σαν να έβλεπε τον Αόρατο»· πράγμα το οποίο αποτελούσε γνώρισμα μέγιστης πίστεως.

Και του είπε ο Θεός ότι θα δώσει τη γη στο σπέρμα του. Και οικοδόμησε ο Αβραάμ θυσιαστήριο στον Θεό, και έστησε τη σκηνή του προς τη θάλασσα. Όταν δε έγινε λιμός, κατεβαίνοντας στην Αίγυπτο, έδωσε εντολή στη γυναίκα του να πει ότι είναι αδελφή του. Και αφού την πήρε ο Φαραώ, επειδή τιμωρήθηκε από τον Θεό, την επέστρεψε στον Αβραάμ. Όταν οι βοσκοί του Αβραάμ και του Λωτ φιλονίκησαν μεταξύ τους, μοίρασαν τους τόπους κατοικίας τους. Και ο μεν Λωτ πήρε την περιοχή των Σοδόμων, ο δε Αβραάμ κατοίκησε κοντά στη δρυ του Μαμβρή, και έλαβε πάλι υποσχέσεις από τον Θεό, ότι το σπέρμα του θα αυξηθεί σε πλήθος και ότι θα κληρονομήσει τη γη. Ο Χοδολαγομόρ, επειδή αποστάτησαν από αυτόν οι πέντε βασιλείς της περιοχής των Σοδόμων, οι οποίοι του ήταν προηγουμένως υποτελείς, παίρνοντας μαζί του άλλους τρεις βασιλείς, εκστράτευσε εναντίον τους, και αφού τους κατατρόπωσε πήρε αιχμαλώτους, μεταξύ των οποίων ήταν και ο Λωτ. Ο δε Αβραάμ, όταν το άκουσε, καταδιώκοντάς τους μαζί με τους τριακόσιους δεκαοκτώ οικιακούς δούλους του, ελευθέρωσε τον ανεψιό του μαζί με τα υπάρχοντα και τις γυναίκες· και στον Μελχισεδέκ, ο οποίος τον ευλόγησε και του προσέφερε άρτους και οίνο, έδωσε τη δεκάτη. Γι' αυτό λέει ο Παύλος στην προς Εβραίους επιστολή, ότι και ο Λευί, που λαμβάνει τις δεκάτες, έχει καταβάλει τη δεκάτη. Όταν παρακλήθηκε από τον βασιλιά των Σοδόμων να πάρει τα λάφυρα, δεν συγκατένευσε, λέγοντας: «Για να μην πεις ότι εγώ πλούτισα τον Αβραάμ».

Επειδή η Γραφή δεν αναφέρει σαφώς ότι ο Αβραάμ έδωσε δέκατα στον Μελχισεδέκ, και εξάλλου, εφόσον τα απέδωσε όλα, όπως ο ίδιος λέει ότι δεν έλαβε ούτε καν ιμάντα υποδήματος, από πού έδωσε τα δέκατα; Διότι ούτε ο ίδιος έφερε μαζί του κάτι δικό του, αναχωρώντας για τον πόλεμο εσπευσμένα.

Ιδού δύο πολύ γενικά κακά: ότι ήταν και πονηροί και πάρα πολύ αμαρτωλοί ενώπιον του Θεού. Τι συνέβη λοιπόν; Δεν πέρασε πολύς καιρός και ο Λωτ, μαζί με μεγάλο πλήθος και τα υπάρχοντα του λαού των Σοδόμων, απάγεται αιχμάλωτος από τον βασιλιά Χοδολλογομόρ και τους τέσσερις βασιλείς που ήταν μαζί του. Όταν ο δίκαιος άκουσε αυτό, μη υπολογίζοντας καθόλου την προπέτεια του Λωτ σχετικά με την επιλογή της γης, «τον καταδίωξε από πίσω, μαζί με τους δικούς του οικιακούς υπηρέτες, τριακόσιους δεκαοκτώ», και, επιπίπτοντας εναντίον τους μέσα στη νύχτα, τους κατατροπώνει και καταδιώκει τους πέντε βασιλείς «έως τη Χωμάρ, η οποία βρίσκεται αριστερά της Δαμασκού. Και έφερε πίσω όλο το ιππικό των Σοδόμων», καθώς και τις γυναίκες, τον λαό και τον Λωτ τον ανιψιό του, τον οποίο συνάντησε ο βασιλιάς των Σοδόμων, τιμώντας τον καταλλήλως και προτείνοντάς του να λάβει κάποιο μερίδιο από τα λάφυρα. Αυτός όμως αρνήθηκε να λάβει «από κλωστή μέχρι λουρί υποδήματος», δηλαδή από λεπτό σκοινί μέχρι κομμάτι λουριού. Τον συνάντησε επίσης «με άρτο και οίνο ο Μελχισεδέκ, βασιλιάς της Σαλήμ και ιερέας του Θεού του Υψίστου», ευλογώντας τον και λέγοντάς του: «Ευλογημένος ο Άβραμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος δημιούργησε τον ουρανό και τη γη, και ευλογητός ο Θεός ο Ύψιστος, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου», διδάσκοντας και αυτός ο δίκαιος ότι δεν θα μπορούσε με λίγους μόνο ανθρώπους να καταδιώξει πέντε βασιλείς, εάν ο Θεός δεν τους παρέδιδε στα χέρια του.